ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 1.8
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.8.1
स चापि च्यवनो ब्रह्मन्भार्गवोऽजनयत्सुतम् ।
सुकन्यायां महात्मानं प्रमतिं दीप्ततेजसम् ॥ १.८.१ ॥
ਭ੍ਰਿਗੂ ਵੰਸ਼ੀ ਚ੍ਯਵਨ ਨੇ ਵੀ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਸੁਕਨ੍ਯਾ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ; ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ ਪ੍ਰਮਤਿ, ਚਮਕਦੇ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਸੀ।
1.8.2
प्रमतिस्तु रुरुं नाम घृताच्यां समजीजनत् ।
रुरुः प्रमद्वरायां तु शुनकं समजीजनम् ॥ १.८.२ ॥
ਪ੍ਰਮਤਿ ਨੇ ਘ੍ਰਿਤਾਚੀ ਤੋਂ ਰੁਰੂ ਨਾਮ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ; ਰੁਰੂ ਨੇ ਪ੍ਰਮਦ੍ਵਰਾ ਤੋਂ ਸ਼ੁਨਕ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।
1.8.3
शुनकस्तु महासत्वः सर्वभार्गवनन्दनः ।
जातस्तपसि तीव्रे च स्थितः स्थिरयशास्ततः ॥ १.८.३ ॥
ਮਹਾਸਤ੍ਵ ਸ਼ੁਨਕ, ਸਾਰੇ ਭਾਰਗਵਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ, ਜਨਮਿਆ; ਕਠੋਰ ਤਪ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਹੋਇਆ, ਸਥਿਰ ਯਸ਼ ਵਾਲਾ।
1.8.4
तस्य ब्रह्मन्रुरोः सर्वं चरितं भूरितेजसः ।
विस्तरेण प्रवक्ष्यामि तच्छृणु त्वमशेषतः ॥ १.८.४ ॥
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਉਸ ਮਹਾਤੇਜਸ੍ਵੀ ਰੁਰੂ ਦਾ ਸਾਰਾ ਚਰਿੱਤਰ ਮੈਂ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਤੂੰ ਉਸਨੂੰ ਪੂਰਾ ਸੁਣ।
1.8.5
ऋषिरासीन्महान्पूर्वं तपोविद्यासमन्वितः ।
स्थूलकेश इति ख्यातः सर्वभूतहिते रतः ॥ १.८.५ ॥
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਤਪ ਅਤੇ ਵਿੱਦਿਆ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਸਨ; ਉਹ ਸਥੂਲਕੇਸ਼ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਨ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਹਿਤ ਵਿੱਚ ਰਤ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।
1.8.6
एतस्मिन्नेव काले तु मेनकायां प्रजज्ञिवान् ।
गन्धर्वराजो विप्रर्षे विश्वावसुरिति स्मृतः ॥ १.८.६ ॥
ਇਸੇ ਸਮੇਂ, ਹੇ ਵਿਪ੍ਰਰਿਸ਼ੀ, ਮੇਨਕਾ ਤੋਂ ਗੰਧਰਵਰਾਜ ਨੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ; ਉਹ ਵਿਸ਼ਵਾਵਸੂ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
1.8.7
अप्सरा मेनका तस्य तं गर्भं भृगुनन्दन ।
उत्ससर्ज यथाकालं स्थूलकेशाश्रमं प्रति ॥ १.८.७ ॥
ਹੇ ਭ੍ਰਿਗੁਨੰਦਨ! ਅਪੱਸਰਾ ਮੇਨਕਾ ਨੇ ਯਥਾਕਾਲ ਉਸ ਗਰਭ ਨੂੰ ਸਥੂਲਕੇਸ਼ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
1.8.8
उत्सृज्य चैव तं गर्भं नद्यास्तीरे जगाम सा ।
अप्सरा मेनका ब्रह्मन्निर्दया निरपत्रपा ॥ १.८.८ ॥
ਉਸ ਗਰਭ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਉਹ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਚਲੀ ਗਈ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਅਪੱਸਰਾ ਮੇਨਕਾ ਨਿਰਦਈ ਅਤੇ ਬੇਸ਼ਰਮ ਸੀ।
1.8.9
कन्याममरगर्भाभां ज्वलन्तीमिव च श्रिया ।
तां ददर्श समुत्सृष्टां नदीतीरे महानृषिः ॥ १.८.९ ॥
ਦੇਵਗਰਭ ਵਰਗੀ ਚਮਕ ਵਾਲੀ, ਸ਼ੋਭਾ ਨਾਲ ਜਗਮਗਾਉਂਦੀ ਉਸ ਕੰਨਿਆ ਨੂੰ ਨਦੀ ਕੰਢੇ ਛੱਡੀ ਹੋਈ ਮਹਾਂ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਦੇਖਿਆ।
1.8.10
स्थूलकेशः स तेजस्वी विजने बन्धुवर्जिताम् ।
स तां दृष्ट्वा तदा कन्यां स्थूलकेशो महाद्विजः ॥ १.८.१० ॥
ਤੇਜਸਵੀ ਸਥੂਲਕੇਸ਼, ਉਜਾੜ ਥਾਂ ਤੇ ਬੰਧੂਆਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਉਸ ਕੰਨਿਆ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਤਦ ਉਸ ਮਹਾਦ੍ਵਿਜ ਸਥੂਲਕੇਸ਼ ਨੇ...
1.8.11
जग्राह च मुनिश्रेष्ठः कृपाविष्टः पुपोष च ।
ववृधे सा वरारोहा तस्याश्रमपदे शुभे ॥ १.८.११ ॥
ਮੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੇ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਚੁੱਕ ਲਿਆ ਅਤੇ ਪਾਲਿਆ। ਸੁੰਦਰ ਕਮਰ ਵਾਲੀ ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਸ਼ੁਭ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਵਧਣ ਲੱਗੀ।
1.8.12
जातकाद्याः क्रियाश्चास्या विधिपूर्वं यथाक्रमम् ।
स्थूलकेशो महाभागश्चकार सुमहानृषिः ॥ १.८.१२ ॥
ਉਸ ਦੇ ਜਾਤਕਰਮ ਆਦਿ ਸੰਸਕਾਰ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਕ੍ਰਮਵਾਰ, ਮਹਾਭਾਗ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਸਥੂਲਕੇਸ਼ ਨੇ ਕੀਤੇ।
1.8.13
प्रमदाभ्यो वरा सा तु सत्त्वरूपगुणान्विता ।
ततः प्रमद्वरेत्यस्या नाम चक्रे महानृषिः ॥ १.८.१३ ॥
ਪ੍ਰਮਦਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਉਹ ਸਤ੍ਤ੍ਵ, ਰੂਪ ਅਤੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ। ਤਦ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਪ੍ਰਮਦ੍ਵਰਾ ਰੱਖਿਆ।
1.8.14
तामाश्रमपदे तस्य रुरुर्दृष्ट्वा प्रमद्वराम् ।
बभूव किल धर्मात्मा मदनोपहतस्तदा ॥ १.८.१४ ॥
ਉਸ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮਦ੍ਵਰਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਧਰਮਾਤਮਾ ਰੁਰੂ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਮਦਨ ਨਾਲ ਘਾਇਲ ਹੋ ਗਿਆ।
1.8.15
पितरं सखिभिः सोऽथ श्रावयामास भार्गवम् ।
प्रमतिश्चाभ्ययाचत्तां स्थूलकेशं यशस्विनम् ॥ १.८.१५ ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪਿਤਾ ਭਾਰਗਵ ਨੂੰ ਸੁਨੇਹਾ ਭੇਜਿਆ। ਪ੍ਰਮਤੀ ਨੇ ਯਸ਼ਸਵੀ ਸਥੂਲਕੇਸ਼ ਤੋਂ ਉਸ ਕੰਨਿਆ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ।
1.8.16
ततः प्रादात्पिता कन्यां रुरवे तां प्रमद्वराम् ।
विवाहं स्थापयित्वाग्रे नक्षत्रे भगदैवते ॥ १.८.१६ ॥
ਫਿਰ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸ ਕੰਨਿਆ ਪ੍ਰਮਦ੍ਵਰਾ ਨੂੰ ਰੁਰੂ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਭਗ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰਕੇ।
1.8.17
ततः कतिपयाहस्य विवाहे समुपस्थिते ।
सखीभिः क्रीडती सार्धं सा कन्यावरवर्णिनी ॥ १.८.१७ ॥
ਫਿਰ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਸੁੰਦਰ ਵਰਣ ਵਾਲੀ ਉਹ ਕੰਨਿਆ ਸਖੀਆਂ ਨਾਲ ਖੇਡ ਰਹੀ ਸੀ।
1.8.18
नापश्यत्संप्रसुप्तं वै भुजंगं तिर्यगायतम् ।
पदा चैनं समाक्रामन्मुमूर्षुः कालचोदिता ॥ १.८.१८ ॥
ਗੂੜ੍ਹੀ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਆੜਾ ਪਿਆ ਸੱਪ ਉਸ ਨੇ ਨਾ ਵੇਖਿਆ। ਕਾਲ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਪੈਰ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਦਬਾ ਦਿੱਤਾ।
1.8.19
स तस्याः संप्रमत्तायाश्चोदितः कालधर्मणा ।
विषोपलिप्तान्दशनान्भृशमङ्गे न्यपातयत् ॥ १.८.१९ ॥
ਕਾਲਧਰਮ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਉਸ ਨੇ, ਅਸਾਵਧਾਨ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਜ਼ਹਿਰ ਲਿੱਪੇ ਦੰਦ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਗੱਡ ਦਿੱਤੇ।
1.8.20
सा दष्टा तेन सर्पेण पपात सहसा भुवि ।
विवर्णा विगतश्रीका भ्रष्टाभरणचेतना ॥ १.८.२० ॥
ਉਸ ਸੱਪ ਦੇ ਡੰਗ ਨਾਲ ਉਹ ਅਚਾਨਕ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਈ; ਰੰਗ ਫਿੱਕਾ, ਸ਼ੋਭਾ ਗਈ, ਗਹਿਣੇ ਖਿਸਕ ਗਏ ਅਤੇ ਹੋਸ਼ ਗੁਆ ਬੈਠੀ।
1.8.21
निरानन्दकरी तेषां बन्धूनां मुक्तमूर्धजा ।
व्यसुरप्रेक्षणीया सा प्रेक्षणीयतमाऽभवत् ॥ १.८.२१ ॥
ਉਹਨਾਂ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਆਨੰਦਹੀਣ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲੀ ਉਹ, ਜੀਵਨਹੀਣ ਵਰਗੀ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਦੁਖਦਾਈ ਪਰ ਵੇਖਣ ਯੋਗ ਅਤਿ ਸੁੰਦਰ ਹੋ ਗਈ।
1.8.22
प्रसुप्तेवाभवच्चापि भुवि सर्पविषार्दिता ।
भूयो मनोहरतरा बभूव तनुमध्यमा ॥ १.८.२२ ॥
ਸੱਪ ਦੇ ਜ਼ਹਿਰ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੁੱਤੀ ਹੋਈ ਵਾਂਗ ਪਈ ਰਹੀ; ਪਤਲੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ ਉਹ ਹੋਰ ਵੀ ਮਨੋਹਰ ਹੋ ਗਈ।
1.8.23
ददर्श तां पिता चैव ये चैवान्ये तपस्विनः ।
विचेष्टमानां पतितां भूतले पद्मवर्चसम् ॥ १.८.२३ ॥
ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਤਪਸਵੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ; ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗੀ ਤੜਫਦੀ, ਕਮਲ ਵਰਗੀ ਆਭਾ ਵਾਲੀ ਉਸ ਨੂੰ।
1.8.24
ततः सर्वे द्विजतराः समाजग्मुः कृपान्विताः ।
स्वस्त्यात्रेयो महाजानुः कुशिकः शङ्खमेखलः ॥ १.८.२४ ॥
ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਦ੍ਵਿਜ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ: ਸ੍ਵਸਤਿਆਤ੍ਰੇਯ, ਮਹਾਜਾਨੂ, ਕੁਸ਼ਿਕ ਅਤੇ ਸ਼ੰਖਮੇਖਲ।
1.8.25
उद्दालकः कठश्चैव श्वेतश्चैव महायशाः ।
भरद्वाजः कौणकृत्स्य आर्ष्टिषेणोऽथ गौतमः ॥ १.८.२५ ॥
ਉੱਦਾਲਕ, ਕਠ, ਸ਼ਵੇਤ, ਮਹਾਯਸ਼ਸਵੀ ਭਰਦਵਾਜ, ਕੌਣਕ੍ਰਿਤਸ੍ਯ, ਆਰਸ਼ਟਿਸ਼ੇਣ ਅਤੇ ਗੌਤਮ।
1.8.26
प्रमतिः सह पुत्रेण तथान्ये वनवासिनः ।
तां ते कन्यां व्यसुं दृष्ट्वा भुजंगस्य विषार्दिताम् ॥ १.८.२६ ॥
ਪ੍ਰਮਤੀ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਸਮੇਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਨਵਾਸੀ, ਸੱਪ ਦੇ ਜ਼ਹਿਰ ਨਾਲ ਤੜਪਦੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਣਹੀਣ ਉਸ ਕੰਨਿਆ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ।
1.8.27
रुरुदुः कृपयाऽविष्टा रुरुस्त्वार्तो बहिर्ययौ ।
ते च सर्वे द्विजश्रेष्ठास्तत्रैवोपाविशंस्तदा ॥ १.८.२७ ॥
ਤਰਸ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਉਹ ਰੋਣ ਲੱਗੇ; ਪਰ ਰੁਰੂ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਬਾਹਰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਸਾਰੇ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਉੱਥੇ ਹੀ ਬੈਠ ਗਏ।