મહાભારત · અધ્યાય 1.8
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.8.1
स चापि च्यवनो ब्रह्मन्भार्गवोऽजनयत्सुतम् ।
सुकन्यायां महात्मानं प्रमतिं दीप्ततेजसम् ॥ १.८.१ ॥
ભૃગુવંશી ચ્યવને પણ, હે બ્રાહ્મણ, સુકન્યાથી એક પુત્ર ઉત્પન્ન કર્યો; તે મહાત્મા પ્રમતિ, દીપ્ત તેજવાળો હતો.
1.8.2
प्रमतिस्तु रुरुं नाम घृताच्यां समजीजनत् ।
रुरुः प्रमद्वरायां तु शुनकं समजीजनम् ॥ १.८.२ ॥
પ્રમતિએ ઘૃતાચીથી રુરુ નામનો પુત્ર ઉત્પન્ન કર્યો; રુરુએ પ્રમદ્વરાથી શુનકને જન્મ આપ્યો.
1.8.3
शुनकस्तु महासत्वः सर्वभार्गवनन्दनः ।
जातस्तपसि तीव्रे च स्थितः स्थिरयशास्ततः ॥ १.८.३ ॥
મહાસત્ત્વ શુનક, સર્વ ભાર્ગવોના આનંદરૂપ, જન્મ્યો; તીવ્ર તપમાં સ્થિર રહ્યો, સ્થિર યશવાળો.
1.8.4
तस्य ब्रह्मन्रुरोः सर्वं चरितं भूरितेजसः ।
विस्तरेण प्रवक्ष्यामि तच्छृणु त्वमशेषतः ॥ १.८.४ ॥
હે બ્રાહ્મણ, તે અત્યંત તેજસ્વી રુરુનું સમગ્ર ચરિત્ર હું વિસ્તારથી કહીશ; તું તે સંપૂર્ણ સાંભળ.
1.8.5
ऋषिरासीन्महान्पूर्वं तपोविद्यासमन्वितः ।
स्थूलकेश इति ख्यातः सर्वभूतहिते रतः ॥ १.८.५ ॥
પૂર્વે તપ અને વિદ્યાથી યુક્ત એક મહાન ઋષિ હતા; તેઓ સ્થૂલકેશ નામે પ્રસિદ્ધ હતા અને સર્વ પ્રાણીઓના હિતમાં રત રહેતા.
1.8.6
एतस्मिन्नेव काले तु मेनकायां प्रजज्ञिवान् ।
गन्धर्वराजो विप्रर्षे विश्वावसुरिति स्मृतः ॥ १.८.६ ॥
આ જ સમયે, હે વિપ્રર્ષિ, મેનકાથી ગંધર્વરાજે એક પુત્ર ઉત્પન્ન કર્યો; તે વિશ્વાવસુ તરીકે સ્મરાય છે.
1.8.7
अप्सरा मेनका तस्य तं गर्भं भृगुनन्दन ।
उत्ससर्ज यथाकालं स्थूलकेशाश्रमं प्रति ॥ १.८.७ ॥
હે ભૃગુનંદન! અપ્સરા મેનકાએ યથાસમયે તે ગર્ભ સ્થૂલકેશના આશ્રમ તરફ છોડી દીધો.
1.8.8
उत्सृज्य चैव तं गर्भं नद्यास्तीरे जगाम सा ।
अप्सरा मेनका ब्रह्मन्निर्दया निरपत्रपा ॥ १.८.८ ॥
તે ગર્ભ છોડી તે નદીના કિનારે ચાલી ગઈ. હે બ્રહ્મન્! અપ્સરા મેનકા નિર્દય અને નિર્લજ્જ હતી.
1.8.9
कन्याममरगर्भाभां ज्वलन्तीमिव च श्रिया ।
तां ददर्श समुत्सृष्टां नदीतीरे महानृषिः ॥ १.८.९ ॥
દેવગર્ભ જેવી કાંતિવાળી, તેજથી જ્વલંત એવી તે કન્યાને નદીકિનારે છોડેલી મહર્ષિએ જોઈ.
1.8.10
स्थूलकेशः स तेजस्वी विजने बन्धुवर्जिताम् ।
स तां दृष्ट्वा तदा कन्यां स्थूलकेशो महाद्विजः ॥ १.८.१० ॥
તેજસ્વી સ્થૂલકેશ, નિર્જન સ્થળે બંધુવિહીન તે કન્યાને જોઈને, ત્યારે તે મહાદ્વિજ સ્થૂલકેશ...
1.8.11
जग्राह च मुनिश्रेष्ठः कृपाविष्टः पुपोष च ।
ववृधे सा वरारोहा तस्याश्रमपदे शुभे ॥ १.८.११ ॥
મુનિશ્રેષ્ઠે કરુણાથી ભરાઈને તેને ઉઠાવી લીધી અને પોષણ કર્યું. સુંદર કટિવાળી તે કન્યા તેમના શુભ આશ્રમમાં વધવા લાગી.
1.8.12
जातकाद्याः क्रियाश्चास्या विधिपूर्वं यथाक्रमम् ।
स्थूलकेशो महाभागश्चकार सुमहानृषिः ॥ १.८.१२ ॥
તેનાં જાતકર્મ વગેરે સંસ્કારો વિધિપૂર્વક, યથાક્રમ, મહાભાગ્યવાન મહર્ષિ સ્થૂલકેશે કર્યાં.
1.8.13
प्रमदाभ्यो वरा सा तु सत्त्वरूपगुणान्विता ।
ततः प्रमद्वरेत्यस्या नाम चक्रे महानृषिः ॥ १.८.१३ ॥
પ્રમદાઓમાં શ્રેષ્ઠ એવી તે સત્ત્વ, રૂપ અને ગુણોથી સંપન્ન હતી. ત્યારે મહર્ષિએ તેનું નામ પ્રમદ્વરા રાખ્યું.
1.8.14
तामाश्रमपदे तस्य रुरुर्दृष्ट्वा प्रमद्वराम् ।
बभूव किल धर्मात्मा मदनोपहतस्तदा ॥ १.८.१४ ॥
તે આશ્રમમાં પ્રમદ્વરાને જોઈને ધર્માત્મા રુરુ ત્યારે મદનથી પીડિત થયો.
1.8.15
पितरं सखिभिः सोऽथ श्रावयामास भार्गवम् ।
प्रमतिश्चाभ्ययाचत्तां स्थूलकेशं यशस्विनम् ॥ १.८.१५ ॥
પછી તેણે મિત્રો દ્વારા પિતા ભાર્ગવને સંદેશો મોકલાવ્યો. પ્રમતિએ યશસ્વી સ્થૂલકેશ પાસે તેની માગણી કરી.
1.8.16
ततः प्रादात्पिता कन्यां रुरवे तां प्रमद्वराम् ।
विवाहं स्थापयित्वाग्रे नक्षत्रे भगदैवते ॥ १.८.१६ ॥
પછી પિતાએ તે કન્યા પ્રમદ્વરાને રુરુને આપી. પહેલેથી ભગદેવતા અધિષ્ઠિત નક્ષત્રમાં લગ્નની તિથિ નક્કી કરીને.
1.8.17
ततः कतिपयाहस्य विवाहे समुपस्थिते ।
सखीभिः क्रीडती सार्धं सा कन्यावरवर्णिनी ॥ १.८.१७ ॥
પછી થોડા દિવસોમાં લગ્નનો સમય આવ્યો. સુંદર વર્ણવાળી તે કન્યા સખીઓ સાથે રમી રહી હતી.
1.8.18
नापश्यत्संप्रसुप्तं वै भुजंगं तिर्यगायतम् ।
पदा चैनं समाक्रामन्मुमूर्षुः कालचोदिता ॥ १.८.१८ ॥
ગાઢ ઊંઘમાં આડો પડેલો સાપ તેણે જોયો નહીં. કાળથી પ્રેરાઈને તેણે તેના પર પગ મૂક્યો.
1.8.19
स तस्याः संप्रमत्तायाश्चोदितः कालधर्मणा ।
विषोपलिप्तान्दशनान्भृशमङ्गे न्यपातयत् ॥ १.८.१९ ॥
કાળધર્મથી પ્રેરાયેલા તેણે, અસાવધ એવી તેની કાયા પર ઝેરથી લેપાયેલા દાંત બળપૂર્વક ખૂંપાવ્યા.
1.8.20
सा दष्टा तेन सर्पेण पपात सहसा भुवि ।
विवर्णा विगतश्रीका भ्रष्टाभरणचेतना ॥ १.८.२० ॥
તે સાપથી ડંખાયેલી તે અચાનક ભૂમિ પર પડી ગઈ; રંગ ઝાંખો, શોભા વિનાની, આભૂષણો ખસી પડ્યાં અને ચેતના ભ્રષ્ટ થઈ.
1.8.21
निरानन्दकरी तेषां बन्धूनां मुक्तमूर्धजा ।
व्यसुरप्रेक्षणीया सा प्रेक्षणीयतमाऽभवत् ॥ १.८.२१ ॥
તે સંબંધીઓને આનંદહીન કરનારી, છૂટા વાળવાળી, નિશ્ચેતન જેવી જોવામાં કષ્ટદાયક છતાં જોવા યોગ્ય અતિ સુંદર બની.
1.8.22
प्रसुप्तेवाभवच्चापि भुवि सर्पविषार्दिता ।
भूयो मनोहरतरा बभूव तनुमध्यमा ॥ १.८.२२ ॥
સર્પવિષથી પીડિત તે ભૂમિ પર ઊંઘતી હોય તેમ પડી રહી; પાતળી કમરવાળી તે વધુ મનોહર બની.
1.8.23
ददर्श तां पिता चैव ये चैवान्ये तपस्विनः ।
विचेष्टमानां पतितां भूतले पद्मवर्चसम् ॥ १.८.२३ ॥
તેના પિતાએ અને બીજા તપસ્વીઓએ તેને જોઈ; ભૂમિ પર પડીને તરફડતી, કમળ જેવી આભાવાળી તે.
1.8.24
ततः सर्वे द्विजतराः समाजग्मुः कृपान्विताः ।
स्वस्त्यात्रेयो महाजानुः कुशिकः शङ्खमेखलः ॥ १.८.२४ ॥
ત્યારે બધા શ્રેષ્ઠ દ્વિજો કરુણાથી ભરાઈને ભેગા થયા: સ્વસ્ત્યાત્રેય, મહાજાનુ, કુશિક અને શંખમેખલ.
1.8.25
उद्दालकः कठश्चैव श्वेतश्चैव महायशाः ।
भरद्वाजः कौणकृत्स्य आर्ष्टिषेणोऽथ गौतमः ॥ १.८.२५ ॥
ઉદ્દાલક, કઠ, શ્વેત, મહાયશસ્વી ભરદ્વાજ, કૌણકૃત્સ્ય, આર્ષ્ટિષેણ અને ગૌતમ.
1.8.26
प्रमतिः सह पुत्रेण तथान्ये वनवासिनः ।
तां ते कन्यां व्यसुं दृष्ट्वा भुजंगस्य विषार्दिताम् ॥ १.८.२६ ॥
પ્રમતિ પોતાના પુત્ર સાથે તથા અન્ય વનવાસીઓ, સર્પના વિષથી પીડાયેલી અને પ્રાણહીન એ કન્યાને જોઈને.
1.8.27
रुरुदुः कृपयाऽविष्टा रुरुस्त्वार्तो बहिर्ययौ ।
ते च सर्वे द्विजश्रेष्ठास्तत्रैवोपाविशंस्तदा ॥ १.८.२७ ॥
કરુણાથી ભરાઈને તેઓ રડવા લાગ્યા; પણ રુરુ પીડાથી બહાર ચાલ્યો ગયો. પછી તે સર્વ દ્વિજશ્રેષ્ઠો ત્યાં જ બેસી ગયા.