Mahābhārata · Adhyāya 1.79
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.79.1
पौरवेणाथ वयसा ययातिर्नहुषात्मजः ।
रूपयौवनसंपन्नः कुमारः समपद्यत।
प्रीतियुक्तो नृपश्रेष्ठश्चरा विषयान्प्रियान् ॥ १.७९.१ ॥
Entonces, en el linaje de los Paurava, Yayāti, hijo de Nahuṣa, se convirtió en un joven dotado de belleza y vigor. Lleno de alegría, el mejor de los reyes disfrutó de los placeres agradables de los sentidos.
1.79.2
यथाकामं यथोत्साहं यथाकालं यथासुखम् ।
धर्माविरुद्धं राजेन्द्रो यथा भवति सोऽन्वभूत् ॥ १.७९.२ ॥
Según su deseo, según su ardor, según el tiempo y según le agradaba, el señor de los reyes disfrutó de modo que no fuera contrario al dharma.
1.79.3
देवानतर्पयद्यज्ञैः श्राद्धैस्तद्वित्पितॄनपि ।
दीनाननुग्रहैरिष्टैः कामैश्च द्विजसत्तमान् ॥ १.७९.३ ॥
Con sacrificios satisfizo a los dioses, y, conociendo esos ritos, también a los antepasados con las ofrendas śrāddha; a los necesitados los satisfizo con favores, y a los mejores de los dvija con los placeres deseados.
1.79.4
अतिथीनन्नपानैश्च विशश्च परिपालनैः ।
आनृशंस्येन शूद्रांश्च दस्यून्सन्निग्रहेण च ॥ १.७९.४ ॥
Satisfacía a los huéspedes con comida y bebida, al pueblo llano con protección, a los sirvientes con bondad, y a los ladrones con una justa represión.
1.79.5
धर्मेण च प्रजाः सर्वा यथावदनुरञ्जयन् ।
ययातिः पालयामास साक्षादिन्द्र इवापरः ॥ १.७९.५ ॥
Alegrando a todos sus súbditos debidamente mediante el dharma, Yayāti los protegía, como un segundo Indra en persona.
1.79.6
स राजा सिंहविक्रान्तो युवा विषयगोचरः ।
अविरोधेन धर्मस्य चचार सुखमुत्तमम् ॥ १.७९.६ ॥
Aquel rey, valiente como un león, joven y moviéndose entre los objetos de los sentidos, vivía en suprema felicidad sin oponerse al dharma.
1.79.7
स संप्राप्य शुभान्कामांस्तृप्तः खिन्नश्च पार्थिवः ।
कालं वर्षसहस्रान्तं सस्मार मनुजाधिपः ॥ १.७९.७ ॥
Habiendo obtenido deseos auspiciosos, el rey quedó satisfecho y, sin embargo, cansado; el señor de los hombres recordó el fin de mil años.
1.79.8
परिसंख्याय कालज्ञः कलाः काष्ठाश्च वीर्यवान् ।
यौवनं प्राप्य राजर्षिः सहस्रपरिवत्सरान् ॥ १.७९.८ ॥
Habiendo calculado las fracciones y los intervalos, el poderoso rey sabio que conocía el tiempo, al recobrar la juventud, contó miles de años.
1.79.9
विश्वाच्या सहितो रेमे व्यभ्राजन्नन्दने वने ।
अलकायां स कालं तु मेरुशृङ्गे तथोत्तरे ॥ १.७९.९ ॥
Se deleitó con Viśvācī y resplandeció en el bosque de Nandana; pasó su tiempo en Alakā y asimismo en la cima septentrional del Meru.
1.79.10
यदा स पश्यते कालं धर्मात्मा तं महीपतिः ।
पूर्णं मत्वा ततः कालं पूरुं पुत्रमुवाच ह ॥ १.७९.१० ॥
Cuando aquel rey de alma justa vio que el tiempo se había cumplido, lo consideró completo y entonces habló a su hijo Pūru.
1.79.11
यथाकामं यथोत्साहं यथाकालमरिन्दम ।
सेविता विषयाः पुत्र यौवनेन मया तव ॥ १.७९.११ ॥
Oh domador de enemigos, hijo, según mi deseo, según mi ardor, a su tiempo, he disfrutado los objetos de los sentidos gracias a tu juventud.
1.79.12
न जातु कामः कामानामुपभोगेन शाम्यति ।
हविषा कृष्णवर्त्मेव भूय एवाभिवर्धते ॥ १.७९.१२ ॥
El deseo nunca se apaga con el disfrute de los deseos; como el fuego de senda oscura crece de nuevo con oblaciones de mantequilla clarificada, así el deseo crece cada vez más.
1.79.13
यत्पृथिव्यां व्रीहियवं हिरण्यं पशवः स्त्रियः ।
एकस्यापि न पर्याप्तं तस्मान्नृष्णां परित्यजेत् ॥ १.७९.१३ ॥
Ni siquiera el arroz y la cebada, el oro, el ganado y las mujeres de la tierra bastan para un solo hombre; por ello, se debe abandonar la codicia.
1.79.14
या दुस्त्यजा दुर्मतिभिर्या न जीर्यति जीर्यतः ।
योऽसौ प्राणान्तिको रोगस्तांतृष्णां त्यजतः सुखम् ॥ १.७९.१४ ॥
Aquella ansia, difícil de abandonar para los necios, que no envejece aunque el hombre envejezca, enfermedad mortal: para quien abandona esa sed hay felicidad.
1.79.15
पूर्णं वर्षसहस्रं मे विषयासक्तचेतसः ।
तथाप्यनुदिनं तृष्णा ममैतेष्वभिजायते ॥ १.७९.१५ ॥
Mil años se han cumplido para mí, con la mente apegada a los objetos de los sentidos; y aun así, cada día surge en mí el ansia por estas mismas cosas.
1.79.16
तस्मादेनामहं त्यक्त्वा ब्रह्मण्याधाय मानसम् ।
निर्द्वन्द्वो निर्ममो भूत्वा चरिष्यामि मृगैः सह ॥ १.७९.१६ ॥
Por tanto, abandonando esto, fijando mi mente en Brahman, libre de los pares de opuestos y sin posesividad, vagaré con los ciervos.
1.79.17
पूरो प्रीतोऽस्मि भद्रं ते गृहाणेदं स्वयौवनम् ।
राज्यं चेदं गृहाण त्वं यावदिच्छसि यौवनम्।
तावद्दीर्घायुषा भुङ्ख त्वं हि मे प्रियकृत्सुतः ॥ १.७९.१७ ॥
¡Oh Pūru, estoy complacido; que te sean propicias las bendiciones! Toma de vuelta esta tu juventud y toma también este reino; disfrútalos con juventud y larga vida mientras lo desees, pues eres el hijo que me ha hecho lo que es grato.
1.79.18
प्रतिपेदे जरां राजा ययातिर्नाहुषस्तदा ।
यौवनं प्रतिपेदे च पूरुः स्वं पुनरात्मवान् ॥ १.७९.१८ ॥
Entonces el rey Yayāti, hijo de Nahuṣa, recibió la vejez; y Pūru, dueño de sí, recobró de nuevo su propia juventud.
1.79.19
अभिषेक्तुकामं नृपतिं पूरुं पुत्रं कनीयसम् ।
ब्राह्मणप्रमुखा वर्णा इदं वचनमब्रुवन् ॥ १.७९.१९ ॥
Al rey que deseaba consagrar a su hijo menor Pūru, los varṇas encabezados por los brahmanes dijeron estas palabras.
1.79.20
कथं शुक्रस्य नप्तारं देवयान्याः सुतं प्रभो ।
ज्येष्ठं यदुमतिक्रम्य राज्यं पूरोः प्रयच्छसि ॥ १.७९.२० ॥
Oh señor, ¿cómo entregas el reino a Pūru, pasando por alto al mayor Yadu, nieto de Śukra e hijo de Devayānī?
1.79.21
यदुर्ज्येष्ठस्तव सुतो जातस्तमनु तुर्वसुः ।
शर्मिष्ठायाः सुतो द्रुह्युस्ततोऽनुः पूरुरेव च ॥ १.७९.२१ ॥
Tu hijo mayor Yadu nació; después de él, Turvasu. Druhyu fue hijo de Śarmiṣṭhā, luego Anu, y también Pūru.
1.79.22
कथं ज्येष्ठानतिक्रम्य कनीयान्राज्यमर्हति ।
एतत्संबोधयामस्त्वां धर्मं त्वं प्रतिपालय ॥ १.७९.२२ ॥
¿Cómo puede el menor, pasando por alto a los mayores, merecer el reino? Esto te decimos: debes mantener el dharma.
1.79.23
ब्राह्मणप्रमुखा वर्णाः सर्वे शृण्वन्तु मे वचः ।
ज्येष्ठं प्रति यथा राज्यं न देयं मे कथंचन ॥ १.७९.२३ ॥
Que todos los varṇas, encabezados por los brahmanes, escuchen mis palabras: de ninguna manera debo entregar el reino en perjuicio del mayor.
1.79.24
मम ज्येष्ठेन यदुना नियोगो नानुपालितः ।
प्रतिकूलः पितुर्यश्च न स पुत्रः सतां मतः ॥ १.७९.२४ ॥
Mi hijo mayor Yadu no cumplió mi mandato; quien se opone a su padre no es considerado hijo por los buenos.
1.79.25
मातापित्रोर्वचनकृद्धितः पथ्यश्च यः सुतः ।
स पुत्रः पुत्रवद्यश्च वर्तते पितृमातृषु ॥ १.७९.२५ ॥
El hijo que obedece la palabra de madre y padre, que es benéfico y saludable, es un verdadero hijo; y quien se comporta como hijo con padre y madre, también lo es.
1.79.26
पुदिति नरकस्याख्या दुःखं च नरकं विदुः ।
पुतस्त्राणात्ततः पुत्त्रमिहेच्छन्ति परत्र च ॥ १.७९.२६ ॥
«Put» es el nombre del infierno, y al infierno lo conocen como sufrimiento; por eso, por la salvación que da el hijo, se desea un hijo aquí y en el más allá.
1.79.27
आत्मनः सदृशः पुत्रः पितृदेवर्षिपूजने ।
यो बहूनां गुणकरः स पुत्रो ज्येष्ठ उच्यते ॥ १.७९.२७ ॥
El hijo semejante a uno mismo, dedicado a honrar a los antepasados, a los dioses y a los sabios, que beneficia a muchos, ese se llama el hijo mayor.
1.79.28
मूकोऽन्धो बधिरः श्वित्री स्वधर्मं नानुतिष्ठति ।
चोरः किल्बिषिकः पुत्रो ज्येष्ठो न ज्येष्ठ उच्यते ॥ १.७९.२८ ॥
El hijo mudo, ciego, sordo, leproso, que no cumple su propio deber, ladrón o pecador, no es el mayor; no se le llama el mayor.
1.79.29
ज्येष्ठांशहारी गुणकृदिह लोके परत्र च ।
श्रेयान्पुत्रो गुणोपेतः स पुत्रो नेतरो वृथा।
वदन्ति धर्मं धर्मज्ञाः पितॄणां पुत्रकारणात् ॥ १.७९.२९ ॥
El hijo que recibe la parte del mayor y hace el bien aquí y en el más allá es el mejor; sólo el hijo virtuoso es hijo, el otro es en vano. Los conocedores del dharma dicen que el hijo es el deber por causa de los antepasados.
1.79.30
वेदोक्तं संभवं मह्यमनेन हृदयोद्भवम् ।
तस्य जातमिदं कृत्स्नमात्मा पुत्र इति श्रुतिः ॥ १.७९.३० ॥
Mi nacimiento, como declara el Veda, viene por aquel que surgió de mi corazón; por él todo esto ha nacido. «El yo es el hijo» — así lo dice la escritura.
1.79.31
यदुनाऽहमवज्ञातस्तथा तुर्वसुनापि च ।
द्रुह्युना चानुना चैव मय्यवज्ञ कृता भृशम् ॥ १.७९.३१ ॥
Yadu me despreció, y Turvasu también; Druhyu y Anu también me mostraron gran desprecio.
1.79.32
पूरुणा तु कृतं वाक्यं मानितं च विशेषतः ।
कनीयान्मम दायादो धृता येन जरा मम ॥ १.७९.३२ ॥
Pero Pūru cumplió mi palabra y la honró especialmente; mi hijo menor, el que tomó sobre sí mi vejez.
1.79.33
मम कामः स च कृतः पूरुणा मित्ररूपिणा ।
शुक्रेण च वरोदत्तः काव्येनोशनसा स्वयम् ॥ १.७९.३३ ॥
Pūru, en forma de amigo, cumplió mi deseo; y Śukra, Uśanas el poeta, me había concedido él mismo la gracia.
1.79.34
पुत्रो यस्त्वाऽनुवर्तेत स राजा पृथिवीपतिः ।
यो वानुवर्ती पुत्राणां स पुत्रो दायभाग्भवेत् ॥ १.७९.३४ ॥
El hijo que me siga será rey, señor de la tierra; o el hijo que de entre mis hijos sea obediente será el heredero.
1.79.35
भवतोऽनुनयाम्येवं पूरू राज्येऽभिषिच्यताम् ।
यः पुत्रो गुणसंपन्नो मातापित्रोर्हितः सदा ॥ १.७९.३५ ॥
Así os suplico: que Pūru sea ungido en el reino, pues es un hijo dotado de virtudes, siempre benéfico para su madre y su padre.
1.79.36
सर्वमर्हति कल्याणं कनीयानपि सत्तमः ।
वेद धमार्थशास्त्रेषु मुनिभिः कथितं पुरा ॥ १.७९.३६ ॥
Aunque el menor, es el mejor de los buenos y merece toda bendición; conoce los tratados de dharma y de riqueza, como declararon los sabios de antaño.
1.79.37
अर्हः पूरुरिदं राज्यं यः सुतः प्रियकृत्तव ।
वरदानेन शुक्रस्य न शक्यं वक्तुमुत्तरम् ॥ १.७९.३७ ॥
Pūru, tu hijo que te ha complacido, es digno de este reino; por el don de Śukra no se puede dar respuesta.
1.79.38
पौरजानपदैस्तुष्टैरित्युक्तो नाहुषस्तदा ।
अभ्यषिञ्चत्ततः पूरुं राज्ये स्वे सुतमात्मनः ॥ १.७९.३८ ॥
Así dirigido por los ciudadanos y habitantes del campo, complacidos, Nahuṣa entonces ungió a su hijo Pūru en el reino propio.
1.79.39
यदुं च तुर्वसुं चोभौ द्रुह्युं चैव सहानुजम् ।
अन्तेषु स विनिक्षिप्य नाहुषः स्वात्मजान्सुतान् ॥ १.७९.३९ ॥
Nahuṣa colocó en las fronteras a Yadu y a Turvasu, a ambos, y a Druhyu junto con su hermano menor, a sus propios hijos.
1.79.40
दत्त्वा च पूरवे राज्यं वनवासाय दीक्षितः ।
पुरात्स निर्ययौ राजा ब्राह्मणैस्तापसैः सह ॥ १.७९.४० ॥
Tras entregar el reino a Pūru y consagrarse al exilio en el bosque, el rey salió de la ciudad con brahmanes y ascetas.
1.79.41
देवयान्या च सहितः शर्मिष्ठया च भारत ।
अकरोत्स वने राजा सभार्यस्तप उत्तमम् ॥ १.७९.४१ ॥
Oh Bhārata, acompañado de Devayānī y Śarmiṣṭhā, el rey, con sus esposas, practicó la austeridad suprema en el bosque.
1.79.42
यदोस्तु यादवा जातास्तुर्वसोर्यवनाः स्मृताः ।
द्रुह्योः सुतास्तु वै भोजा अनोस्तु म्लेच्छजातयः ॥ १.७९.४२ ॥
De Yadu nacieron los Yādavas; de Turvasu se recuerda a los Yavanas. Los hijos de Druhyu fueron los Bhojas, y de Anu surgieron las tribus bárbaras.
1.79.43
पूरोस्तु पौरवो वंशो यत्र जातोऽसि पार्थिव ।
इदं वर्षसहस्राणि राज्यं कारयितुं वशी ॥ १.७९.४३ ॥
El linaje de Pūru se llama linaje Paurava, y tú, oh rey, naciste en él. Este linaje dueño de sí mismo pudo gobernar el reino durante miles de años.