ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 1.81
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.81.1
स्वर्गतः स तु राजेन्द्रो निवसन्देववेश्मनि ।
पूजितस्त्रिदशैः साध्यैर्मरुद्भिर्वसुभिस्तथा ॥ १.८१.१ ॥
ସ୍ୱର୍ଗଗତ ସେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଦେବଗୃହରେ ବାସ କରି, ତ୍ରିଂଶ ଦେବତା, ସାଧ୍ୟ, ମରୁତ ଓ ବସୁମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହେଲେ।
1.81.2
देवलोकं ब्रह्मलोकं संचरन्पुण्यकृद्वशी ।
अवसत्पृथिवीपालो दीर्घकालमिति श्रुतिः ॥ १.८१.२ ॥
ଦେବଲୋକ ଓ ବ୍ରହ୍ମଲୋକରେ ବିଚରଣ କରି, ପୁଣ୍ୟକର୍ମୀ ଓ ସଂଯମୀ ସେ ପୃଥିବୀପାଳ ଦୀର୍ଘକାଳ ବାସ କରିଥିଲେ, ଏପରି ଶ୍ରୁତି କହେ।
1.81.3
स कदाचिन्नृपश्रेष्ठो ययातिः शक्रमागमत् ।
कथान्ते तत्र शक्रेण स पृष्टः पृथिवीपतिः ॥ १.८१.३ ॥
ସେହି ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯଯାତି ଥରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ। ସେଠାରେ କଥାବାର୍ତ୍ତାର ଶେଷରେ ଇନ୍ଦ୍ର ସେହି ପୃଥିବୀପତିଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।
1.81.4
यदा स पूरुस्तव रूपेण राज-
ञ्जरां गृहीत्वा प्रचचार भूमौ।
तदा च राज्यं संप्रदायैव तस्मै ।
त्वया किमुक्तः कथयेह सत्यम् ॥ १.८१.४ ॥
ହେ ରାଜନ, ପୂରୁ ତୁମ ରୂପରେ ଜରା ଧାରଣ କରି ପୃଥିବୀରେ ବିଚରଣ କଲା ବେଳେ ତୁମେ ତାକୁ ରାଜ୍ୟ ସମର୍ପଣ କରିଥିଲ। ସେତେବେଳେ ତୁମେ ତାକୁ କ'ଣ କହିଥିଲ? ଏଠାରେ ସତ୍ୟ କୁହ।
1.81.5
गङ्गायमुनयोर्मध्ये कृत्स्नोयं विषयस्तव ।
मध्ये पृथिव्यास्त्वं राजा भ्रातरोऽन्त्याधिपास्तव ॥ १.८१.५ ॥
ଗଙ୍ଗା ଓ ଯମୁନାର ମଧ୍ୟରେ ଏହି ସମଗ୍ର ପ୍ରଦେଶ ତୁମର। ପୃଥିବୀର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ତୁମେ ରାଜା, ଏବଂ ତୁମ ଭାଇମାନେ ସୀମାପ୍ରଦେଶର ଅଧିପତି।
1.81.6
न च कुर्यान्नरो दैन्यं शाठ्यं क्रोधं तथैव च ।
जैहयं च मत्सरं वैरं सर्वत्रेदं न कारयेत् ॥ १.८१.६ ॥
ମଣିଷ ଦୈନ୍ୟ, ଛଳ, କ୍ରୋଧ, ବିଜୟର ଅହଂକାର, ଈର୍ଷା ଓ ବୈର କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ସର୍ବତ୍ର ଏଗୁଡ଼ିକୁ କରାଇବା ମଧ୍ୟ ଉଚିତ ନୁହେଁ।
1.81.7
मातरं पितरं ज्येष्ठं विद्वांसं च तपोधनम् ।
क्षमावन्तं च राजेन्द्र नावमन्येत बुद्धिमान् ॥ १.८१.७ ॥
ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ମାତା, ପିତା, ଜ୍ୟେଷ୍ଠ, ବିଦ୍ବାନ, ତପୋଧନ ଓ କ୍ଷମାଶୀଳଙ୍କୁ ଅପମାନ କରିବ ନାହିଁ।
1.81.8
ळशक्तस्तु क्षमते नित्यमशक्तः क्रुध्यते नरः ।
दुर्जनः सुजनं द्वेष्टि दुर्बलो बलवत्तरम् ॥ १.८१.८ ॥
ସମର୍ଥ ମନୁଷ୍ୟ ସର୍ବଦା କ୍ଷମା କରେ, ଅସମର୍ଥ କ୍ରୋଧ କରେ। ଦୁର୍ଜନ ସୁଜନଙ୍କୁ ଦ୍ୱେଷ କରେ, ଦୁର୍ବଳ ବଳବାନଙ୍କୁ ଦ୍ୱେଷ କରେ।
1.81.9
रूपवन्तमरूपी च धनवन्तं च निर्धनः ।
अकर्मी कर्मिणं द्वेष्टि धार्मिकं च नधार्मिकः ॥ १.८१.९ ॥
କୁରୂପ ରୂପବାନଙ୍କୁ, ନିର୍ଧନ ଧନବାନଙ୍କୁ, ଅକର୍ମୀ କର୍ମୀଙ୍କୁ ଏବଂ ଅଧାର୍ମିକ ଧାର୍ମିକଙ୍କୁ ଦ୍ୱେଷ କରେ।
1.81.10
निर्गुणो गुणवन्तं च पुत्रैतत्कलिलक्षणम् ।
विपरीतं च राजेन्द्र एतेषु कृतलक्षणम् ॥ १.८१.१० ॥
ହେ ପୁତ୍ର, ନିର୍ଗୁଣ ଗୁଣବାନଙ୍କୁ ଦ୍ୱେଷ କରିବା କଳିଯୁଗର ଲକ୍ଷଣ। ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଏହାର ବିପରୀତରେ ଏଥିରେ କୃତଯୁଗର ଲକ୍ଷଣ ଅଛି।
1.81.11
ब्राह्मणो वाथ वा राजा वैश्यो वा शूद्र एव वा ।
प्रशस्तेषु प्रसक्ताश्चेत्प्रशस्यन्ते यशस्विनः ॥ १.८१.११ ॥
ବ୍ରାହ୍ମଣ ହେଉ, ରାଜା ହେଉ, ବୈଶ୍ୟ ହେଉ କିମ୍ବା ଶୂଦ୍ର ହେଉ — ପ୍ରଶଂସନୀୟଙ୍କଠାରେ ଆସକ୍ତ ହେଲେ ଯଶସ୍ୱୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି।
1.81.12
तस्मात्प्रशस्ते राजेन्द्र नरः सक्तमना भवेत् ।
अलोकज्ञा ह्यप्रशस्ता भ्रातरस्ते ह्यबुद्धयः ॥ १.८१.१२ ॥
ଅତଏବ, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ମନୁଷ୍ୟ ପ୍ରଶଂସନୀୟଙ୍କଠାରେ ମନ ଲଗାଇବା ଉଚିତ। ଲୋକଜ୍ଞାନହୀନ ଓ ଅପ୍ରଶଂସନୀୟ ତୁମ ଭାଇମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ବୁଦ୍ଧିହୀନ।
1.81.13
अन्त्याधिपतयः सर्वे ह्यभवन्गुरुशासनात् ।
त्वं हि धर्मविदो राजन्कत्थसे धर्मसुत्तमम्।
कथयस्व पुनर्मेऽद्य लोकवृत्तान्तमुत्तमम् ॥ १.८१.१३ ॥
ଅନ୍ତ୍ୟାଧିପତିମାନେ ସମସ୍ତେ ଗୁରୁଶାସନରୁ ହେଲେ। ହେ ରାଜନ୍, ଧର୍ମଜ୍ଞ ତୁମେ ଉତ୍ତମ ଧର୍ମର ଗର୍ବ କର। ଏବେ ମୋତେ ପୁନର୍ବାର ଉତ୍ତମ ଲୋକବୃତ୍ତାନ୍ତ କୁହ।
1.81.14
अक्रोधनः क्रोधनेभ्यो विशिष्ट-
स्तथा तितिक्षुरतितिक्षोर्विशिष्टः।
अमानुषेभ्यो मानुषाश्च प्रधाना ।
विद्वांस्तथैवाविदुषः प्रधानः ॥ १.८१.१४ ॥
କ୍ରୋଧହୀନ ବ୍ୟକ୍ତି କ୍ରୋଧୀଙ୍କ ଅପେକ୍ଷା ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ସେହିପରି ଧୈର୍ଯ୍ୟବାନ ଅଧୈର୍ଯ୍ୟବାନ ଅପେକ୍ଷା ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଅମାନୁଷଙ୍କ ଅପେକ୍ଷା ମାନବ ପ୍ରଧାନ; ବିଦ୍ବାନ ଅବିଦ୍ବାନ ଅପେକ୍ଷା ପ୍ରଧାନ।
1.81.15
आक्रुश्यमानो नाकोशेन्मन्युरेव तितिक्षतः ।
आक्रोष्टारं निर्दहति सुकृतं चास्य विन्दति ॥ १.८१.१५ ॥
ନିନ୍ଦିତ ହେଲେ ପ୍ରତିନିନ୍ଦା କରିବ ନାହିଁ; ଧୈର୍ଯ୍ୟବାନଙ୍କ କ୍ରୋଧ ହିଁ ନିନ୍ଦୁକକୁ ଦହନ କରେ। ତାହା ନିନ୍ଦୁକକୁ ଦଗ୍ଧ କରେ ଏବଂ ତାହାର ପୁଣ୍ୟ ପାଏ।
1.81.16
नारुन्तुदः स्यान्न नृशंसवादी ।
न हीनतः परमभ्याददीत।
ययाऽस्य वाचा पर उद्विजेत ।
न तां वदेद्रुशतीं पापलोक्याम् ॥ १.८१.१६ ॥
ମର୍ମଭେଦୀ ହେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ନିଷ୍ଠୁର ବାକ୍ୟ କହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ନୀଚରୁ ଉତ୍ତମ ବସ୍ତୁ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଯେଉଁ ବାକ୍ୟରେ ଅନ୍ୟେ ଉଦ୍ବିଗ୍ନ ହୁଅନ୍ତି, ପାପଲୋକକୁ ନେଉଥିବା ସେହି କଠୋର ବାକ୍ୟ କହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
1.81.17
अरुन्तुदं पुरुषं तीक्ष्णवाचं ।
वाक्कण्टकैर्वितुदन्तं मनुष्यन्।
विद्यादलक्ष्मीकतमं जनानां ।
मुखे निबद्धां निर्ऋतिं वहन्तम् ॥ १.८१.१७ ॥
ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାକ୍ୟବାଦୀ, ବାକ୍ୟ-କଣ୍ଟକରେ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ବିନ୍ଧୁ ପୁରୁଷକୁ — ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅମଙ୍ଗଳ ବୋଲି ଜାଣ; ମୁଖରେ ବାନ୍ଧି ରଖାଯାଇଥିବା ନିର୍ଋତିକୁ ବହନ କରୁଥିବା ସେ।
1.81.18
सद्भिः पुरस्तादभिपूजितः स्या-
त्सद्भिस्तथा पृष्ठतो रक्षितः स्यात्।
सदाऽसतामतिवादांस्तितिक्षे-
त्सतां वृत्तं चाददीतार्यवृत्तः ॥ १.८१.१८ ॥
ସଜ୍ଜନମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆଗରେ ସମ୍ମାନିତ ହେଉ, ଓ ସଜ୍ଜନମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପଛରେ ରକ୍ଷିତ ହେଉ। ଅସଜ୍ଜନମାନଙ୍କର କଠୋର ବାକ୍ୟ ସର୍ବଦା ସହିବା ଉଚିତ; ସଜ୍ଜନମାନଙ୍କ ଆଚରଣ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ; ଆର୍ଯ୍ୟବୃତ୍ତି ହେବା ଉଚିତ।
1.81.19
वाक्सायका वदनान्निष्पतन्ति ।
यैराहतः शोचति रात्र्यहानि।
परस्य ये मर्मसु संपतन्ति ।
तान्पण्डितो नावसृजेत्परेषु ॥ १.८१.१९ ॥
ବାକ୍ୟବାଣ ମୁଖରୁ ନିଷ୍ପତ୍ତ ହୁଏ। ଯାହାଦ୍ୱାରା ଆହତ ହୋଇ ମନୁଷ୍ୟ ରାତ୍ରିଦିନ ଶୋକ କରେ; ଯାହା ଅନ୍ୟର ମର୍ମସ୍ଥଳରେ ପଡ଼େ। ସେଗୁଡ଼ିକୁ ପଣ୍ଡିତ ଅନ୍ୟ ଉପରେ ନିକ୍ଷେପ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
1.81.20
नहीदृशं संवननं त्रिषु लोकेषु विद्यते ।
दया मैत्री च भूतेषु दानं च मधुरा च वाक् ॥ १.८१.२० ॥
ତିନି ଲୋକରେ ଏହା ପରି ସଂଯୋଗ ନାହିଁ: ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଦୟା ଓ ମୈତ୍ରୀ, ଦାନ, ଓ ମଧୁର ବାକ୍ୟ।
1.81.21
तस्मात्सान्त्वं सदा वाच्यं न वाच्यं परुषं क्वचित् ।
पूज्यान्संपूजयेद्दद्यान्न च याचेत्कदाचन ॥ १.८१.२१ ॥
ତେଣୁ ସର୍ବଦା ସାନ୍ତ୍ୱନାମୟ ବାକ୍ୟ କହିବା ଉଚିତ; କେବେ ହେଁ କଠୋର ବାକ୍ୟ ନୁହେଁ। ପୂଜ୍ୟମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ, ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ, ଓ କେବେ ହେଁ ଯାଚନା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।