มหาภารตะ · อัธยายะ 1.81
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.81.1
स्वर्गतः स तु राजेन्द्रो निवसन्देववेश्मनि ।
पूजितस्त्रिदशैः साध्यैर्मरुद्भिर्वसुभिस्तथा ॥ १.८१.१ ॥
พระราชาผู้เป็นใหญ่ในหมู่กษัตริย์นั้นเมื่อขึ้นสวรรค์แล้ว ประทับอยู่ในวิมานของเหล่าเทพ ได้รับการบูชาจากเทพสามสิบองค์ จากพระสาธยะ จากพระมรุตและพระวสุทั้งหลาย
1.81.2
देवलोकं ब्रह्मलोकं संचरन्पुण्यकृद्वशी ।
अवसत्पृथिवीपालो दीर्घकालमिति श्रुतिः ॥ १.८१.२ ॥
พระองค์ผู้ปกป้องแผ่นดิน ผู้ทำบุญและข่มใจตนได้ ท่องไปในโลกของเทวดาและโลกของพระพรหม ประทับอยู่ที่นั้นเป็นเวลานาน ดังที่คัมภีร์กล่าวไว้
1.81.3
स कदाचिन्नृपश्रेष्ठो ययातिः शक्रमागमत् ।
कथान्ते तत्र शक्रेण स पृष्टः पृथिवीपतिः ॥ १.८१.३ ॥
วันหนึ่งพระยยาติผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่กษัตริย์ได้มาเฝ้าพระศักร เมื่อการสนทนาจบลง พระศักรได้ทรงตรัสถามพระราชาผู้เป็นเจ้าแห่งแผ่นดินนั้นถึงข้อหนึ่ง
1.81.4
यदा स पूरुस्तव रूपेण राज-
ञ्जरां गृहीत्वा प्रचचार भूमौ।
तदा च राज्यं संप्रदायैव तस्मै ।
त्वया किमुक्तः कथयेह सत्यम् ॥ १.८१.४ ॥
ท่านผู้เป็นกษัตริย์ เมื่อพระปูรุแปลงกายเป็นรูปของท่าน แบกความชราไว้และเที่ยวไปบนแผ่นดิน แล้วท่านก็ได้มอบราชสมบัติให้แก่เขา ท่านได้กล่าวอะไรกับเขาไว้ โปรดเล่าความจริงที่นี่
1.81.5
गङ्गायमुनयोर्मध्ये कृत्स्नोयं विषयस्तव ।
मध्ये पृथिव्यास्त्वं राजा भ्रातरोऽन्त्याधिपास्तव ॥ १.८१.५ ॥
ระหว่างแม่น้ำคงคากับแม่น้ำยมุนา แคว้นทั้งหมดนี้เป็นของท่าน ท่านเป็นพระราชาอยู่ใจกลางแผ่นดิน ส่วนพี่น้องของท่านเป็นผู้ปกครองดินแดนชายแดน
1.81.6
न च कुर्यान्नरो दैन्यं शाठ्यं क्रोधं तथैव च ।
जैहयं च मत्सरं वैरं सर्वत्रेदं न कारयेत् ॥ १.८१.६ ॥
มนุษย์ไม่ควรประพฤติความต่ำช้า การหลอกลวง ความโกรธ ความเย่อหยิ่งเมื่อชนะ ความริษยา หรือความเป็นศัตรู และไม่ควรให้ผู้ใดทำสิ่งเหล่านี้ในที่ใดเลย
1.81.7
मातरं पितरं ज्येष्ठं विद्वांसं च तपोधनम् ।
क्षमावन्तं च राजेन्द्र नावमन्येत बुद्धिमान् ॥ १.८१.७ ॥
ท่านผู้เป็นใหญ่ในหมู่กษัตริย์ ผู้มีปัญญาไม่ควรดูหมิ่นมารดา บิดา ผู้อาวุโส ผู้รู้ ผู้สั่งสมตบะ หรือผู้มีความอดทน
1.81.8
ळशक्तस्तु क्षमते नित्यमशक्तः क्रुध्यते नरः ।
दुर्जनः सुजनं द्वेष्टि दुर्बलो बलवत्तरम् ॥ १.८१.८ ॥
ผู้มีกำลังย่อมอดทนเสมอ ผู้ไร้กำลังย่อมโกรธ คนชั่วเกลียดคนดี คนอ่อนแอเกลียดคนที่แข็งแรงกว่า
1.81.9
रूपवन्तमरूपी च धनवन्तं च निर्धनः ।
अकर्मी कर्मिणं द्वेष्टि धार्मिकं च नधार्मिकः ॥ १.८१.९ ॥
คนที่หน้าตาอัปลักษณ์เกลียดคนที่งดงาม คนยากจนเกลียดคนร่ำรวย คนเกียจคร้านเกลียดคนขยันทำงาน และคนอธรรมเกลียดคนธรรม
1.81.10
निर्गुणो गुणवन्तं च पुत्रैतत्कलिलक्षणम् ।
विपरीतं च राजेन्द्र एतेषु कृतलक्षणम् ॥ १.८१.१० ॥
ลูกเอ๋ย การที่คนไร้คุณธรรมเกลียดคนมีคุณธรรมนั้นเป็นเครื่องหมายของยุคกลี ท่านผู้เป็นใหญ่ในหมู่กษัตริย์ สิ่งตรงกันข้ามกับสิ่งนี้เป็นเครื่องหมายของยุคกฤต
1.81.11
ब्राह्मणो वाथ वा राजा वैश्यो वा शूद्र एव वा ।
प्रशस्तेषु प्रसक्ताश्चेत्प्रशस्यन्ते यशस्विनः ॥ १.८१.११ ॥
ไม่ว่าจะเป็นพราหมณ์ กษัตริย์ แพศย์ หรือแม้แต่ศูทร หากผู้ใดยึดมั่นในสิ่งที่ควรสรรเสริญ ผู้มีเกียรติย่อมสรรเสริญเขา
1.81.12
तस्मात्प्रशस्ते राजेन्द्र नरः सक्तमना भवेत् ।
अलोकज्ञा ह्यप्रशस्ता भ्रातरस्ते ह्यबुद्धयः ॥ १.८१.१२ ॥
ดังนั้น ท่านผู้เป็นใหญ่ในหมู่กษัตริย์ คนควรตั้งใจไว้ที่สิ่งที่ควรสรรเสริญ พี่น้องของท่านไม่รู้จักโลกและไม่ได้รับการสรรเสริญ จึงเป็นผู้ขาดปัญญาจริง
1.81.13
अन्त्याधिपतयः सर्वे ह्यभवन्गुरुशासनात् ।
त्वं हि धर्मविदो राजन्कत्थसे धर्मसुत्तमम्।
कथयस्व पुनर्मेऽद्य लोकवृत्तान्तमुत्तमम् ॥ १.८१.१३ ॥
ผู้ปกครองดินแดนชายแดนทั้งหมดนั้นได้เป็นเช่นนั้นเพราะคำสั่งสอนของอาจารย์ ท่านพระราชา ท่านผู้รู้ธรรมอวดอ้างถึงธรรมอันสูงสุด บัดนี้โปรดเล่าเรื่องราวอันสูงสุดของโลกให้ข้าพเจ้าฟังอีกครั้ง
1.81.14
अक्रोधनः क्रोधनेभ्यो विशिष्ट-
स्तथा तितिक्षुरतितिक्षोर्विशिष्टः।
अमानुषेभ्यो मानुषाश्च प्रधाना ।
विद्वांस्तथैवाविदुषः प्रधानः ॥ १.८१.१४ ॥
ผู้ไม่โกรธประเสริฐกว่าผู้โกรธ และผู้อดทนก็ประเสริฐกว่าผู้ไม่อดทนเช่นกัน มนุษย์เป็นเลิศกว่าสิ่งที่มิใช่มนุษย์ ผู้รู้ก็เป็นเลิศกว่าผู้ไม่รู้เช่นกัน
1.81.15
आक्रुश्यमानो नाकोशेन्मन्युरेव तितिक्षतः ।
आक्रोष्टारं निर्दहति सुकृतं चास्य विन्दति ॥ १.८१.१५ ॥
เมื่อถูกด่า ไม่ควรด่าตอบ ความโกรธของผู้อดทนนั้นย่อมเผาผลาญผู้ด่า และคุณงามความดีของผู้ด่านั้นย่อมตกเป็นของผู้ถูกด่า
1.81.16
नारुन्तुदः स्यान्न नृशंसवादी ।
न हीनतः परमभ्याददीत।
ययाऽस्य वाचा पर उद्विजेत ।
न तां वदेद्रुशतीं पापलोक्याम् ॥ १.८१.१६ ॥
ไม่ควรเป็นผู้ทิ่มแทงด้วยถ้อยคำ ไม่ควรพูดคำโหดร้าย ไม่ควรรับของดีที่สุดจากผู้ต่ำต้อย อย่ากล่าวถ้อยคำรุนแรงซึ่งทำให้ผู้อื่นเดือดร้อน ถ้อยคำที่นำไปสู่โลกแห่งบาป
1.81.17
अरुन्तुदं पुरुषं तीक्ष्णवाचं ।
वाक्कण्टकैर्वितुदन्तं मनुष्यन्।
विद्यादलक्ष्मीकतमं जनानां ।
मुखे निबद्धां निर्ऋतिं वहन्तम् ॥ १.८१.१७ ॥
ควรรู้ว่าผู้ที่พูดจาคมคาย ทิ่มแทงผู้อื่นด้วยหนามแห่งถ้อยคำนั้นเป็นผู้อัปมงคลที่สุดในหมู่มนุษย์ เป็นผู้แบกความหายนะที่ผูกไว้ในปาก
1.81.18
सद्भिः पुरस्तादभिपूजितः स्या-
त्सद्भिस्तथा पृष्ठतो रक्षितः स्यात्।
सदाऽसतामतिवादांस्तितिक्षे-
त्सतां वृत्तं चाददीतार्यवृत्तः ॥ १.८१.१८ ॥
ควรได้รับการเคารพจากคนดีข้างหน้า และได้รับการคุ้มครองจากคนดีข้างหลัง ควรอดทนต่อถ้อยคำร้ายของคนชั่วเสมอ และควรประพฤติตามความประพฤติของคนดี ในฐานะผู้มีความประพฤติอันประเสริฐ
1.81.19
वाक्सायका वदनान्निष्पतन्ति ।
यैराहतः शोचति रात्र्यहानि।
परस्य ये मर्मसु संपतन्ति ।
तान्पण्डितो नावसृजेत्परेषु ॥ १.८१.१९ ॥
ลูกศรแห่งถ้อยคำพุ่งออกจากปาก ผู้ที่ถูกมันทิ่มแทงย่อมโศกเศร้าทั้งกลางวันและกลางคืน ลูกศรที่พุ่งไปยังจุดอ่อนของผู้อื่น ผู้มีปัญญาไม่ควรปล่อยไปยังผู้อื่น
1.81.20
नहीदृशं संवननं त्रिषु लोकेषु विद्यते ।
दया मैत्री च भूतेषु दानं च मधुरा च वाक् ॥ १.८१.२० ॥
ในสามโลกไม่มีสิ่งผูกพันใดเช่นนี้ คือความเมตตาและมิตรไมตรีต่อสรรพสัตว์ การให้ทาน และถ้อยคำอันไพเราะ
1.81.21
तस्मात्सान्त्वं सदा वाच्यं न वाच्यं परुषं क्वचित् ।
पूज्यान्संपूजयेद्दद्यान्न च याचेत्कदाचन ॥ १.८१.२१ ॥
ดังนั้น ควรพูดแต่คำปลอบโยนเสมอ และไม่ควรพูดคำหยาบร้ายเลยสักครั้ง ควรให้เกียรติแก่ผู้ที่ควรแก่การให้เกียรติ ควรให้ทาน และไม่ควรขอร้องเลยไม่ว่าเมื่อใด