มหาภารตะ · อัธยายะ 1.74

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

อ่านพร้อมความหมาย

1.74.1

ततः काव्यो भृगुश्रेष्ठः समन्युरुपगम्य ह ।
वृषपर्वाणमासीनमित्युवाचाविचारयन् ॥ १.७४.१ ॥

ครั้นนั้น กาวยะ (ศุกระ) ผู้เป็นเลิศแห่งภฤคุ ด้วยความโกรธ เข้าไปหาวฤษปรรพันผู้กำลังประทับอยู่ และกล่าวขึ้นโดยมิได้ยั้งคิด

1.74.2

नाधर्मश्चरितो राजन्सद्यः फलति गौरिव ।
शनैरावर्त्यमानो हि कर्तुर्मूलानि कृन्तति ॥ १.७४.२ ॥

ข้าแต่พระราชา อธรรมที่ได้กระทำไปไม่ออกผลในทันที เหมือนโคที่ยังไม่ให้นม แต่เมื่อหมุนเวียนไปช้า ๆ มันจะตัดรากเหง้าของผู้กระทำนั้นเอง

1.74.3

पुत्रेषु वा नप्तृषु वा न चेदात्मनि पश्यति ।
फलत्येव ध्रुवं पायं गुरुभुक्तमिवोदरे ॥ १.७४.३ ॥

หากมองไม่เห็นผลในบุตร หรือในหลาน หรือแม้ในตนเอง อธรรมนั้นก็ย่อมออกผลอย่างแน่นอน เหมือนอาหารหนักที่กินเข้าไปย่อยในท้องฉะนั้น

1.74.4

अधीयानं हितं राजन्क्षमावन्तं जितेन्द्रियम् ।
यदघातयथा विप्रं कचमाङ्गिरसं तदा।
अपापशीलं धर्मज्ञं शुश्रूषुं मद्गृहे रतम् ॥ १.७४.४ ॥

ข้าแต่พระราชา เมื่อพระองค์ทรงสังหารพราหมณ์กจะ บุตรของอังคิรัส ผู้ขยันศึกษา เป็นประโยชน์ อดทน ข่มอินทรีย์ได้ มีความประพฤติไม่บาป รู้ธรรม และรับใช้อยู่ในเรือนของข้าด้วยความยินดี

1.74.5

शर्मिष्ठया देवयानी क्रूरमुक्ता बहु प्रभो ।
विप्रकृत्य च संरम्भात्कूपे क्षिप्ता मनस्विनी ॥ १.७४.५ ॥

ข้าแต่ท่านผู้เป็นใหญ่ ศรรมิษฐาได้กล่าวถ้อยคำรุนแรงแก่เทวยานีเป็นอันมาก และด้วยความโกรธ หลังจากดูหมิ่นหญิงผู้มีจิตใจสูงส่งนั้นแล้ว นางก็ถูกผลักลงในบ่อน้ำ

1.74.6

सा न कल्पेत वासाय तयाहं रहितः कथम् ।
वसेयमिह तस्मात्ते त्यजामि विषयं नृप ॥ १.७४.६ ॥

นางไม่เหมาะจะอยู่อาศัยในเรือนของข้า และหากปราศจากนาง ข้าจะอยู่ที่นี่ได้อย่างไร เพราะเหตุนั้น ข้าแต่พระราชา ข้าจึงจะละแคว้นของพระองค์ไป

1.74.7

वधादनर्हतस्तस्य वधाच्च दुहितुर्मम ।
वषपर्वन्निबोधेयं त्यक्ष्यामि त्वां सबान्धवम्।
स्थातुं त्वद्विषये राजन्न शक्ष्यामि त्वया सह ॥ १.७४.७ ॥

การสังหารเขาก็ไม่สมควร และการสังหารบุตรีของข้าก็เช่นกัน วฤษปรรพัน จงเข้าใจเถิดว่า ข้าจะละท่านไปพร้อมกับญาติพี่น้องของท่าน ข้าแต่พระราชา ข้าจะไม่อาจอยู่ในแคว้นของท่านร่วมกับท่านได้

1.74.8

मा शोच वृषपर्वंस्त्वं मा क्रुध्यस्व विशांपते ।
स्थातुं ते विषये राजन्न शक्ष्यामि तया विना।
अस्या गतिर्गतिर्मह्यं प्रियमस्याः प्रियं मम ॥ १.७४.८ ॥

วฤษปรรพัน อย่าเศร้าโศกเลย และอย่าโกรธเลย ข้าแต่ผู้ปกครองประชาชน ข้าแต่พระราชา ข้าจะไม่อาจอยู่ในแคว้นของท่านได้หากปราศจากนาง ทางของนางคือทางของข้า สิ่งใดเป็นที่รักของนาง สิ่งนั้นก็เป็นที่รักของข้า

1.74.9

यदि ब्रह्मन्घातयामि यदि वा क्रोशयाम्यहम् ।
शर्मिष्ठया देवयानीं तेन गच्छाम्यसद्गतिम् ॥ १.७४.९ ॥

ข้าแต่พราหมณ์ หากข้าจะให้นางถูกฆ่า หรือข้าจะด่าว่านาง ขอให้ข้าไปสู่คติอันชั่วร้ายเพราะการกระทำนั้น ในเรื่องของเทวยานี ผ่านทางศรรมิษฐา

1.74.10

अहो मामभिजानासि दैत्य मिथ्याप्रलापिनम् ।
यथेममात्मनो दोषं न नियच्छस्पुपेक्षसे ॥ १.७४.१० ॥

ช่างน่าประหลาด ท่านกลับเห็นข้าเป็นผู้พูดเท็จ ข้าแต่ไทตยะ ท่านไม่ยับยั้งความผิดของตนเอง ท่านกลับเพิกเฉยเสีย

1.74.11

नाधर्मं न मृषावादं त्वयि जानामि भार्गव ।
त्वयि धर्मश्च सत्यं च तत्प्रसीदतु नो भवान् ॥ १.७४.११ ॥

ข้าไม่รู้จักความอธรรมหรือถ้อยคำเท็จในตัวท่าน ข้าแต่ภารคว ในท่านมีธรรมและความจริง ขอให้ท่านโปรดเมตตาแก่พวกเราเถิด

1.74.12

यद्यस्मानपहाय त्वमितो गच्छसि भार्गव ।
समुद्रं संप्रवेक्ष्यामि पूर्वं मद्बान्धवैः सह ॥ १.७४.१२ ॥

ข้าแต่ภารคว หากท่านทอดทิ้งพวกเราแล้วจากไปจากที่นี่ ข้าจะเข้าไปในมหาสมุทรก่อน พร้อมกับญาติพี่น้องของข้า

1.74.13

पातालमथवा चाग्निं नान्यदस्ति परायणम् ।
यद्येव देवान्गच्छेस्त्वं मां च त्यक्त्वा ग्रहाधिप।
सर्वत्यागं ततः कृत्वा प्रविशामि हुताशनम् ॥ १.७४.१३ ॥

ไม่มีที่พึ่งอื่นใดนอกจากบาดาลหรือกองไฟ ข้าแต่เจ้าแห่งดาวเคราะห์ หากท่านละข้าไปสู่เหล่าเทพเพียงเท่านั้น เมื่อละทิ้งทุกสิ่งแล้ว ข้าจะเข้าไปในกองไฟบูชายัญ

1.74.14

समुद्रं प्रविशध्वं वा दिशो वा द्रवतासुराः ।
दुहितुर्नाप्रियं सोहुं शक्तोऽहं दयिता हि मे ॥ १.७४.१४ ॥

พวกอสูรเอ๋ย จงเข้าไปในมหาสมุทรเสียเถิด หรือจงหนีไปทุกทิศทาง ข้าไม่อาจทนต่อสิ่งใดที่ไม่เป็นที่พอใจของบุตรีได้ เพราะนางเป็นที่รักของข้า

1.74.15

प्रसाद्यतां देवयानी जीवितं यत्र मे स्थितम् ।
योगक्षेमकरस्तेऽहमिन्द्रस्येव बृहस्पतिः ॥ १.७४.१५ ॥

ขอให้ท่านเจรจาปลอบประโลมเทวยานีเถิด ชีวิตของข้าตั้งอยู่ในนาง ข้าเป็นผู้ดูแลความอยู่ดีและความปลอดภัยของท่าน ดุจบฤหัสปติเป็นผู้ดูแลพระอินทร์ฉะนั้น

1.74.16

यत्किंचिदसुरेन्द्राणां विद्यते वसु भार्गव ।
भुवि हस्तिगवाश्वं च तस्य त्वं मम चेश्चरः ॥ १.७४.१६ ॥

ข้าแต่ภารคว ทรัพย์สมบัติใดก็ตามที่เจ้าแห่งอสูรทั้งหลายมีอยู่บนพิภพ ทั้งช้าง โค และม้า ท่านเป็นผู้เป็นใหญ่เหนือทรัพย์นั้น และเป็นผู้เป็นใหญ่ของข้าด้วย

1.74.17

यत्किंचिदस्ति द्रविणं दैत्येन्द्राणां महासुर ।
तस्येश्वरोस्मि यद्येषा देवयानी प्रसाद्यताम् ॥ १.७४.१७ ॥

ข้าแต่มหาอสูร ทรัพย์สมบัติใดก็ตามที่เจ้าแห่งไทตยะทั้งหลายมีอยู่ ข้าเป็นผู้เป็นใหญ่เหนือทรัพย์นั้น ขอเพียงให้เทวยานีนี้ได้รับการปลอบประโลมเถิด

1.74.18

एवमुक्तस्तथेत्याह वृषपर्वा महाकविम् ।
देवयान्यन्तिकं गत्वा तमर्थं प्राह भार्गवः ॥ १.७४.१८ ॥

เมื่อได้รับคำกล่าวเช่นนั้น วฤษปรรพันจึงกล่าวกับมหากวีว่า "ก็ให้เป็นเช่นนั้นเถิด" ภารควะไปยังที่อยู่ของเทวยานี แล้วบอกเรื่องนั้นแก่นาง

1.74.19

यदि त्वमीश्वरस्तात राज्ञो वित्तस्य भार्गव ।
नाभिजानामि तत्तेऽहं राजा तु वदतु स्वयम् ॥ १.७४.१९ ॥

ข้าแต่ลูกรัก ภารควะ หากท่านเป็นผู้เป็นใหญ่เหนือทรัพย์สมบัติของพระราชา ข้าก็ไม่รู้เรื่องนั้น ขอให้พระราชาเองตรัสเถิด

1.74.20

शुक्रस्य वचनं श्रुत्वा वृषपर्वा सबान्धवः ।
देवयानि प्रसीदेति पपात भुवि पादयोः ॥ १.७४.२० ॥

เมื่อได้ฟังถ้อยคำของศุกระ วฤษปรรพันพร้อมญาติพี่น้องก็ทรุดลงกับพื้นที่เท้าของนาง พลางกล่าวว่า "ขอให้เทวยานีโปรดเมตตาเถิด"

1.74.21

स्तुत्यो वन्द्यश्च सततं मया तातश्च ते शुभे ।
यं काममभिकामाऽसि देवयानि शुचिस्मिते।
तत्तेऽहं संप्रदास्यामि यदि वापि हि दुर्लभम् ॥ १.७४.२१ ॥

ข้าแต่ผู้มีโชค บิดาของเจ้าซึ่งข้าควรสรรเสริญและเคารพอยู่เสมอ ก็เป็นของเจ้าเช่นกัน ข้าแต่เทวยานี ผู้มีรอยยิ้มบริสุทธิ์ ความปรารถนาใดที่เจ้าต้องการ แม้จะได้มาได้ยาก ข้าจะมอบให้เจ้าอย่างแน่นอน

1.74.22

दासीं कन्यासहस्रेण शर्मिष्ठामभिकामये ।
अनु मां तत्र गच्छेत्सा यत्र दद्याच्च मे पिता ॥ १.७४.२२ ॥

ข้าปรารถนาศรรมิษฐาเป็นทาสี พร้อมด้วยหญิงสาวหนึ่งพันคน ให้นางตามข้าไปในที่ใดก็ตามที่บิดาของข้าจะมอบข้าให้

1.74.23

उत्तिष्ठ त्वं गच्छ धात्रि शर्मिष्ठां शीघ्रमानय ।
यं च कामयते कामं देवयानी करोतु तम् ॥ १.७४.२३ ॥

จงลุกขึ้นเถิด แม่นม ไปเร็วๆ นำศรรมิษฐามาเถิด ความปรารถนาใดที่เทวยานีต้องการ ก็ให้นางทำให้สำเร็จเถิด

1.74.24

त्यजेदेकं कुलस्यार्थे ग्रामार्थे च कुलं त्यजेत् ।
ग्रामं जनपदस्यार्थे आत्मार्थे पृथिवीं त्यजेत् ॥ १.७४.२४ ॥

เพื่อประโยชน์ของวงศ์ตระกูลควรสละหนึ่งคน เพื่อประโยชน์ของหมู่บ้านควรสละวงศ์ตระกูล เพื่อประโยชน์ของแคว้นควรสละหมู่บ้าน เพื่อประโยชน์ของตนเองควรสละแผ่นดิน

1.74.25

ततो धात्री तत्र गत्वा शर्मिष्ठां वाक्यमब्रवीत् ।
उत्तिष्ठ भद्रे शर्मिष्ठे ज्ञातीनां सुखमावह ॥ १.७४.२५ ॥

ครั้นแล้วแม่นมก็ไปยังที่นั้นแล้วกล่าวกับศรรมิษฐาว่า ลุกขึ้นเถิด ศรรมิษฐาผู้มีโชค นำความสุขมาสู่ญาติทั้งหลายของเจ้าเถิด

1.74.26

त्यजति ब्राह्मणः शिष्यान्देवयान्या प्रचोदितः ।
सायं कामयते कां स कार्योऽद्य त्वयाऽनघे ॥ १.७४.२६ ॥

พราหมณ์ผู้ถูกเทวยานีกระตุ้น ย่อมสละศิษย์ทั้งหลาย ข้าแต่ผู้ไร้บาป หญิงใดที่เขาปรารถนาในยามเย็น งานนั้นเจ้าต้องทำให้สำเร็จในวันนี้

1.74.27

यं सा कामयते कां करवाण्यहमद्य तम् ।
यद्येवमाह्वयेच्छुक्रो देवयानीकृते हि माम्।
मद्दोषान्मागमच्छुक्रो देवयानी च मत्कृते ॥ १.७४.२७ ॥

ศรรมิษฐากล่าวว่า ชายใดที่นางปรารถนา ข้าจะนำชายผู้นั้นมาให้นางในวันนี้ หากพระศุกระเรียกข้าเพราะเห็นแก่เทวยานี ก็เป็นเพราะความผิดของข้าเองที่ทำให้พระศุกระและเทวยานีมาถึงที่นี่

1.74.28

ततः कन्यासहस्रेण वृता शिबिकया तदा ।
पितुर्नियोगात्त्वरिता निश्चक्राम पुरोत्तमात् ॥ १.७४.२८ ॥

ครั้นแล้วศรรมิษฐาก็ถูกล้อมด้วยหญิงสาวหนึ่งพันคน นั่งอยู่ในเกี้ยว ตามคำสั่งของบิดา รีบออกจากนครอันประเสริฐนั้น

1.74.29

अहं दासीसहस्रेण दासी ते परिचारिका ।
अनु त्वां तत्र यास्यामि यत्र दास्यति ते पिता ॥ १.७४.२९ ॥

ศรรมิษฐากล่าวว่า ข้าจะตามเจ้าไปพร้อมกับทาสีหนึ่งพันคน ในฐานะทาสีและผู้รับใช้ของเจ้า ไปยังที่ใดก็ตามที่บิดาของเจ้ามอบเจ้าให้

1.74.30

स्तुवतो दुहिताऽहं ते याचतः प्रतिगृह्णतः ।
स्तूयमानस्य दुहिता कथं दासी भविष्यसि ॥ १.७४.३० ॥

เทวยานีกล่าวว่า ข้าเป็นบุตรีของท่าน ผู้สรรเสริญ ขอร้อง และรับของกำนัล เมื่อข้าเป็นบุตรีของผู้ที่ถูกสรรเสริญ เจ้าจะกลายเป็นทาสีได้อย่างไร

1.74.31

येनकेनचिदार्तानां ज्ञातीनां सुखमावहेत् ।
अतस्त्वामनुयास्यामि तत्र दास्यति ते पिता ॥ १.७४.३१ ॥

ความสุขใดก็ตามที่จะนำมาสู่ญาติผู้ทุกข์ยากด้วยวิธีใดก็ตาม เพราะเหตุนั้นข้าจะตามเจ้าไป และบิดาของเจ้าจะมอบนางให้แก่เจ้าที่นั่น

1.74.32

प्रतिश्रुते दासभावे दुहित्रा वृषपर्वणः ।
देवयानी नृपश्रेष्ठ पितरं वाक्यमब्रवीत् ॥ १.७४.३२ ॥

ข้าแต่พระราชาผู้ประเสริฐ เมื่อบุตรีของพระวฤษปรรวันรับรองสภาพแห่งความเป็นทาสแล้ว เทวยานีจึงกล่าวถ้อยคำเหล่านี้แก่บิดาของนาง

1.74.33

प्रविशामि पुरं तात तुष्टाऽस्मि द्विजसत्तम ।
अमोघं तव विज्ञानमस्ति विद्याबलं च ते ॥ १.७४.३३ ॥

บิดาเอ๋ย ข้าจะเข้าสู่นคร ข้าแต่ผู้ประเสริฐในหมู่พราหมณ์ ข้าพอใจแล้ว ปัญญาของท่านไม่เคยพลาด และพลังแห่งวิชาความรู้ของท่านก็เช่นกัน

1.74.34

एवमुक्तो दुहित्रा स द्विजश्रेष्ठो महायशाः ।
प्रविवेश पुरं हृष्टः पूजितः सर्वदानैवः ॥ १.७४.३४ ॥

พราหมณ์ผู้ประเสริฐ ผู้มีชื่อเสียงยิ่งใหญ่ เมื่อบุตรีกล่าวเช่นนั้นแล้ว ก็ยินดีเข้าสู่นคร ได้รับการบูชาด้วยของกำนัลทุกชนิด