ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 1.81
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.81.1
स्वर्गतः स तु राजेन्द्रो निवसन्देववेश्मनि ।
पूजितस्त्रिदशैः साध्यैर्मरुद्भिर्वसुभिस्तथा ॥ १.८१.१ ॥
ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋದ ಆ ರಾಜೇಂದ್ರನು ದೇವಲೋಕದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾ, ಮೂವತ್ತು ದೇವತೆಗಳು, ಸಾಧ್ಯರು, ಮರುತರು ಮತ್ತು ವಸುಗಳಿಂದ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು.
1.81.2
देवलोकं ब्रह्मलोकं संचरन्पुण्यकृद्वशी ।
अवसत्पृथिवीपालो दीर्घकालमिति श्रुतिः ॥ १.८१.२ ॥
ದೇವಲೋಕ ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾ, ಪುಣ್ಯಕರ್ಮಿಯೂ ಜಿತೇಂದ್ರಿಯನೂ ಆದ ಆ ಭೂಪಾಲನು ದೀರ್ಘಕಾಲ ವಾಸಿಸಿದನೆಂದು ಶ್ರುತಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ.
1.81.3
स कदाचिन्नृपश्रेष्ठो ययातिः शक्रमागमत् ।
कथान्ते तत्र शक्रेण स पृष्टः पृथिवीपतिः ॥ १.८१.३ ॥
ಆ ರಾಜಶ್ರೇಷ್ಠ ಯಯಾತಿ ಒಮ್ಮೆ ಇಂದ್ರನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದನು. ಅಲ್ಲಿ ಮಾತುಕತೆಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರನು ಆ ಭೂಪತಿಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದನು.
1.81.4
यदा स पूरुस्तव रूपेण राज-
ञ्जरां गृहीत्वा प्रचचार भूमौ।
तदा च राज्यं संप्रदायैव तस्मै ।
त्वया किमुक्तः कथयेह सत्यम् ॥ १.८१.४ ॥
ರಾಜನೇ, ಪೂರು ನಿನ್ನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮುಪ್ಪನ್ನು ಹೊತ್ತು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಿದಾಗ, ನೀನು ಅವನಿಗೆ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸಿದೆ. ಆಗ ನೀನು ಅವನಿಗೆ ಏನು ಹೇಳಿದೆ? ಇಲ್ಲಿ ಸತ್ಯವನ್ನು ಹೇಳು.
1.81.5
गङ्गायमुनयोर्मध्ये कृत्स्नोयं विषयस्तव ।
मध्ये पृथिव्यास्त्वं राजा भ्रातरोऽन्त्याधिपास्तव ॥ १.८१.५ ॥
ಗಂಗಾ ಮತ್ತು ಯಮುನೆಯರ ನಡುವೆ ಈ ಇಡೀ ರಾಜ್ಯ ನಿನ್ನದು. ಭೂಮಿಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನೀನು ರಾಜ, ನಿನ್ನ ಸಹೋದರರು ಗಡಿ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಅಧಿಪತಿಗಳು.
1.81.6
न च कुर्यान्नरो दैन्यं शाठ्यं क्रोधं तथैव च ।
जैहयं च मत्सरं वैरं सर्वत्रेदं न कारयेत् ॥ १.८१.६ ॥
ಮನುಷ್ಯನು ದೈನ್ಯ, ಕಪಟ, ಕೋಪ, ಗೆಲುವಿನ ಅಹಂಕಾರ, ಮತ್ಸರ ಮತ್ತು ವೈರವನ್ನು ಮಾಡಬಾರದು; ಎಲ್ಲೆಡೆಯೂ ಇವುಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಸಬಾರದು.
1.81.7
मातरं पितरं ज्येष्ठं विद्वांसं च तपोधनम् ।
क्षमावन्तं च राजेन्द्र नावमन्येत बुद्धिमान् ॥ १.८१.७ ॥
ಓ ರಾಜೇಂದ್ರ, ಬುದ್ಧಿವಂತನು ತಾಯಿ, ತಂದೆ, ಹಿರಿಯರು, ವಿದ್ವಾಂಸರು, ತಪೋಧನರು ಮತ್ತು ಕ್ಷಮಾಶೀಲರನ್ನು ಅವಮಾನಿಸಬಾರದು.
1.81.8
ळशक्तस्तु क्षमते नित्यमशक्तः क्रुध्यते नरः ।
दुर्जनः सुजनं द्वेष्टि दुर्बलो बलवत्तरम् ॥ १.८१.८ ॥
ಸಮರ್ಥನು ಯಾವಾಗಲೂ ಕ್ಷಮಿಸುತ್ತಾನೆ, ಅಸಮರ್ಥನು ಕೋಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ದುರ್ಜನನು ಸುಜನನನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುತ್ತಾನೆ, ದುರ್ಬಲನು ಬಲವಂತನನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುತ್ತಾನೆ.
1.81.9
रूपवन्तमरूपी च धनवन्तं च निर्धनः ।
अकर्मी कर्मिणं द्वेष्टि धार्मिकं च नधार्मिकः ॥ १.८१.९ ॥
ಅರೂಪಿ ರೂಪವಂತನನ್ನು, ನಿರ್ಧನ ಧನವಂತನನ್ನು, ಅಕರ್ಮಿ ಕರ್ಮಿಯನ್ನು, ಅಧಾರ್ಮಿಕ ಧಾರ್ಮಿಕನನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುತ್ತಾನೆ.
1.81.10
निर्गुणो गुणवन्तं च पुत्रैतत्कलिलक्षणम् ।
विपरीतं च राजेन्द्र एतेषु कृतलक्षणम् ॥ १.८१.१० ॥
ಪುತ್ರ, ಗುಣಹೀನನು ಗುಣವಂತನನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುವುದು ಕಲಿಯುಗದ ಲಕ್ಷಣ. ಓ ರಾಜೇಂದ್ರ, ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಇವುಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಕೃತಯುಗದ ಲಕ್ಷಣವಿದೆ.
1.81.11
ब्राह्मणो वाथ वा राजा वैश्यो वा शूद्र एव वा ।
प्रशस्तेषु प्रसक्ताश्चेत्प्रशस्यन्ते यशस्विनः ॥ १.८१.११ ॥
ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಾಗಲಿ, ರಾಜನಾಗಲಿ, ವೈಶ್ಯನಾಗಲಿ, ಶೂದ್ರನೇ ಆಗಲಿ — ಪ್ರಶಂಸನೀಯರಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತನಾದರೆ ಯಶಸ್ವಿಗಳು ಅವನನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸುತ್ತಾರೆ.
1.81.12
तस्मात्प्रशस्ते राजेन्द्र नरः सक्तमना भवेत् ।
अलोकज्ञा ह्यप्रशस्ता भ्रातरस्ते ह्यबुद्धयः ॥ १.८१.१२ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ, ಓ ರಾಜೇಂದ್ರ, ಮನುಷ್ಯನು ಪ್ರಶಂಸನೀಯರಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ನೆಲೆಗೊಳಿಸಬೇಕು. ಲೋಕಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲದ, ಅಪ್ರಶಂಸನೀಯ ನಿನ್ನ ಸೋದರರು ನಿಜವಾಗಿ ಬುದ್ಧಿಹೀನರು.
1.81.13
अन्त्याधिपतयः सर्वे ह्यभवन्गुरुशासनात् ।
त्वं हि धर्मविदो राजन्कत्थसे धर्मसुत्तमम्।
कथयस्व पुनर्मेऽद्य लोकवृत्तान्तमुत्तमम् ॥ १.८१.१३ ॥
ಅಂತ್ಯಾಧಿಪತಿಗಳೆಲ್ಲರೂ ಗುರುಶಾಸನದಿಂದಾದರು. ಓ ರಾಜನೇ, ಧರ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿದ ನೀನು ಉತ್ತಮ ಧರ್ಮವನ್ನು ಹೊಗಳುತ್ತೀಯೆ. ಈಗ ನನಗೆ ಉತ್ತಮ ಲೋಕವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಹೇಳು.
1.81.14
अक्रोधनः क्रोधनेभ्यो विशिष्ट-
स्तथा तितिक्षुरतितिक्षोर्विशिष्टः।
अमानुषेभ्यो मानुषाश्च प्रधाना ।
विद्वांस्तथैवाविदुषः प्रधानः ॥ १.८१.१४ ॥
ಕ್ರೋಧವಿಲ್ಲದವನು ಕ್ರೋಧವುಳ್ಳವರಿಗಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ; ಹಾಗೆಯೇ ತಾಳ್ಮೆಯುಳ್ಳವನು ತಾಳ್ಮೆಯಿಲ್ಲದವನಿಗಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ. ಮನುಷ್ಯರು ಅಮಾನುಷರಿಗಿಂತ ಪ್ರಧಾನರು; ವಿದ್ವಾಂಸನು ಅವಿದ್ವಾಂಸನಿಗಿಂತ ಪ್ರಧಾನನು.
1.81.15
आक्रुश्यमानो नाकोशेन्मन्युरेव तितिक्षतः ।
आक्रोष्टारं निर्दहति सुकृतं चास्य विन्दति ॥ १.८१.१५ ॥
ನಿಂದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಪ್ರತಿನಿಂದಿಸಬಾರದು; ತಾಳ್ಮೆಯುಳ್ಳವನ ಕೋಪವೇ ಅವನನ್ನೇ ಸುಡುತ್ತದೆ. ಅದು ನಿಂದಿಸುವವನನ್ನು ದಹಿಸುತ್ತದೆ; ಅವನ ಪುಣ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.
1.81.16
नारुन्तुदः स्यान्न नृशंसवादी ।
न हीनतः परमभ्याददीत।
ययाऽस्य वाचा पर उद्विजेत ।
न तां वदेद्रुशतीं पापलोक्याम् ॥ १.८१.१६ ॥
ಮನಸ್ಸನ್ನು ನೋಯಿಸುವವನಾಗಬಾರದು; ಕ್ರೂರ ಮಾತನಾಡುವವನಾಗಬಾರದು. ಕೀಳಾದವನಿಂದ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದುದನ್ನು ಪಡೆಯಬಾರದು. ಯಾವ ಮಾತಿನಿಂದ ಇತರರು ನೋವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವರೋ, ಪಾಪಲೋಕಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವ ಆ ಕಠಿಣ ಮಾತನ್ನು ಆಡಬಾರದು.
1.81.17
अरुन्तुदं पुरुषं तीक्ष्णवाचं ।
वाक्कण्टकैर्वितुदन्तं मनुष्यन्।
विद्यादलक्ष्मीकतमं जनानां ।
मुखे निबद्धां निर्ऋतिं वहन्तम् ॥ १.८१.१७ ॥
ಕಠಿಣ ಮಾತಿನವನಾಗಿ, ಮಾತಿನ ಮುಳ್ಳುಗಳಿಂದ ಜನರನ್ನು ಚುಚ್ಚಿ ನೋಯಿಸುವ ಪುರುಷನನ್ನು — ಜನರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಅಮಂಗಳನೆಂದು ತಿಳಿ; ಬಾಯಿಗೆ ಕಟ್ಟಿದ ನಿರ್ಋತಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತವನೆಂದು ತಿಳಿ.
1.81.18
सद्भिः पुरस्तादभिपूजितः स्या-
त्सद्भिस्तथा पृष्ठतो रक्षितः स्यात्।
सदाऽसतामतिवादांस्तितिक्षे-
त्सतां वृत्तं चाददीतार्यवृत्तः ॥ १.८१.१८ ॥
ಸಜ್ಜನರಿಂದ ಮುಂದೆ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಡಬೇಕು, ಸಜ್ಜನರಿಂದ ಹಿಂದೆ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಡಬೇಕು. ದುರ್ಜನರ ಕಠೋರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಸದಾ ಸಹಿಸಬೇಕು; ಸಜ್ಜನರ ನಡತೆಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಬೇಕು; ಆರ್ಯ ನಡತೆಯವನಾಗಿರಬೇಕು.
1.81.19
वाक्सायका वदनान्निष्पतन्ति ।
यैराहतः शोचति रात्र्यहानि।
परस्य ये मर्मसु संपतन्ति ।
तान्पण्डितो नावसृजेत्परेषु ॥ १.८१.१९ ॥
ಮಾತಿನ ಬಾಣಗಳು ಬಾಯಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳಿಂದ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟವನು ರಾತ್ರಿ-ಹಗಲು ಶೋಕಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅವು ಇತರರ ಮರ್ಮಸ್ಥಾನಗಳ ಮೇಲೆ ಬೀಳುತ್ತವೆ. ಅಂಥವನ್ನು ಪಂಡಿತನು ಇತರರ ಮೇಲೆ ಬಿಡಬಾರದು.
1.81.20
नहीदृशं संवननं त्रिषु लोकेषु विद्यते ।
दया मैत्री च भूतेषु दानं च मधुरा च वाक् ॥ १.८१.२० ॥
ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದ ಬಂಧವಿಲ್ಲ: ಜೀವಿಗಳ ಮೇಲೆ ದಯೆ ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹ, ದಾನ, ಮಧುರ ಮಾತು.
1.81.21
तस्मात्सान्त्वं सदा वाच्यं न वाच्यं परुषं क्वचित् ।
पूज्यान्संपूजयेद्दद्यान्न च याचेत्कदाचन ॥ १.८१.२१ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ಯಾವಾಗಲೂ ಸಾಂತ್ವನದ ಮಾತುಗಳನ್ನೇ ಆಡಬೇಕು; ಎಂದಿಗೂ ಕಠೋರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಆಡಬಾರದು. ಪೂಜ್ಯರನ್ನು ಸತ್ಕರಿಸಬೇಕು, ದಾನ ನೀಡಬೇಕು, ಎಂದಿಗೂ ಯಾಚಿಸಬಾರದು.