మహాభారతం · అధ్యాయం 1.86
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.86.1
कतरस्त्वनयोः पूर्वं देवानामेति साम्यताम् ।
उभयोर्धावतो राजन्सूर्याचन्द्रमसोरिव ॥ १.८६.१ ॥
ఓ రాజా! ఈ ఇద్దరిలో ఎవరు ముందుగా దేవతల సమానత్వాన్ని పొందుతారు, సూర్యచంద్రులు పరుగెత్తినట్లు ఇద్దరూ వేగంగా సాగుతుండగా?
1.86.2
अनिकेतो गृहस्थेषु कामवृत्तेषु संयतः ।
ग्राम एव वसन्भिक्षुस्तयोः पूर्वतरं गतः ॥ १.८६.२ ॥
గృహస్థుల మధ్య, కామవృత్తితో జీవించేవారి మధ్య కూడా ఇల్లు లేనివాడై, సంయమంతో, గ్రామంలో ఉంటూనే భిక్షువుగా ఉండేవాడు వారిద్దరిలో ముందుగా వెళ్ళినవాడు.
1.86.3
अप्राप्य दीर्घमायुस्तु यः प्राप्तो विकृतिं चरेत् ।
तप्यते यदि तत्कृत्वा चरेत्सोऽन्यत्तपस्ततः ॥ १.८६.३ ॥
దీర్ఘాయువు పొందక, క్షీణతకు గురైనవాడు దాని కారణంగా పశ్చాత్తపడితే, తరువాత మరొక తపస్సును ఆచరించాలి.
1.86.4
पापानां कर्मणां नित्यं बिभीयाद्यस्तु मानवः ।
सुखमप्याचरन्नित्यं सोऽत्यन्तं सुखमेधते ॥ १.८६.४ ॥
పాప కర్మలకు ఎప్పుడూ భయపడే మానవుడు, ఎల్లప్పుడూ సుఖాన్ని ఆచరిస్తూ కూడా అత్యంత సుఖంలో వృద్ధి చెందుతాడు.
1.86.5
यद्वै नृशंसं तदसत्यमाहु-
र्यः सेवते धर्ममनर्थबुद्धिः।
अस्वोऽप्यनीशश्च तथैव राजं-
स्तदार्जवं स समाधिस्तदार्यम् ॥ १.८६.५ ॥
క్రూరత్వాన్ని అసత్యమని అంటారు; స్వార్థరహిత బుద్ధితో ధర్మాన్ని సేవించేవాడు, ధనం, అధికారం లేనివాడైనా, ఓ రాజా, అదే ఋజుత్వం, అదే సమాధి, అదే ఆర్య ఆచరణం.
1.86.6
केनासि हूतः प्रहितोऽसि राज-
न्युवा स्रग्वी दर्शनीयः सुवर्चाः।
कुतऋ आयातः कतरस्यां दिशि त्व-
मुताहोस्वित्पार्थिवं स्थानमस्ति ॥ १.८६.६ ॥
ఓ రాజా! ఎవరు నిన్ను పిలిచారు, పంపారు? నీవు యువకుడు, పూలమాల ధరించినవాడు, అందమైనవాడు, తేజోవంతుడు. నీవు ఏ దిక్కు నుండి వచ్చావు? లేదా నీకు భూలోకంలో స్థానం ఉందా?
1.86.7
त्वरन्ति मां लोकपा ब्राह्मणा ये ॥ १.८६.७ ॥
లోకపాలురు, బ్రాహ్మణులు నన్ను త్వరపెడుతున్నారు.
1.86.8
सतां सकाशे तु वृतः प्रपात-
स्ते सङ्गता गुणवन्तश्च सर्वे।
शक्राच्च लब्धो हि वरो मयैष ।
पतिष्यता भूमितलं नरेन्द्र ॥ १.८६.८ ॥
సత్పురుషుల సమక్షంలో నా పతనం నిర్ణయమైంది; వారందరూ గుణవంతులుగా సమావేశమయ్యారు. ఇంద్రుని నుండి నేను ఈ వరం పొందాను. ఓ నరేంద్రా!
1.86.9
पृच्छामि त्वां मा प्रपत प्रपातं ।
यदि लोकाः पार्थिव सन्ति मेऽत्र।
यद्यन्तरिक्षे यदि वा दिवि स्थिताः ।
क्षेत्रज्ञं त्वां तस्य धर्मस्य मन्ये ॥ १.८६.९ ॥
నిన్ను అడుగుతున్నాను — పతనం కావద్దు. ఓ రాజా, నాకోసం ఇక్కడ లోకాలున్నాయా, అంతరిక్షంలో లేదా స్వర్గంలో ఉన్నాయా? అయితే ఆ ధర్మాన్ని నీవు తెలిసినవాడవని నేను భావిస్తున్నాను.
1.86.10
यावत्पृथिव्यां विहितं गवाश्वं ।
सहारण्यैः पशुभिः पार्वतैश्च।
तावल्लोका दिवि ते संस्थिता वै ।
तथा विजानीहि नरेन्द्रसिंह ॥ १.८६.१० ॥
భూమిపై గోవులు, అశ్వాలు, అరణ్యాలు, పశువులు, పర్వతాలు ఎంతవి నిర్ణయించబడ్డాయో, అన్ని లోకాలు నీకు స్వర్గంలో స్థిరపడి ఉన్నాయి. ఓ నరేంద్రసింహా, అలాగే తెలుసుకో!
1.86.11
तांस्ते ददामि मा प्रपत प्रपातं ।
ये मे लोका दिवि राजेन्द्र सन्ति।
यद्यन्तरिक्षे यदि वा दिवि श्रिता-
स्तानाक्रम क्षिप्रमपेतमोहः ॥ १.८६.११ ॥
ఓ రాజేంద్రా, స్వర్గంలో ఉన్న నా లోకాలను నీకు ఇస్తున్నాను; పతనం కావద్దు. అవి అంతరిక్షంలో లేదా స్వర్గంలో ఆశ్రయించి ఉంటే, మోహం విడిచి వెంటనే వాటిపైకి ఎక్కు.
1.86.12
नास्मद्विधोऽब्राह्मणो ब्रह्मविच्च ।
प्रतिग्रहे वर्तते राजमुख्य।
यथा प्रदेयं सततं द्विजेभ्य-
स्तथाऽददं पूर्वमहं नरेन्द्र ॥ १.८६.१२ ॥
రాజులలో ముఖ్యుడా, నాలాంటి అబ్రాహ్మణుడు, బ్రహ్మజ్ఞుడు ప్రతిగ్రహంలో నిమగ్నం కాడు. నరేంద్రా, ద్విజులకు ఎల్లప్పుడూ ఇవ్వవలసినట్లే నేను పూర్వం ఇచ్చాను.
1.86.13
नाब्राह्मणः कृपणो जातु जीवे-
द्या चाप्यस्याऽब्राह्मणी वीरपत्नी।
सोऽहं नैवाकृतपूर्वं चरेयं ।
विधित्समानः किमु तत्र साधुः ॥ १.८६.१३ ॥
అబ్రాహ్మణుడు, కృపణుడు, అతని అబ్రాహ్మణి వీరపత్ని ఎన్నడూ జీవించరు. ఇంతకు ముందు చేయని పని నేను చేయను; ఇవ్వాలనుకున్నప్పుడు అక్కడ ఏది మంచిది?
1.86.14
पृच्छामि त्वां स्पृहणीयरूप ।
प्रतर्दनोऽहं यदि मे सन्ति लोकाः।
यद्यन्तरिक्षे यदि वा दिवि श्रिताः ।
क्षेत्रज्ञं त्वां तस्य धर्मस्य मन्ये ॥ १.८६.१४ ॥
కోరదగిన రూపం కలవాడా, నిన్ను అడుగుతున్నాను: నేను ప్రతర్దనుడను. నా లోకాలు అంతరిక్షంలో గాని స్వర్గంలో గాని ఉంటే, ఆ ధర్మాన్ని తెలిసినవాడిగా నిన్ను భావిస్తాను.
1.86.15
सन्ति लोका बहवस्ते नरेन्द्र ।
अप्येकैकः सप्तसप्ताप्यहानि।
मधुच्युतो घृतपृक्ता विशोका-
स्ते नान्तवन्तः प्रतिपालयन्ति ॥ १.८६.१५ ॥
నరేంద్రా, నీకు అనేక లోకాలు ఉన్నాయి; వాటిలో ప్రతి ఒక్కటీ ఏడేడు రోజుల వరకు కూడా, తేనె చిందే, నెయ్యితో తడిసిన, శోకరహితమైన, అంతం లేని అవి నిన్ను ఎదురు చూస్తున్నాయి.
1.86.16
तांस्ते ददानि मा प्रपत प्रपातं ।
ये मे लोकास्तव ते वै भवन्तु।
यद्यन्तरिक्षे यदि वा दिवि श्रिता-
स्तानाक्रम क्षिप्रमपेतमोहः ॥ १.८६.१६ ॥
నేను వాటిని నీకు ఇస్తాను; పతనం పొందకు, పతనంలో పడకు. నా లోకాలు నీవి కావుగాక, అవి అంతరిక్షంలో ఉన్నా లేదా స్వర్గంలో ఉన్నా; మోహం తొలగి వెంటనే వాటిపై ఎక్కు.
1.86.17
न तुल्यतेजाः सुकृतं कामयेत ।
योगक्षेमं पार्थिव पार्थिवः सन्।
दैवादेशादापदं प्राप्य विद्वां-
श्चरेन्नृशंसं न हि जातु राजा ॥ १.८६.१७ ॥
సమాన తేజస్సు గలవాడు సుకృతాన్ని కోరకూడదు; రాజుగా ఉన్నవాడు యోగక్షేమాన్ని కోరకూడదు. దైవాజ్ఞవల్ల ఆపద వచ్చినప్పుడు, విద్వాంసుడైన రాజు ఎప్పుడూ క్రూరంగా ప్రవర్తించకూడదు.
1.86.18
धर्म्यं मार्गं यतमानो यशस्यं ।
कुर्यान्नृपो धर्ममवेक्षमाणः।
न मद्विधो धर्मबुद्धिः प्रजान-
न्कुर्यादेवं कृपणं मां यथाऽत्थ ॥ १.८६.१८ ॥
ధర్మబద్ధమైన, కీర్తిప్రదమైన మార్గంలో ప్రయత్నిస్తూ, ధర్మాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకుని రాజు కర్మ చేయాలి. నాలాంటి ధర్మబుద్ధి గలవాడు, తెలిసినా, నీవు నన్ను దీనుడిగా చెప్పినట్లుగా ఆ విధంగా చేయడు.
1.86.19
कुर्यादपूर्वं न कृतं यदन्यै-
र्विधित्समानः किमु तत्र साधु।
धर्माधर्मौ सुविनिश्चित्य सम्य-
क्कार्याकार्येष्वप्रमत्तश्चरेद्यः ॥ १.८६.१९ ॥
ఇతరులు ముందుగా చేయని ఒక పనిని చేయాలనుకున్నా, అందులో ఏది మంచిది? ధర్మాధర్మాలను బాగుగా నిశ్చయించి, చేయదగినవి చేయకూడనివి వాటిలో అప్రమత్తుడై నడుచుకునేవాడే (శ్రేష్ఠుడు).
1.86.20
स वै धीमान्सत्यसन्धः कृतात्मा ।
राजा भवेल्लोकपालो महिम्ना।
यदा भवेत्संशयो धर्मकार्ये ।
कामार्थौ वा यत्र विन्दन्ति सम्यक् ॥ १.८६.२० ॥
అతడు జ్ఞాని, సత్యప్రతిజ్ఞుడు, ఆత్మనిగ్రహం కలవాడు; రాజు తన మహిమచేత లోకపాలకుడు అవుతాడు. ధర్మకార్యంలో సందేహం కలిగినప్పుడు, లేదా కామార్థాలు సరిగా లభించే చోట.
1.86.21
कार्यं तत्र प्रथमं धर्मकार्यं ।
यन्नो विरुध्यादर्थकामौ स धर्मः
ब्रुवाणमेवं नृपतिं ययातिं ।
नृपोत्तमो वसुमानब्रवीत्तम् ॥ १.८६.२१ ॥
అక్కడ మొదటి కర్తవ్యం ధర్మకార్యమే. అర్థకామాలకు విరోధం కానిదే ధర్మం. ఇలా మాట్లాడిన యయాతితో, ఉత్తమ రాజు వసుమాన్ ఇలా అన్నాడు.