ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 1.87
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.87.1
पृच्छामि त्वां वसुमानौषदश्वि-
र्यद्यस्ति लोको दिवि मे नरेन्द्र।
यद्यन्तरिक्षे प्रथितो महात्मन् ।
क्षेत्रज्ञं त्वां तस्य धर्मस्य मन्ये ॥ १.८७.१ ॥
ਹੇ ਨਰੇਂਦਰ, ਹੇ ਮਹਾਤਮਾ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਲੋਕ ਹੈ ਜਾਂ ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੋਈ ਲੋਕ ਹੈ, ਇਹ ਮੈਂ ਤੁਹਾਥੋਂ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ; ਉਸ ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਵਜੋਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ।
1.87.2
यदन्तरिक्षं पृथिवी दिशश्च ।
यत्तेजसा तपते भानुमांश्च।
लोकास्तावन्तो दिवि संस्थिता वै ।
तेनान्तवन्तः प्रतिपालयन्ति ॥ १.८७.२ ॥
ਅੰਤਰਿਕਸ਼, ਧਰਤੀ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਤਪਦਾ ਸੂਰਜ ਜਿੰਨੇ ਹਨ, ਉਤਨੇ ਹੀ ਲੋਕ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਹ ਸੀਮਿਤ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸੰਭਾਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
1.87.3
तांस्ते ददानि मा प्रपत प्रपातं ।
ये मे लोकास्तव ते वै भवन्तु।
क्रीणीष्वैतांस्तृणकेनापि राज-
न्प्रतिग्रहस्ते यदि धीमन्प्रदुष्टः ॥ १.८७.३ ॥
ਉਹ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ; ਪਤਨ ਦੇ ਟੋਏ ਵਿੱਚ ਨਾ ਡਿੱਗੋ। ਮੇਰੇ ਜੋ ਲੋਕ ਹਨ, ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਹੋ ਜਾਣ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘਾਹ ਦੇ ਤੀਲੇ ਨਾਲ ਹੀ ਖਰੀਦ ਲਓ, ਜੇ ਹੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ, ਤੁਹਾਡਾ ਦਾਨ-ਗ੍ਰਹਿਣ ਦੂਸ਼ਿਤ ਨਾ ਹੋਵੇ।
1.87.4
न मिथ्याऽहं विक्रयं वै स्मरामि ।
वृथा गृहीतं शिशुकाच्छङ्कमानः।
कुर्यां न चैवाकृतपूर्वमन्यै-
र्विधित्समानः किमु तत्र साधुः ॥ १.८७.४ ॥
ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਕਿ ਮੈਂ ਕਦੇ ਝੂਠਾ ਵਪਾਰ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ; ਵਿਅਰਥ ਲਏ ਦਾਨ ਬਾਰੇ ਬੱਚੇ ਵਾਂਗ ਸ਼ੰਕਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਨਾ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ ਉਹ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗਾ। ਦੂਜਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਅਕਰਨਯੋਗ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਿਆਂ ਉੱਥੇ ਕੀ ਠੀਕ ਹੋਵੇਗਾ?
1.87.5
तांस्त्वं लोकान्प्रतिपद्यस्व राज-
न्मया दत्तान्यदि नेष्टः क्रयस्ते।
अहं न तान्वै प्रतिगन्ता नरेन्द्र ।
सर्वे लोकास्तव ते वै भवन्तु ॥ १.८७.५ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜੇ ਮੇਰੇ ਦਿੱਤੇ ਹੋਏ ਤੈਨੂੰ ਮੁੱਲ ਵਜੋਂ ਇਸ਼ਟ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਤੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ; ਹੇ ਨਰੇਂਦਰ, ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗਾ; ਉਹ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਤੇਰੇ ਹੀ ਹੋਣ।
1.87.6
पृच्छामि त्वां शिबिरौशीनरोऽहं ।
ममापि लोका यदि सन्तीह तात।
यद्यन्तरिक्षे यदि वा दिवि श्रिताः ।
क्षेत्रज्ञं त्वां तस्य धर्मस्य मन्ये ॥ १.८७.६ ॥
ਉਸ਼ੀਨਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਿਬੀ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ — ਜੇ ਇੱਥੇ ਮੇਰੇ ਵੀ ਲੋਕ ਹਨ, ਹੇ ਤਾਤ, ਜੇ ਉਹ ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਜਾਂ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਸ ਧਰਮ ਦਾ ਜਾਣਕਾਰ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ।
1.87.7
यत्त्वं वाचा हृदयेनापि साधू-
न्परीप्समानान्नावमंस्था नरेन्द्र।
तेनानन्ता दिवि लोकाः श्रितास्ते ।
विद्युद्रूपाः स्वनवन्तो महान्तः ॥ १.८७.७ ॥
ਹੇ ਨਰੇਂਦਰ, ਜੋ ਸਜਣ ਤੈਨੂੰ ਬਚਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਤੂੰ ਬਚਨ ਜਾਂ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਵੀ ਅਪਮਾਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ; ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਤੇਰੇ ਅਨੰਤ, ਬਿਜਲੀ-ਰੂਪ, ਗਰਜਦੇ ਮਹਾਨ ਲੋਕ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹਨ।
1.87.8
तांस्त्वं लोकान्प्रतिपद्यस्व राज-
न्मया दत्तान्यदि नेष्टः क्रयस्ते।
न चाहं तान्प्रतिपत्स्ये ह दत्त्वा ।
यत्र गत्वा नानुशोचन्ति धीराः ॥ १.८७.८ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੇਰੇ ਦਿੱਤੇ ਉਹ ਲੋਕ ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਮੁੱਲ ਵਜੋਂ ਇਸ਼ਟ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ। ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗਾ; ਜਿੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਧੀਰ ਪੁਰਸ਼ ਸੋਗ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।
1.87.9
यथा त्वमिन्द्रप्रतिमप्रभाव-
स्ते चाप्यनन्ता नरदेव लोकाः।
तथाऽद्य लोके न रमेऽन्यदत्ते ।
तस्माच्छिबे नाभिनन्दामि दायम् ॥ १.८७.९ ॥
ਹੇ ਨਰਦੇਵ, ਇੰਦਰ ਵਰਗਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਤੇਰੇ ਲੋਕ ਵੀ ਅਨੰਤ ਹਨ। ਪਰ ਅੱਜ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਦਿੱਤੇ ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਖ਼ੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਹਾਂ। ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਸ਼ਿਬਿ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਦਿੱਤੇ ਹੋਏ ਇਸ ਦਾਨ ਦੀ ਮੈਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
1.87.10
न चेदेकैकशो राजँल्लोकान्नः प्रतिनन्दसि ।
सर्वे प्रदाय भवते गन्तारो नरकं वयम् ॥ १.८७.१० ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜੇ ਤੂੰ ਸਾਡੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਕਰਕੇ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਸਭ ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਦੇ ਕੇ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਜਾਵਾਂਗੇ।
1.87.11
यदर्होऽहं तद्यतध्वं सन्तः सत्याभिनन्दिनः ।
अहं तन्नाभिजानामि यत्कृतं न मया पुरा ॥ १.८७.११ ॥
ਹੇ ਸੱਚ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸੱਜਣੋ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਯੋਗ ਹੈ ਉਸ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਯਤਨ ਕਰੋ। ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਜੋ ਕਰਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਮੈਂ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ, ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਨਹੀਂ।
1.87.12
कस्यैते प्रतिदृश्यन्ते रथाः पञ्च हिरण्मयाः ।
यानारुह्य नरो लोकानभिवाञ्छति शाश्वतान् ॥ १.८७.१२ ॥
ਇਹ ਪੰਜ ਸੋਨੇ ਦੇ ਰਥ ਕਿਸ ਦੇ ਦਿਸ ਰਹੇ ਹਨ? ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਸਦੀਵੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
1.87.13
युष्मानेते वहिष्यन्ति रथाः पञ्च हिरण्मयाः ।
उच्चैः सन्तः प्रकाशन्ते ज्वलन्तोऽग्निशिखा इव ॥ १.८७.१३ ॥
ਇਹ ਪੰਜ ਸੋਨੇ ਦੇ ਰਥ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲੈ ਜਾਣਗੇ। ਹੇ ਸੱਜਣੋ, ਇਹ ਬਲਦੀਆਂ ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਵਾਂਗ ਉੱਚੇ ਚਮਕ ਰਹੇ ਹਨ।
1.87.14
अश्वमेधे महायज्ञे स्वयंभुविहिते पुरा ।
हयस्य यानि चाङ्गानि संनिकृत्य यथाक्रमम् ॥ १.८७.१४ ॥
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਸਵੈਯੰਭੂ ਦੁਆਰਾ ਵਿਧਾਨ ਕੀਤੇ ਮਹਾਯੱਗ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਵਿੱਚ ਘੋੜੇ ਦੇ ਜੋ ਅੰਗ ਸਨ, ਉਹ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕੱਟ ਕੇ।
1.87.15
होताऽध्वर्युरथोद्गाता ब्रह्मणा सह भारत ।
अग्नौ प्रास्यन्ति विधिवत्समस्ताः षोडशर्त्विजः ॥ १.८७.१५ ॥
ਹੇ ਭਰਤ ਵੰਸ਼ੀ, ਹੋਤਾ, ਅਧਵਰਯੂ, ਉਦਗਾਤਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਸੋਲਾਂ ਰਿਤਵਿਜ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਅਗਨੀ ਵਿੱਚ ਆਹੂਤੀ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।
1.87.16
धूमगन्धं च पापिष्ठा ये जिघ्रन्ति नरा भुवि ।
विमुक्तपापाः पूतास्ते तत्क्षणेनाभवन्नराः ॥ १.८७.१६ ॥
ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਿਹੜੇ ਮਹਾਂ ਪਾਪੀ ਮਨੁੱਖ ਧੂੰਏਂ ਦੀ ਗੰਧ ਸੁੰਘਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਸੇ ਪਲ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮਨੁੱਖ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
1.87.17
एतस्मिन्नन्तरे चैव माधवी सा तपोधना ।
मृगचर्मपरीताङ्गी परिधाय मृगत्वचम् ॥ १.८७.१७ ॥
ਇਸੇ ਸਮੇਂ ਤਪ ਹੀ ਜਿਸਦਾ ਧਨ ਸੀ ਉਹ ਮਾਧਵੀ, ਮ੍ਰਿਗ ਦੀ ਛਿੱਲ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਲਪੇਟ ਕੇ ਅਤੇ ਹਿਰਨ ਦੀ ਖੱਲ ਪਹਿਨ ਕੇ ਆਈ।
1.87.18
मृगैः परिचरन्ती सा मृगाहारविचेष्टिता ।
यज्ञवाटं मृगगणैः प्रविश्य भृशविस्मिता ॥ १.८७.१८ ॥
ਹਿਰਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀ, ਹਿਰਨਾਂ ਦੇ ਆਹਾਰ ਵਾਂਗ ਵਿਚਰਦੀ ਉਹ, ਹਿਰਨਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਯੱਗਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਵੜ ਕੇ ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨ ਹੋਈ।
1.87.19
आघ्रायन्ती धूमगन्धं मृगैरेव चचार सा ।
यज्ञवाटमटन्ती सा पुत्रांस्तानपराजितान् ॥ १.८७.१९ ॥
ਧੂੰਏਂ ਦੀ ਗੰਧ ਸੁੰਘਦੀ ਉਹ ਹਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਵਿਚਰਦੀ ਰਹੀ। ਯੱਗਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦਿਆਂ ਉਸਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਜਿੱਤ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
1.87.20
पश्यन्ती यज्ञमाहात्म्यं मुदं लेभे च माधवी ।
असंस्पृशन्तं वसुधां ययातिं नाहुषं यदा ॥ १.८७.२० ॥
ਯੱਗ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵੇਖ ਕੇ ਮਾਧਵੀ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲੀ; ਉਸ ਵੇਲੇ ਨਹੁਸ਼ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਯਯਾਤੀ ਅਜੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਛੂਹਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ।
1.87.21
दिविष्ठं प्राप्तमाज्ञाय ववन्दे पितरं तदा ।
तदा वसुमनापृच्छन्मातरं वै तपस्विनीम् ॥ १.८७.२१ ॥
ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਆਇਆ ਜਾਣ ਕੇ ਉਸਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ। ਤਦ ਵਸੁਮਨਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਪਸਵਿਨੀ ਮਾਤਾ ਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ।
1.87.22
भवत्या यत्कृतमिदं वन्दनं पादयोरिह ।
कोयं देवोपमो राजा याऽभिवन्दसि मे वद ॥ १.८७.२२ ॥
ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਮੇਰੇ ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਜੋ ਵੰਦਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗਾ ਇਹ ਰਾਜਾ ਕੌਣ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਵੰਦਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋ? ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।
1.87.23
शृणुध्वं सहिताः पुत्रा नाहुषोयं पिता मम ।
ययातिर्मम पुत्राणां मातामह इति स्मृतः ॥ १.८७.२३ ॥
ਪੁੱਤਰੋ, ਸਾਰੇ ਮਿਲ ਕੇ ਸੁਣੋ। ਇਹ ਨਹੁਸ਼ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਯਯਾਤੀ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਹਨ। ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਨਾ ਵਜੋਂ ਇਹ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
1.87.24
पूरुं मे भ्रातरं राज्ये समावेश्य दिवं गतः ।
केन वा कारणेनैवमिह प्राप्तो महायशाः ॥ १.८७.२४ ॥
ਮੇਰੇ ਭਰਾ ਪੂਰੂ ਨੂੰ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ ਕੇ ਉਹ ਸਵਰਗ ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ। ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਇਹ ਮਹਾਯਸ਼ਸਵੀ ਇੱਥੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਏ ਹਨ?
1.87.25
तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा स्वर्गाद्भ्रष्टेति चाब्रवीत् ।
सा पुत्रस्य वचः श्रुत्वा संभ्रमाविष्टचेतना ॥ १.८७.२५ ॥
ਉਸ ਦੇ ਉਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ 'ਉਹ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਪਏ ਹਨ।' ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਘਬਰਾਹਟ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ।
1.87.26
माधवी पितरं प्राह दौहित्रपरिवारितम् ।
तपसा निर्जिताँल्लोकान्प्रतिगृह्णीष्व मामकान् ॥ १.८७.२६ ॥
ਮਾਧਵੀ ਨੇ ਦੋਹਤਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: 'ਤਪ ਨਾਲ ਜਿੱਤੇ ਮੇਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ।'
1.87.27
पुत्राणामिव पौत्राणां धर्मादधिगतं धनम् ।
स्वार्थणेव वदन्तीह ऋषयो धर्मपाठकाः।
तस्माद्दानेन तपसा चास्माकं दिवमाव्रज ॥ १.८७.२७ ॥
ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਪੋਤਰਿਆਂ ਵਾਂਗ, ਧਰਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਧਨ ਨੂੰ ਧਰਮ-ਉਪਦੇਸ਼ਕ ਰਿਸ਼ੀ ਇੱਥੇ ਆਪਣਾ ਹੀ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਦਾਨ ਅਤੇ ਤਪ ਨਾਲ ਸਾਡੇ ਸੁਰਗ ਨੂੰ ਜਾਓ।
1.87.28
यदि धर्मफलं ह्येतच्छोभनं भविता तव ।
दुहित्रा चैव दौहित्रैस्तारितोऽहं महात्मभिः ॥ १.८७.२८ ॥
ਜੇ ਧਰਮ ਦਾ ਇਹ ਫਲ ਤੇਰੇ ਲਈ ਸ਼ੁਭ ਹੋਵੇਗਾ, ਤਾਂ ਧੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਮਹਾਤਮਾ ਦੋਹਤਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਮੈਂ ਤਰ ਗਿਆ ਹਾਂ।
1.87.29
तस्मात्पवित्रं दौहित्रमद्यप्रभृति पैतृके ।
त्रीणि श्राद्धे पवित्राणि दौहित्रः कुतपस्तिलाः ॥ १.८७.२९ ॥
ਇਸ ਲਈ ਅੱਜ ਤੋਂ ਦੋਹਤਾ ਪਿਤਰ-ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ। ਸ਼ਰਾਧ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਪਵਿੱਤਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹਨ: ਦੋਹਤਾ, ਕੁਤਪ ਅਤੇ ਤਿਲ।
1.87.30
त्रीणि चात्र प्रशंसन्ति शौचमक्रोधमत्वराम् ।
भोक्तारः परिवेष्टारः श्रावितारः पवित्रकाः ॥ १.८७.३० ॥
ਇੱਥੇ ਤਿੰਨ ਗੱਲਾਂ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ: ਸ਼ੁੱਧਤਾ, ਕ੍ਰੋਧ ਦਾ ਨਾ ਹੋਣਾ ਅਤੇ ਕਾਹਲ ਦਾ ਨਾ ਹੋਣਾ। ਭੋਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਪਰੋਸਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਮੰਤਰ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ।
1.87.31
दिवसस्याष्टमे भागे मन्दीभवति भास्करे ।
स कालः कुतपो नाम पितॄणां दत्तमक्षयम् ॥ १.८७.३१ ॥
ਦਿਨ ਦੇ ਅੱਠਵੇਂ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਮੱਧਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਕੁਤਪ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਅਕਸ਼ੈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
1.87.32
तिलाः पिशाचाद्रक्षन्ति दर्भा रक्षन्ति राक्षसात् ।
रक्षन्ति श्रोत्रियाः पङ्क्तिं यतिभिर्भुक्तमक्षयम् ॥ १.८७.३२ ॥
ਤਿਲ ਪਿਸ਼ਾਚਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਦਰਭ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੋਤਰੀ ਪੰਗਤ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਯਤੀਆਂ ਦਾ ਖਾਧਾ ਅਕਸ਼ੈ ਹੈ।
1.87.33
लब्ध्वा पात्रं तु विद्वांसं श्रोत्रियं सुव्रतं शुचिम् ।
स कालः कालतो दत्तं नान्यथा काल इष्यते ॥ १.८७.३३ ॥
ਵਿਦਵਾਨ, ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਿਯ, ਸੁਵ੍ਰਤ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਯੋਗ੍ਯ ਪਾਤਰ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਉਚਿਤ ਸਮੇਂ ਦਿੱਤਾ ਦਾਨ ਹੀ ਚੰਗਾ ਹੈ; ਹੋਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।
1.87.34
एवमुक्त्वा ययातिस्तु पुनः प्रोवाच बुद्धिमान् ।
सर्वे ह्यवभृथस्नातास्त्वरध्वं कार्यगौरवात् ॥ १.८७.३४ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਯਯਾਤਿ ਫਿਰ ਬੋਲਿਆ: 'ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਅਵਭ੍ਰਿਥ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹੋ; ਕਾਰਜ ਦੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਕਰਕੇ ਜਲਦੀ ਕਰੋ।'
1.87.35
आतिष्ठ स्वरथं राजन्विक्रमस्व विहायसम् ।
वयमप्यनुयास्यामो यदा कालो भविष्यति ॥ १.८७.३५ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਆਪਣੇ ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹੋ; ਹਿੰਮਤ ਨਾਲ ਅਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਵਧੋ। ਜਦੋਂ ਸਮਾਂ ਆਵੇਗਾ, ਅਸੀਂ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਪਿੱਛੇ ਆਵਾਂਗੇ।
1.87.36
सर्वैरिदानीं गन्तव्यं सह स्वर्गजितो वयम् ।
एष नो विरजाः पन्था दृश्यते देवसद्मनः ॥ १.८७.३६ ॥
ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਸਭ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਸਵਰਗ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਸਾਨੂੰ ਦੇਵਲੋਕ ਦਾ ਇਹ ਨਿਰਮਲ ਰਾਹ ਦਿੱਸ ਰਿਹਾ ਹੈ।
1.87.37
अष्टकश्च शिबिश्चैव काशेयश्च प्रतर्दनः ।
ऐक्ष्वाकवो वसुमनाश्चत्वारो भूमिपास्तदा।
सर्वे ह्यवभृथस्नाताः स्वर्गताः साधवः सह ॥ १.८७.३७ ॥
ਅਸ਼ਟਕ, ਸ਼ਿਬਿ, ਕਾਸ਼ੇਯ ਪ੍ਰਤਰ੍ਦਨ ਅਤੇ ਇਕ੍ਸ਼੍ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਵਸੁਮਨਸ — ਇਹ ਚਾਰੇ ਰਾਜੇ ਅਵਭ੍ਰਿਥ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਸਾਧੂਆਂ ਸਮੇਤ ਸਵਰਗ ਚਲੇ ਗਏ।
1.87.38
तेऽधिरुह्य रथान्सर्वे प्रयाता नृपस्तमाः ।
आक्रमन्तो दिवं भाभिर्धर्मेणावृत्य रोदसी ॥ १.८७.३८ ॥
ਉਹ ਸਾਰੇ ਨਰਪਤੀ-ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਥਾਂ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਤੁਰ ਪਏ; ਆਪਣੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਦੇ, ਧਰਮ ਨਾਲ ਦੋਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਢਕਦੇ।
1.87.39
अहं मन्ये पूर्वमेकोऽस्मि गन्ता ।
सखा चेन्द्रः सर्वथा मे महात्मा।
कस्मादेवं शिबिरौशीनरोऽय-
मेकोऽत्यगात्सर्ववेगेन वाहान् ॥ १.८७.३९ ॥
ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ ਸੀ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਇਕੱਲਾ ਜਾਵਾਂਗਾ; ਮਹਾਤਮਾ ਇੰਦਰ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਰਾ ਮਿੱਤਰ ਹੈ। ਉਸ਼ੀਨਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਿਬਿ ਇਕੱਲਾ ਪੂਰੇ ਵੇਗ ਨਾਲ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਗਿਆ?
1.87.40
अददद्याचमानाय यावद्वित्तमविन्दत ।
उशीनरस्य पुत्रोऽयं तस्माच्छ्रेष्ठोहि वः शिबिः ॥ १.८७.४० ॥
ਉਸ਼ੀਨਰ ਦਾ ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਿਬਿ ਮੰਗਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਜਿੰਨਾ ਧਨ ਉਸ ਕੋਲ ਸੀ ਸਭ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਤੁਹਾਡੇ ਸਭ ਵਿੱਚੋਂ ਸ਼ਿਬਿ ਹੀ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ।
1.87.41
दानं तपः संत्यमथाऽपि धर्मो ।
ह्रीः श्रीः क्षमा सौम्यमथो विधित्सा।
राजन्नेतान्यप्रमेयाणि राज्ञः ।
शिबेः स्थितान्यप्रतिमस्य बुद्ध्या ॥ १.८७.४१ ॥
ਦਾਨ, ਤਪ, ਸੱਚ, ਧਰਮ, ਲਾਜ, ਸ਼ੋਭਾ, ਖਿਮਾ, ਸੌਮਤਾ ਅਤੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਦੇਣ ਦੀ ਇੱਛਾ — ਹੇ ਰਾਜਨ੍, ਇਹ ਅਪ੍ਰਮੇਯ ਗੁਣ ਬੇਮਿਸਾਲ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ ਰਾਜਾ ਸ਼ਿਬਿ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ।
1.87.42
एवं वृत्तो ह्रीनिषेवश्च यस्मा-
त्तस्माच्छिबिरत्यगाद्वै रथेन।
अथाष्टकः पुनरेवान्वपृच्छ-
न्मातामहं कौतुकेनेन्द्रकल्पम् ॥ १.८७.४२ ॥
ਸ਼ਿਬਿ ਐਸੇ ਆਚਰਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਲਾਜ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਰੱਥ ਸਮੇਤ ਅੱਗੇ ਨਿਕਲ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਅਸ਼ਟਕ ਨੇ ਉਤਸੁਕਤਾ ਨਾਲ ਇੰਦਰ ਵਰਗੇ ਆਪਣੇ ਨਾਨੇ ਨੂੰ ਫਿਰ ਪੁੱਛਿਆ।
1.87.43
पृच्छामि त्वां नृपते ब्रूहि सत्यं ।
कुतश्च कश्चासि सुतश्च कस्य।
कृतं त्वया यद्धि न तस्य कर्ता ।
लोके त्वदन्यः क्षत्रियो ब्राह्मणो वा ॥ १.८७.४३ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ; ਸੱਚ ਦੱਸ। ਤੂੰ ਕਿੱਥੋਂ ਆਇਆ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ ਅਤੇ ਕਿਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈਂ? ਜੋ ਕੰਮ ਤੂੰ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਬਿਨਾਂ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਹੋਰ ਕਸ਼ੱਤਰੀ ਜਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।
1.87.44
ययातिरस्मि नहुषस्य पुत्रः ।
पूरोः पिता सार्वबौमस्त्विहासम्।
गुह्यं चार्थं मामकेभ्यो ब्रवीमि ।
मातामहोऽहं भवतां प्रकाशम् ॥ १.८७.४४ ॥
ਮੈਂ ਨਹੁਸ਼ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਯਯਾਤੀ ਹਾਂ; ਪੂਰੂ ਦਾ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਸਾਰਭੌਮ ਸਮਰਾਟ। ਇੱਥੇ ਜੋ ਗੁਪਤ ਹੈ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਹਿਣਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੈਂ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਮਾਤਾਮਹ ਹਾਂ।
1.87.45
सर्वामिमां पृथिवीं निर्जिगाय ।
दत्त्वा प्रतस्थे विपिनं ब्राह्मणेभ्यः।
मेध्यानश्वानेकशतान्सुरूपां-
स्तदा देवाः पुण्यभाजो भवन्ति ॥ १.८७.४५ ॥
ਇਹ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਮੈਂ ਜਿੱਤੀ ਸੀ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ ਮੈਂ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ; ਸੈਂਕੜੇ ਸ਼ੁੱਧ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਘੋੜੇ ਵੀ ਦਿੱਤੇ। ਤਦ ਦੇਵਤੇ ਪੁੰਨ ਦੇ ਭਾਗੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
1.87.46
अदामहं पृथिवीं ब्राह्मणेभ्यः ।
पूर्णामिमामखिलां वाहनेन।
गोभिः सुवर्णेन धनैश्च मुख्यै-
स्तदाऽददं गाः शथमर्बुदानि ॥ १.८७.४६ ॥
ਇਹ ਸਾਰੀ ਭਰੀ ਹੋਈ ਧਰਤੀ ਮੈਂ ਵਾਹਨਾਂ ਸਮੇਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ। ਗਾਵਾਂ, ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਧਨਾਂ ਸਮੇਤ; ਤਦ ਸੌ ਅਰਬੁਦ ਗਾਵਾਂ ਵੀ ਦਿੱਤੀਆਂ।
1.87.47
सत्येन मे द्यौश्च वसुन्धरा च ।
तथैवाग्निज्वर्लते मानुषेषु।
न मे वृथा व्याहृतमेव वाक्यं ।
सत्यं हि सन्तः प्रतिपूजयन्ति ॥ १.८७.४७ ॥
ਸੱਚ ਕਰਕੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਅਸਮਾਨ ਅਤੇ ਧਰਤੀ (ਟਿਕੇ ਹਨ); ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਬਲਦੀ ਹੈ। ਮੇਰਾ ਕਿਹਾ ਵਚਨ ਵਿਅਰਥ ਨਹੀਂ; ਕਿਉਂਕਿ ਸਜਨ ਸੱਚ ਦਾ ਹੀ ਆਦਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।
1.87.48
यदष्टक प्रब्रवीमीह सत्यं ।
प्रतर्दनं चौषदश्विं तथैव।
सर्वे च लोका मुनयश्च देवाः ।
सत्येन पूज्या इति मे मनोगतम् ॥ १.८७.४८ ॥
ਅਸ਼ਟਕ, ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਜੋ ਸੱਚ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ—ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਤਰਦਨ ਅਤੇ ਔਸ਼ਦਸ਼ਵਿ ਬਾਰੇ ਵੀ। ਸਾਰੇ ਲੋਕ, ਮੁਨੀ ਅਤੇ ਦੇਵਤੇ ਸੱਚ ਕਰਕੇ ਹੀ ਪੂਜਯੋਗ ਹਨ, ਇਹ ਮੇਰੇ ਮਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ।
1.87.49
यो नः स्वर्गजितः सर्वान्यथावृत्तं निवेदयेत् ।
अनसूयुर्द्विजाग्र्येभ्यः स लभेन्नः सलोकताम् ॥ १.८७.४९ ॥
ਜੋ ਸਵਰਗ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਸਾਡੇ ਸਭਨਾਂ ਦਾ ਯਥਾਵਤ ਵਿਰਤਾਂਤ ਈਰਖਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਾਵੇ, ਉਹ ਸਾਡੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪਾਵੇ।
1.87.50
एवं राजा स महात्मा ह्यतीव ।
स्वैर्दौहित्रैस्तारितोऽमित्रसाह।
त्यक्त्वा महीं परमोदारकर्मा ।
स्वर्गं गतः कर्मभिर्व्याप्य पृथ्वीम् ॥ १.८७.५० ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ ਰਾਜਾ, ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ, ਆਪਣੇ ਦੌਹਿਤਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਹੁਤ ਉਧਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਪਰਮ ਉਦਾਰ ਕਰਮਾਂ ਵਾਲਾ, ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਭਰ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਛੱਡ ਕੇ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਗਿਆ।