മഹാഭാരതം · അധ്യായം 1.91
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.91.1
ततो मृगसहस्राणि हत्वा सबलवाहनः ।
तत्र मेघघनप्रख्यं सिद्धचारणसेवितम् ॥ १.९१.१ ॥
പിന്നെ ആയിരക്കണക്കിന് മാനുകളെ കൊന്ന്, സേനയോടും വാഹനങ്ങളോടും കൂടി, അവിടെ മേഘസാന്ദ്രം പോലെയുള്ളതും സിദ്ധചാരണന്മാർ സേവിക്കുന്നതുമായ വനം അവൻ കണ്ടു.
1.91.2
वनमालोकयामास नगराद्योजनद्वये ।
मृगाननुचरन्वन्याञ्श्रमेण परिपीडितः ॥ १.९१.२ ॥
നഗരത്തിൽ നിന്ന് രണ്ട് യോജന അകലെ അവൻ വനം കണ്ടു. കാട്ടുമാനുകളെ പിന്തുടർന്ന് ക്ഷീണത്താൽ അവൻ വളരെ വലഞ്ഞിരുന്നു.
1.91.3
मृगाननुचरन्राजा वेगेनाश्वानचोदयत् ।
राजा मृगप्रसङ्गेन वनमन्यद्विवेश ह ॥ १.९१.३ ॥
മാനുകളെ പിന്തുടർന്ന് രാജാവ് വേഗത്തിൽ കുതിരകളെ തെളിച്ചു. മാനുകളുടെ പിന്നാലെ പോയ രാജാവ് മറ്റൊരു വനത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു.
1.91.4
एक एवोत्तमबलः क्षुत्पिपासाश्रमान्वितः ।
स वनस्यान्तमासाद्य महच्छून्यं समासदत् ॥ १.९१.४ ॥
ഒറ്റയ്ക്ക്, അത്യന്തം ബലവാനായ അവൻ, വിശപ്പും ദാഹവും ക്ഷീണവും ബാധിച്ചവനായി, വനത്തിന്റെ അതിരിലെത്തി വിശാലമായ ശൂന്യസ്ഥലത്ത് എത്തി.
1.91.5
तच्चाप्यतीत्य नृपतिरुत्तमाश्रमसंयुतम् ।
मनःप्रह्लादजननं दृष्टिकान्तमतीव च ॥ १.९१.५ ॥
ആ ശൂന്യപ്രദേശവും കടന്ന് രാജാവ് ഉത്തമമായ ആശ്രമത്തോടു കൂടിയ വനത്തിലെത്തി; മനസ്സിന് അത്യന്തം സന്തോഷം നൽകുന്നതും കണ്ണിന് അതിമനോഹരവുമായിരുന്നു അത്.
1.91.6
सीतमारुतसंयुक्तं जगामान्यन्महद्वनम् ।
पुष्पितैः पादपैः कीर्णमतीव सुखशाद्वलम् ॥ १.९१.६ ॥
കുളിർകാറ്റേറ്റ രാജാവ് മറ്റൊരു വലിയ വനത്തിലേക്ക് പോയി; അത് പൂത്ത മരങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞതും അതിസുഖകരമായ പുൽത്തകിടിയുള്ളതുമായിരുന്നു.
1.91.7
विपुलं मधुरारावैर्नादितं विहगैस्तथा ।
पुंस्कोकिलनिनादैश्च झिल्लीकगणनादितम् ॥ १.९१.७ ॥
ആ വിശാലമായ വനം മധുരമായ ശബ്ദങ്ങളുള്ള പക്ഷികളാലും ആൺകുയിലുകളുടെ കൂവലാലും ചീവീടുകളുടെ സംഘനാദത്താലും മുഴങ്ങിക്കൊണ്ടിരുന്നു.
1.91.8
प्रवृद्धविटपैर्वृक्षैः सुखच्छायैः समावृतम् ।
षट्पदाघूर्णिततलं लक्ष्म्या परमया युतम् ॥ १.९१.८ ॥
ആ വനം തഴച്ചുവളർന്ന ശാഖകളുള്ള വൃക്ഷങ്ങളാൽ, സുഖകരമായ തണലാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരുന്നു; അതിന്റെ നിലം വണ്ടുകളാൽ ഇളകിക്കൊണ്ടിരുന്നു; അത് പരമമായ ശോഭയോടെ വിളങ്ങി.
1.91.9
नापुष्पः पादपः कश्चिन्नाफलो नापि कण्टकी ।
षट्पदैर्नाप्यपाकीर्णस्तस्मिन्वै काननेऽभवत् ॥ १.९१.९ ॥
ആ വനത്തിൽ പൂവില്ലാത്തതോ, ഫലമില്ലാത്തതോ, മുള്ളുള്ളതോ ആയ യാതൊരു വൃക്ഷവും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല; വണ്ടുകളില്ലാത്തതുമായിരുന്നില്ല.
1.91.10
विगहैर्नादितं पुष्पैरलङ्कृतमतीव च ।
सर्वर्तुकुसुमैर्वृक्षैः सुखच्छायैः समावृतम् ॥ १.९१.१० ॥
ആ വനം പക്ഷികളും വണ്ടുകളും പാറി നടന്ന് മുഴങ്ങിക്കൊണ്ടിരുന്നു; പൂക്കളാൽ അത്യധികം അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു; എല്ലാ ഋതുക്കളിലെയും പൂക്കളുള്ള വൃക്ഷങ്ങൾ സുഖകരമായ തണലോടെ ചുറ്റിയിരുന്നു.
1.91.11
मनोरमं सहेष्वासो विवेश वनमुत्तमम् ।
मारुता कलितास्तत्र द्रुमाः कुसुमशाखिनः ॥ १.९१.११ ॥
വില്ലാളിയോടുകൂടി അവൻ ആ മനോഹരവും ഉത്തമവുമായ വനത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു; അവിടെ കാറ്റടിച്ച് പൂവുള്ള ശാഖകളുള്ള വൃക്ഷങ്ങൾ ഇളകിക്കൊണ്ടിരുന്നു.
1.91.12
पुष्पवृष्टिं विचित्रां तु व्यसजंस्ते पुनः पुनः ।
दिवस्पृशोऽथ संघुष्टाः पक्षिभिर्मधुरस्वनैः ॥ १.९१.१२ ॥
ആ വൃക്ഷങ്ങൾ വീണ്ടും വീണ്ടും വിചിത്രമായ പുഷ്പവൃഷ്ടി ചൊരിഞ്ഞു; ആകാശത്തെ തൊടുന്നവയായി അവ മധുരസ്വരമുള്ള പക്ഷികളുടെ ശബ്ദത്താൽ മുഴങ്ങി.
1.91.13
विरेजुः पादपास्तत्र विचित्रकुसुमाम्बराः ।
तेषां तत्र प्रवालेषु पुष्पभारावनामिषु ॥ १.९१.१३ ॥
അവിടത്തെ വൃക്ഷങ്ങൾ വിചിത്രമായ പൂക്കളുടെ വസ്ത്രങ്ങളണിഞ്ഞ് തിളങ്ങി; അവയുടെ തളിരുകളിൽ പൂഭാരത്താൽ വളഞ്ഞ ശാഖകളുണ്ടായിരുന്നു.
1.91.14
रुवन्ति रावान्मधुरान्षट्पदा मधुलिप्सवः ।
तत्र प्रदेशांश्च बहून्कुसुमोत्करमण्डितान् ॥ १.९१.१४ ॥
തേൻ കൊതിക്കുന്ന വണ്ടുകൾ മധുരമായ ശബ്ദത്തിൽ മൂളുന്നു; അവിടെയുള്ള പല പ്രദേശങ്ങളും പൂക്കൂമ്പാരങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.
1.91.15
लतागृहपरिक्षिप्तान्मनसः प्रीतिवर्धनान् ।
संपश्यन्सुमहातेजा बभूव मुदितस्तदा ॥ १.९१.१५ ॥
ലതാഗൃഹങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടതും മനസ്സിന് സന്തോഷം വർധിപ്പിക്കുന്നതുമായ ആ പ്രദേശങ്ങൾ കണ്ട് ആ മഹാതേജസ്വി അപ്പോൾ സന്തുഷ്ടനായി.
1.91.16
परस्पराश्लिष्टशाखैः पादपैः कुसुमान्वितैः ।
अशोभत वनं तत्तु महेन्द्रध्वजसन्निभैः ॥ १.९१.१६ ॥
പരസ്പരം പിണഞ്ഞ ശാഖകളും പൂക്കളുമുള്ള വൃക്ഷങ്ങളാൽ ആ വനം ശോഭിച്ചു; അവ ഇന്ദ്രധ്വജങ്ങൾ പോലെ തോന്നി.
1.91.17
सिद्धचारणसङ्घैश्च गन्धर्वाप्सरसां गणैः ।
सेवितं वनमत्यर्थं मत्तवानरकिन्नरैः ॥ १.९१.१७ ॥
സിദ്ധ-ചാരണ സംഘങ്ങളും ഗന്ധർവ-അപ്സരസ്സുകളുടെ ഗണങ്ങളും മദിച്ച വാനരന്മാരും കിന്നരന്മാരും ആ വനത്തെ അത്യന്തം സേവിച്ചിരുന്നു.
1.91.18
सुखः शीतः सुगन्धी च पुष्परेणुवहोऽनिलः ।
परिक्रामन्वने वृक्षानुपैतीव रिरंसया ॥ १.९१.१८ ॥
സുഖകരവും തണുപ്പുള്ളതും സുഗന്ധമുള്ളതും പൂമ്പൊടി വഹിക്കുന്നതുമായ കാറ്റ് കാട്ടിൽ ചുറ്റിത്തിരിഞ്ഞ്, രമിക്കാനുള്ള ആഗ്രഹത്താൽ മരങ്ങളെ സമീപിക്കുന്നതുപോലെ വീശി.
1.91.19
एवंगुणसमायुक्तं ददर्श स वनं नृपः ।
नदीकच्छोद्भं कान्तमुच्छ्रितध्वजसन्निभम् ॥ १.९१.१९ ॥
ഇത്തരം ഗുണങ്ങളോടുകൂടിയ ആ വനം രാജാവ് കണ്ടു; നദീതീരത്ത് വളർന്നതും ഉയർന്ന കൊടികൾപോലെ തോന്നിക്കുന്നതും മനോഹരവുമായ വനം.
1.91.20
प्रेक्षमाणो वनं तत्तु सुप्रहृष्टविहङ्गमम् ।
आश्रमप्रवरं रम्यं ददर्श च मनोरमम् ॥ १.९१.२० ॥
പക്ഷികൾ അത്യന്തം സന്തുഷ്ടരായ ആ വനം നോക്കിക്കൊണ്ടിരിക്കെ, ശ്രേഷ്ഠവും രമ്യവും മനോഹരവുമായ ആശ്രമം അവൻ കണ്ടു.
1.91.21
नानावृक्षसमाकीर्णं संप्रज्वलितपावकम् ।
तं तदाऽप्रतिमं श्रीमानाश्रमं प्रत्यपूजयत् ॥ १.९१.२१ ॥
പലതരം വൃക്ഷങ്ങൾ നിറഞ്ഞതും അഗ്നി ജ്വലിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നതുമായ ആ അതുല്യ ആശ്രമത്തെ ആ ശ്രീമാനായ രാജാവ് ആദരിച്ചു.
1.91.22
यतिभिर्वालखिल्यैश्च वृतं मुनिगणान्वितम् ।
अग्न्यगारैश्च बहुभिः पुष्पसंस्तरसंस्तृतम् ॥ १.९१.२२ ॥
യതികളാലും വാലഖില്യരാലും ചുറ്റപ്പെട്ടതും മുനിഗണങ്ങളോടുകൂടിയതും അനേകം അഗ്നിശാലകളുള്ളതും പുഷ്പശയ്യകളാൽ വിരിക്കപ്പെട്ടതുമായ ആശ്രമം.
1.91.23
महाकच्छैर्बृहद्भिश्च विभ्राजितमतीव च ।
मालिनीमभितो राजन्नदीं पुण्यां सुखोदकाम् ॥ १.९१.२३ ॥
വലിയ തീരങ്ങളാൽ അത്യന്തം ശോഭിക്കുന്നതും രാജാവേ, മാലിനി എന്ന പുണ്യനദിയാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടതും സുഖജലമുള്ളതുമായ ആശ്രമം.
1.91.24
नैकपक्षिगणाकीर्णां तपोवनमनोरमाम् ।
तत्रव्यालमृगान्सैम्यान्पश्यन्प्रीतिमवाप सः ॥ १.९१.२४ ॥
അനേകം പക്ഷിക്കൂട്ടങ്ങൾ നിറഞ്ഞതും തപോവനത്താൽ മനോഹരവുമായ അവിടെ, ക്രൂരമൃഗങ്ങളെയും സൗമ്യമൃഗങ്ങളെയും കണ്ട് അവൻ സന്തോഷം നേടി.
1.91.25
तं चाप्रतिरथः श्रीमानाश्रमं प्रत्यपद्यत ।
देवलोकप्रतीकाशं सर्वतः सुमनोहरम् ॥ १.९१.२५ ॥
അപ്പോൾ അതുല്യനായ രഥികനും ശ്രീമാനുമായ ആ രാജാവ് ദേവലോകത്തിന് തുല്യവും എല്ലായിടത്തും അതിമനോഹരവുമായ ആശ്രമത്തിൽ എത്തി.
1.91.26
नदीं चाश्रमसंश्लिष्टां पुण्यतोयां ददर्श सः ।
सर्वप्राणभृतां तत्र जननीमिव धिष्ठिताम् ॥ १.९१.२६ ॥
ആശ്രമത്തോട് ചേർന്നൊഴുകുന്ന, പുണ്യജലമുള്ള ആ നദിയെ അവൻ കണ്ടു; അവിടെ അത് എല്ലാ ജീവികൾക്കും അമ്മയെപ്പോലെ നിലകൊണ്ടിരുന്നു.
1.91.27
सचक्रवाकपुलिनां पुष्पफेनप्रवाहिनीम् ।
सकिन्नरगणावासां वारनर्क्षनिषेविताम् ॥ १.९१.२७ ॥
ചക്രവാകപ്പക്ഷികളുള്ള തീരങ്ങളുള്ളതും, പൂക്കളും നുരകളും ഒഴുക്കുന്നതും, കിന്നരന്മാരുടെ കൂട്ടങ്ങൾ പാർക്കുന്നതും, ആനകളും കരടികളും സേവിക്കുന്നതുമായ ആ നദി.
1.91.28
पुण्यस्वाध्यायसंघुष्टा पुलिनैरुपशोभिताम् ।
मत्तवारणशार्दूलभुजगेन्द्रनिषेविताम् ॥ १.९१.२८ ॥
പുണ്യസ്വാധ്യായ ശബ്ദം മുഴങ്ങുന്നതും, തീരങ്ങളാൽ ശോഭിക്കുന്നതും, മദയാനകളും പുലികളും ശ്രേഷ്ഠ സർപ്പങ്ങളും സേവിക്കുന്നതുമായ ആ നദി.
1.91.29
तस्यास्तीरे भगवतः काश्यपस्य महात्मनः ।
आश्रमप्रवरं रम्यं महर्षिगणसेवितम् ॥ १.९१.२९ ॥
ആ നദീതീരത്ത് ഭഗവാൻ മഹാത്മാവായ കശ്യപന്റെ ശ്രേഷ്ഠവും മനോഹരവുമായ ആശ്രമമുണ്ടായിരുന്നു; അത് മഹർഷിഗണങ്ങളാൽ സേവിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.
1.91.30
नदीमाश्रमसंबद्धां दृष्ट्वाश्रमपदं तथा ।
चकाराभिप्रवेशाय मतिं स नृपतिस्तदा ॥ १.९१.३० ॥
ആശ്രമവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ആ നദിയും ആശ്രമസ്ഥലവും കണ്ട ശേഷം ആ രാജാവ് അവിടേക്ക് പ്രവേശിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു.
1.91.31
अलङ्कृतं द्वीपवत्या मालिन्या रम्यतीरया ।
नरनारायणस्थानं गङ्गयेवोपशोभितम् ॥ १.९१.३१ ॥
ദ്വീപവതിയും മാലിനിയും മനോഹരതീരങ്ങളും കൊണ്ട് അലങ്കൃതമായ നരനാരായണസ്ഥാനം ഗംഗയാൽ എന്നപോലെ ശോഭിച്ചു.
1.91.32
मत्तबर्हिणसंघुष्टं प्रविवेश महद्वनम् ।
तत्स चैत्ररथप्रख्यं समुपेत्य नरर्षभः ॥ १.९१.३२ ॥
മദിച്ച മയിലുകളുടെ ശബ്ദം മുഴങ്ങുന്ന ആ മഹാവനത്തിൽ, ചൈത്രരഥവനത്തിന് തുല്യമായതിൽ, ആ നരശ്രേഷ്ഠൻ സമീപിച്ച് പ്രവേശിച്ചു.
1.91.33
अतीव गुणसंपन्नमनिर्देश्यं च वर्चसा ।
महर्षिं काश्यपं द्रष्टुमथ कण्वं तपोधनम् ॥ १.९१.३३ ॥
അത്യന്തം ഗുണസമ്പന്നനും തേജസ്സിനാൽ വർണ്ണിക്കാനാകാത്തവനുമായ മഹർഷി കശ്യപനെയും തപോധനനായ കണ്വനെയും കാണുവാൻ.
1.91.34
ध्वजिनीमश्वसंबाधां पदातिगजसङ्कुलाम् ।
अवस्थाप्य वनद्वारि सेनामिदमुवाच सः ॥ १.९१.३४ ॥
കൊടികളും കുതിരകളും കാലാൾപ്പടയും ആനകളും നിറഞ്ഞ ആ സേനയെ വനദ്വാരത്തിൽ നിർത്തി അദ്ദേഹം ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു.
1.91.35
मुनिं विरजसं द्रष्टुं गमिष्यामि तपोधनम् ।
काश्यपं स्थीयतामत्र यावदागमनं मम ॥ १.९१.३५ ॥
വിരജസ മുനിയെയും തപോധനനായ കശ്യപനെയും കാണാൻ ഞാൻ പോകും; ഞാൻ മടങ്ങിവരുന്നതുവരെ ഇവിടെ തങ്ങിയിരിക്കുക.
1.91.36
तद्वनं नन्दनप्रख्यमासाद्य मनुजेश्वरः ।
क्षुत्पिपासे जहौ राजा मुदं चावाप पुष्कलाम् ॥ १.९१.३६ ॥
നന്ദനവനതുല്യമായ ആ വനത്തിലെത്തി, മനുജേശ്വരനായ രാജാവ് വിശപ്പും ദാഹവും ഉപേക്ഷിച്ചു; വലിയ സന്തോഷം നേടി.
1.91.37
सामात्यो राजलिङ्गानि सोपनीय नराधिपः ।
पुरोहितसहायश्च जगामाश्रममुत्तमम् ॥ १.९१.३७ ॥
മന്ത്രിമാരോടൊപ്പം, രാജചിഹ്നങ്ങൾ മാറ്റിവെച്ച്, പുരോഹിതനോടൊപ്പം രാജാവ് ആ ഉത്തമാശ്രമത്തിലേക്ക് പോയി.
1.91.38
दिदृक्षुस्तत्र तमृषिं तपोराशिमथाव्ययम् ।
ब्रह्मलोकप्रतीकाशमाश्रमं सोऽभिवीक्ष्य ह।
षट्पदोद्गीतसंघुष्टं नानाद्विजगणायुतम् ॥ १.९१.३८ ॥
അവിടെ തപസ്സിന്റെ നിധിയായ ആ അവ്യയനായ ഋഷിയെ കാണാനാഗ്രഹിച്ച് അവൻ ബ്രഹ്മലോകത്തിന് തുല്യമായ ആ ആശ്രമം കണ്ടു; വണ്ടുകളുടെ പാട്ടിൽ മുഴങ്ങുന്നതും അനേകം പക്ഷിക്കൂട്ടങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞതുമായിരുന്നു അത്.
1.91.39
विस्मयोत्फुल्लनयनो राजा प्रीतो बभूवह ।
ऋचो बह्वृचमुख्यैश्च प्रेर्यमाणाः पदक्रमैः।
शुश्राव मनुजव्याघ्रो विततेष्विह कर्मसु ॥ १.९१.३९ ॥
വിസ്മയത്താൽ വിടർന്ന കണ്ണുകളോടെ രാജാവ് സന്തോഷിച്ചു. ഇവിടെ വിപുലമായ യജ്ഞകർമ്മങ്ങളിൽ ബഹ്വൃചമുഖ്യന്മാരാൽ പദക്രമത്തിൽ ചൊല്ലപ്പെടുന്ന ഋക്കുകൾ ആ നരവ്യാഘ്രൻ കേട്ടു.
1.91.40
यज्ञविद्याङ्गविद्भिश्च यजुर्विद्भिश्च शोभितम् ।
मधुरैः सामगीतैश्च ऋषिभिर्नियतव्रतैः ॥ १.९१.४० ॥
യജ്ഞവിദ്യയുടെ അംഗങ്ങൾ അറിയുന്നവരും യജുർവേദജ്ഞരും നിയതവ്രതരായ ഋഷിമാരുടെ മധുരമായ സാമഗാനങ്ങളും കൊണ്ട് ആ ആശ്രമം ശോഭിച്ചിരുന്നു.
1.91.41
भारुण्डसामगीताभिरथर्वशिरसोद्गतैः ।
यतात्मभिः सुनियतैः शुशुभे स तदाश्रमः ॥ १.९१.४१ ॥
ഭാരുണ്ഡസാമഗാനങ്ങളാലും അഥർവശിരസ്സിൽ നിന്ന് ഉയർന്ന ശബ്ദങ്ങളാലും, ആത്മനിയന്ത്രണമുള്ള അത്യന്തം നിയതരായവരാൽ ആ ആശ്രമം അപ്പോൾ ശോഭിച്ചു.
1.91.42
अथर्ववेदप्रवराः पूगयज्ञियसामगाः ।
संहितामीरयन्ति स्म पदक्रमयुतां तु ते ॥ १.९१.४२ ॥
അഥർവവേദത്തിൽ ശ്രേഷ്ഠരായവരും പൂഗയജ്ഞീയ സാമം പാടുന്നവരുമായ അവർ പദക്രമയുക്തമായ സംഹിത ചൊല്ലിക്കൊണ്ടിരുന്നു.
1.91.43
शब्दसंस्कारसंयुक्तर्ब्रुवद्भिश्चापरैर्द्विजैः ।
नादितः स बभौ श्रीमान्ब्रह्मलोक इवापरः ॥ १.९१.४३ ॥
ശബ്ദസംസ്കാരത്തോടെ സംസാരിക്കുന്ന മറ്റു ദ്വിജന്മാരുടെ ഒച്ചയാൽ മുഴങ്ങിയ ആ ശ്രീമത്തായ സ്ഥലം മറ്റൊരു ബ്രഹ്മലോകംപോലെ തിളങ്ങി.
1.91.44
यज्ञसंस्तरविद्भिश्च क्रमशिक्षाविशारदैः ।
न्यायतत्त्वात्मविज्ञानसंपन्नैर्वेदपारगैः ॥ १.९१.४४ ॥
യജ്ഞസംസ്തരം അറിയുന്നവരും ക്രമശിക്ഷയിൽ വിദഗ്ധരും ന്യായ-തത്ത്വ-ആത്മവിജ്ഞാനസമ്പന്നരും വേദപാരംഗതരുമായ ദ്വിജന്മാരാൽ ആ സ്ഥലം നിറഞ്ഞിരുന്നു.
1.91.45
नानावाक्यसमाहारसमवायविशारदैः ।
विशेषकार्यविद्भिश्च मोक्षधर्मपरायणैः ॥ १.९१.४५ ॥
നാനാ വാക്യങ്ങളെ സമാഹരിക്കുന്നതിലും സമന്വയിപ്പിക്കുന്നതിലും വിദഗ്ധരും വിശേഷ കർമ്മങ്ങൾ അറിയുന്നവരും മോക്ഷധർമ്മത്തിൽ നിരതരുമായ ദ്വിജന്മാരാൽ ആ സ്ഥലം നിറഞ്ഞിരുന്നു.
1.91.46
स्तापनाक्षेपसिद्धान्तपरमार्थज्ञतां गतैः ।
शब्दच्छन्दोनिरुक्तज्ञैः कालज्ञानविशारदैः ॥ १.९१.४६ ॥
സ്ഥാപനം, ആക്ഷേപം, സിദ്ധാന്തം, പരമാർത്ഥജ്ഞാനം നേടിയവരും ശബ്ദം-ഛന്ദസ്-നിരുക്തം അറിയുന്നവരും കാലജ്ഞാനത്തിൽ വിദഗ്ധരുമായ ദ്വിജന്മാരാൽ ആ സ്ഥലം നിറഞ്ഞിരുന്നു.
1.91.47
द्रव्यकर्मगुणज्ञैश्च कार्यकारणवेदिभिः ।
पक्षिवानररुतज्ञैश्च व्यासग्रन्थसमाश्रितैः ॥ १.९१.४७ ॥
ദ്രവ്യം, കർമ്മം, ഗുണം അറിയുന്നവരും കാര്യ-കാരണങ്ങൾ അറിയുന്നവരും പക്ഷി-വാനരരുടെ ഒച്ച അറിയുന്നവരും വ്യാസഗ്രന്ഥങ്ങളെ ആശ്രയിച്ചവരുമായ ദ്വിജന്മാരാൽ ആ സ്ഥലം നിറഞ്ഞിരുന്നു.
1.91.48
नानाशास्त्रेषु मुख्यैश्च शुश्राव स्वनमीरितम् ।
लोकायतिकमुख्यैश्च समन्तादनुनादितम् ॥ १.९१.४८ ॥
നാനാശാസ്ത്രങ്ങളിലെ മുഖ്യരും ലോകായതികരിലെ പ്രധാനികളും ഉച്ചരിച്ച ശബ്ദം അവൻ കേട്ടു; അത് എല്ലാ ഭാഗത്തും പ്രതിധ്വനിച്ചു.
1.91.49
तत्रतत्र च विप्रेन्द्रान्नियतान्संशितव्रतान् ।
जपहोमपरान्विप्रान्ददर्श परवीरहा ॥ १.९१.४९ ॥
അവിടെയിവിടെ നിയമനിഷ്ഠരും കഠിനവ്രതക്കാരും ജപഹോമങ്ങളിൽ മുഴുകിയവരുമായ ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണരെ ശത്രുവീരന്മാരെ വധിക്കുന്നവൻ കണ്ടു.
1.91.50
आसनानि विचित्राणि रुचिराणि महीपतिः ।
प्रयत्नोपहितानि स्म दृष्ट्वा विस्मयमागमत् ॥ १.९१.५० ॥
രാജാവ് ശ്രദ്ധയോടെ ഒരുക്കിയ വിചിത്രവും മനോഹരവുമായ ആസനങ്ങൾ കണ്ട് വിസ്മയിച്ചു.
1.91.51
देवतायतनानां च प्रेक्ष्य पूजां कृतां द्विजैः ।
ब्रह्मलोकस्थमात्मानं मेने स नृपसत्तमः ॥ १.९१.५१ ॥
ദേവാലയങ്ങളിൽ ബ്രാഹ്മണർ നടത്തിയ പൂജ കണ്ട ആ ശ്രേഷ്ഠരാജാവ് താൻ ബ്രഹ്മലോകത്തിലാണെന്ന് കരുതി.
1.91.52
स काश्यपतपोगुप्तमाश्रमप्रवरं शुभम् ।
नातृप्यत्प्रेक्षमाणो वै तपोवनगुणैर्युतम् ॥ १.९१.५२ ॥
കശ്യപന്റെ തപസ്സാൽ സംരക്ഷിതവും തപോവനഗുണങ്ങളോടു കൂടിയതുമായ ആ ശ്രേഷ്ഠവും ശുഭവുമായ ആശ്രമം കണ്ടിട്ടും അവൻ തൃപ്തനായില്ല.
1.91.53
स काश्यपस्यायतनं महाव्रतै-
र्वृतं समान्तादृषिभिस्तपोधनैः।
विवेश सामात्यपुरोहितोऽरिहा ।
विविक्तमत्यर्थमनोहरं शुभम् ॥ १.९१.५३ ॥
അമാത്യരോടും പുരോഹിതനോടുമൊപ്പം ശത്രുഹന്താവായ ആ രാജാവ്, മഹാവ്രതികളും തപോധനരുമായ ഋഷിമാരാൽ എല്ലാ വശത്തും ചുറ്റപ്പെട്ടതും ഏകാന്തവും അത്യന്തം മനോഹരവും ശുഭവുമായ കശ്യപന്റെ ആശ്രമത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു.