Mahābhārata · Adhyāya 1.8
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.8.1
स चापि च्यवनो ब्रह्मन्भार्गवोऽजनयत्सुतम् ।
सुकन्यायां महात्मानं प्रमतिं दीप्ततेजसम् ॥ १.८.१ ॥
And Cyavana, descendant of Bhṛgu, O brahmin, also begot a son through Sukanyā: the great-souled Pramati, of blazing splendor.
1.8.2
प्रमतिस्तु रुरुं नाम घृताच्यां समजीजनत् ।
रुरुः प्रमद्वरायां तु शुनकं समजीजनम् ॥ १.८.२ ॥
Pramati begot a son named Ruru through Ghṛtācī; and Ruru begot Śunaka through Pramadvarā.
1.8.3
शुनकस्तु महासत्वः सर्वभार्गवनन्दनः ।
जातस्तपसि तीव्रे च स्थितः स्थिरयशास्ततः ॥ १.८.३ ॥
Śunaka, of great spirit, delight of all the Bhārgavas, was born and remained steadfast in intense austerity, of enduring fame.
1.8.4
तस्य ब्रह्मन्रुरोः सर्वं चरितं भूरितेजसः ।
विस्तरेण प्रवक्ष्यामि तच्छृणु त्वमशेषतः ॥ १.८.४ ॥
O brahmin, I shall relate in full detail the entire deeds of that Ruru of great splendor; listen to it completely.
1.8.5
ऋषिरासीन्महान्पूर्वं तपोविद्यासमन्वितः ।
स्थूलकेश इति ख्यातः सर्वभूतहिते रतः ॥ १.८.५ ॥
In former times there was a great sage, endowed with austerity and learning, renowned as Sthūlakeśa, delighting in the welfare of all beings.
1.8.6
एतस्मिन्नेव काले तु मेनकायां प्रजज्ञिवान् ।
गन्धर्वराजो विप्रर्षे विश्वावसुरिति स्मृतः ॥ १.८.६ ॥
At this very time, O brahmin sage, the king of the Gandharvas begot a son through Menakā, who is remembered as Viśvāvasu.
1.8.7
अप्सरा मेनका तस्य तं गर्भं भृगुनन्दन ।
उत्ससर्ज यथाकालं स्थूलकेशाश्रमं प्रति ॥ १.८.७ ॥
O son of Bhṛgu, the apsaras Menakā released that embryo at the proper time, toward the hermitage of Sthūlakeśa.
1.8.8
उत्सृज्य चैव तं गर्भं नद्यास्तीरे जगाम सा ।
अप्सरा मेनका ब्रह्मन्निर्दया निरपत्रपा ॥ १.८.८ ॥
Having abandoned that embryo, she went away to the bank of the river. O brahmin, the apsaras Menakā was merciless and shameless.
1.8.9
कन्याममरगर्भाभां ज्वलन्तीमिव च श्रिया ।
तां ददर्श समुत्सृष्टां नदीतीरे महानृषिः ॥ १.८.९ ॥
The great sage saw that girl, bright as the womb of the gods, blazing as if with splendor, abandoned on the riverbank.
1.8.10
स्थूलकेशः स तेजस्वी विजने बन्धुवर्जिताम् ।
स तां दृष्ट्वा तदा कन्यां स्थूलकेशो महाद्विजः ॥ १.८.१० ॥
The radiant Sthūlakeśa, seeing that girl bereft of kin in a lonely place, then the great twice-born Sthūlakeśa...
1.8.11
जग्राह च मुनिश्रेष्ठः कृपाविष्टः पुपोष च ।
ववृधे सा वरारोहा तस्याश्रमपदे शुभे ॥ १.८.११ ॥
The best of sages, filled with compassion, took her up and nourished her; the fair-hipped girl grew in his auspicious hermitage.
1.8.12
जातकाद्याः क्रियाश्चास्या विधिपूर्वं यथाक्रमम् ।
स्थूलकेशो महाभागश्चकार सुमहानृषिः ॥ १.८.१२ ॥
The great sage Sthūlakeśa, greatly fortunate, duly performed in proper order the birth rites and the other ceremonies for her.
1.8.13
प्रमदाभ्यो वरा सा तु सत्त्वरूपगुणान्विता ।
ततः प्रमद्वरेत्यस्या नाम चक्रे महानृषिः ॥ १.८.१३ ॥
She, the best of the nymphs, was endowed with goodness, beauty and virtues. Then the great sage gave her the name Pramadvarā.
1.8.14
तामाश्रमपदे तस्य रुरुर्दृष्ट्वा प्रमद्वराम् ।
बभूव किल धर्मात्मा मदनोपहतस्तदा ॥ १.८.१४ ॥
Seeing Pramadvarā at that hermitage, the righteous Ruru was then struck down by love.
1.8.15
पितरं सखिभिः सोऽथ श्रावयामास भार्गवम् ।
प्रमतिश्चाभ्ययाचत्तां स्थूलकेशं यशस्विनम् ॥ १.८.१५ ॥
Then he had his friends inform his father, the Bhārgava. And Pramati asked the famed Sthūlakeśa for her hand.
1.8.16
ततः प्रादात्पिता कन्यां रुरवे तां प्रमद्वराम् ।
विवाहं स्थापयित्वाग्रे नक्षत्रे भगदैवते ॥ १.८.१६ ॥
Then her father gave that maiden Pramadvarā to Ruru, having first fixed the wedding for the lunar mansion presided over by Bhaga.
1.8.17
ततः कतिपयाहस्य विवाहे समुपस्थिते ।
सखीभिः क्रीडती सार्धं सा कन्यावरवर्णिनी ॥ १.८.१७ ॥
Then, when the wedding day had drawn near, a few days later, that maiden of lovely complexion was playing with her companions.
1.8.18
नापश्यत्संप्रसुप्तं वै भुजंगं तिर्यगायतम् ।
पदा चैनं समाक्रामन्मुमूर्षुः कालचोदिता ॥ १.८.१८ ॥
She did not see the snake lying stretched out crosswise in deep sleep, and, driven by fate, she stepped on it with her foot.
1.8.19
स तस्याः संप्रमत्तायाश्चोदितः कालधर्मणा ।
विषोपलिप्तान्दशनान्भृशमङ्गे न्यपातयत् ॥ १.८.१९ ॥
Impelled by the law of time, he sank his venom-smeared fangs deep into her body, while she was heedless.
1.8.20
सा दष्टा तेन सर्पेण पपात सहसा भुवि ।
विवर्णा विगतश्रीका भ्रष्टाभरणचेतना ॥ १.८.२० ॥
Bitten by that serpent, she suddenly fell to the ground, pale and bereft of radiance, her ornaments fallen and her consciousness lost.
1.8.21
निरानन्दकरी तेषां बन्धूनां मुक्तमूर्धजा ।
व्यसुरप्रेक्षणीया सा प्रेक्षणीयतमाऽभवत् ॥ १.८.२१ ॥
Robbing her kinsmen of joy, her hair unbound, she seemed lifeless and painful to behold, yet became most beautiful to look upon.
1.8.22
प्रसुप्तेवाभवच्चापि भुवि सर्पविषार्दिता ।
भूयो मनोहरतरा बभूव तनुमध्यमा ॥ १.८.२२ ॥
Afflicted by the serpent's poison, she lay on the ground as if asleep, and the slender-waisted woman became even more enchanting.
1.8.23
ददर्श तां पिता चैव ये चैवान्ये तपस्विनः ।
विचेष्टमानां पतितां भूतले पद्मवर्चसम् ॥ १.८.२३ ॥
Her father and the other ascetics saw her, fallen on the ground, writhing, lotus-hued.
1.8.24
ततः सर्वे द्विजतराः समाजग्मुः कृपान्विताः ।
स्वस्त्यात्रेयो महाजानुः कुशिकः शङ्खमेखलः ॥ १.८.२४ ॥
Then all the best of brahmins, filled with compassion, gathered together: Svastyātreya, Mahājānu, Kuśika, and Śaṅkhamekhala.
1.8.25
उद्दालकः कठश्चैव श्वेतश्चैव महायशाः ।
भरद्वाजः कौणकृत्स्य आर्ष्टिषेणोऽथ गौतमः ॥ १.८.२५ ॥
Uddālaka, Kaṭha, Śveta, the famed Bharadvāja, Kauṇakṛtsya, Ārṣṭiṣeṇa and Gautama.
1.8.26
प्रमतिः सह पुत्रेण तथान्ये वनवासिनः ।
तां ते कन्यां व्यसुं दृष्ट्वा भुजंगस्य विषार्दिताम् ॥ १.८.२६ ॥
Pramati with his son, and the other forest-dwellers, having seen that maiden, lifeless and tormented by the serpent's poison.
1.8.27
रुरुदुः कृपयाऽविष्टा रुरुस्त्वार्तो बहिर्ययौ ।
ते च सर्वे द्विजश्रेष्ठास्तत्रैवोपाविशंस्तदा ॥ १.८.२७ ॥
Overcome with pity, they wept; but Ruru, tormented, went outside. Then all those best of the twice-born sat down right there.