มหาภารตะ · อัธยายะ 1.79

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

อ่านพร้อมความหมาย

1.79.1

पौरवेणाथ वयसा ययातिर्नहुषात्मजः ।
रूपयौवनसंपन्नः कुमारः समपद्यत।
प्रीतियुक्तो नृपश्रेष्ठश्चरा विषयान्प्रियान् ॥ १.७९.१ ॥

จากนั้น ในวงศ์เผ่าเปารวะ ยยาติ บุตรของนหุษะ กลายเป็นหนุ่มผู้เพียบพร้อมด้วยรูปงามและกำลังวังชา ด้วยความยินดี พระราชาผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่กษัตริย์ได้เสวยเหล่าวิษยาอารมณ์ที่เป็นที่รักใคร่

1.79.2

यथाकामं यथोत्साहं यथाकालं यथासुखम् ।
धर्माविरुद्धं राजेन्द्रो यथा भवति सोऽन्वभूत् ॥ १.७९.२ ॥

ตามที่ปรารถนา ตามแรงฮึกเหิม ตามกาลเวลา และตามที่เป็นสุข พระราชาผู้เป็นจอมกษัตริย์ได้เสวยสิ่งต่างๆ ในลักษณะที่ไม่ขัดต่อธรรม

1.79.3

देवानतर्पयद्यज्ञैः श्राद्धैस्तद्वित्पितॄनपि ।
दीनाननुग्रहैरिष्टैः कामैश्च द्विजसत्तमान् ॥ १.७९.३ ॥

ด้วยยัญพิธี พระองค์ทรงให้เทพเจ้าอิ่มพระทัย และด้วยการถวายศราทธะ ซึ่งพระองค์ทรงรู้วิธี ก็ทรงให้บรรพบุรุษอิ่มพระทัยด้วย ผู้ขัดสนได้รับความโปรดปรานจากพระองค์ และพราหมณ์ผู้ประเสริฐที่สุดได้รับความสุขตามที่ปรารถนา

1.79.4

अतिथीनन्नपानैश्च विशश्च परिपालनैः ।
आनृशंस्येन शूद्रांश्च दस्यून्सन्निग्रहेण च ॥ १.७९.४ ॥

พระองค์ทรงเลี้ยงดูแขกด้วยอาหารและเครื่องดื่ม ทรงคุ้มครองประชาชน ทรงปฏิบัติต่อผู้รับใช้ด้วยความเมตตา และทรงปราบโจรด้วยการควบคุมที่เหมาะสม

1.79.5

धर्मेण च प्रजाः सर्वा यथावदनुरञ्जयन् ।
ययातिः पालयामास साक्षादिन्द्र इवापरः ॥ १.७९.५ ॥

ยยาติทรงทำให้ประชาทั้งปวงเบิกบานด้วยธรรมตามสมควร ทรงปกครองพวกเขา ดุจพระอินทร์อีกองค์หนึ่งที่มาปรากฏกายเอง

1.79.6

स राजा सिंहविक्रान्तो युवा विषयगोचरः ।
अविरोधेन धर्मस्य चचार सुखमुत्तमम् ॥ १.७९.६ ॥

พระราชานั้นมีวิกรมดุจราชสีห์ ทรงหนุ่มแน่น และอยู่ในวิสัยแห่งวิษยาอารมณ์ ทรงดำรงชีวิตอย่างมีความสุขอย่างยิ่ง โดยไม่ขัดแย้งกับธรรม

1.79.7

स संप्राप्य शुभान्कामांस्तृप्तः खिन्नश्च पार्थिवः ।
कालं वर्षसहस्रान्तं सस्मार मनुजाधिपः ॥ १.७९.७ ॥

พระราชาเมื่อได้รับความปรารถนาอันเป็นมงคลแล้ว ทรงอิ่มพระทัยแต่ก็อ่อนล้า เจ้าแห่งมนุษย์ทรงระลึกถึงกาลเวลาที่จะครบพันปี

1.79.8

परिसंख्याय कालज्ञः कलाः काष्ठाश्च वीर्यवान् ।
यौवनं प्राप्य राजर्षिः सहस्रपरिवत्सरान् ॥ १.७९.८ ॥

พระราชฤๅษีผู้ทรงพลังและรู้กาลเวลา ทรงนับทั้งช่วงเวลาเล็กๆ และช่วงเวลาย่อย หลังจากได้รับความเป็นหนุ่มแล้ว ทรงนับปีนับพันปีไป

1.79.9

विश्वाच्या सहितो रेमे व्यभ्राजन्नन्दने वने ।
अलकायां स कालं तु मेरुशृङ्गे तथोत्तरे ॥ १.७९.९ ॥

พระองค์ทรงรื่นรมย์กับนางวิศวาจี และทรงรุ่งโรจน์ในสวนนันทนะ ทรงใช้เวลาในอลกา และเช่นกันบนยอดเขาเมรุทางทิศเหนือ

1.79.10

यदा स पश्यते कालं धर्मात्मा तं महीपतिः ।
पूर्णं मत्वा ततः कालं पूरुं पुत्रमुवाच ह ॥ १.७९.१० ॥

เมื่อจอมแห่งแผ่นดินผู้มีจิตใจธรรมะนั้นทรงเห็นว่ากาลเวลาครบแล้ว ทรงถือว่ากาลเวลาเต็มแล้ว จึงตรัสกับบุตรของพระองค์คือปูรุ

1.79.11

यथाकामं यथोत्साहं यथाकालमरिन्दम ।
सेविता विषयाः पुत्र यौवनेन मया तव ॥ १.७९.११ ॥

โอ้ผู้ปราบศัตรู ลูกเอ๋ย ข้าได้เสวยวิษยาอารมณ์ตามที่ปรารถนา ด้วยแรงฮึกเหิม ตามกาลอันควร ด้วยวัยหนุ่มของเจ้า

1.79.12

न जातु कामः कामानामुपभोगेन शाम्यति ।
हविषा कृष्णवर्त्मेव भूय एवाभिवर्धते ॥ १.७९.१२ ॥

กามะไม่เคยดับลงด้วยการเสพกาม เปรียบเหมือนไฟแห่งทางดำ ที่ลุกโพลงอีกเมื่อได้เครื่องบูชาเนยใส กามะก็ยิ่งเพิ่มพูนขึ้นทุกที

1.79.13

यत्पृथिव्यां व्रीहियवं हिरण्यं पशवः स्त्रियः ।
एकस्यापि न पर्याप्तं तस्मान्नृष्णां परित्यजेत् ॥ १.७९.१३ ॥

แม้ข้าวและข้าวบาร์เลย์ ทองคำ โค และสตรีทั้งหลายบนแผ่นดินนี้ ก็ยังไม่พอเพียงสำหรับคนเพียงคนเดียว เพราะฉะนั้น ควรละความโลภเสีย

1.79.14

या दुस्त्यजा दुर्मतिभिर्या न जीर्यति जीर्यतः ।
योऽसौ प्राणान्तिको रोगस्तांतृष्णां त्यजतः सुखम् ॥ १.७९.१४ ॥

ตัณหาใดที่คนโง่ละได้ยาก ที่ไม่แก่ลงแม้คนจะแก่ลง และเป็นโรคที่คร่าชีวิต ผู้ที่ละตัณหานั้นได้ย่อมมีความสุข

1.79.15

पूर्णं वर्षसहस्रं मे विषयासक्तचेतसः ।
तथाप्यनुदिनं तृष्णा ममैतेष्वभिजायते ॥ १.७९.१५ ॥

ข้าใช้เวลาไปพันปีแล้ว โดยจิตใจข้องอยู่กับวิษยาอารมณ์ แต่กระนั้น ทุกวันตัณหาต่อสิ่งเหล่านี้ก็ยังเกิดขึ้นในข้า

1.79.16

तस्मादेनामहं त्यक्त्वा ब्रह्मण्याधाय मानसम् ।
निर्द्वन्द्वो निर्ममो भूत्वा चरिष्यामि मृगैः सह ॥ १.७९.१६ ॥

เพราะฉะนั้น ข้าจะละตัณหานี้เสีย ตั้งจิตมั่นในพรหมัน ปราศจากคู่ตรงข้ามและความยึดถือ แล้วจะท่องไปพร้อมกับฝูงเนื้อ

1.79.17

पूरो प्रीतोऽस्मि भद्रं ते गृहाणेदं स्वयौवनम् ।
राज्यं चेदं गृहाण त्वं यावदिच्छसि यौवनम्।
तावद्दीर्घायुषा भुङ्ख त्वं हि मे प्रियकृत्सुतः ॥ १.७९.१७ ॥

โอ้ปูรุ ข้าพอใจแล้ว ขอให้เจ้าได้รับความเป็นมงคล จงรับเอาความหนุ่มของเจ้าคืนไปเถิด และรับราชอาณาจักรนี้ไปด้วย จงปกครองด้วยความหนุ่มและอายุยืนตราบเท่าที่เจ้าปรารถนา เพราะเจ้าคือบุตรผู้ทำสิ่งที่เป็นที่รักของข้า

1.79.18

प्रतिपेदे जरां राजा ययातिर्नाहुषस्तदा ।
यौवनं प्रतिपेदे च पूरुः स्वं पुनरात्मवान् ॥ १.७९.१८ ॥

ตอนนั้น พระราชายยาติ บุตรของนหุษะ ได้รับความชรา ส่วนปูรุผู้มีตนสงบ ก็รับความหนุ่มของตนคืนมาอีกครั้ง

1.79.19

अभिषेक्तुकामं नृपतिं पूरुं पुत्रं कनीयसम् ।
ब्राह्मणप्रमुखा वर्णा इदं वचनमब्रुवन् ॥ १.७९.१९ ॥

เมื่อพระราชาทรงประสงค์จะอภิเษกปูรุ บุตรคนเล็ก วรรณะทั้งหลายโดยมีพราหมณ์เป็นประธาน ได้กล่าวถ้อยคำเหล่านี้

1.79.20

कथं शुक्रस्य नप्तारं देवयान्याः सुतं प्रभो ।
ज्येष्ठं यदुमतिक्रम्य राज्यं पूरोः प्रयच्छसि ॥ १.७९.२० ॥

ข้าแต่พระองค์ผู้เป็นเจ้า ไฉนพระองค์จึงมอบราชอาณาจักรให้แก่ปูรุ โดยข้ามยทุผู้เป็นพี่คนโต ซึ่งเป็นหลานของศุกระและเป็นบุตรของเทวยานี

1.79.21

यदुर्ज्येष्ठस्तव सुतो जातस्तमनु तुर्वसुः ।
शर्मिष्ठायाः सुतो द्रुह्युस्ततोऽनुः पूरुरेव च ॥ १.७९.२१ ॥

ยทุ บุตรผู้เป็นพี่ใหญ่ของพระองค์ได้ประสูติ ต่อจากนั้นคือตุรวสุ ดรุหยุเป็นบุตรของศรรมิษฐา ต่อมาคืออนุ และปูรุก็เช่นกัน

1.79.22

कथं ज्येष्ठानतिक्रम्य कनीयान्राज्यमर्हति ।
एतत्संबोधयामस्त्वां धर्मं त्वं प्रतिपालय ॥ १.७९.२२ ॥

เหตุใดผู้น้องจึงข้ามผู้พี่ไปแล้วคู่ควรแก่ราชสมบัติได้ นี่คือสิ่งที่เรากล่าวแก่พระองค์ พระองค์พึงรักษาธรรม

1.79.23

ब्राह्मणप्रमुखा वर्णाः सर्वे शृण्वन्तु मे वचः ।
ज्येष्ठं प्रति यथा राज्यं न देयं मे कथंचन ॥ १.७९.२३ ॥

ขอให้วรรณะทั้งปวง มีพราหมณ์เป็นหัวหน้า ได้ฟังถ้อยคำของเรา ราชสมบัติจะไม่พึงมอบให้แก่เราโดยประการใดเลยเป็นอันขาด เพื่อให้ผู้พี่ใหญ่เสียสิทธิ

1.79.24

मम ज्येष्ठेन यदुना नियोगो नानुपालितः ।
प्रतिकूलः पितुर्यश्च न स पुत्रः सतां मतः ॥ १.७९.२४ ॥

ยทุผู้เป็นบุตรพี่ใหญ่ของเรามิได้ปฏิบัติตามคำบัญชาของเรา และผู้ที่ขัดแย้งต่อบิดา ผู้นั้นไม่ถือว่าเป็นบุตรในสายตาของคนดี

1.79.25

मातापित्रोर्वचनकृद्धितः पथ्यश्च यः सुतः ।
स पुत्रः पुत्रवद्यश्च वर्तते पितृमातृषु ॥ १.७९.२५ ॥

บุตรผู้ทำตามถ้อยคำของบิดามารดา เป็นประโยชน์และเป็นที่พอใจ ผู้นั้นคือบุตรที่แท้จริง และผู้ที่ประพฤติตนเป็นบุตรต่อบิดามารดาก็เป็นบุตรเช่นเดียวกัน

1.79.26

पुदिति नरकस्याख्या दुःखं च नरकं विदुः ।
पुतस्त्राणात्ततः पुत्त्रमिहेच्छन्ति परत्र च ॥ १.७९.२६ ॥

ปุต เป็นชื่อของนรก และนรกนั้นคนทั้งหลายรู้กันว่าเป็นความทุกข์ เพราะเหตุนั้น ด้วยการช่วยให้พ้นของบุตร มนุษย์จึงปรารถนาบุตรทั้งในโลกนี้และโลกหน้า

1.79.27

आत्मनः सदृशः पुत्रः पितृदेवर्षिपूजने ।
यो बहूनां गुणकरः स पुत्रो ज्येष्ठ उच्यते ॥ १.७९.२७ ॥

บุตรผู้เหมือนตนเอง ผู้อุทิศตนในการบูชาบรรพชน เทวดา และฤๅษี ผู้ทำคุณประโยชน์แก่คนจำนวนมาก บุตรเช่นนั้นเรียกว่าบุตรคนโต

1.79.28

मूकोऽन्धो बधिरः श्वित्री स्वधर्मं नानुतिष्ठति ।
चोरः किल्बिषिकः पुत्रो ज्येष्ठो न ज्येष्ठ उच्यते ॥ १.७९.२८ ॥

บุตรผู้เป็นใบ้ ตาบอด หูหนวก เป็นโรคเรื้อน ผู้ไม่ปฏิบัติตามหน้าที่ของตน เป็นขโมย หรือเป็นผู้กระทำบาป ย่อมไม่ใช่บุตรคนโต ไม่เรียกว่าบุตรคนโต

1.79.29

ज्येष्ठांशहारी गुणकृदिह लोके परत्र च ।
श्रेयान्पुत्रो गुणोपेतः स पुत्रो नेतरो वृथा।
वदन्ति धर्मं धर्मज्ञाः पितॄणां पुत्रकारणात् ॥ १.७९.२९ ॥

บุตรผู้รับส่วนแบ่งของบุตรคนโตไป แต่ทำคุณประโยชน์ทั้งในโลกนี้และโลกหน้า ย่อมประเสริฐกว่า บุตรผู้ประกอบด้วยคุณธรรมเท่านั้นจึงเป็นบุตร อีกผู้หนึ่งหาประโยชน์มิได้ ผู้รู้ธรรมกล่าวว่า ธรรมคือการมีบุตรเพื่อประโยชน์ของบรรพชน

1.79.30

वेदोक्तं संभवं मह्यमनेन हृदयोद्भवम् ।
तस्य जातमिदं कृत्स्नमात्मा पुत्र इति श्रुतिः ॥ १.७९.३० ॥

การกำเนิดของข้าพเจ้าตามที่พระเวทกล่าวไว้ เกิดขึ้นจากหัวใจของเขา ผ่านเขาสิ่งทั้งปวงนี้จึงเกิดขึ้น “อาตมันคือบุตร” ดังนี้คือคำกล่าวของศรุติ

1.79.31

यदुनाऽहमवज्ञातस्तथा तुर्वसुनापि च ।
द्रुह्युना चानुना चैव मय्यवज्ञ कृता भृशम् ॥ १.७९.३१ ॥

ยทุดูหมิ่นข้าพเจ้า ตุรวสุก็เช่นกัน ดรุหยุและอนุก็เช่นกัน และพวกเขาแสดงความไม่เคารพต่อข้าพเจ้าอย่างยิ่ง

1.79.32

पूरुणा तु कृतं वाक्यं मानितं च विशेषतः ।
कनीयान्मम दायादो धृता येन जरा मम ॥ १.७९.३२ ॥

แต่ปูรุได้ปฏิบัติตามถ้อยคำของข้าพเจ้า และให้เกียรติเป็นพิเศษ บุตรคนเล็กของข้าพเจ้าผู้นี้ผู้ได้รับความชราของข้าพเจ้าไว้

1.79.33

मम कामः स च कृतः पूरुणा मित्ररूपिणा ।
शुक्रेण च वरोदत्तः काव्येनोशनसा स्वयम् ॥ १.७९.३३ ॥

ปูรุผู้จำแลงเป็นมิตรได้ทำให้ความปรารถนาของข้าพเจ้าสำเร็จ และศุกระผู้เป็นกวีอุศนัสเองได้ประทานพรแก่ข้าพเจ้า

1.79.34

पुत्रो यस्त्वाऽनुवर्तेत स राजा पृथिवीपतिः ।
यो वानुवर्ती पुत्राणां स पुत्रो दायभाग्भवेत् ॥ १.७९.३४ ॥

บุตรผู้ปฏิบัติตามข้าพเจ้านั้นจะเป็นพระราชา เป็นเจ้าแห่งแผ่นดิน หรือบุตรผู้ว่าง่ายในหมู่บุตรทั้งหลาย ผู้นั้นจะเป็นผู้รับส่วนมรดก

1.79.35

भवतोऽनुनयाम्येवं पूरू राज्येऽभिषिच्यताम् ।
यः पुत्रो गुणसंपन्नो मातापित्रोर्हितः सदा ॥ १.७९.३५ ॥

ข้าพเจ้าขอร้องพระองค์เช่นนี้ ขอให้ปูรุได้รับการอภิเษกในราชสมบัติ เพราะเขาเป็นบุตรผู้ประกอบด้วยคุณธรรม และเป็นประโยชน์แก่บิดามารดาเสมอ

1.79.36

सर्वमर्हति कल्याणं कनीयानपि सत्तमः ।
वेद धमार्थशास्त्रेषु मुनिभिः कथितं पुरा ॥ १.७९.३६ ॥

แม้จะเป็นผู้น้อย เขาก็คู่ควรแก่ความเจริญทั้งปวง เป็นผู้ประเสริฐในหมู่คนดี เขารู้คัมภีร์ว่าด้วยธรรมและอรรถ ดังที่เหล่าฤๅษีได้กล่าวไว้แต่กาลก่อน

1.79.37

अर्हः पूरुरिदं राज्यं यः सुतः प्रियकृत्तव ।
वरदानेन शुक्रस्य न शक्यं वक्तुमुत्तरम् ॥ १.७९.३७ ॥

ปูรุ บุตรของพระองค์ผู้ทำให้พระองค์พอพระทัย คู่ควรแก่ราชสมบัตินี้ ด้วยพรที่ศุกระประทานไว้ ไม่อาจตอบเป็นอย่างอื่นได้

1.79.38

पौरजानपदैस्तुष्टैरित्युक्तो नाहुषस्तदा ।
अभ्यषिञ्चत्ततः पूरुं राज्ये स्वे सुतमात्मनः ॥ १.७९.३८ ॥

เมื่อชาวเมืองและชาวชนบทผู้พอใจกล่าวดังนี้ พระนาหุษะจึงอภิเษกปูรุบุตรของพระองค์ให้ครองราชสมบัติของตนเองทันที

1.79.39

यदुं च तुर्वसुं चोभौ द्रुह्युं चैव सहानुजम् ।
अन्तेषु स विनिक्षिप्य नाहुषः स्वात्मजान्सुतान् ॥ १.७९.३९ ॥

พระนาหุษะได้มอบยทุ ตุรวสุ และดรุหยุพร้อมน้องชาย บุตรทั้งหลายของพระองค์เอง ให้ไปอยู่ตามชายแดน

1.79.40

दत्त्वा च पूरवे राज्यं वनवासाय दीक्षितः ।
पुरात्स निर्ययौ राजा ब्राह्मणैस्तापसैः सह ॥ १.७९.४० ॥

เมื่อมอบราชสมบัติให้แก่ปูรุแล้ว และตั้งใจปฏิญาณเพื่อการอยู่ป่า พระราชาจึงเสด็จออกจากเมืองพร้อมกับพราหมณ์และนักพรต

1.79.41

देवयान्या च सहितः शर्मिष्ठया च भारत ।
अकरोत्स वने राजा सभार्यस्तप उत्तमम् ॥ १.७९.४१ ॥

ภารตะ พระราชาองค์นั้นพร้อมด้วยเทวยานีและศรรมิษฐา พร้อมทั้งพระมเหสีทั้งหลาย ได้บำเพ็ญตบะอันยอดเยี่ยมในป่า

1.79.42

यदोस्तु यादवा जातास्तुर्वसोर्यवनाः स्मृताः ।
द्रुह्योः सुतास्तु वै भोजा अनोस्तु म्लेच्छजातयः ॥ १.७९.४२ ॥

จากยทุ เกิดเป็นยาทพทั้งหลาย จากตุรวสุ ท่านว่าเกิดเป็นยวนะ โอรสของทรุหยุเป็นโภชะ ส่วนจากอนุ เกิดเป็นเผ่าชนที่ป่าเถื่อน

1.79.43

पूरोस्तु पौरवो वंशो यत्र जातोऽसि पार्थिव ।
इदं वर्षसहस्राणि राज्यं कारयितुं वशी ॥ १.७९.४३ ॥

วงศ์ของปูรุคือวงศ์เผ่าปาวร และท่านผู้เป็นพระราชา ได้ประสูติในวงศ์นั้น วงศ์ที่ข่มใจได้นี้สามารถปกครองแผ่นดินไปได้นับพันปี