Mahābhārata · Adhyāya 1.87
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.87.1
पृच्छामि त्वां वसुमानौषदश्वि-
र्यद्यस्ति लोको दिवि मे नरेन्द्र।
यद्यन्तरिक्षे प्रथितो महात्मन् ।
क्षेत्रज्ञं त्वां तस्य धर्मस्य मन्ये ॥ १.८७.१ ॥
Oh señor de los hombres, oh magnánimo, te pregunto: ¿existe para mí un mundo en el cielo, o uno renombrado en la atmósfera? Te considero conocedor de ese dharma.
1.87.2
यदन्तरिक्षं पृथिवी दिशश्च ।
यत्तेजसा तपते भानुमांश्च।
लोकास्तावन्तो दिवि संस्थिता वै ।
तेनान्तवन्तः प्रतिपालयन्ति ॥ १.८७.२ ॥
Tantos mundos como hay en la atmósfera, la tierra, las direcciones y el sol que arde con su brillo, tantos mundos están establecidos en el cielo; por ellos, aunque finitos, son sostenidos.
1.87.3
तांस्ते ददानि मा प्रपत प्रपातं ।
ये मे लोकास्तव ते वै भवन्तु।
क्रीणीष्वैतांस्तृणकेनापि राज-
न्प्रतिग्रहस्ते यदि धीमन्प्रदुष्टः ॥ १.८७.३ ॥
Te los doy; no caigas en el abismo de la caída. Que mis mundos sean tuyos. Oh rey, cómpralos incluso con una brizna de hierba, si tu aceptación del don, oh sabio, no está corrompida.
1.87.4
न मिथ्याऽहं विक्रयं वै स्मरामि ।
वृथा गृहीतं शिशुकाच्छङ्कमानः।
कुर्यां न चैवाकृतपूर्वमन्यै-
र्विधित्समानः किमु तत्र साधुः ॥ १.८७.४ ॥
No recuerdo haber hecho nunca una venta falsa; temiendo, como un niño, un don recibido en vano, no haré lo que nadie ha hecho antes. Queriendo hacer lo que ni siquiera otros deben hacer, ¿qué sería correcto allí?
1.87.5
तांस्त्वं लोकान्प्रतिपद्यस्व राज-
न्मया दत्तान्यदि नेष्टः क्रयस्ते।
अहं न तान्वै प्रतिगन्ता नरेन्द्र ।
सर्वे लोकास्तव ते वै भवन्तु ॥ १.८७.५ ॥
Oh rey, si los mundos que te he dado no te son deseables como precio, entonces obtén esos mundos. Oh señor de los hombres, yo no los obtendré; que todos esos mundos sean tuyos.
1.87.6
पृच्छामि त्वां शिबिरौशीनरोऽहं ।
ममापि लोका यदि सन्तीह तात।
यद्यन्तरिक्षे यदि वा दिवि श्रिताः ।
क्षेत्रज्ञं त्वां तस्य धर्मस्य मन्ये ॥ १.८७.६ ॥
Yo, Śibi, hijo de Uśīnara, te pregunto: si también existen aquí mis mundos, querido, si descansan en el cielo o en el paraíso, entonces te considero un conocedor de ese dharma.
1.87.7
यत्त्वं वाचा हृदयेनापि साधू-
न्परीप्समानान्नावमंस्था नरेन्द्र।
तेनानन्ता दिवि लोकाः श्रितास्ते ।
विद्युद्रूपाः स्वनवन्तो महान्तः ॥ १.८७.७ ॥
Oh señor de los hombres, ni de palabra ni de corazón despreciaste a los buenos que deseaban protegerte; por eso tus mundos infinitos, de forma de relámpago y resonantes, descansan en el cielo.
1.87.8
तांस्त्वं लोकान्प्रतिपद्यस्व राज-
न्मया दत्तान्यदि नेष्टः क्रयस्ते।
न चाहं तान्प्रतिपत्स्ये ह दत्त्वा ।
यत्र गत्वा नानुशोचन्ति धीराः ॥ १.८७.८ ॥
Oh rey, si los mundos que he dado no te son deseables como precio, entonces obtenlos. Habiendo dado aquí, no obtendré esos mundos a los que, al ir, los sabios no se lamentan.
1.87.9
यथा त्वमिन्द्रप्रतिमप्रभाव-
स्ते चाप्यनन्ता नरदेव लोकाः।
तथाऽद्य लोके न रमेऽन्यदत्ते ।
तस्माच्छिबे नाभिनन्दामि दायम् ॥ १.८७.९ ॥
Oh señor de los hombres, así como tú tienes un poder igual al de Indra, y tus mundos son infinitos, hoy no encuentro placer en este mundo dado por otro. Por eso, oh descendiente de Śibi, no me alegro del don entregado.
1.87.10
न चेदेकैकशो राजँल्लोकान्नः प्रतिनन्दसि ।
सर्वे प्रदाय भवते गन्तारो नरकं वयम् ॥ १.८७.१० ॥
Oh rey, si no aceptas nuestros mundos uno por uno, entonces todos nosotros, habiéndotelos dado, iremos al infierno.
1.87.11
यदर्होऽहं तद्यतध्वं सन्तः सत्याभिनन्दिनः ।
अहं तन्नाभिजानामि यत्कृतं न मया पुरा ॥ १.८७.११ ॥
Oh hombres buenos que se deleitan en la verdad, esforzaos por lo que me corresponde. No recuerdo haber hecho antes ninguna acción que no haya realizado.
1.87.12
कस्यैते प्रतिदृश्यन्ते रथाः पञ्च हिरण्मयाः ।
यानारुह्य नरो लोकानभिवाञ्छति शाश्वतान् ॥ १.८७.१२ ॥
¿De quién son estos cinco carros dorados que se ven, subiendo a los cuales un hombre desea los mundos eternos?
1.87.13
युष्मानेते वहिष्यन्ति रथाः पञ्च हिरण्मयाः ।
उच्चैः सन्तः प्रकाशन्ते ज्वलन्तोऽग्निशिखा इव ॥ १.८७.१३ ॥
Estos cinco carros dorados os llevarán. Oh hombres buenos, brillan en lo alto, ardientes como lenguas de fuego.
1.87.14
अश्वमेधे महायज्ञे स्वयंभुविहिते पुरा ।
हयस्य यानि चाङ्गानि संनिकृत्य यथाक्रमम् ॥ १.८७.१४ ॥
En el gran sacrificio del caballo instituido antaño por Svayambhū, habiendo cortado los miembros del caballo en el orden debido.
1.87.15
होताऽध्वर्युरथोद्गाता ब्रह्मणा सह भारत ।
अग्नौ प्रास्यन्ति विधिवत्समस्ताः षोडशर्त्विजः ॥ १.८७.१५ ॥
Oh descendiente de Bharata, el hotṛ, el adhvaryu, el udgātṛ, junto con el brahman, los dieciséis sacerdotes oficiantes arrojan las ofrendas al fuego según el rito.
1.87.16
धूमगन्धं च पापिष्ठा ये जिघ्रन्ति नरा भुवि ।
विमुक्तपापाः पूतास्ते तत्क्षणेनाभवन्नराः ॥ १.८७.१६ ॥
Los hombres más pecadores de la tierra que aspiran el aroma del humo, liberados del pecado y purificados, en ese mismo instante se convierten en hombres.
1.87.17
एतस्मिन्नन्तरे चैव माधवी सा तपोधना ।
मृगचर्मपरीताङ्गी परिधाय मृगत्वचम् ॥ १.८७.१७ ॥
Mientras tanto, Mādhavī, cuya riqueza era la austeridad, envuelto el cuerpo en piel de ciervo y vestida con una piel de gacela, llegó allí.
1.87.18
मृगैः परिचरन्ती सा मृगाहारविचेष्टिता ।
यज्ञवाटं मृगगणैः प्रविश्य भृशविस्मिता ॥ १.८७.१८ ॥
Sirviendo entre los ciervos, desenvolviéndose con la dieta de los ciervos, entró en el recinto del sacrificio con manadas de ciervos, profundamente asombrada.
1.87.19
आघ्रायन्ती धूमगन्धं मृगैरेव चचार सा ।
यज्ञवाटमटन्ती सा पुत्रांस्तानपराजितान् ॥ १.८७.१९ ॥
Aspirando el aroma del humo, vagó con los ciervos; recorriendo el recinto del sacrificio, vio a aquellos hijos suyos invencibles.
1.87.20
पश्यन्ती यज्ञमाहात्म्यं मुदं लेभे च माधवी ।
असंस्पृशन्तं वसुधां ययातिं नाहुषं यदा ॥ १.८७.२० ॥
Al contemplar la grandeza del sacrificio, Mādhavī obtuvo alegría, en el tiempo en que Yayāti, hijo de Nahuṣa, aún no había tocado la tierra.
1.87.21
दिविष्ठं प्राप्तमाज्ञाय ववन्दे पितरं तदा ।
तदा वसुमनापृच्छन्मातरं वै तपस्विनीम् ॥ १.८७.२१ ॥
Al reconocer que su padre, que habita en el cielo, había llegado, se inclinó ante él. Entonces Vasumanā preguntó a su madre austera.
1.87.22
भवत्या यत्कृतमिदं वन्दनं पादयोरिह ।
कोयं देवोपमो राजा याऽभिवन्दसि मे वद ॥ १.८७.२२ ॥
¿Por qué te inclinaste aquí a mis pies? ¿Quién es este rey semejante a un dios al que te inclinas? Dímelo.
1.87.23
शृणुध्वं सहिताः पुत्रा नाहुषोयं पिता मम ।
ययातिर्मम पुत्राणां मातामह इति स्मृतः ॥ १.८७.२३ ॥
Escuchad juntos, hijos míos: este es Yayāti, hijo de Nahuṣa, mi padre. Es recordado como el abuelo materno de mis hijos.
1.87.24
पूरुं मे भ्रातरं राज्ये समावेश्य दिवं गतः ।
केन वा कारणेनैवमिह प्राप्तो महायशाः ॥ १.८७.२४ ॥
Tras instalar a mi hermano Pūru en el reino, se fue al cielo. ¿Por qué motivo ha llegado aquí de esta manera este hombre de gran fama?
1.87.25
तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा स्वर्गाद्भ्रष्टेति चाब्रवीत् ।
सा पुत्रस्य वचः श्रुत्वा संभ्रमाविष्टचेतना ॥ १.८७.२५ ॥
Al oír sus palabras, él dijo que había caído del cielo. Al escuchar las palabras de su hijo, su mente se llenó de agitación.
1.87.26
माधवी पितरं प्राह दौहित्रपरिवारितम् ।
तपसा निर्जिताँल्लोकान्प्रतिगृह्णीष्व मामकान् ॥ १.८७.२६ ॥
Mādhavī dijo a su padre, rodeado de sus nietos: 'Acepta los mundos que gané con la austeridad, que son míos.'
1.87.27
पुत्राणामिव पौत्राणां धर्मादधिगतं धनम् ।
स्वार्थणेव वदन्तीह ऋषयो धर्मपाठकाः।
तस्माद्दानेन तपसा चास्माकं दिवमाव्रज ॥ १.८७.२७ ॥
Como la riqueza obtenida por el dharma se considera propia, como los hijos y nietos, así dicen aquí los sabios que enseñan el dharma. Por eso, por la donación y la austeridad, asciende a nuestro cielo.
1.87.28
यदि धर्मफलं ह्येतच्छोभनं भविता तव ।
दुहित्रा चैव दौहित्रैस्तारितोऽहं महात्मभिः ॥ १.८७.२८ ॥
Si este fruto del dharma te es auspicioso, entonces he sido salvado por mi hija y por sus hijos magnánimos.
1.87.29
तस्मात्पवित्रं दौहित्रमद्यप्रभृति पैतृके ।
त्रीणि श्राद्धे पवित्राणि दौहित्रः कुतपस्तिलाः ॥ १.८७.२९ ॥
Por tanto, desde hoy el hijo de la hija es purificador en los ritos ancestrales. En el shraddha hay tres purificadores: el hijo de la hija, el kutapa y el sésamo.
1.87.30
त्रीणि चात्र प्रशंसन्ति शौचमक्रोधमत्वराम् ।
भोक्तारः परिवेष्टारः श्रावितारः पवित्रकाः ॥ १.८७.३० ॥
Aquí se alaban tres cosas: la pureza, la ausencia de ira y la ausencia de prisa. Los que comen, los que sirven y los que recitan son purificadores.
1.87.31
दिवसस्याष्टमे भागे मन्दीभवति भास्करे ।
स कालः कुतपो नाम पितॄणां दत्तमक्षयम् ॥ १.८७.३१ ॥
En la octava parte del día, cuando el sol se debilita, ese tiempo se llama kutapa; lo que se da a los antepasados entonces es imperecedero.
1.87.32
तिलाः पिशाचाद्रक्षन्ति दर्भा रक्षन्ति राक्षसात् ।
रक्षन्ति श्रोत्रियाः पङ्क्तिं यतिभिर्भुक्तमक्षयम् ॥ १.८७.३२ ॥
El sésamo protege de los demonios, la hierba kusha protege de los rakṣasas; los sabios védicos protegen la fila de comensales, y lo que comen los ascetas es imperecedero.
1.87.33
लब्ध्वा पात्रं तु विद्वांसं श्रोत्रियं सुव्रतं शुचिम् ।
स कालः कालतो दत्तं नान्यथा काल इष्यते ॥ १.८७.३३ ॥
Habiendo encontrado un receptor digno, un sabio, versado en el Veda, de buenos votos y puro, se desea el don dado en el tiempo debido, y no de otro modo.
1.87.34
एवमुक्त्वा ययातिस्तु पुनः प्रोवाच बुद्धिमान् ।
सर्वे ह्यवभृथस्नातास्त्वरध्वं कार्यगौरवात् ॥ १.८७.३४ ॥
Habiendo dicho esto, el sabio Yayāti habló de nuevo: 'Todos ya os habéis bañado en la ablución final; apresuraos, por la gravedad de la tarea.'
1.87.35
आतिष्ठ स्वरथं राजन्विक्रमस्व विहायसम् ।
वयमप्यनुयास्यामो यदा कालो भविष्यति ॥ १.८७.३५ ॥
Sube a tu carro, oh rey, y avanza con valor hacia el cielo; nosotros también te seguiremos cuando llegue el momento.
1.87.36
सर्वैरिदानीं गन्तव्यं सह स्वर्गजितो वयम् ।
एष नो विरजाः पन्था दृश्यते देवसद्मनः ॥ १.८७.३६ ॥
Ahora todos debemos partir juntos, nosotros que hemos conquistado el cielo; este camino sin mancha hacia la morada de los dioses se nos muestra.
1.87.37
अष्टकश्च शिबिश्चैव काशेयश्च प्रतर्दनः ।
ऐक्ष्वाकवो वसुमनाश्चत्वारो भूमिपास्तदा।
सर्वे ह्यवभृथस्नाताः स्वर्गताः साधवः सह ॥ १.८७.३७ ॥
Aṣṭaka, Śibi, Kāśeya Pratardana y Vasumanas de la línea de Ikṣvāku — estos cuatro reyes, tras bañarse en la ablución final, subieron al cielo junto con los justos.
1.87.38
तेऽधिरुह्य रथान्सर्वे प्रयाता नृपस्तमाः ।
आक्रमन्तो दिवं भाभिर्धर्मेणावृत्य रोदसी ॥ १.८७.३८ ॥
Todos aquellos mejores de los reyes subieron a sus carros y partieron, ascendiendo al cielo con su resplandor, cubriendo el cielo y la tierra con el dharma.
1.87.39
अहं मन्ये पूर्वमेकोऽस्मि गन्ता ।
सखा चेन्द्रः सर्वथा मे महात्मा।
कस्मादेवं शिबिरौशीनरोऽय-
मेकोऽत्यगात्सर्ववेगेन वाहान् ॥ १.८७.३९ ॥
Pensaba que yo, solo, iría primero; el magnánimo Indra es en todo sentido mi amigo. ¿Cómo es que Śibi, hijo de Uśīnara, solo, ha dejado atrás a los caballos a toda velocidad?
1.87.40
अददद्याचमानाय यावद्वित्तमविन्दत ।
उशीनरस्य पुत्रोऽयं तस्माच्छ्रेष्ठोहि वः शिबिः ॥ १.८७.४० ॥
Este Śibi, hijo de Uśīnara, daba a quien pedía cuanta riqueza poseía. Por eso Śibi es el mejor de vosotros.
1.87.41
दानं तपः संत्यमथाऽपि धर्मो ।
ह्रीः श्रीः क्षमा सौम्यमथो विधित्सा।
राजन्नेतान्यप्रमेयाणि राज्ञः ।
शिबेः स्थितान्यप्रतिमस्य बुद्ध्या ॥ १.८७.४१ ॥
La generosidad, la austeridad, la verdad, el dharma, la modestia, la gloria, la paciencia, la suavidad y el deseo de dar como se debe, oh rey: estas cualidades inconmensurables residen en el rey Śibi, de intelecto incomparable.
1.87.42
एवं वृत्तो ह्रीनिषेवश्च यस्मा-
त्तस्माच्छिबिरत्यगाद्वै रथेन।
अथाष्टकः पुनरेवान्वपृच्छ-
न्मातामहं कौतुकेनेन्द्रकल्पम् ॥ १.८७.४२ ॥
Como Śibi se conducía así y practicaba la modestia, en verdad sobrepasó a los demás con su carro. Entonces Aṣṭaka, movido por la curiosidad, volvió a preguntar a su abuelo materno, semejante a Indra.
1.87.43
पृच्छामि त्वां नृपते ब्रूहि सत्यं ।
कुतश्च कश्चासि सुतश्च कस्य।
कृतं त्वया यद्धि न तस्य कर्ता ।
लोके त्वदन्यः क्षत्रियो ब्राह्मणो वा ॥ १.८७.४३ ॥
Te pregunto, oh rey: di la verdad. ¿De dónde has venido, quién eres y de quién eres hijo? Lo que tú has hecho, ningún otro kṣatriya o brāhmaṇa en el mundo podría haberlo hecho sino tú.
1.87.44
ययातिरस्मि नहुषस्य पुत्रः ।
पूरोः पिता सार्वबौमस्त्विहासम्।
गुह्यं चार्थं मामकेभ्यो ब्रवीमि ।
मातामहोऽहं भवतां प्रकाशम् ॥ १.८७.४४ ॥
Soy Yayāti, hijo de Nahuṣa, padre de Pūru, soberano de toda la tierra. Aquí digo lo secreto y lo que debo decir a los míos; abiertamente, soy vuestro abuelo materno.
1.87.45
सर्वामिमां पृथिवीं निर्जिगाय ।
दत्त्वा प्रतस्थे विपिनं ब्राह्मणेभ्यः।
मेध्यानश्वानेकशतान्सुरूपां-
स्तदा देवाः पुण्यभाजो भवन्ति ॥ १.८७.४५ ॥
Conquisté toda esta tierra. Habiéndola dado a los brahmanes, me retiré al bosque; también di cientos de caballos puros y hermosos. Entonces los dioses se vuelven partícipes del mérito.
1.87.46
अदामहं पृथिवीं ब्राह्मणेभ्यः ।
पूर्णामिमामखिलां वाहनेन।
गोभिः सुवर्णेन धनैश्च मुख्यै-
स्तदाऽददं गाः शथमर्बुदानि ॥ १.८७.४६ ॥
Di esta tierra entera y plena a los brahmanes, con sus vehículos, con vacas, oro y las principales riquezas; entonces también di cien arbudas de vacas.
1.87.47
सत्येन मे द्यौश्च वसुन्धरा च ।
तथैवाग्निज्वर्लते मानुषेषु।
न मे वृथा व्याहृतमेव वाक्यं ।
सत्यं हि सन्तः प्रतिपूजयन्ति ॥ १.८७.४७ ॥
Por la verdad, para mí se sostienen el cielo y la tierra, y así arde el fuego entre los hombres. Mi palabra no se ha dicho en vano, pues los buenos honran la verdad.
1.87.48
यदष्टक प्रब्रवीमीह सत्यं ।
प्रतर्दनं चौषदश्विं तथैव।
सर्वे च लोका मुनयश्च देवाः ।
सत्येन पूज्या इति मे मनोगतम् ॥ १.८७.४८ ॥
Aṣṭaka, la verdad que aquí proclamo, y asimismo sobre Pratardana y Auṣadaśvi: todos los mundos, los sabios y los dioses han de ser honrados por la verdad; así lo tengo resuelto en mi mente.
1.87.49
यो नः स्वर्गजितः सर्वान्यथावृत्तं निवेदयेत् ।
अनसूयुर्द्विजाग्र्येभ्यः स लभेन्नः सलोकताम् ॥ १.८७.४९ ॥
Quien, sin envidia, relate a los mejores de los dvijas todo lo ocurrido a nosotros, que hemos conquistado el cielo, que obtenga un lugar en nuestro mundo.
1.87.50
एवं राजा स महात्मा ह्यतीव ।
स्वैर्दौहित्रैस्तारितोऽमित्रसाह।
त्यक्त्वा महीं परमोदारकर्मा ।
स्वर्गं गतः कर्मभिर्व्याप्य पृथ्वीम् ॥ १.८७.५० ॥
Así aquel rey magnánimo, vencedor de enemigos, tras ser rescatado grandemente por sus propios nietos, de hazañas supremamente nobles, habiendo llenado la tierra con sus obras, abandonó la tierra y marchó al cielo.