Mahābhārata · Adhyāya 1.87
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.87.1
पृच्छामि त्वां वसुमानौषदश्वि-
र्यद्यस्ति लोको दिवि मे नरेन्द्र।
यद्यन्तरिक्षे प्रथितो महात्मन् ।
क्षेत्रज्ञं त्वां तस्य धर्मस्य मन्ये ॥ १.८७.१ ॥
Wahai raja manusia, wahai yang berjiwa agung, aku bertanya kepadamu: apakah ada alam bagiku di surga, atau alam yang termasyhur di angkasa? Aku menganggapmu mengetahui dharma itu.
1.87.2
यदन्तरिक्षं पृथिवी दिशश्च ।
यत्तेजसा तपते भानुमांश्च।
लोकास्तावन्तो दिवि संस्थिता वै ।
तेनान्तवन्तः प्रतिपालयन्ति ॥ १.८७.२ ॥
Sebanyak alam yang ada di angkasa, bumi, arah mata angin, dan matahari yang menyala dengan cahayanya, sebanyak itu pula alam yang mapan di surga; oleh mereka, meskipun terbatas, alam-alam itu dipelihara.
1.87.3
तांस्ते ददानि मा प्रपत प्रपातं ।
ये मे लोकास्तव ते वै भवन्तु।
क्रीणीष्वैतांस्तृणकेनापि राज-
न्प्रतिग्रहस्ते यदि धीमन्प्रदुष्टः ॥ १.८७.३ ॥
Aku memberikannya kepadamu; jangan jatuh ke jurang kejatuhan. Biarlah duniaku menjadi milikmu. Wahai raja, belilah dengan sehelai rumput sekalipun, jika penerimaanmu atas pemberian, wahai yang bijak, tidak ternoda.
1.87.4
न मिथ्याऽहं विक्रयं वै स्मरामि ।
वृथा गृहीतं शिशुकाच्छङ्कमानः।
कुर्यां न चैवाकृतपूर्वमन्यै-
र्विधित्समानः किमु तत्र साधुः ॥ १.८७.४ ॥
Aku tidak ingat pernah melakukan penjualan secara palsu; dengan takut seperti anak kecil terhadap pemberian yang diterima sia-sia, aku tidak akan melakukan apa yang belum pernah dilakukan siapa pun. Bagi yang hendak melakukan apa yang tidak patut dilakukan bahkan oleh orang lain, apa yang benar di sana?
1.87.5
तांस्त्वं लोकान्प्रतिपद्यस्व राज-
न्मया दत्तान्यदि नेष्टः क्रयस्ते।
अहं न तान्वै प्रतिगन्ता नरेन्द्र ।
सर्वे लोकास्तव ते वै भवन्तु ॥ १.८७.५ ॥
Wahai raja, jika dunia-dunia yang telah kuberikan tidak kau inginkan sebagai harga, maka raihlah dunia-dunia itu. Wahai raja manusia, aku tidak akan meraihnya; semua dunia itu biarlah menjadi milikmu.
1.87.6
पृच्छामि त्वां शिबिरौशीनरोऽहं ।
ममापि लोका यदि सन्तीह तात।
यद्यन्तरिक्षे यदि वा दिवि श्रिताः ।
क्षेत्रज्ञं त्वां तस्य धर्मस्य मन्ये ॥ १.८७.६ ॥
Aku, Śibi putra Uśīnara, bertanya kepadamu: jika dunia-duniaku juga ada di sini, wahai anakku, jika dunia-dunia itu bersemayam di angkasa atau di surga, maka aku menganggapmu pengenal dharma itu.
1.87.7
यत्त्वं वाचा हृदयेनापि साधू-
न्परीप्समानान्नावमंस्था नरेन्द्र।
तेनानन्ता दिवि लोकाः श्रितास्ते ।
विद्युद्रूपाः स्वनवन्तो महान्तः ॥ १.८७.७ ॥
Wahai raja manusia, engkau tidak menghina, baik dengan kata maupun dengan hati, orang-orang baik yang ingin melindungimu; karena itulah dunia-duniamu yang tak terhingga, berbentuk kilat, bergemuruh dan agung, bersemayam di surga.
1.87.8
तांस्त्वं लोकान्प्रतिपद्यस्व राज-
न्मया दत्तान्यदि नेष्टः क्रयस्ते।
न चाहं तान्प्रतिपत्स्ये ह दत्त्वा ।
यत्र गत्वा नानुशोचन्ति धीराः ॥ १.८७.८ ॥
Wahai raja, jika dunia-dunia yang telah kuberikan tidak kau inginkan sebagai harga, maka raihlah. Setelah memberi di sini, aku tidak akan meraih dunia-dunia yang ke sana para bijak pergi tanpa berduka.
1.87.9
यथा त्वमिन्द्रप्रतिमप्रभाव-
स्ते चाप्यनन्ता नरदेव लोकाः।
तथाऽद्य लोके न रमेऽन्यदत्ते ।
तस्माच्छिबे नाभिनन्दामि दायम् ॥ १.८७.९ ॥
Wahai raja manusia, sebagaimana kekuatanmu setara dengan Indra dan duniamu tiada berakhir, hari ini aku tidak menemukan kesenangan di dunia yang diberikan oleh orang lain. Oleh karena itu, wahai keturunan Śibi, aku tidak bergembira atas pemberian itu.
1.87.10
न चेदेकैकशो राजँल्लोकान्नः प्रतिनन्दसि ।
सर्वे प्रदाय भवते गन्तारो नरकं वयम् ॥ १.८७.१० ॥
Wahai raja, jika engkau tidak menerima dunia-dunia kami satu per satu, maka kami semua, setelah memberikannya kepadamu, akan pergi ke neraka.
1.87.11
यदर्होऽहं तद्यतध्वं सन्तः सत्याभिनन्दिनः ।
अहं तन्नाभिजानामि यत्कृतं न मया पुरा ॥ १.८७.११ ॥
Wahai orang-orang baik yang gemar kebenaran, berusahalah untuk apa yang layak bagiku. Aku tidak ingat pernah melakukan suatu perbuatan sebelumnya yang tidak kulakukan.
1.87.12
कस्यैते प्रतिदृश्यन्ते रथाः पञ्च हिरण्मयाः ।
यानारुह्य नरो लोकानभिवाञ्छति शाश्वतान् ॥ १.८७.१२ ॥
Milik siapakah lima kereta emas yang tampak ini, yang dengan menaikinya seseorang mendambakan dunia-dunia abadi?
1.87.13
युष्मानेते वहिष्यन्ति रथाः पञ्च हिरण्मयाः ।
उच्चैः सन्तः प्रकाशन्ते ज्वलन्तोऽग्निशिखा इव ॥ १.८७.१३ ॥
Lima kereta emas ini akan membawa kalian. Wahai orang-orang baik, mereka bersinar tinggi, menyala seperti lidah api.
1.87.14
अश्वमेधे महायज्ञे स्वयंभुविहिते पुरा ।
हयस्य यानि चाङ्गानि संनिकृत्य यथाक्रमम् ॥ १.८७.१४ ॥
Dalam kurban kuda agung yang dahulu ditetapkan oleh Svayambhū, setelah memotong anggota-anggota kuda itu menurut urutannya.
1.87.15
होताऽध्वर्युरथोद्गाता ब्रह्मणा सह भारत ।
अग्नौ प्रास्यन्ति विधिवत्समस्ताः षोडशर्त्विजः ॥ १.८७.१५ ॥
Wahai keturunan Bharata, hotṛ, adhvaryu, udgātṛ bersama brahman, seluruh enam belas pendeta menuangkan persembahan ke dalam api sesuai aturan.
1.87.16
धूमगन्धं च पापिष्ठा ये जिघ्रन्ति नरा भुवि ।
विमुक्तपापाः पूतास्ते तत्क्षणेनाभवन्नराः ॥ १.८७.१६ ॥
Manusia-manusia paling berdosa di bumi yang mencium aroma asap, terbebas dari dosa dan disucikan, pada saat itu juga menjadi manusia.
1.87.17
एतस्मिन्नन्तरे चैव माधवी सा तपोधना ।
मृगचर्मपरीताङ्गी परिधाय मृगत्वचम् ॥ १.८७.१७ ॥
Sementara itu, Mādhavī, yang kekayaannya adalah tapa, dengan tubuh terbungkus kulit rusa dan memakai kulit rusa, datang ke sana.
1.87.18
मृगैः परिचरन्ती सा मृगाहारविचेष्टिता ।
यज्ञवाटं मृगगणैः प्रविश्य भृशविस्मिता ॥ १.८७.१८ ॥
Melayani rusa-rusa, hidup seperti rusa, ia memasuki area persembahan bersama kawanan rusa dengan sangat terkejut.
1.87.19
आघ्रायन्ती धूमगन्धं मृगैरेव चचार सा ।
यज्ञवाटमटन्ती सा पुत्रांस्तानपराजितान् ॥ १.८७.१९ ॥
Sambil mencium aroma asap, ia berkeliaran bersama rusa-rusa itu; mengembara di area persembahan, ia melihat putra-putranya yang tak terkalahkan.
1.87.20
पश्यन्ती यज्ञमाहात्म्यं मुदं लेभे च माधवी ।
असंस्पृशन्तं वसुधां ययातिं नाहुषं यदा ॥ १.८७.२० ॥
Melihat keagungan persembahan, Mādhavī memperoleh sukacita, pada masa ketika Yayāti putra Nahuṣa belum menyentuh bumi.
1.87.21
दिविष्ठं प्राप्तमाज्ञाय ववन्दे पितरं तदा ।
तदा वसुमनापृच्छन्मातरं वै तपस्विनीम् ॥ १.८७.२१ ॥
Setelah mengenali bahwa ayahnya, yang bersemayam di surga, telah datang, ia pun memberi hormat kepadanya. Lalu Vasumanā bertanya kepada ibunya yang bertapa.
1.87.22
भवत्या यत्कृतमिदं वन्दनं पादयोरिह ।
कोयं देवोपमो राजा याऽभिवन्दसि मे वद ॥ १.८७.२२ ॥
Mengapa engkau bersujud di kakiku di sini? Siapakah raja yang menyerupai dewa ini, yang engkau sembah? Katakanlah kepadaku.
1.87.23
शृणुध्वं सहिताः पुत्रा नाहुषोयं पिता मम ।
ययातिर्मम पुत्राणां मातामह इति स्मृतः ॥ १.८७.२३ ॥
Dengarlah bersama-sama, anak-anakku: ini adalah Yayāti, putra Nahuṣa, ayahku. Ia dikenal sebagai kakek dari pihak ibu bagi anak-anakku.
1.87.24
पूरुं मे भ्रातरं राज्ये समावेश्य दिवं गतः ।
केन वा कारणेनैवमिह प्राप्तो महायशाः ॥ १.८७.२४ ॥
Setelah menempatkan saudaraku Pūru di takhta, ia pergi ke surga. Karena sebab apa orang yang termasyhur ini datang ke sini dengan cara demikian?
1.87.25
तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा स्वर्गाद्भ्रष्टेति चाब्रवीत् ।
सा पुत्रस्य वचः श्रुत्वा संभ्रमाविष्टचेतना ॥ १.८७.२५ ॥
Setelah mendengar perkataannya, ia berkata bahwa ia telah jatuh dari surga. Mendengar perkataan putranya, pikirannya dicekam kegelisahan.
1.87.26
माधवी पितरं प्राह दौहित्रपरिवारितम् ।
तपसा निर्जिताँल्लोकान्प्रतिगृह्णीष्व मामकान् ॥ १.८७.२६ ॥
Mādhavī berkata kepada ayahnya, yang dikelilingi para cucunya: 'Terimalah dunia-dunia yang telah kumenangkan dengan tapa, yang adalah milikku.'
1.87.27
पुत्राणामिव पौत्राणां धर्मादधिगतं धनम् ।
स्वार्थणेव वदन्तीह ऋषयो धर्मपाठकाः।
तस्माद्दानेन तपसा चास्माकं दिवमाव्रज ॥ १.८७.२७ ॥
Seperti anak dan cucu, kekayaan yang diperoleh melalui dharma dianggap milik sendiri, demikianlah dikatakan para resi pengajar dharma di sini. Maka dengan dana dan tapa, naiklah ke surga kami.
1.87.28
यदि धर्मफलं ह्येतच्छोभनं भविता तव ।
दुहित्रा चैव दौहित्रैस्तारितोऽहं महात्मभिः ॥ १.८७.२८ ॥
Jika buah dharma ini membawa keberuntungan bagimu, maka aku telah diselamatkan oleh putriku dan putra-putranya yang agung.
1.87.29
तस्मात्पवित्रं दौहित्रमद्यप्रभृति पैतृके ।
त्रीणि श्राद्धे पवित्राणि दौहित्रः कुतपस्तिलाः ॥ १.८७.२९ ॥
Oleh karena itu, mulai hari ini putra dari putri adalah penyuci dalam upacara leluhur. Dalam shraddha ada tiga penyuci: putra putri, kutapa, dan wijen.
1.87.30
त्रीणि चात्र प्रशंसन्ति शौचमक्रोधमत्वराम् ।
भोक्तारः परिवेष्टारः श्रावितारः पवित्रकाः ॥ १.८७.३० ॥
Di sini tiga hal dipuji: kesucian, tidak marah, dan tidak tergesa-gesa. Mereka yang makan, yang melayani, dan yang melafalkan adalah penyuci.
1.87.31
दिवसस्याष्टमे भागे मन्दीभवति भास्करे ।
स कालः कुतपो नाम पितॄणां दत्तमक्षयम् ॥ १.८७.३१ ॥
Pada bagian kedelapan siang hari, ketika matahari meredup, waktu itu disebut kutapa; yang diberikan kepada leluhur pada saat itu menjadi abadi.
1.87.32
तिलाः पिशाचाद्रक्षन्ति दर्भा रक्षन्ति राक्षसात् ।
रक्षन्ति श्रोत्रियाः पङ्क्तिं यतिभिर्भुक्तमक्षयम् ॥ १.८७.३२ ॥
Wijen melindungi dari pisacha, rumput darbha melindungi dari rakshasa; para brahmana terpelajar menjaga barisan jamuan, dan apa yang dimakan para pertapa menjadi abadi.
1.87.33
लब्ध्वा पात्रं तु विद्वांसं श्रोत्रियं सुव्रतं शुचिम् ।
स कालः कालतो दत्तं नान्यथा काल इष्यते ॥ १.८७.३३ ॥
Setelah menemukan penerima yang layak — seorang cendekia, mahir dalam Weda, bersumpah teguh dan suci — dana yang diberikan pada waktu yang tepat itulah yang dikehendaki, bukan dengan cara lain.
1.87.34
एवमुक्त्वा ययातिस्तु पुनः प्रोवाच बुद्धिमान् ।
सर्वे ह्यवभृथस्नातास्त्वरध्वं कार्यगौरवात् ॥ १.८७.३४ ॥
Setelah berkata demikian, Yayāti yang bijaksana berkata lagi: 'Kalian semua telah mandi avabhṛtha; bergegaslah, karena beratnya tugas ini.'
1.87.35
आतिष्ठ स्वरथं राजन्विक्रमस्व विहायसम् ।
वयमप्यनुयास्यामो यदा कालो भविष्यति ॥ १.८७.३५ ॥
Naiklah ke keretamu, wahai raja, dan melangkahlah dengan berani ke angkasa; kami pun akan mengikutimu ketika saatnya tiba.
1.87.36
सर्वैरिदानीं गन्तव्यं सह स्वर्गजितो वयम् ।
एष नो विरजाः पन्था दृश्यते देवसद्मनः ॥ १.८७.३६ ॥
Sekarang kita semua harus pergi bersama, kita yang telah menaklukkan surga; jalan suci yang tak ternoda menuju kediaman para dewa ini terlihat oleh kita.
1.87.37
अष्टकश्च शिबिश्चैव काशेयश्च प्रतर्दनः ।
ऐक्ष्वाकवो वसुमनाश्चत्वारो भूमिपास्तदा।
सर्वे ह्यवभृथस्नाताः स्वर्गताः साधवः सह ॥ १.८७.३७ ॥
Aṣṭaka, Śibi, Kāśeya Pratardana, dan Vasumanas dari keturunan Ikṣvāku — keempat raja ini, setelah mandi avabhṛtha, pergi ke surga bersama para orang saleh.
1.87.38
तेऽधिरुह्य रथान्सर्वे प्रयाता नृपस्तमाः ।
आक्रमन्तो दिवं भाभिर्धर्मेणावृत्य रोदसी ॥ १.८७.३८ ॥
Semua raja terbaik itu menaiki kereta mereka dan berangkat, naik ke angkasa dengan cahaya mereka, menyelubungi langit dan bumi dengan dharma.
1.87.39
अहं मन्ये पूर्वमेकोऽस्मि गन्ता ।
सखा चेन्द्रः सर्वथा मे महात्मा।
कस्मादेवं शिबिरौशीनरोऽय-
मेकोऽत्यगात्सर्ववेगेन वाहान् ॥ १.८७.३९ ॥
Aku mengira akulah yang pertama pergi sendirian; Indra yang agung adalah sahabatku dalam segala hal. Mengapa Śibi, putra Uśīnara, seorang diri melampaui kuda-kuda dengan kecepatan penuh?
1.87.40
अददद्याचमानाय यावद्वित्तमविन्दत ।
उशीनरस्य पुत्रोऽयं तस्माच्छ्रेष्ठोहि वः शिबिः ॥ १.८७.४० ॥
Śibi, putra Uśīnara, memberikan kepada siapa pun yang memohon sebanyak harta yang ia miliki. Karena itu Śibi adalah yang terbaik di antara kalian.
1.87.41
दानं तपः संत्यमथाऽपि धर्मो ।
ह्रीः श्रीः क्षमा सौम्यमथो विधित्सा।
राजन्नेतान्यप्रमेयाणि राज्ञः ।
शिबेः स्थितान्यप्रतिमस्य बुद्ध्या ॥ १.८७.४१ ॥
Dana, tapa, kebenaran, dharma, rasa malu, kemuliaan, kesabaran, kelembutan, dan keinginan memberi dengan benar — wahai raja, sifat-sifat tak terukur ini bersemayam pada Raja Śibi yang berakal tiada tara.
1.87.42
एवं वृत्तो ह्रीनिषेवश्च यस्मा-
त्तस्माच्छिबिरत्यगाद्वै रथेन।
अथाष्टकः पुनरेवान्वपृच्छ-
न्मातामहं कौतुकेनेन्द्रकल्पम् ॥ १.८७.४२ ॥
Karena Śibi berperilaku demikian dan memegang rasa malu, ia memang melampaui yang lain dengan keretanya. Lalu Aṣṭaka, karena ingin tahu, kembali bertanya kepada kakek dari pihak ibunya yang menyerupai Indra.
1.87.43
पृच्छामि त्वां नृपते ब्रूहि सत्यं ।
कुतश्च कश्चासि सुतश्च कस्य।
कृतं त्वया यद्धि न तस्य कर्ता ।
लोके त्वदन्यः क्षत्रियो ब्राह्मणो वा ॥ १.८७.४३ ॥
Aku bertanya kepadamu, wahai raja: katakanlah dengan sebenarnya. Dari mana engkau datang, siapa dirimu, dan putra siapa engkau? Apa yang telah engkau lakukan, tidak ada kṣatriya atau brāhmaṇa lain di dunia yang dapat melakukannya selain engkau.
1.87.44
ययातिरस्मि नहुषस्य पुत्रः ।
पूरोः पिता सार्वबौमस्त्विहासम्।
गुह्यं चार्थं मामकेभ्यो ब्रवीमि ।
मातामहोऽहं भवतां प्रकाशम् ॥ १.८७.४४ ॥
Aku Yayāti, putra Nahuṣa, ayah Pūru, penguasa seluruh bumi. Di sini aku menyampaikan yang rahasia dan yang harus kukatakan kepada kaumku; secara terbuka, aku adalah kakek dari pihak ibu kalian.
1.87.45
सर्वामिमां पृथिवीं निर्जिगाय ।
दत्त्वा प्रतस्थे विपिनं ब्राह्मणेभ्यः।
मेध्यानश्वानेकशतान्सुरूपां-
स्तदा देवाः पुण्यभाजो भवन्ति ॥ १.८७.४५ ॥
Aku menaklukkan seluruh bumi ini. Setelah memberikannya kepada para brahmana, aku pergi ke hutan; aku juga memberikan ratusan kuda yang suci dan indah. Maka para dewa menjadi pemilik bagian pahala.
1.87.46
अदामहं पृथिवीं ब्राह्मणेभ्यः ।
पूर्णामिमामखिलां वाहनेन।
गोभिः सुवर्णेन धनैश्च मुख्यै-
स्तदाऽददं गाः शथमर्बुदानि ॥ १.८७.४६ ॥
Aku memberikan seluruh bumi yang penuh ini kepada para brahmana, beserta kendaraannya, dengan sapi, emas, dan kekayaan utama; kemudian aku juga memberikan seratus arbuda sapi.
1.87.47
सत्येन मे द्यौश्च वसुन्धरा च ।
तथैवाग्निज्वर्लते मानुषेषु।
न मे वृथा व्याहृतमेव वाक्यं ।
सत्यं हि सन्तः प्रतिपूजयन्ति ॥ १.८७.४७ ॥
Berkat kebenaran, langit dan bumi tegak bagiku, dan demikian pula api menyala di antara manusia. Ucapanku tidak diucapkan sia-sia, karena orang-orang baik menghormati kebenaran.
1.87.48
यदष्टक प्रब्रवीमीह सत्यं ।
प्रतर्दनं चौषदश्विं तथैव।
सर्वे च लोका मुनयश्च देवाः ।
सत्येन पूज्या इति मे मनोगतम् ॥ १.८७.४८ ॥
Wahai Aṣṭaka, kebenaran yang kunyatakan di sini, dan demikian pula mengenai Pratardana dan Auṣadaśvi: semua dunia, para resi, dan dewa patut dihormati karena kebenaran; demikianlah keyakinan batinku.
1.87.49
यो नः स्वर्गजितः सर्वान्यथावृत्तं निवेदयेत् ।
अनसूयुर्द्विजाग्र्येभ्यः स लभेन्नः सलोकताम् ॥ १.८७.४९ ॥
Siapa pun yang, tanpa iri hati, menceritakan kepada yang terbaik di antara para dvija segala yang terjadi pada kami yang telah menaklukkan surga, semoga ia memperoleh tempat di dunia kami.
1.87.50
एवं राजा स महात्मा ह्यतीव ।
स्वैर्दौहित्रैस्तारितोऽमित्रसाह।
त्यक्त्वा महीं परमोदारकर्मा ।
स्वर्गं गतः कर्मभिर्व्याप्य पृथ्वीम् ॥ १.८७.५० ॥
Demikianlah raja yang agung jiwanya itu, penakluk musuh, yang sangat diselamatkan oleh cucu-cucunya sendiri dari pihak putrinya, yang amal perbuatannya sangat mulia, setelah memenuhi bumi dengan perbuatannya, meninggalkan bumi dan pergi ke surga.