ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 1.81
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.81.1
स्वर्गतः स तु राजेन्द्रो निवसन्देववेश्मनि ।
पूजितस्त्रिदशैः साध्यैर्मरुद्भिर्वसुभिस्तथा ॥ १.८१.१ ॥
ਸਵਰਗ ਗਿਆ ਉਹ ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਇੰਦਰ ਦੇਵਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਰਿਹਾ, ਤੀਹ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਸਾਧਿਆਂ, ਮਰੁਤਾਂ ਅਤੇ ਵਸੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਗਿਆ।
1.81.2
देवलोकं ब्रह्मलोकं संचरन्पुण्यकृद्वशी ।
अवसत्पृथिवीपालो दीर्घकालमिति श्रुतिः ॥ १.८१.२ ॥
ਦੇਵਲੋਕ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਦਾ, ਪੁੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਸੰਜਮੀ ਉਹ ਪ੍ਰਿਥਵੀਪਾਲ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਰਿਹਾ, ਐਸਾ ਸ਼ਰੁਤੀ ਆਖਦੀ ਹੈ।
1.81.3
स कदाचिन्नृपश्रेष्ठो ययातिः शक्रमागमत् ।
कथान्ते तत्र शक्रेण स पृष्टः पृथिवीपतिः ॥ १.८१.३ ॥
ਉਹ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਯਯਾਤੀ ਇੱਕ ਵਾਰ ਇੰਦਰ ਕੋਲ ਆਇਆ। ਉੱਥੇ ਗੱਲਬਾਤ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਨੇ ਉਸ ਪ੍ਰਿਥਵੀਪਤੀ ਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ।
1.81.4
यदा स पूरुस्तव रूपेण राज-
ञ्जरां गृहीत्वा प्रचचार भूमौ।
तदा च राज्यं संप्रदायैव तस्मै ।
त्वया किमुक्तः कथयेह सत्यम् ॥ १.८१.४ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜਦੋਂ ਪੂਰੂ ਤੇਰੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬੁਢਾਪਾ ਧਾਰ ਕੇ ਧਰਤੀ ਤੇ ਵਿਚਰਿਆ, ਤਦ ਤੂੰ ਉਸਨੂੰ ਰਾਜ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ। ਤਦ ਤੂੰ ਉਸਨੂੰ ਕੀ ਕਿਹਾ ਸੀ? ਇੱਥੇ ਸੱਚ ਦੱਸ।
1.81.5
गङ्गायमुनयोर्मध्ये कृत्स्नोयं विषयस्तव ।
मध्ये पृथिव्यास्त्वं राजा भ्रातरोऽन्त्याधिपास्तव ॥ १.८१.५ ॥
ਗੰਗਾ ਅਤੇ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇਹ ਸਾਰਾ ਇਲਾਕਾ ਤੇਰਾ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਰਾਜਾ ਹੈਂ, ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਭਰਾ ਸਰਹੱਦੀ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਹਨ।
1.81.6
न च कुर्यान्नरो दैन्यं शाठ्यं क्रोधं तथैव च ।
जैहयं च मत्सरं वैरं सर्वत्रेदं न कारयेत् ॥ १.८१.६ ॥
ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਦੀਨਤਾ, ਛਲ, ਕ੍ਰੋਧ, ਜਿੱਤ ਦਾ ਹੰਕਾਰ, ਈਰਖਾ ਅਤੇ ਵੈਰ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਹਰ ਥਾਂ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਰਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ।
1.81.7
मातरं पितरं ज्येष्ठं विद्वांसं च तपोधनम् ।
क्षमावन्तं च राजेन्द्र नावमन्येत बुद्धिमान् ॥ १.८१.७ ॥
ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਮਨੁੱਖ ਮਾਤਾ, ਪਿਤਾ, ਵੱਡਿਆਂ, ਵਿਦਵਾਨਾਂ, ਤਪੋਧਨਾਂ ਅਤੇ ਖਿਮਾਵਾਨਾਂ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਨਾ ਕਰੇ।
1.81.8
ळशक्तस्तु क्षमते नित्यमशक्तः क्रुध्यते नरः ।
दुर्जनः सुजनं द्वेष्टि दुर्बलो बलवत्तरम् ॥ १.८१.८ ॥
ਸਮਰੱਥ ਮਨੁੱਖ ਸਦਾ ਖਿਮਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਸਮਰੱਥ ਕ੍ਰੋਧ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦੁਰਜਨ ਸੁਜਨ ਨਾਲ ਵੈਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਬਲਵਾਨ ਨਾਲ।
1.81.9
रूपवन्तमरूपी च धनवन्तं च निर्धनः ।
अकर्मी कर्मिणं द्वेष्टि धार्मिकं च नधार्मिकः ॥ १.८१.९ ॥
ਕੁਰੂਪ ਰੂਪਵਾਨ ਨੂੰ, ਨਿਰਧਨ ਧਨਵਾਨ ਨੂੰ, ਅਕਰਮੀ ਕਰਮੀ ਨੂੰ ਅਤੇ ਅਧਾਰਮਿਕ ਧਾਰਮਿਕ ਨੂੰ ਵੈਰੀ ਸਮਝਦਾ ਹੈ।
1.81.10
निर्गुणो गुणवन्तं च पुत्रैतत्कलिलक्षणम् ।
विपरीतं च राजेन्द्र एतेषु कृतलक्षणम् ॥ १.८१.१० ॥
ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਗੁਣਹੀਨ ਗੁਣਵਾਨ ਨਾਲ ਵੈਰ ਕਰਨਾ ਕਲਿਯੁਗ ਦਾ ਲੱਛਣ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕ੍ਰਿਤਯੁਗ ਦਾ ਲੱਛਣ ਹੈ।
1.81.11
ब्राह्मणो वाथ वा राजा वैश्यो वा शूद्र एव वा ।
प्रशस्तेषु प्रसक्ताश्चेत्प्रशस्यन्ते यशस्विनः ॥ १.८१.११ ॥
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੋਵੇ, ਰਾਜਾ ਹੋਵੇ, ਵੈਸ਼ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸ਼ੂਦਰ — ਜੇ ਉਹ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾਯੋਗ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਯਸ਼ਸਵੀ ਉਸਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
1.81.12
तस्मात्प्रशस्ते राजेन्द्र नरः सक्तमना भवेत् ।
अलोकज्ञा ह्यप्रशस्ता भ्रातरस्ते ह्यबुद्धयः ॥ १.८१.१२ ॥
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨ ਲਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਲੋਕਗਿਆਨ ਤੋਂ ਵਿਹੂਣੇ ਅਤੇ ਅਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾਯੋਗ ਤੇਰੇ ਭਰਾ ਬੇਸ਼ੱਕ ਬੁੱਧੀਹੀਣ ਹਨ।
1.81.13
अन्त्याधिपतयः सर्वे ह्यभवन्गुरुशासनात् ।
त्वं हि धर्मविदो राजन्कत्थसे धर्मसुत्तमम्।
कथयस्व पुनर्मेऽद्य लोकवृत्तान्तमुत्तमम् ॥ १.८१.१३ ॥
ਅੰਤ੍ਯਾਧਿਪਤੀ ਸਾਰੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਹੋਏ। ਹੇ ਰਾਜਾ, ਧਰਮ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਤੂੰ ਉੱਤਮ ਧਰਮ ਦੀ ਸ਼ੇਖੀ ਮਾਰਦਾ ਹੈਂ। ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਫਿਰ ਉੱਤਮ ਲੋਕ-ਵਿਰਤਾਂਤ ਦੱਸ।
1.81.14
अक्रोधनः क्रोधनेभ्यो विशिष्ट-
स्तथा तितिक्षुरतितिक्षोर्विशिष्टः।
अमानुषेभ्यो मानुषाश्च प्रधाना ।
विद्वांस्तथैवाविदुषः प्रधानः ॥ १.८१.१४ ॥
ਕ੍ਰੋਧ ਰਹਿਤ ਮਨੁੱਖ ਕ੍ਰੋਧੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਬਰ ਵਾਲਾ ਬੇਸਬਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ। ਅਮਾਨੁਸ਼ਾਂ ਨਾਲੋਂ ਮਨੁੱਖ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹਨ; ਵਿਦਵਾਨ ਅਵਿਦਵਾਨ ਨਾਲੋਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ।
1.81.15
आक्रुश्यमानो नाकोशेन्मन्युरेव तितिक्षतः ।
आक्रोष्टारं निर्दहति सुकृतं चास्य विन्दति ॥ १.८१.१५ ॥
ਨਿੰਦਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੋਇਆ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਨਿੰਦਾ ਨਾ ਕਰੇ; ਸਬਰ ਵਾਲੇ ਦਾ ਕ੍ਰੋਧ ਹੀ ਨਿੰਦਕ ਨੂੰ ਸਾੜਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਨਿੰਦਕ ਨੂੰ ਸਾੜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
1.81.16
नारुन्तुदः स्यान्न नृशंसवादी ।
न हीनतः परमभ्याददीत।
ययाऽस्य वाचा पर उद्विजेत ।
न तां वदेद्रुशतीं पापलोक्याम् ॥ १.८१.१६ ॥
ਦਿਲ ਨੂੰ ਦੁਖਾਉਣ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਕਰੂਰ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਨੀਵੇਂ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਜਿਸ ਬੋਲ ਨਾਲ ਦੂਜਾ ਦੁਖੀ ਹੋਵੇ, ਪਾਪ-ਲੋਕਾਂ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਉਹ ਕਠੋਰ ਬੋਲ ਨਹੀਂ ਬੋਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
1.81.17
अरुन्तुदं पुरुषं तीक्ष्णवाचं ।
वाक्कण्टकैर्वितुदन्तं मनुष्यन्।
विद्यादलक्ष्मीकतमं जनानां ।
मुखे निबद्धां निर्ऋतिं वहन्तम् ॥ १.८१.१७ ॥
ਤਿੱਖੀ ਬੋਲੀ ਵਾਲਾ, ਬੋਲਾਂ ਦੇ ਕੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹਣ ਵਾਲਾ ਪੁਰਸ਼ — ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੰਗਲ ਜਾਣੋ; ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹੀ ਨਿਰਰਤੀ ਨੂੰ ਢੋਣ ਵਾਲਾ ਉਹ ਹੈ।
1.81.18
सद्भिः पुरस्तादभिपूजितः स्या-
त्सद्भिस्तथा पृष्ठतो रक्षितः स्यात्।
सदाऽसतामतिवादांस्तितिक्षे-
त्सतां वृत्तं चाददीतार्यवृत्तः ॥ १.८१.१८ ॥
ਸਜਣਾਂ ਵੱਲੋਂ ਅੱਗੇ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਸਜਣਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪਿੱਛੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ। ਦੁਰਜਨਾਂ ਦੇ ਕਠੋਰ ਬੋਲ ਸਦਾ ਸਹਿਣ ਕਰੇ; ਸਜਣਾਂ ਦਾ ਆਚਰਣ ਅਪਣਾਵੇ; ਆਰਿਆ ਵਰਤਾਓ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ।
1.81.19
वाक्सायका वदनान्निष्पतन्ति ।
यैराहतः शोचति रात्र्यहानि।
परस्य ये मर्मसु संपतन्ति ।
तान्पण्डितो नावसृजेत्परेषु ॥ १.८१.१९ ॥
ਬੋਲਾਂ ਦੇ ਤੀਰ ਮੂੰਹੋਂ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਘਾਇਲ ਹੋਇਆ ਮਨੁੱਖ ਰਾਤ-ਦਿਨ ਸੋਗ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਮਰਮ-ਸਥਾਨਾਂ ਤੇ ਜਾ ਡਿੱਗਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਤੀਰ ਸਿਆਣਾ ਮਨੁੱਖ ਦੂਜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਨਾ ਚਲਾਵੇ।
1.81.20
नहीदृशं संवननं त्रिषु लोकेषु विद्यते ।
दया मैत्री च भूतेषु दानं च मधुरा च वाक् ॥ १.८१.२० ॥
ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵਰਗਾ ਬੰਧਨ ਨਹੀਂ ਹੈ: ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਤੇ ਮੈਤਰੀ, ਦਾਨ, ਅਤੇ ਮਿੱਠੀ ਬੋਲੀ।
1.81.21
तस्मात्सान्त्वं सदा वाच्यं न वाच्यं परुषं क्वचित् ।
पूज्यान्संपूजयेद्दद्यान्न च याचेत्कदाचन ॥ १.८१.२१ ॥
ਇਸ ਲਈ ਸਦਾ ਧੀਰਜ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਬੋਲ ਹੀ ਬੋਲਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ; ਕਦੇ ਵੀ ਕਠੋਰ ਬੋਲ ਨਹੀਂ। ਪੂਜਣਯੋਗਾਂ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰੇ, ਦਾਨ ਦੇਵੇ, ਅਤੇ ਕਦੇ ਵੀ ਮੰਗੇ ਨਾ।