ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 1.86
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.86.1
कतरस्त्वनयोः पूर्वं देवानामेति साम्यताम् ।
उभयोर्धावतो राजन्सूर्याचन्द्रमसोरिव ॥ १.८६.१ ॥
ହେ ରାଜନ୍! ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି ଦୌଡ଼ୁଥିବା ଏହି ଦୁଇ ଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କିଏ ପ୍ରଥମେ ଦେବତାଙ୍କ ସମକକ୍ଷତା ପାଇବ?
1.86.2
अनिकेतो गृहस्थेषु कामवृत्तेषु संयतः ।
ग्राम एव वसन्भिक्षुस्तयोः पूर्वतरं गतः ॥ १.८६.२ ॥
ଗୃହସ୍ଥ ଓ କାମବୃତ୍ତି ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଯିଏ ଗୃହହୀନ, ସଂଯମୀ, ଗ୍ରାମରେ ରହି ମଧ୍ୟ ଭିକ୍ଷୁ, ସେ ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପୂର୍ବରୁ ଗଲା।
1.86.3
अप्राप्य दीर्घमायुस्तु यः प्राप्तो विकृतिं चरेत् ।
तप्यते यदि तत्कृत्वा चरेत्सोऽन्यत्तपस्ततः ॥ १.८६.३ ॥
ଦୀର୍ଘ ଆୟୁ ନ ପାଇ ଯେ ବିକୃତି ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ, ସେ ତାହାର ଯୋଗୁଁ ଅନୁତାପ କଲେ ପରେ ଅନ୍ୟ ତପସ୍ୟା କରୁ।
1.86.4
पापानां कर्मणां नित्यं बिभीयाद्यस्तु मानवः ।
सुखमप्याचरन्नित्यं सोऽत्यन्तं सुखमेधते ॥ १.८६.४ ॥
ଯେ ମାନବ ପାପକର୍ମକୁ ସର୍ବଦା ଭୟ କରେ, ସେ ସୁଖ ଆଚରଣ କଲେ ମଧ୍ୟ ସର୍ବଦା ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁଖରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ।
1.86.5
यद्वै नृशंसं तदसत्यमाहु-
र्यः सेवते धर्ममनर्थबुद्धिः।
अस्वोऽप्यनीशश्च तथैव राजं-
स्तदार्जवं स समाधिस्तदार्यम् ॥ १.८६.५ ॥
ନିର୍ଦ୍ଦୟତାକୁ ଅସତ୍ୟ କୁହାଯାଏ; ଯିଏ ସ୍ୱାର୍ଥହୀନ ବୁଦ୍ଧିରେ ଧର୍ମ ସେବା କରେ, ସେ ଧନ ଓ ସାମର୍ଥ୍ୟହୀନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ହେ ରାଜନ୍, ତାହା ହିଁ ସରଳତା, ତାହା ହିଁ ସମାଧି ଓ ତାହା ହିଁ ଆର୍ଯ୍ୟ ଆଚରଣ।
1.86.6
केनासि हूतः प्रहितोऽसि राज-
न्युवा स्रग्वी दर्शनीयः सुवर्चाः।
कुतऋ आयातः कतरस्यां दिशि त्व-
मुताहोस्वित्पार्थिवं स्थानमस्ति ॥ १.८६.६ ॥
ହେ ରାଜନ୍! ତୁମକୁ କିଏ ଡାକିଲା, ପଠାଇଲା? ତୁମେ ଯୁବକ, ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା, ସୁନ୍ଦର ଓ ତେଜସ୍ୱୀ। ତୁମେ କେଉଁ ଦିଗରୁ ଆସିଛ? ନା ପୃଥିବୀରେ ତୁମର କୌଣସି ସ୍ଥାନ ଅଛି?
1.86.7
त्वरन्ति मां लोकपा ब्राह्मणा ये ॥ १.८६.७ ॥
ଲୋକପାଳ ଓ ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମୋତେ ତ୍ୱରା କରାଉଛନ୍ତି।
1.86.8
सतां सकाशे तु वृतः प्रपात-
स्ते सङ्गता गुणवन्तश्च सर्वे।
शक्राच्च लब्धो हि वरो मयैष ।
पतिष्यता भूमितलं नरेन्द्र ॥ १.८६.८ ॥
ସଜ୍ଜନମାନଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ମୋ ପତନ ସ୍ଥିର ହେଲା; ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଗୁଣବାନ ହୋଇ ଏକତ୍ର ହୋଇଛନ୍ତି। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କଠାରୁ ମୁଁ ଏହି ବର ପାଇଥିଲି। ହେ ନରେନ୍ଦ୍ର!
1.86.9
पृच्छामि त्वां मा प्रपत प्रपातं ।
यदि लोकाः पार्थिव सन्ति मेऽत्र।
यद्यन्तरिक्षे यदि वा दिवि स्थिताः ।
क्षेत्रज्ञं त्वां तस्य धर्मस्य मन्ये ॥ १.८६.९ ॥
ମୁଁ ତୁମକୁ ପଚାରୁଛି — ପତିତ ହୁଅ ନାହିଁ। ହେ ରାଜା, ମୋ ପାଇଁ ଏଠାରେ ଲୋକମାନେ ଅଛନ୍ତି କି, ଅନ୍ତରିକ୍ଷରେ କିମ୍ବା ସ୍ୱର୍ଗରେ ଅଛନ୍ତି କି, ତେବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ସେହି ଧର୍ମର ଜ୍ଞାତା ବୋଲି ମନେ କରେ।
1.86.10
यावत्पृथिव्यां विहितं गवाश्वं ।
सहारण्यैः पशुभिः पार्वतैश्च।
तावल्लोका दिवि ते संस्थिता वै ।
तथा विजानीहि नरेन्द्रसिंह ॥ १.८६.१० ॥
ପୃଥିବୀରେ ଗାଈ, ଅଶ୍ୱ, ଅରଣ୍ୟ, ପଶୁ ଓ ପର୍ବତ ଯେତେ ଅଛନ୍ତି, ସେତିକି ତୁମର ଲୋକ ସ୍ୱର୍ଗରେ ସ୍ଥିତ। ହେ ନରେନ୍ଦ୍ରସିଂହ, ଏପରି ଜାଣ!
1.86.11
तांस्ते ददामि मा प्रपत प्रपातं ।
ये मे लोका दिवि राजेन्द्र सन्ति।
यद्यन्तरिक्षे यदि वा दिवि श्रिता-
स्तानाक्रम क्षिप्रमपेतमोहः ॥ १.८६.११ ॥
ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ସ୍ୱର୍ଗରେ ଥିବା ମୋ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଉଛି; ପତିତ ହୁଅ ନାହିଁ। ସେମାନେ ଅନ୍ତରିକ୍ଷରେ କିମ୍ବା ସ୍ୱର୍ଗରେ ଆଶ୍ରିତ ହୋଇଥିଲେ, ମୋହ ଛାଡ଼ି ଶୀଘ୍ର ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ଚଢ଼ ।
1.86.12
नास्मद्विधोऽब्राह्मणो ब्रह्मविच्च ।
प्रतिग्रहे वर्तते राजमुख्य।
यथा प्रदेयं सततं द्विजेभ्य-
स्तथाऽददं पूर्वमहं नरेन्द्र ॥ १.८६.१२ ॥
ହେ ରାଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋ ପରି ଅବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞ ପ୍ରତିଗ୍ରହରେ ନିୟୋଜିତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ। ହେ ନରେନ୍ଦ୍ର, ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ସର୍ବଦା ଯେପରି ଦେବା ଉଚିତ, ସେପରି ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ଦେଇଥିଲି।
1.86.13
नाब्राह्मणः कृपणो जातु जीवे-
द्या चाप्यस्याऽब्राह्मणी वीरपत्नी।
सोऽहं नैवाकृतपूर्वं चरेयं ।
विधित्समानः किमु तत्र साधुः ॥ १.८६.१३ ॥
ଅବ୍ରାହ୍ମଣ କୃପଣ କଦାପି ବଞ୍ଚେ ନାହିଁ, ଏବଂ ତାର ଅବ୍ରାହ୍ମଣୀ ବୀରପତ୍ନୀ ମଧ୍ୟ। ପୂର୍ବେ କଦାପି ନ କରାଯାଇଥିବା କାର୍ଯ୍ୟ ମୁଁ କରିବି ନାହିଁ; ଦେବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ହୋଇ ସେଠାରେ କ'ଣ ଭଲ?
1.86.14
पृच्छामि त्वां स्पृहणीयरूप ।
प्रतर्दनोऽहं यदि मे सन्ति लोकाः।
यद्यन्तरिक्षे यदि वा दिवि श्रिताः ।
क्षेत्रज्ञं त्वां तस्य धर्मस्य मन्ये ॥ १.८६.१४ ॥
ହେ ସ୍ପୃହଣୀୟ ରୂପବାନ, ମୁଁ ତୁମକୁ ପଚାରୁଛି: ମୁଁ ପ୍ରତର୍ଦନ। ମୋର ଲୋକମାନେ ଯଦି ଅନ୍ତରିକ୍ଷେ ବା ସ୍ୱର୍ଗରେ ଅବସ୍ଥିତ, ତେବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ସେହି ଧର୍ମର ଜ୍ଞାତା ବୋଲି ଭାବେ।
1.86.15
सन्ति लोका बहवस्ते नरेन्द्र ।
अप्येकैकः सप्तसप्ताप्यहानि।
मधुच्युतो घृतपृक्ता विशोका-
स्ते नान्तवन्तः प्रतिपालयन्ति ॥ १.८६.१५ ॥
ହେ ନରେନ୍ଦ୍ର, ତୁମର ଅନେକ ଲୋକ ଅଛି; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ସାତ-ସାତ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମଧ୍ୟ, ମଧୁ ଝରୁଥିବା, ଘିଅରେ ସିକ୍ତ, ଶୋକରହିତ ଓ ଅନ୍ତହୀନ ସେମାନେ ତୁମର ଅପେକ୍ଷା କରନ୍ତି।
1.86.16
तांस्ते ददानि मा प्रपत प्रपातं ।
ये मे लोकास्तव ते वै भवन्तु।
यद्यन्तरिक्षे यदि वा दिवि श्रिता-
स्तानाक्रम क्षिप्रमपेतमोहः ॥ १.८६.१६ ॥
ମୁଁ ସେଗୁଡ଼ିକ ତୁମକୁ ଦେଉଛି; ପତିତ ହୁଅ ନାହିଁ, ପତନରେ ପଡ଼ ନାହିଁ। ମୋର ଯେଉଁ ଲୋକ ଅଛି ତାହା ତୁମର ହେଉ, ସେଗୁଡ଼ିକ ଅନ୍ତରିକ୍ଷରେ ହେଉ କିମ୍ବା ସ୍ୱର୍ଗରେ; ମୋହ ଛାଡ଼ି ଶୀଘ୍ର ସେଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ଚଢ଼।
1.86.17
न तुल्यतेजाः सुकृतं कामयेत ।
योगक्षेमं पार्थिव पार्थिवः सन्।
दैवादेशादापदं प्राप्य विद्वां-
श्चरेन्नृशंसं न हि जातु राजा ॥ १.८६.१७ ॥
ସମାନ ତେଜ ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ସୁକୃତ କାମନା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ରାଜା ହୋଇ ଯୋଗକ୍ଷେମ କାମନା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଦୈବାଦେଶରେ ବିପଦ ଆସିଲେ ବିଦ୍ୱାନ ରାଜା କେବେ ହେଁ ନିର୍ଦ୍ଦୟ ଆଚରଣ କରିବେ ନାହିଁ।
1.86.18
धर्म्यं मार्गं यतमानो यशस्यं ।
कुर्यान्नृपो धर्ममवेक्षमाणः।
न मद्विधो धर्मबुद्धिः प्रजान-
न्कुर्यादेवं कृपणं मां यथाऽत्थ ॥ १.८६.१८ ॥
ଧର୍ମସଙ୍ଗତ, ଯଶସ୍ୱୀ ପଥରେ ପ୍ରୟାସ କରି, ଧର୍ମକୁ ଧ୍ୟାନରେ ରଖି ରାଜା କର୍ମ କରିବା ଉଚିତ। ମୋ ପରି ଧର୍ମବୁଦ୍ଧିସମ୍ପନ୍ନ ଜଣେ, ଜାଣି ମଧ୍ୟ, ତୁମେ ମୋତେ ଦୀନ କହିଥିବା ପରି ସେପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବ ନାହିଁ।
1.86.19
कुर्यादपूर्वं न कृतं यदन्यै-
र्विधित्समानः किमु तत्र साधु।
धर्माधर्मौ सुविनिश्चित्य सम्य-
क्कार्याकार्येष्वप्रमत्तश्चरेद्यः ॥ १.८६.१९ ॥
ଅନ୍ୟମାନେ ପୂର୍ବରୁ ଯାହା କରିନାହାଁନ୍ତି ତାହା କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ ମଧ୍ୟ, ସେଥିରେ କଣ ଭଲ? ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମକୁ ଭଲ ଭାବରେ ନିଶ୍ଚୟ କରି, କରଣୀୟ ଓ ଅକରଣୀୟରେ ସାବଧାନ ହୋଇ ଯିଏ ଆଚରଣ କରେ (ସେ ହିଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ)।
1.86.20
स वै धीमान्सत्यसन्धः कृतात्मा ।
राजा भवेल्लोकपालो महिम्ना।
यदा भवेत्संशयो धर्मकार्ये ।
कामार्थौ वा यत्र विन्दन्ति सम्यक् ॥ १.८६.२० ॥
ସେ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ସତ୍ୟପ୍ରତିଜ୍ଞ ଓ ସଂଯମୀ; ରାଜା ନିଜ ମହିମାରେ ଲୋକପାଳ ହୁଏ। ଧର୍ମକାର୍ଯ୍ୟରେ ସଂଶୟ ହେଲେ, କିମ୍ବା କାମ ଓ ଅର୍ଥ ଯେଉଁଠାରେ ଠିକ୍ ମିଳେ।
1.86.21
कार्यं तत्र प्रथमं धर्मकार्यं ।
यन्नो विरुध्यादर्थकामौ स धर्मः
ब्रुवाणमेवं नृपतिं ययातिं ।
नृपोत्तमो वसुमानब्रवीत्तम् ॥ १.८६.२१ ॥
ସେଠାରେ ପ୍ରଥମ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଧର୍ମକାର୍ଯ୍ୟ। ଯାହା ଅର୍ଥ ଓ କାମର ବିରୋଧୀ ନୁହେଁ ତାହା ଧର୍ମ। ଏହିପରି କହୁଥିବା ରାଜା ଯଯାତିଙ୍କୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ବସୁମାନ କହିଲେ।