మహాభారతం · అధ్యాయం 1.79
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.79.1
पौरवेणाथ वयसा ययातिर्नहुषात्मजः ।
रूपयौवनसंपन्नः कुमारः समपद्यत।
प्रीतियुक्तो नृपश्रेष्ठश्चरा विषयान्प्रियान् ॥ १.७९.१ ॥
పౌరవ వంశంలో, నహుషుని కుమారుడు యయాతి రూప యౌవనాలతో నిండిన యువకుడయ్యాడు. ఆనందంతో నిండిన ఆ రాజశ్రేష్ఠుడు ప్రియమైన విషయసుఖాలను అనుభవించాడు.
1.79.2
यथाकामं यथोत्साहं यथाकालं यथासुखम् ।
धर्माविरुद्धं राजेन्द्रो यथा भवति सोऽन्वभूत् ॥ १.७९.२ ॥
రాజేంద్రుడైన ఆయన కోరికకు తగినట్టు, ఉత్సాహానికి తగినట్టు, కాలానికి తగినట్టు, సుఖానికి తగినట్టు, ధర్మానికి విరుద్ధం కాకుండా అనుభవించాడు.
1.79.3
देवानतर्पयद्यज्ञैः श्राद्धैस्तद्वित्पितॄनपि ।
दीनाननुग्रहैरिष्टैः कामैश्च द्विजसत्तमान् ॥ १.७९.३ ॥
యజ్ఞాలతో దేవతలను, ఆ విధులను తెలిసినవాడిగా శ్రాద్ధాలతో పితృదేవతలను తృప్తిపరిచాడు; దీనులను అనుగ్రహాలతో, ద్విజశ్రేష్ఠులను ఇష్టమైన కోరికలతో సంతృప్తిపరిచాడు.
1.79.4
अतिथीनन्नपानैश्च विशश्च परिपालनैः ।
आनृशंस्येन शूद्रांश्च दस्यून्सन्निग्रहेण च ॥ १.७९.४ ॥
అతిథులను అన్నపానాలతో, వైశ్యులను రక్షణతో, శూద్రులను దయతో, దస్యులను సరిగ్గా నిగ్రహించడంతో సంతృప్తిపరిచాడు.
1.79.5
धर्मेण च प्रजाः सर्वा यथावदनुरञ्जयन् ।
ययातिः पालयामास साक्षादिन्द्र इवापरः ॥ १.७९.५ ॥
ధర్మంతో ప్రజలందరినీ యథావిధిగా సంతోషపెడుతూ యయాతి వారిని పాలించాడు; ఆయన మరో ఇంద్రునిలా ఉన్నాడు.
1.79.6
स राजा सिंहविक्रान्तो युवा विषयगोचरः ।
अविरोधेन धर्मस्य चचार सुखमुत्तमम् ॥ १.७९.६ ॥
సింహంలా పరాక్రమవంతుడైన ఆ రాజు, యువకుడై, విషయాల మధ్య సంచరిస్తూ, ధర్మానికి విరోధం లేకుండా ఉత్తమమైన సుఖంలో విహరించాడు.
1.79.7
स संप्राप्य शुभान्कामांस्तृप्तः खिन्नश्च पार्थिवः ।
कालं वर्षसहस्रान्तं सस्मार मनुजाधिपः ॥ १.७९.७ ॥
మానవులకు అధిపతి అయిన ఆ రాజు శుభకరమైన కోరికలను పొంది తృప్తి చెంది, అలసటతోనూ ఉన్నాడు; వేయి సంవత్సరాల కాల ముగింపును స్మరించాడు.
1.79.8
परिसंख्याय कालज्ञः कलाः काष्ठाश्च वीर्यवान् ।
यौवनं प्राप्य राजर्षिः सहस्रपरिवत्सरान् ॥ १.७९.८ ॥
కాలాన్ని తెలిసిన, పరాక్రమశాలి అయిన ఆ రాజర్షి కళలను, కాష్ఠలను లెక్కించి, యౌవనాన్ని పొంది వేయి సంవత్సరాలను లెక్కించాడు.
1.79.9
विश्वाच्या सहितो रेमे व्यभ्राजन्नन्दने वने ।
अलकायां स कालं तु मेरुशृङ्गे तथोत्तरे ॥ १.७९.९ ॥
విశ్వాచితో కలిసి అతడు రమించాడు; నందన వనంలో ప్రకాశించాడు. అలకలో, ఉత్తరాన మేరు శిఖరంపై కూడా అతడు కాలం గడిపాడు.
1.79.10
यदा स पश्यते कालं धर्मात्मा तं महीपतिः ।
पूर्णं मत्वा ततः कालं पूरुं पुत्रमुवाच ह ॥ १.७९.१० ॥
ఆ ధర్మాత్ముడైన రాజు కాలం పూర్తయిందని చూసినప్పుడు, దానిని పూర్ణమని భావించి, కుమారుడు పూరునితో ఇలా అన్నాడు.
1.79.11
यथाकामं यथोत्साहं यथाकालमरिन्दम ।
सेविता विषयाः पुत्र यौवनेन मया तव ॥ १.७९.११ ॥
శత్రువులను అణచువాడా, కుమారా, కోరిక ఉన్నట్లుగా, ఉత్సాహం ఉన్నట్లుగా, కాలం ఉన్నట్లుగా, నీ యౌవనంతో నేను విషయాలను అనుభవించాను.
1.79.12
न जातु कामः कामानामुपभोगेन शाम्यति ।
हविषा कृष्णवर्त्मेव भूय एवाभिवर्धते ॥ १.७९.१२ ॥
కోరికలు ఎప్పుడూ భోగంతో శాంతించవు; నెయ్యితో కృష్ణవర్త్మ (అగ్ని) మరింత పెరిగినట్లు కోరిక మళ్లీ మళ్లీ పెరుగుతుంది.
1.79.13
यत्पृथिव्यां व्रीहियवं हिरण्यं पशवः स्त्रियः ।
एकस्यापि न पर्याप्तं तस्मान्नृष्णां परित्यजेत् ॥ १.७९.१३ ॥
భూమిపై ఉన్న వరి, యవలు, బంగారం, పశువులు, స్త్రీలు — ఇవన్నీ ఒక్కడికే కూడా సరిపోవు; కాబట్టి దురాశను విడిచిపెట్టాలి.
1.79.14
या दुस्त्यजा दुर्मतिभिर्या न जीर्यति जीर्यतः ।
योऽसौ प्राणान्तिको रोगस्तांतृष्णां त्यजतः सुखम् ॥ १.७९.१४ ॥
మూర్ఖులకు విడవడం కష్టమైనది, ముసలివాడైనా ముసలితనం పొందనిది, ప్రాణాంతకమైన రోగం వంటిది — ఆ తృష్ణను విడిచిపెట్టినవారికి సుఖం కలుగుతుంది.
1.79.15
पूर्णं वर्षसहस्रं मे विषयासक्तचेतसः ।
तथाप्यनुदिनं तृष्णा ममैतेष्वभिजायते ॥ १.७९.१५ ॥
విషయాలపై ఆసక్తి చెందిన నా మనసుతో వేయి సంవత్సరాలు పూర్తయ్యాయి; అయినా ఈ విషయాలపైనే నా తృష్ణ ప్రతిదినం పుడుతోంది.
1.79.16
तस्मादेनामहं त्यक्त्वा ब्रह्मण्याधाय मानसम् ।
निर्द्वन्द्वो निर्ममो भूत्वा चरिष्यामि मृगैः सह ॥ १.७९.१६ ॥
కాబట్టి నేను దీనిని విడిచి, మనసును బ్రహ్మంలో నిలిపి, ద్వంద్వాలు లేనివాడై, మమకారం లేనివాడై, జింకలతో కలిసి సంచరిస్తాను.
1.79.17
पूरो प्रीतोऽस्मि भद्रं ते गृहाणेदं स्वयौवनम् ।
राज्यं चेदं गृहाण त्वं यावदिच्छसि यौवनम्।
तावद्दीर्घायुषा भुङ्ख त्वं हि मे प्रियकृत्सुतः ॥ १.७९.१७ ॥
పూరూ, నేను సంతోషించాను; నీకు శుభం కలుగుగాక. ఈ నీ యౌవనాన్ని తిరిగి తీసుకో, ఈ రాజ్యాన్నీ తీసుకో; నీవు కోరినంతకాలం యౌవనంతో దీర్ఘాయుష్షుతో అనుభవించు, నీవు నాకు ప్రియం చేసిన కుమారుడివి.
1.79.18
प्रतिपेदे जरां राजा ययातिर्नाहुषस्तदा ।
यौवनं प्रतिपेदे च पूरुः स्वं पुनरात्मवान् ॥ १.७९.१८ ॥
అప్పుడు నహుషుని కుమారుడు రాజు యయాతి ముసలితనాన్ని పొందాడు; ఆత్మనిగ్రహం గలవాడైన పూరు తన యౌవనాన్ని తిరిగి పొందాడు.
1.79.19
अभिषेक्तुकामं नृपतिं पूरुं पुत्रं कनीयसम् ।
ब्राह्मणप्रमुखा वर्णा इदं वचनमब्रुवन् ॥ १.७९.१९ ॥
కనిష్ఠ పుత్రుడైన పూరుని రాజుగా అభిషేకించ కోరిన రాజుతో, బ్రాహ్మణ ప్రముఖులైన వర్ణాలు ఈ మాట అన్నాయి.
1.79.20
कथं शुक्रस्य नप्तारं देवयान्याः सुतं प्रभो ।
ज्येष्ठं यदुमतिक्रम्य राज्यं पूरोः प्रयच्छसि ॥ १.७९.२० ॥
ప్రభూ, శుక్రుని మనవడు, దేవయానీ పుత్రుడైన జ్యేష్ఠుడు యదువును అధిగమించి పూరునకు రాజ్యాన్ని ఎలా ఇస్తున్నావు?
1.79.21
यदुर्ज्येष्ठस्तव सुतो जातस्तमनु तुर्वसुः ।
शर्मिष्ठायाः सुतो द्रुह्युस्ततोऽनुः पूरुरेव च ॥ १.७९.२१ ॥
నీ జ్యేష్ఠ పుత్రుడు యదు జన్మించాడు; అతని తరువాత తుర్వసుడు. శర్మిష్ఠ కుమారుడు ద్రుహ్యుడు, తరువాత అనుడు, మరియు పూరుడు కూడా.
1.79.22
कथं ज्येष्ठानतिक्रम्य कनीयान्राज्यमर्हति ।
एतत्संबोधयामस्त्वां धर्मं त्वं प्रतिपालय ॥ १.७९.२२ ॥
జ్యేష్ఠులను అధిగమించి కనిష్ఠుడు రాజ్యానికి ఎలా అర్హుడవుతాడు? ఇదే మేము నీతో చెబుతున్నాము; నీవు ధర్మాన్ని కాపాడు.
1.79.23
ब्राह्मणप्रमुखा वर्णाः सर्वे शृण्वन्तु मे वचः ।
ज्येष्ठं प्रति यथा राज्यं न देयं मे कथंचन ॥ १.७९.२३ ॥
బ్రాహ్మణ ప్రముఖులైన సర్వ వర్ణాలు నా మాట వినండి: జ్యేష్ఠునికి వ్యతిరేకంగా ఏ విధంగానూ నేను రాజ్యాన్ని ఇవ్వకూడదు.
1.79.24
मम ज्येष्ठेन यदुना नियोगो नानुपालितः ।
प्रतिकूलः पितुर्यश्च न स पुत्रः सतां मतः ॥ १.७९.२४ ॥
నా జ్యేష్ఠ పుత్రుడు యదువు నా ఆజ్ఞను పాటించలేదు; తండ్రికి ప్రతికూలుడైనవాడు సజ్జనుల అభిప్రాయంలో పుత్రుడు కాడు.
1.79.25
मातापित्रोर्वचनकृद्धितः पथ्यश्च यः सुतः ।
स पुत्रः पुत्रवद्यश्च वर्तते पितृमातृषु ॥ १.७९.२५ ॥
తల్లిదండ్రుల మాట చేసేవాడు, హితంగా, పథ్యంగా ఉండేవాడు కొడుకు; తల్లిదండ్రుల పట్ల కొడుకులా ప్రవర్తించేవాడూ అంతే.
1.79.26
पुदिति नरकस्याख्या दुःखं च नरकं विदुः ।
पुतस्त्राणात्ततः पुत्त्रमिहेच्छन्ति परत्र च ॥ १.७९.२६ ॥
'పుత్' అనేది నరకానికి పేరు; నరకాన్ని దుఃఖంగా తెలుస్తారు. కొడుకు రక్షించడం వల్లే ఇక్కడా పరలోకంలోనూ కొడుకును కోరుతారు.
1.79.27
आत्मनः सदृशः पुत्रः पितृदेवर्षिपूजने ।
यो बहूनां गुणकरः स पुत्रो ज्येष्ठ उच्यते ॥ १.७९.२७ ॥
తనతో సమానమైన కొడుకు, పితృదేవతలు, దేవతలు, ఋషులను పూజించేవాడు, చాలా మందికి మేలు చేసేవాడు — అతడే జ్యేష్ఠ పుత్రుడు అనబడతాడు.
1.79.28
मूकोऽन्धो बधिरः श्वित्री स्वधर्मं नानुतिष्ठति ।
चोरः किल्बिषिकः पुत्रो ज्येष्ठो न ज्येष्ठ उच्यते ॥ १.७९.२८ ॥
మూగవాడు, గుడ్డివాడు, చెవిటివాడు, కుష్ఠురోగి, తన ధర్మాన్ని ఆచరించనివాడు, దొంగ, పాపి — అలాంటి కొడుకు జ్యేష్ఠుడు కాడు; జ్యేష్ఠుడనబడడు.
1.79.29
ज्येष्ठांशहारी गुणकृदिह लोके परत्र च ।
श्रेयान्पुत्रो गुणोपेतः स पुत्रो नेतरो वृथा।
वदन्ति धर्मं धर्मज्ञाः पितॄणां पुत्रकारणात् ॥ १.७९.२९ ॥
జ్యేష్ఠుని భాగాన్ని పొందేవాడూ, ఇహంలో పరంలో మేలు చేసేవాడూ అయిన కొడుకు శ్రేష్ఠుడు; గుణవంతుడైన కొడుకే కొడుకు, మిగిలినవాడు వృథా. ధర్మజ్ఞులు పితృదేవతల కోసం కొడుకును ధర్మమంటారు.
1.79.30
वेदोक्तं संभवं मह्यमनेन हृदयोद्भवम् ।
तस्य जातमिदं कृत्स्नमात्मा पुत्र इति श्रुतिः ॥ १.७९.३० ॥
వేదంలో చెప్పబడిన నా జన్మ ఇతని ద్వారా కలిగింది; నా హృదయం నుండి పుట్టినవాడి వల్ల ఇదంతా పుట్టింది — 'ఆత్మయే కొడుకు' అని శ్రుతి చెబుతోంది.
1.79.31
यदुनाऽहमवज्ञातस्तथा तुर्वसुनापि च ।
द्रुह्युना चानुना चैव मय्यवज्ञ कृता भृशम् ॥ १.७९.३१ ॥
యదుడు నన్ను అవమానించాడు, తుర్వసుడూ అలాగే; ద్రుహ్యుడు, అనుడు కూడా నా పట్ల అత్యధికంగా అవమానం చూపారు.
1.79.32
पूरुणा तु कृतं वाक्यं मानितं च विशेषतः ।
कनीयान्मम दायादो धृता येन जरा मम ॥ १.७९.३२ ॥
పూరుడు మాత్రం నా మాటను నెరవేర్చాడు, దానిని ప్రత్యేకంగా గౌరవించాడు; నా చిన్నవాడైన కుమారుడు, నా ముసలితనాన్ని తానే ధరించాడు.
1.79.33
मम कामः स च कृतः पूरुणा मित्ररूपिणा ।
शुक्रेण च वरोदत्तः काव्येनोशनसा स्वयम् ॥ १.७९.३३ ॥
మిత్రరూపంలో ఉన్న పూరుడు నా కోరికను నెరవేర్చాడు; కావ్యుడైన ఉశనసుడు, శుక్రుడు స్వయంగా నాకు వరం ఇచ్చాడు.
1.79.34
पुत्रो यस्त्वाऽनुवर्तेत स राजा पृथिवीपतिः ।
यो वानुवर्ती पुत्राणां स पुत्रो दायभाग्भवेत् ॥ १.७९.३४ ॥
ఏ కుమారుడు నన్ను అనుసరిస్తాడో అతడే భూమికి రాజు అవుతాడు; లేదా కుమారులలో ఎవరు విధేయుడో ఆ కుమారుడే వారసత్వ భాగానికి అర్హుడు.
1.79.35
भवतोऽनुनयाम्येवं पूरू राज्येऽभिषिच्यताम् ।
यः पुत्रो गुणसंपन्नो मातापित्रोर्हितः सदा ॥ १.७९.३५ ॥
ఇలా మిమ్మల్ని వేడుకుంటున్నాను: పూరుడిని రాజ్యంలో అభిషిక్తుడిని చేయండి; ఎందుకంటే అతడు గుణసంపన్నుడైన కుమారుడు, ఎల్లప్పుడూ తల్లిదండ్రులకు హితుడు.
1.79.36
सर्वमर्हति कल्याणं कनीयानपि सत्तमः ।
वेद धमार्थशास्त्रेषु मुनिभिः कथितं पुरा ॥ १.७९.३६ ॥
చిన్నవాడైనప్పటికీ అతడు సత్పురుషులలో శ్రేష్ఠుడు; అన్ని శుభాలకూ అర్హుడు; ధర్మార్థ శాస్త్రాలను అతడు ఎరుగును, పూర్వం మునులు చెప్పినట్లు.
1.79.37
अर्हः पूरुरिदं राज्यं यः सुतः प्रियकृत्तव ।
वरदानेन शुक्रस्य न शक्यं वक्तुमुत्तरम् ॥ १.७९.३७ ॥
నీకు ప్రియం చేసిన కుమారుడైన పూరుడు ఈ రాజ్యానికి అర్హుడు. శుక్రుని వరదానం వల్ల సమాధానం చెప్పడం సాధ్యం కాదు.
1.79.38
पौरजानपदैस्तुष्टैरित्युक्तो नाहुषस्तदा ।
अभ्यषिञ्चत्ततः पूरुं राज्ये स्वे सुतमात्मनः ॥ १.७९.३८ ॥
పౌరులు, జానపదులు సంతోషించి ఇలా అనగా, నహుషుడు అప్పుడు తన కుమారుడు పూరుని తన రాజ్యంలో అభిషేకించాడు.
1.79.39
यदुं च तुर्वसुं चोभौ द्रुह्युं चैव सहानुजम् ।
अन्तेषु स विनिक्षिप्य नाहुषः स्वात्मजान्सुतान् ॥ १.७९.३९ ॥
యదువును, తుర్వసువును, ఇద్దరినీ, తమ్ముడితో కలిసి ద్రుహ్యువును, నహుషుడు తన స్వంత కుమారులను సరిహద్దుల్లో నియమించాడు.
1.79.40
दत्त्वा च पूरवे राज्यं वनवासाय दीक्षितः ।
पुरात्स निर्ययौ राजा ब्राह्मणैस्तापसैः सह ॥ १.७९.४० ॥
పూరునికి రాజ్యాన్ని ఇచ్చి, వనవాసానికి దీక్ష పొంది, ఆ రాజు బ్రాహ్మణులు, తాపసులతో కలిసి నగరం నుండి బయలుదేరాడు.
1.79.41
देवयान्या च सहितः शर्मिष्ठया च भारत ।
अकरोत्स वने राजा सभार्यस्तप उत्तमम् ॥ १.७९.४१ ॥
ఓ భారతా, దేవయానితో, శర్మిష్ఠతో కలిసి ఆ రాజు భార్యలతో కలిసి అడవిలో ఉత్తమ తపస్సు చేశాడు.
1.79.42
यदोस्तु यादवा जातास्तुर्वसोर्यवनाः स्मृताः ।
द्रुह्योः सुतास्तु वै भोजा अनोस्तु म्लेच्छजातयः ॥ १.७९.४२ ॥
యదువు నుండి యాదవులు జన్మించారు, తుర్వసువు నుండి యవనులుగా స్మరించబడ్డారు. ద్రుహ్యువు కుమారులు భోజులు, అనువు నుండి మ్లేచ్ఛ జాతులు.
1.79.43
पूरोस्तु पौरवो वंशो यत्र जातोऽसि पार्थिव ।
इदं वर्षसहस्राणि राज्यं कारयितुं वशी ॥ १.७९.४३ ॥
పూరుని వంశం పౌరవం అని పిలువబడుతుంది; ఓ రాజా, నీవు ఆ వంశంలో జన్మించావు. ఆత్మనిగ్రహం కలిగిన ఈ వంశం వేల సంవత్సరాలు రాజ్యపాలన చేయగలదు.