મહાભારત · અધ્યાય 1.87
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.87.1
पृच्छामि त्वां वसुमानौषदश्वि-
र्यद्यस्ति लोको दिवि मे नरेन्द्र।
यद्यन्तरिक्षे प्रथितो महात्मन् ।
क्षेत्रज्ञं त्वां तस्य धर्मस्य मन्ये ॥ १.८७.१ ॥
હે નરેન્દ્ર, હે મહાત્મા, મારા માટે સ્વર્ગમાં કોઈ લોક છે કે અંતરિક્ષમાં પ્રસિદ્ધ લોક છે, એમ હું તમને પૂછું છું; એ ધર્મના જ્ઞાતા તરીકે હું તમને માનું છું.
1.87.2
यदन्तरिक्षं पृथिवी दिशश्च ।
यत्तेजसा तपते भानुमांश्च।
लोकास्तावन्तो दिवि संस्थिता वै ।
तेनान्तवन्तः प्रतिपालयन्ति ॥ १.८७.२ ॥
અંતરિક્ષ, પૃથ્વી, દિશાઓ અને પોતાના તેજથી તપતો સૂર્ય જેટલા છે, એટલા લોક સ્વર્ગમાં સ્થિત છે; તેમના દ્વારા તેઓ સીમિત હોવા છતાં સંભાળાય છે.
1.87.3
तांस्ते ददानि मा प्रपत प्रपातं ।
ये मे लोकास्तव ते वै भवन्तु।
क्रीणीष्वैतांस्तृणकेनापि राज-
न्प्रतिग्रहस्ते यदि धीमन्प्रदुष्टः ॥ १.८७.३ ॥
તે હું તમને આપું છું; પતનના ખાડામાં ન પડો. મારા જે લોક છે, તે તમારા થાઓ. હે રાજન્, આને એક તરણખંડથી પણ ખરીદો, જો હે બુદ્ધિમાન, તમારો સ્વીકાર દૂષિત ન હોય તો.
1.87.4
न मिथ्याऽहं विक्रयं वै स्मरामि ।
वृथा गृहीतं शिशुकाच्छङ्कमानः।
कुर्यां न चैवाकृतपूर्वमन्यै-
र्विधित्समानः किमु तत्र साधुः ॥ १.८७.४ ॥
મેં જૂઠાણાથી કદી વેચાણ કર્યું હોય એવું મને સ્મરણ નથી; વ્યર્થ સ્વીકારેલા દાનથી બાળકની જેમ શંકા કરતા, પહેલાં કોઈએ ન કર્યું હોય તે હું નહીં કરું. બીજાઓ માટે પણ અકરણીય કરવાની ઇચ્છા રાખીને ત્યાં શું યોગ્ય?
1.87.5
तांस्त्वं लोकान्प्रतिपद्यस्व राज-
न्मया दत्तान्यदि नेष्टः क्रयस्ते।
अहं न तान्वै प्रतिगन्ता नरेन्द्र ।
सर्वे लोकास्तव ते वै भवन्तु ॥ १.८७.५ ॥
હે રાજન, મેં આપેલું જો તને ક્રયમૂલ્ય તરીકે ઇષ્ટ ન હોય, તો તે લોકો તું પ્રાપ્ત કર; હે નરેન્દ્ર, હું તેમને પ્રાપ્ત નહીં કરું; એ સર્વ લોક તારા જ થાઓ.
1.87.6
पृच्छामि त्वां शिबिरौशीनरोऽहं ।
ममापि लोका यदि सन्तीह तात।
यद्यन्तरिक्षे यदि वा दिवि श्रिताः ।
क्षेत्रज्ञं त्वां तस्य धर्मस्य मन्ये ॥ १.८७.६ ॥
ઉશીનરનો પુત્ર શિબિ હું તને પૂછું છું — અહીં મારા પણ લોક હોય, હે તાત, જો તેઓ અંતરિક્ષમાં કે સ્વર્ગમાં આશ્રિત હોય, તો તે ધર્મનો જ્ઞાતા તને હું માનું છું.
1.87.7
यत्त्वं वाचा हृदयेनापि साधू-
न्परीप्समानान्नावमंस्था नरेन्द्र।
तेनानन्ता दिवि लोकाः श्रितास्ते ।
विद्युद्रूपाः स्वनवन्तो महान्तः ॥ १.८७.७ ॥
હે નરેન્દ્ર, તને બચાવવા ઇચ્છતા સજ્જનોનો તેં વાણીથી કે હૃદયથી પણ અનાદર કર્યો નહોતો; તેથી તારા અનંત, વિદ્યુતરૂપ, ગર્જતા મહાન લોકો સ્વર્ગમાં આશ્રિત છે.
1.87.8
तांस्त्वं लोकान्प्रतिपद्यस्व राज-
न्मया दत्तान्यदि नेष्टः क्रयस्ते।
न चाहं तान्प्रतिपत्स्ये ह दत्त्वा ।
यत्र गत्वा नानुशोचन्ति धीराः ॥ १.८७.८ ॥
હે રાજન, મેં આપેલા તે લોક જો તને ક્રયમૂલ્ય તરીકે ઇષ્ટ ન હોય, તો તું તે પ્રાપ્ત કર. હું અહીં દાન આપીને તે પ્રાપ્ત નહીં કરું; જ્યાં જઈને ધીર પુરુષો શોક કરતા નથી.
1.87.9
यथा त्वमिन्द्रप्रतिमप्रभाव-
स्ते चाप्यनन्ता नरदेव लोकाः।
तथाऽद्य लोके न रमेऽन्यदत्ते ।
तस्माच्छिबे नाभिनन्दामि दायम् ॥ १.८७.९ ॥
હે નરદેવ, ઇન્દ્ર સમાન પ્રભાવ ધરાવતા તારા લોકો અનંત છે. પરંતુ આજે બીજાએ આપેલા આ લોકમાં હું આનંદ પામતો નથી. તેથી હે શિબિપુત્ર, અપાયેલા આ દાનને હું વધાવતો નથી.
1.87.10
न चेदेकैकशो राजँल्लोकान्नः प्रतिनन्दसि ।
सर्वे प्रदाय भवते गन्तारो नरकं वयम् ॥ १.८७.१० ॥
હે રાજા, જો તું અમારા લોકોને એક પછી એક સ્વીકારતો નથી, તો અમે બધા તેમને તને આપી નરકમાં જઈશું.
1.87.11
यदर्होऽहं तद्यतध्वं सन्तः सत्याभिनन्दिनः ।
अहं तन्नाभिजानामि यत्कृतं न मया पुरा ॥ १.८७.११ ॥
હે સત્યપ્રિય સજ્જનો, જે મારે યોગ્ય છે તે કરવાનો તમે પ્રયત્ન કરો. પહેલાં મેં જે કર્મ નહોતું કર્યું એવું કોઈ કર્મ મેં કર્યું હોય તેવું મને યાદ નથી.
1.87.12
कस्यैते प्रतिदृश्यन्ते रथाः पञ्च हिरण्मयाः ।
यानारुह्य नरो लोकानभिवाञ्छति शाश्वतान् ॥ १.८७.१२ ॥
આ પાંચ સુવર્ણ રથ કોના દેખાય છે? જેના પર ચઢીને માણસ શાશ્વત લોકોની ઇચ્છા કરે છે.
1.87.13
युष्मानेते वहिष्यन्ति रथाः पञ्च हिरण्मयाः ।
उच्चैः सन्तः प्रकाशन्ते ज्वलन्तोऽग्निशिखा इव ॥ १.८७.१३ ॥
આ પાંચ સુવર્ણ રથ તમને વહન કરશે. હે સજ્જનો, તેઓ સળગતી અગ્નિજ્વાળાઓની જેમ ઊંચે ઝળહળી રહ્યા છે.
1.87.14
अश्वमेधे महायज्ञे स्वयंभुविहिते पुरा ।
हयस्य यानि चाङ्गानि संनिकृत्य यथाक्रमम् ॥ १.८७.१४ ॥
પૂર્વે સ્વયંભૂએ વિહિત કરેલા મહાયજ્ઞ અશ્વમેધમાં ઘોડાના જે જે અંગો હતા તે યથાક્રમ કાપીને.
1.87.15
होताऽध्वर्युरथोद्गाता ब्रह्मणा सह भारत ।
अग्नौ प्रास्यन्ति विधिवत्समस्ताः षोडशर्त्विजः ॥ १.८७.१५ ॥
હે ભરતવંશી, હોતા, અધ્વર્યુ, ઉદ્ગાતા અને બ્રહ્મા સાથે સર્વ સોળ ઋત્વિજો વિધિપૂર્વક અગ્નિમાં આહુતિ આપે છે.
1.87.16
धूमगन्धं च पापिष्ठा ये जिघ्रन्ति नरा भुवि ।
विमुक्तपापाः पूतास्ते तत्क्षणेनाभवन्नराः ॥ १.८७.१६ ॥
પૃથ્વી પર જે અતિ પાપી મનુષ્યો ધુમાડાની ગંધ સૂંઘે છે, તેઓ તે જ ક્ષણે પાપમુક્ત અને પવિત્ર મનુષ્ય બની જાય છે.
1.87.17
एतस्मिन्नन्तरे चैव माधवी सा तपोधना ।
मृगचर्मपरीताङ्गी परिधाय मृगत्वचम् ॥ १.८७.१७ ॥
આ દરમિયાન તપ જ જેનું ધન છે તે માધવી, હરણના ચામડાથી શરીર વીંટાળીને અને હરણની ચામડી પહેરીને આવી.
1.87.18
मृगैः परिचरन्ती सा मृगाहारविचेष्टिता ।
यज्ञवाटं मृगगणैः प्रविश्य भृशविस्मिता ॥ १.८७.१८ ॥
હરણોની સેવા કરતી, હરણના આહાર પ્રમાણે વર્તતી તે, હરણના ટોળા સાથે યજ્ઞમંડપમાં પ્રવેશીને અત્યંત વિસ્મિત થઈ.
1.87.19
आघ्रायन्ती धूमगन्धं मृगैरेव चचार सा ।
यज्ञवाटमटन्ती सा पुत्रांस्तानपराजितान् ॥ १.८७.१९ ॥
ધુમાડાની ગંધ સૂંઘતી તે હરણો સાથે જ વિચરતી રહી. યજ્ઞમંડપમાં ભટકતાં તેણે તે અપરાજિત પુત્રોને જોયા.
1.87.20
पश्यन्ती यज्ञमाहात्म्यं मुदं लेभे च माधवी ।
असंस्पृशन्तं वसुधां ययातिं नाहुषं यदा ॥ १.८७.२० ॥
યજ્ઞનો મહિમા જોઈને માધવીને આનંદ થયો; ત્યારે નહુષપુત્ર યયાતિ હજી પૃથ્વીને સ્પર્શતો ન હતો.
1.87.21
दिविष्ठं प्राप्तमाज्ञाय ववन्दे पितरं तदा ।
तदा वसुमनापृच्छन्मातरं वै तपस्विनीम् ॥ १.८७.२१ ॥
સ્વર્ગમાં વસતા પિતાને આવેલા જાણીને તેણે તેમને પ્રણામ કર્યા. ત્યારે વસુમનાએ તપસ્વિની માતાને પૂછ્યું.
1.87.22
भवत्या यत्कृतमिदं वन्दनं पादयोरिह ।
कोयं देवोपमो राजा याऽभिवन्दसि मे वद ॥ १.८७.२२ ॥
તમે અહીં મારા ચરણોમાં જે વંદન કર્યું, દેવ સમાન આ રાજા કોણ છે જેને તમે વંદન કરો છો? મને કહો.
1.87.23
शृणुध्वं सहिताः पुत्रा नाहुषोयं पिता मम ।
ययातिर्मम पुत्राणां मातामह इति स्मृतः ॥ १.८७.२३ ॥
પુત્રો, સૌ સાથે સાંભળો. આ નહુષના પુત્ર યયાતિ મારા પિતા છે. મારા પુત્રોના તેઓ નાના તરીકે સ્મરાય છે.
1.87.24
पूरुं मे भ्रातरं राज्ये समावेश्य दिवं गतः ।
केन वा कारणेनैवमिह प्राप्तो महायशाः ॥ १.८७.२४ ॥
મારા ભાઈ પૂરુને રાજ્યમાં સ્થાપિત કરીને તેઓ સ્વર્ગે ગયા. કયા કારણથી આ મહાયશસ્વી અહીં આ રીતે આવ્યા?
1.87.25
तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा स्वर्गाद्भ्रष्टेति चाब्रवीत् ।
सा पुत्रस्य वचः श्रुत्वा संभ्रमाविष्टचेतना ॥ १.८७.२५ ॥
તેનું તે વચન સાંભળીને તેણે કહ્યું કે 'તેઓ સ્વર્ગથી પતિત થયા છે.' પુત્રના વચન સાંભળીને તેનું ચિત્ત સંભ્રમથી વ્યાકુળ બન્યું.
1.87.26
माधवी पितरं प्राह दौहित्रपरिवारितम् ।
तपसा निर्जिताँल्लोकान्प्रतिगृह्णीष्व मामकान् ॥ १.८७.२६ ॥
માધવી, દોહિત્રોથી ઘેરાયેલા પિતાને બોલી: 'તપથી જીતેલા મારા લોકોને તમે સ્વીકારો.'
1.87.27
पुत्राणामिव पौत्राणां धर्मादधिगतं धनम् ।
स्वार्थणेव वदन्तीह ऋषयो धर्मपाठकाः।
तस्माद्दानेन तपसा चास्माकं दिवमाव्रज ॥ १.८७.२७ ॥
પુત્રો અને પૌત્રોની જેમ ધર્મથી મળેલું ધન અહીં ધર્મોપદેશક ઋષિઓ પોતાનું જ કહે છે. તેથી દાન અને તપથી અમારા સ્વર્ગે જાઓ.
1.87.28
यदि धर्मफलं ह्येतच्छोभनं भविता तव ।
दुहित्रा चैव दौहित्रैस्तारितोऽहं महात्मभिः ॥ १.८७.२८ ॥
ધર્મનું આ ફળ જો તમારા માટે શુભ હશે, તો પુત્રી અને તેના મહાત્મા પુત્રોથી હું તરાયો છું.
1.87.29
तस्मात्पवित्रं दौहित्रमद्यप्रभृति पैतृके ।
त्रीणि श्राद्धे पवित्राणि दौहित्रः कुतपस्तिलाः ॥ १.८७.२९ ॥
તેથી આજથી દૌહિત્ર પિતૃકર્મમાં પવિત્ર છે. શ્રાદ્ધમાં ત્રણ પવિત્ર વસ્તુઓ છે: દૌહિત્ર, કુતપ અને તલ.
1.87.30
त्रीणि चात्र प्रशंसन्ति शौचमक्रोधमत्वराम् ।
भोक्तारः परिवेष्टारः श्रावितारः पवित्रकाः ॥ १.८७.३० ॥
અહીં ત્રણ બાબતોની પ્રશંસા થાય છે: શૌચ, ક્રોધનો અભાવ અને ઉતાવળનો અભાવ. ભોજન કરનારા, પીરસનારા અને મંત્રપાઠ કરનારા પવિત્ર છે.
1.87.31
दिवसस्याष्टमे भागे मन्दीभवति भास्करे ।
स कालः कुतपो नाम पितॄणां दत्तमक्षयम् ॥ १.८७.३१ ॥
દિવસના આઠમા ભાગમાં સૂર્ય મંદ થાય છે, તે કાળને કુતપ કહે છે. ત્યાં પિતૃઓને અપાયેલું અક્ષય થાય છે.
1.87.32
तिलाः पिशाचाद्रक्षन्ति दर्भा रक्षन्ति राक्षसात् ।
रक्षन्ति श्रोत्रियाः पङ्क्तिं यतिभिर्भुक्तमक्षयम् ॥ १.८७.३२ ॥
તલ પિશાચોથી રક્ષે છે, દર્ભ રાક્ષસોથી રક્ષે છે. શ્રોત્રિયો પંક્તિનું રક્ષણ કરે છે, યતિઓએ ખાધેલું અક્ષય છે.
1.87.33
लब्ध्वा पात्रं तु विद्वांसं श्रोत्रियं सुव्रतं शुचिम् ।
स कालः कालतो दत्तं नान्यथा काल इष्यते ॥ १.८७.३३ ॥
વિદ્વાન, શ્રોત્રિય, સુવ્રત અને શુચિ એવા યોગ્ય પાત્રને પામીને, યોગ્ય કાળે આપેલું દાન જ ઇચ્છનીય છે; બીજી રીતે નહીં.
1.87.34
एवमुक्त्वा ययातिस्तु पुनः प्रोवाच बुद्धिमान् ।
सर्वे ह्यवभृथस्नातास्त्वरध्वं कार्यगौरवात् ॥ १.८७.३४ ॥
આમ કહીને બુદ્ધિમાન યયાતિ ફરી બોલ્યા: 'તમે સૌ અવભૃથ સ્નાન કરી ચૂક્યા છો; કાર્યના મહત્ત્વને લીધે ઉતાવળ કરો.'
1.87.35
आतिष्ठ स्वरथं राजन्विक्रमस्व विहायसम् ।
वयमप्यनुयास्यामो यदा कालो भविष्यति ॥ १.८७.३५ ॥
હે રાજન, તમારા રથ પર ચઢો; હિંમતથી આકાશ તરફ આગળ વધો. જ્યારે સમય આવશે ત્યારે અમે પણ તમને અનુસરીશું.
1.87.36
सर्वैरिदानीं गन्तव्यं सह स्वर्गजितो वयम् ।
एष नो विरजाः पन्था दृश्यते देवसद्मनः ॥ १.८७.३६ ॥
હવે આપણે સૌએ સાથે જવું જોઈએ; સ્વર્ગ જીતેલા આપણને દેવલોકનો આ નિર્મળ માર્ગ દેખાય છે.
1.87.37
अष्टकश्च शिबिश्चैव काशेयश्च प्रतर्दनः ।
ऐक्ष्वाकवो वसुमनाश्चत्वारो भूमिपास्तदा।
सर्वे ह्यवभृथस्नाताः स्वर्गताः साधवः सह ॥ १.८७.३७ ॥
અષ્ટક, શિબિ, કાશેય પ્રતર્દન અને ઇક્ષ્વાકુ વંશના વસુમનસ — આ ચાર રાજાઓ અવભૃથ સ્નાન કરીને સજ્જનો સાથે સ્વર્ગે ગયા.
1.87.38
तेऽधिरुह्य रथान्सर्वे प्रयाता नृपस्तमाः ।
आक्रमन्तो दिवं भाभिर्धर्मेणावृत्य रोदसी ॥ १.८७.३८ ॥
તે સર્વ નૃપશ્રેષ્ઠો રથો પર આરૂઢ થઈ ચાલ્યા; પોતાના તેજથી આકાશમાં ચઢતા, ધર્મથી બંને લોકને આવરતા.
1.87.39
अहं मन्ये पूर्वमेकोऽस्मि गन्ता ।
सखा चेन्द्रः सर्वथा मे महात्मा।
कस्मादेवं शिबिरौशीनरोऽय-
मेकोऽत्यगात्सर्ववेगेन वाहान् ॥ १.८७.३९ ॥
મને લાગતું હતું કે પહેલો હું એકલો જઈશ; મહાત્મા ઇન્દ્ર સર્વથા મારા મિત્ર છે. તો ઉશીનરનો પુત્ર શિબિ એકલો પૂરા વેગથી ઘોડાઓને કેમ પાછળ છોડી ગયો?
1.87.40
अददद्याचमानाय यावद्वित्तमविन्दत ।
उशीनरस्य पुत्रोऽयं तस्माच्छ्रेष्ठोहि वः शिबिः ॥ १.८७.४० ॥
ઉશીનરનો આ પુત્ર શિબિ યાચના કરનારને પોતાની પાસે જેટલું ધન હતું તે બધું આપી દેતો. એટલે તમારા બધામાં શિબિ જ શ્રેષ્ઠ છે.
1.87.41
दानं तपः संत्यमथाऽपि धर्मो ।
ह्रीः श्रीः क्षमा सौम्यमथो विधित्सा।
राजन्नेतान्यप्रमेयाणि राज्ञः ।
शिबेः स्थितान्यप्रतिमस्य बुद्ध्या ॥ १.८७.४१ ॥
દાન, તપ, સત્ય, ધર્મ, લજ્જા, શ્રી, ક્ષમા, સૌમ્યતા અને વિધિપૂર્વક આપવાની ઇચ્છા — હે રાજન્, આ અપ્રમેય ગુણો અપ્રતિમ બુદ્ધિવાળા રાજા શિબિમાં સ્થિત છે.
1.87.42
एवं वृत्तो ह्रीनिषेवश्च यस्मा-
त्तस्माच्छिबिरत्यगाद्वै रथेन।
अथाष्टकः पुनरेवान्वपृच्छ-
न्मातामहं कौतुकेनेन्द्रकल्पम् ॥ १.८७.४२ ॥
શિબિ આવા આચરણવાળો અને લજ્જા પાળનાર હોવાથી રથ સાથે આગળ નીકળી ગયો. પછી અષ્ટકે કુતૂહલથી ઇન્દ્રસમાન પોતાના નાનાને ફરીથી પૂછ્યું.
1.87.43
पृच्छामि त्वां नृपते ब्रूहि सत्यं ।
कुतश्च कश्चासि सुतश्च कस्य।
कृतं त्वया यद्धि न तस्य कर्ता ।
लोके त्वदन्यः क्षत्रियो ब्राह्मणो वा ॥ १.८७.४३ ॥
હે રાજન્, હું તમને પૂછું છું; સત્ય કહો. તમે ક્યાંથી આવ્યા છો, તમે કોણ છો અને કોના પુત્ર છો? તમે જે કર્મ કર્યું છે તે તમારા સિવાય જગતમાં બીજો કોઈ ક્ષત્રિય કે બ્રાહ્મણ કરી શકતો નથી.
1.87.44
ययातिरस्मि नहुषस्य पुत्रः ।
पूरोः पिता सार्वबौमस्त्विहासम्।
गुह्यं चार्थं मामकेभ्यो ब्रवीमि ।
मातामहोऽहं भवतां प्रकाशम् ॥ १.८७.४४ ॥
હું નહુષનો પુત્ર યયાતિ છું; પૂરુનો પિતા અને સાર્વભૌમ સમ્રાટ. અહીં જે ગુપ્ત છે અને મારા લોકોને કહેવાનું છે તે હું કહું છું; હું તમારો પ્રગટ માતામહ છું.
1.87.45
सर्वामिमां पृथिवीं निर्जिगाय ।
दत्त्वा प्रतस्थे विपिनं ब्राह्मणेभ्यः।
मेध्यानश्वानेकशतान्सुरूपां-
स्तदा देवाः पुण्यभाजो भवन्ति ॥ १.८७.४५ ॥
આ આખી પૃથ્વી મેં જીતી હતી. બ્રાહ્મણોને દાન આપીને હું વનમાં ગયો; સેંકડો શુદ્ધ અને સુંદર ઘોડાઓ પણ આપ્યા. ત્યારે દેવો પુણ્યના ભાગીદાર બને છે.
1.87.46
अदामहं पृथिवीं ब्राह्मणेभ्यः ।
पूर्णामिमामखिलां वाहनेन।
गोभिः सुवर्णेन धनैश्च मुख्यै-
स्तदाऽददं गाः शथमर्बुदानि ॥ १.८७.४६ ॥
આ સંપૂર્ણ પૃથ્વી વાહનો સહિત મેં બ્રાહ્મણોને આપી. ગાયો, સોના અને મુખ્ય ધન સહિત; ત્યારે સો અર્બુદ ગાયો પણ આપી.
1.87.47
सत्येन मे द्यौश्च वसुन्धरा च ।
तथैवाग्निज्वर्लते मानुषेषु।
न मे वृथा व्याहृतमेव वाक्यं ।
सत्यं हि सन्तः प्रतिपूजयन्ति ॥ १.८७.४७ ॥
સત્યથી મારા માટે આકાશ અને પૃથ્વી (ટકી રહ્યાં છે); તેમજ મનુષ્યોમાં અગ્નિ પ્રજ્વલિત થાય છે. મારું બોલેલું વચન વ્યર્થ નથી; કારણ કે સજ્જનો સત્યનો જ સત્કાર કરે છે.
1.87.48
यदष्टक प्रब्रवीमीह सत्यं ।
प्रतर्दनं चौषदश्विं तथैव।
सर्वे च लोका मुनयश्च देवाः ।
सत्येन पूज्या इति मे मनोगतम् ॥ १.८७.४८ ॥
અષ્ટક, અહીં હું જે સત્ય કહું છું—તેમજ પ્રતર્દન અને ઔષદશ્વિ વિશે પણ. સર્વ લોક, મુનિઓ અને દેવો સત્યથી જ પૂજ્ય છે, એવો મારા મનનો નિશ્ચય છે.
1.87.49
यो नः स्वर्गजितः सर्वान्यथावृत्तं निवेदयेत् ।
अनसूयुर्द्विजाग्र्येभ्यः स लभेन्नः सलोकताम् ॥ १.८७.४९ ॥
સ્વર્ગ જીતનારા અમારા સૌનો યથાવૃત્તાંત જે અસૂયા વિના શ્રેષ્ઠ દ્વિજોને નિવેદન કરે, તે અમારા લોકને પામે.
1.87.50
एवं राजा स महात्मा ह्यतीव ।
स्वैर्दौहित्रैस्तारितोऽमित्रसाह।
त्यक्त्वा महीं परमोदारकर्मा ।
स्वर्गं गतः कर्मभिर्व्याप्य पृथ्वीम् ॥ १.८७.५० ॥
આ રીતે તે મહાત્મા રાજા, શત્રુઓને જીતનારો, પોતાના દૌહિત્રો વડે અત્યંત ઉદ્ધાર પામેલો, પરમ ઉદાર કર્મોવાળો, પોતાનાં કર્મોથી પૃથ્વીને વ્યાપીને, પૃથ્વી છોડીને સ્વર્ગે ગયો.