ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 1.92
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.92.1
ततो गच्छन्महाबाहुरेकोऽमात्यान्विसृज्य तान् ।
नापश्यच्चाश्रमे तस्मिंस्तमृषिं संशितव्रतम् ॥ १.९२.१ ॥
ତା'ପରେ ମହାବାହୁ ରାଜା ଏକାକୀ ଯାଉଥିଲେ, ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ସେହି ଆଶ୍ରମରେ କଠୋରବ୍ରତୀ ସେହି ଋଷିଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ।
1.92.2
सोऽपश्यमानस्तमृषिं शून्यं दृष्ट्वा तथाऽऽश्रमम् ।
उवाच क इहेत्युच्चैर्वनं सन्नादयन्निव ॥ १.९२.२ ॥
ସେହି ଋଷିଙ୍କୁ ନ ଦେଖି, ଆଶ୍ରମକୁ ଶୂନ୍ୟ ଦେଖି, ସେ ଉଚ୍ଚସ୍ୱରରେ କହିଲେ, 'ଏଠାରେ କିଏ ଅଛି?' ଯେମିତି ବନକୁ ପ୍ରତିଧ୍ୱନିତ କରୁଥିଲେ।
1.92.3
श्रुत्वाऽथ तस्य तं शब्दं कन्या श्रीरिव रूपिणी ।
निश्चक्रामाश्रमात्तस्मात्तापसीवेषधारिणी ॥ १.९२.३ ॥
ସେହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଶ୍ରୀଙ୍କ ପରି ରୂପବତୀ ଏକ କନ୍ୟା ତାପସୀ ବେଶ ଧାରଣ କରି ସେହି ଆଶ୍ରମରୁ ବାହାରିଲେ।
1.92.4
सा तं दृष्ट्वैव राजानं दुष्यन्तमसितेक्षणा ।
सुप्रीताऽभ्यागतं तं तु पूज्यं प्राप्तमथेश्वरम् ॥ १.९२.४ ॥
ସେହି କଳା ଆଖିର କନ୍ୟା ଦୁଷ୍ମନ୍ତ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖିବା ମାତ୍ରେ, ଅତି ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ଆସିଥିବା ସେହି ପୂଜନୀୟ, ଈଶ୍ୱରତୁଲ୍ୟ ରାଜାଙ୍କର ସ୍ୱାଗତ କଲେ।
1.92.5
रूपयौवनसंपन्ना शीलाचारवती शुभा ।
सा तमायतपद्माक्षं व्यूढोरस्कं महाभुजम् ॥ १.९२.५ ॥
ରୂପ ଓ ଯୌବନରେ ସମ୍ପନ୍ନା, ଶୀଳ ଓ ଆଚାରବତୀ, ଶୁଭା ସେହି କନ୍ୟା — ଲମ୍ବା ପଦ୍ମନୟନ, ପ୍ରଶସ୍ତ ବକ୍ଷ, ମହାବାହୁ ଥିବା ସେ ରାଜାଙ୍କୁ (ଦେଖିଲେ)।
1.92.6
सिंहस्कन्धं दीर्घबाहुं सर्वलक्षणपूजितम् ।
स्पृष्टं मधुरया वाचा साऽब्रवीज्जनमेजया ॥ १.९२.६ ॥
ସିଂହ ସ୍କନ୍ଧ, ଦୀର୍ଘବାହୁ, ସର୍ବଲକ୍ଷଣରେ ପୂଜିତ ସେହି ରାଜାଙ୍କୁ ମଧୁର ବାଣୀରେ ସମ୍ବୋଧନ କରି ସେ କହିଲେ — ହେ ଜନମେଜୟ!
1.92.7
स्वागतं त इति क्षिप्रमुवाच प्रतिपूज्य च ।
आसनेनार्चयित्वा च पाद्येनार्घ्येण चैव हि ॥ १.९२.७ ॥
"ଆପଣଙ୍କୁ ସ୍ୱାଗତ" ବୋଲି ଶୀଘ୍ର କହି, ପ୍ରତିପୂଜନ କରି, ଆସନ, ପାଦ୍ୟ ଓ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ।
1.92.8
पप्रच्छानामयं राजन्कुशलं च नराधिपम् ।
यथावदर्चयित्वाऽथ पृष्ट्वा चानामयं तदा ॥ १.९२.८ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ସେ ଯଥାବିଧି ସମ୍ମାନ କରି ସେହି ନରାଧିପଙ୍କ କୁଶଳ ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପଚାରିଲେ; ପରେ ତାଙ୍କ ଆରୋଗ୍ୟ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ପଚାରିଲେ।
1.92.9
उवाच स्मयमानेव किं कार्यं क्रियतामिति ।
आश्रमस्याभिगमने किं त्वं कार्यं चिकीर्षसि ॥ १.९२.९ ॥
ହସୁଥିବା ଭଳି ସେ କହିଲେ, 'କଣ କାମ କରିବାକୁ ହେବ? ଏହି ଆଶ୍ରମକୁ ଆସିବାରେ ଆପଣ କଣ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି?'
1.92.10
कस्त्वमद्येह संप्राप्तो महर्षेराश्रमं शुभम् ।
तामब्रवीत्ततो राजा कन्यां मधुरभाषिणीम् ॥ १.९२.१० ॥
'ଆଜି ଏଠାରେ ମହର୍ଷିଙ୍କ ଶୁଭ ଆଶ୍ରମକୁ ଆସିଥିବା ଆପଣ କିଏ?' ତହୁଁ ରାଜା ସେହି ମଧୁରଭାଷିଣୀ କନ୍ୟାଙ୍କୁ କହିଲେ।
1.92.11
दृष्ट्वा सर्वानवद्याङ्गीं यथावत्प्रतिपूजितः ।
राजर्षेस्तस्य पुत्रोऽहमिलिनस्य महात्मनः ॥ १.९२.११ ॥
ସର୍ବାଙ୍ଗ ନିର୍ଦୋଷ ସେହି କନ୍ୟାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଯଥାବିଧି ସମ୍ମାନ ପାଇ (ସେ କହିଲେ), 'ମୁଁ ମହାତ୍ମା ଇଳିନ ନାମକ ରାଜର୍ଷିଙ୍କ ପୁତ୍ର।'
1.92.12
दुष्यन्त इति मे नाम सत्यं पुष्करलोचने ।
आगतोऽहं महाभागमृषिं कण्वमुपासितुम् ॥ १.९२.१२ ॥
'ହେ ପଦ୍ମନୟନା, ମୋ ନାମ ପ୍ରକୃତରେ ଦୁଷ୍ୟନ୍ତ। ମହାଭାଗ୍ୟବାନ ଋଷି କଣ୍ବଙ୍କ ସେବା କରିବାକୁ ମୁଁ ଆସିଛି।'
1.92.13
क्व गतो भगवान्भद्रे गन्ममाचक्ष्व शोभने ।
गतः पिता मे भगवान्फलान्याहर्तुमाश्रमात्।
मुहूर्तं संप्रतीक्षस्व द्रष्टास्येनमुपागतम् ॥ १.९२.१३ ॥
ହେ କଲ୍ୟାଣୀ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ଭଗବାନ କେଉଁଠାକୁ ଯାଇଛନ୍ତି? ମୋତେ କୁହ। ମୋ ପିତା ଭଗବାନ ଫଳ ଆଣିବାକୁ ଆଶ୍ରମରୁ ଯାଇଛନ୍ତି। ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଅପେକ୍ଷା କର; ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଆସିବା ଦେଖିବ।
1.92.14
अपश्यमानस्तमृषिं तथा चोक्तस्तया च सः ।
तां दृष्ट्वा च वरारोहां श्रीमतीं चारुहासिनीम् ॥ १.९२.१४ ॥
ସେହି ଋଷିଙ୍କୁ ନ ଦେଖି, ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏପରି କୁହାଯାଇ, ସେ ସୁନ୍ଦର କଟିଦେଶୀ, ତେଜସ୍ୱିନୀ, ମଧୁର ହସିବା ସେହି ନାରୀକୁ ଦେଖିଲା।
1.92.15
विभ्राजमानां वपुषा तपसा च दमेन च ।
रूपयौवनसंपन्नामित्युवाच महीपतिः ॥ १.९२.१५ ॥
ଶରୀର, ତପ ଓ ଦମରେ ଦୀପ୍ତିମତୀ, ରୂପ ଓ ଯୌବନରେ ସମ୍ପନ୍ନା ସେହି ନାରୀକୁ ରାଜା ଏପରି କହିଲେ।
1.92.16
का त्वं कस्यासि सुश्रोणि किमर्थं चागता वनम् ।
एवंरूपगुणोपेता कुतस्त्वमसि शोभने ॥ १.९२.१६ ॥
ତୁମେ କିଏ, ହେ ସୁନ୍ଦର କଟିଦେଶୀ? ତୁମେ କାହାର କନ୍ୟା, କି କାରଣରୁ ବନକୁ ଆସିଛ? ଏପରି ରୂପଗୁଣ ଯୁକ୍ତ ତୁମେ କେଉଁଠାରୁ ଆସିଛ, ହେ ଶୋଭନେ?
1.92.17
दर्शनादेव हि शुभे त्वया मेऽपहृतं मनः ।
इच्छामि त्वामहं ज्ञातुं तन्ममाचक्ष्व शोभने ॥ १.९२.१७ ॥
ହେ ଶୁଭେ, ତୁମକୁ ଦେଖିବା ମାତ୍ରେ ତୁମେ ମୋ ମନ ହରଣ କରିଛ। ମୁଁ ତୁମକୁ ଜାଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ; ତାହା ମୋତେ କୁହ, ହେ ଶୋଭନେ।
1.92.18
स्थितोस्म्यमितसौभाग्ये विवक्षुश्चास्मि किंचन ।
शृणु मे नागनासोरु वचनं मत्तकाशिनि ॥ १.९२.१८ ॥
ହେ ଅମିତ ସୌଭାଗ୍ୟବତୀ, ମୁଁ ଏଠାରେ ଠିଆ ହୋଇଛି; କିଛି କହିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ। ହେ ହସ୍ତୀନାସା, ହେ ସୁନ୍ଦର ଊରୁବିଶିଷ୍ଟା, ହେ ମତ୍ତକାଶିନୀ, ମୋ କଥା ଶୁଣ।
1.92.19
राजर्षेरन्वये जातः पूरोरस्मि विशेषतः ।
वृण्वे त्वामद्य सुश्रोणि दुष्यन्तो वरवर्णिनि ॥ १.९२.१९ ॥
ରାଜର୍ଷିଙ୍କ ବଂଶରେ, ବିଶେଷତଃ ପୂରୁଙ୍କ ବଂଶରେ ମୁଁ ଜନ୍ମିଛି। ହେ ସୁନ୍ଦର କଟିଦେଶୀ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠବର୍ଣ୍ଣା, ଦୁଷ୍ୟନ୍ତ ମୁଁ ଆଜି ତୁମକୁ ବରଣ କରୁଛି।
1.92.20
न मेऽन्यत्र क्षत्रियाया मनो जातु प्रवर्तते ।
ऋषिपुत्रीषु चान्यासु नावरासु परासु च ॥ १.९२.२० ॥
ଜଣେ କ୍ଷତ୍ରିୟା ନାରୀ ବିନା ମୋ ମନ କେବେ ଅନ୍ୟତ୍ର ଯାଏ ନାହିଁ। ଋଷିକନ୍ୟା କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ନାରୀମାନଙ୍କ ପ୍ରତି, ନୀଚ କିମ୍ବା ଉଚ୍ଚ ନାରୀ ପ୍ରତିଓ ମୋ ମନ ଯାଏ ନାହିଁ।
1.92.21
तस्मात्प्रणिहितात्मानं विद्दि मां कलभाषिणि ।
यस्यां मे त्वयि भावोऽस्ति क्षत्रिया ह्यसि का वदा ॥ १.९२.२१ ॥
ତେଣୁ ମୋତେ ସ୍ଥିରଚିତ୍ତ ଜାଣ, ହେ ମଧୁରଭାଷିଣୀ। ତୁମ ପ୍ରତି ମୋର ଭାବ ଅଛି; ତୁମେ କ୍ଷତ୍ରିୟା ନାରୀ କି? କୁହ, ତୁମେ କିଏ?
1.92.22
न हि मे भीरु विप्रायां मनः प्रसहते गतिम् ।
भजे त्वामायतापाङ्गे भक्तं भजितुमर्हसि।
भुङ्क्ष राज्यं विशालाक्षि बुद्धिं मात्वन्यथा कृथाः ॥ १.९२.२२ ॥
ହେ ଭୀରୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ନାରୀ ପ୍ରତି ମୋ ମନ ଯିବାକୁ ଦିଏ ନାହିଁ। ଆୟତନୟନା, ମୁଁ ତୁମକୁ ଚାହେଁ; ଭକ୍ତକୁ ଗ୍ରହଣ କରିବା ତୁମ ପାଇଁ ଉଚିତ। ହେ ବିଶାଳାକ୍ଷୀ, ରାଜ୍ୟ ଭୋଗ କର; ତୁମ ବୁଦ୍ଧିକୁ ଅନ୍ୟଥା କର ନାହିଁ।
1.92.23
एवमुक्ता तु सा कन्या तेन राज्ञा तमाश्रमे ।
उवाच हसती वाक्यमिदं सुमधुराक्षरम् ॥ १.९२.२३ ॥
ରାଜା ଆଶ୍ରମରେ ଏପରି କହିବାରୁ ସେହି କନ୍ୟା ହସି ହସି ତାଙ୍କୁ ଅତି ମଧୁର ଅକ୍ଷରରେ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲା।
1.92.24
कण्वस्याहं भगवतो दुष्यन्त दुहिता मता ।
तपस्विनो धृतिमतो धर्मज्ञस्य महात्मनः ॥ १.९२.२४ ॥
ହେ ଦୁଷ୍ୟନ୍ତ, ମୁଁ ଭଗବାନ କଣ୍ବଙ୍କ କନ୍ୟା ବୋଲି ଗଣିତ — ସେହି ତପସ୍ୱୀ, ଧୃତିମାନ, ଧର୍ମଜ୍ଞ, ମହାତ୍ମାଙ୍କର।
1.92.25
अस्वतन्त्रास्मि राजेन्द्र काश्यपो मे गुरुः पिता ।
तमेव प्रार्थय स्वार्थं नायुक्तं कर्तुमर्हसि ॥ १.९२.२५ ॥
ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ମୁଁ ସ୍ୱାଧୀନ ନୁହେଁ; କାଶ୍ୟପ ମୋର ଗୁରୁ ଓ ପିତା। ତୁମର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ତାଙ୍କଠାରୁ ହିଁ ମାଗ; ଅନୁଚିତ କର୍ମ କରିବା ତୁମ ପକ୍ଷେ ଉଚିତ ନୁହେଁ।
1.92.26
ऊर्ध्वरेता महाभागे भगवाँल्लोकपूजितः ।
चलेद्धि वृत्ताद्धर्मोपि न चलेत्संशितव्रतः ॥ १.९२.२६ ॥
ହେ ମହାଭାଗେ, ଊର୍ଧ୍ବରେତା ଭଗବାନ, ଲୋକପୂଜିତ ସେ; ଦୃଢ଼ବ୍ରତୀ। ଧର୍ମ ମଧ୍ୟ ନିଜ ଆଚରଣରୁ ଚଳିତ ହୋଇପାରେ; କିନ୍ତୁ ସେ ଚଳିତ ହେବେ ନାହିଁ।
1.92.27
कथं त्वं तस्य दुहिता संभूता वरवर्णिनी ।
संशयो मे महानत्र तन्मे छेत्तुमिहार्हसि ॥ १.९२.२७ ॥
ହେ ବରବର୍ଣ୍ଣିନୀ, ତୁମେ ତାଙ୍କ କନ୍ୟା କିପରି ଜନ୍ମିଲ? ଏଠାରେ ମୋର ବଡ଼ ସନ୍ଦେହ ଅଛି; ତାହା ଦୂର କରିବା ତୁମ ପକ୍ଷେ ଉଚିତ।
1.92.28
यथाऽयमागमो मह्यं यथा चेदमभूत्पुरा ।
अन्यथा सन्तमात्मानमन्यथा सत्सु भाषते ॥ १.९२.२८ ॥
ମୋର ଏହି ଆଗମନ ଯେପରି ହେଲା, ଏବଂ ପୂର୍ବରେ ଏହା ଯେପରି ଘଟିଥିଲା (ସେପରି); ନିଜେ ଏକ ହୋଇ ସତ୍ପୁରୁଷଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଅନ୍ୟ କଥା କହୁଥିବା ଲୋକ।
1.92.29
स पापेनावृतो मूर्खस्तेन आत्मापहारकः ।
शृणु राजन्यथातत्त्वं यथाऽस्मि दुहिता मुनेः ॥ १.९२.२९ ॥
ପାପରେ ଆବୃତ ସେହି ମୂର୍ଖ, ଚୋର, ନିଜର ହିଁ ଆତ୍ମାପହାରକ। ହେ ରାଜନ, ମୁଁ ମୁନିଙ୍କ କନ୍ୟା କିପରି ଅଟେ ତାହା ଯଥାର୍ଥରେ ଶୁଣ।
1.92.30
ऋषिः कश्चिदिहागम्य मम जन्माभ्यचोदयत् ।
ऊर्ध्वरेता यथासि त्वं कुतस्त्वेयं शकुन्तला ॥ १.९२.३० ॥
ଏଠାରେ କୌଣସି ଋଷି ଆସି ମୋ ଜନ୍ମ ବିଷୟରେ କହିଲେ—'ତୁମେ ଊର୍ଧ୍ବରେତା, ତେବେ ଏହି ଶକୁନ୍ତଳା କେଉଁଠୁ?'
1.92.31
पुत्री त्वत्तः कथं जाता तत्त्वं मे ब्रूहि काश्यप ।
तस्मै प्रोवाच भगवान्यथा तच्छृणु पार्थिवा ॥ १.९२.३१ ॥
କନ୍ୟା ଆପଣଙ୍କଠାରୁ କିପରି ଜନ୍ମିଲା? ହେ କାଶ୍ୟପ, ତାହା ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ। ତେବେ ଭଗବାନ ତାହାକୁ କହିଲେ, ହେ ରାଜନ, କିପରି ହେଲା ଶୁଣ।
1.92.32
तप्यमानः किल पुरा विश्वामित्रो महत्तपः ।
सुभृशं तापयामास शक्रं सुरगणेश्वरम् ॥ १.९२.३२ ॥
ପୂର୍ବକାଳରେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ମହାତପସ୍ୟା କରି ଦେବଗଣର ଅଧିପତି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ତପ୍ତ କରିଥିଲେ।
1.92.33
तपसा दीप्तवीर्योऽयं स्थानान्मां च्यावयेदिति ।
भीतः पुरन्दरस्तस्मान्मेनकामिदमब्रवीत् ॥ १.९२.३३ ॥
ତପସ୍ୟାରେ ଦୀପ୍ତ ବୀର୍ଯ୍ୟଶାଳୀ ଏ ମୋତେ ମୋ ସ୍ଥାନରୁ ଚ୍ୟୁତ କରିବ ବୋଲି ଭୟଭୀତ ପୁରନ୍ଦର ମେନକାକୁ ଏହା କହିଲେ।
1.92.34
गुणैरप्सरसां दिव्यैर्मेनके त्वं विशिष्यसे ।
श्रेयो मे कुरु कल्याणि यत्त्वां वक्ष्यामि तच्छृणु ॥ १.९२.३४ ॥
ମେନକା, ଦିବ୍ୟ ଗୁଣରେ ତୁମେ ଅପସରାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠା। ହେ କଲ୍ୟାଣୀ, ମୋ ମଙ୍ଗଳ କର; ମୁଁ ତୁମକୁ ଯାହା କହିବି ତାହା ଶୁଣ।
1.92.35
असावादित्यशङ्काशो विश्वामित्रो महातपाः ।
तप्यमानस्तपो घोरं मम कम्पयते मनः ॥ १.९२.३५ ॥
ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଦୃଶ ସେହି ମହାତପସ୍ୱୀ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଘୋର ତପସ୍ୟା କରୁଛନ୍ତି; ତେଣୁ ମୋ ମନ କମ୍ପୁଛି।
1.92.36
मेनके तव भारोऽयं विश्वामित्रः सुमध्यमे ।
शंसितात्मा सुदुर्धर्ष उग्रे तपसि वर्तते ॥ १.९२.३६ ॥
ମେନକା, ଏ ଭାର ତୁମର; ହେ ସୁମଧ୍ୟମା, ଆତ୍ମସଂଯମୀ ଓ ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଉଗ୍ର ତପସ୍ୟାରେ ନିରତ ଅଛନ୍ତି।
1.92.37
स मां न च्यावयेत्स्थानात्तं वै गत्वा प्रलोभय ।
चर तस्य तपोविघ्नं कुरु मे प्रियमुत्तमम् ॥ १.९२.३७ ॥
ସେ ମୋତେ ମୋ ସ୍ଥାନରୁ ବିଚଳିତ ନ କରିପାରେ, ତେଣୁ ତୁମେ ଯାଇ ତାହାକୁ ଲୋଭାଅ। ତାହାର ତପସ୍ୟାରେ ବିଘ୍ନ ଘଟାଅ ଏବଂ ମୋର ପରମ ପ୍ରିୟ କାର୍ଯ୍ୟ କର।
1.92.38
रूपयौवनमाधुर्यचेष्टितस्मितभाषणैः ।
लोभयित्वा वरारोहे तपसस्तं निवर्तय ॥ १.९२.३८ ॥
ହେ ସୁନ୍ଦର କଟିବିଶିଷ୍ଟା, ରୂପ, ଯୌବନ, ମାଧୁର୍ଯ୍ୟ, ଚେଷ୍ଟା, ହସ ଓ କଥାରେ ତାହାକୁ ଲୋଭାଇ ତପସ୍ୟାରୁ ଫେରାଅ।
1.92.39
महातेजाः स भगवांस्तथैव च महातपाः ।
कोपनश्च तथा ह्येनं जानाति भगवानपि ॥ १.९२.३९ ॥
ସେ ମହାତେଜସ୍ୱୀ, ମହାତପସ୍ୱୀ ଏବଂ କ୍ରୋଧୀ ସ୍ୱଭାବର; ଭଗବାନ ମଧ୍ୟ ଏହା ଜାଣନ୍ତି।
1.92.40
तेजस्तपसश्चैव कोपस्य च महात्मनः ।
त्वमप्युद्विजसे यस्य नोद्विजेयमहं कथम् ॥ १.९२.४० ॥
ମହାତ୍ମାଙ୍କ ତେଜ, ତପସ୍ୟା ଓ କ୍ରୋଧରେ ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଭୀତ; ତେବେ ମୁଁ କାହିଁକି ତାହାଠାରୁ ଭୀତ ନ ହେବି?
1.92.41
महाभागं वसिष्ठं यः पुत्रैरिष्टैर्व्ययोजयत् ।
क्षत्रजातश्च यः पूर्वमभवद्ब्राह्मणो बलात् ॥ १.९२.४१ ॥
ଯିଏ ମହାଭାଗ୍ୟବାନ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କଠାରୁ ବିଛିନ୍ନ କରିଥିଲେ; ଯିଏ ପୂର୍ବରୁ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଜନ୍ମି ବଳରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହୋଇଥିଲେ—
1.92.42
शौचार्थं यो नदीं चक्रे दुर्गमां बहुभिर्जलैः ।
यां तां पुण्यतमां लोके कौशिकीति विदुर्जनाः ॥ १.९२.४२ ॥
ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ଯିଏ ବହୁ ଜଳରେ ଦୁର୍ଗମ କରିଥିଲେ ଏକ ନଦୀ—ଜଗତରେ ଲୋକେ ଯାହାକୁ ଅତି ପବିତ୍ର 'କୌଶିକୀ' ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି।
1.92.43
बभार यत्रास्य पुरा काले दुर्गे महात्मनः ।
दारान्मतङ्गो धर्मात्मा राजर्षिर्व्याधतां गतः ॥ १.९२.४३ ॥
ପୂର୍ବକାଳରେ ସେହି ମହାତ୍ମା ଏଠାରେ ନିଜ ପତ୍ନୀମାନଙ୍କୁ ପୋଷଣ କଲେ; ଧର୍ମାତ୍ମା ମତଙ୍ଗ, ରାଜର୍ଷି, ବ୍ୟାଧ ଅବସ୍ଥା ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।
1.92.44
अतीतकाले दुर्भिक्षे अभ्येत्य पुनराक्षमम् ।
मुनिः पारेति नद्या वै नाम चक्रे तदा प्रभुः ॥ १.९२.४४ ॥
ଅତୀତ କାଳରେ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ସମୟରେ ମୁନି ପୁଣି ଆଶ୍ରମକୁ ଆସି ସେତେବେଳେ ସେ ପ୍ରଭୁ ନଦୀର ନାମ
1.92.45
मतङ्गं याजयाञ्चक्रे यत्र प्रीतमनाः स्वयम् ।
त्वं च सोमं भयाद्यस्य गतः पातुं सुरेश्वर ॥ १.९२.४५ ॥
ଯେଉଁଠାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ମନରେ ସେ ନିଜେ ମତଙ୍ଗଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯଜ୍ଞ କରାଇଲେ; ହେ ସୁରେଶ୍ୱର, ଯାହାର ଭୟରେ ତୁମେ ସୋମ ପାନ ପାଇଁ ଗଲ।
1.92.46
चकारान्यं च लोकं वै क्रुद्धो नक्षत्रसंपदा ।
प्रतिश्रवणपूर्वाणि नक्षत्राणि चकार यः।
गुरुशापहतस्यापि त्रिशङ्कोः शरणं ददौ ॥ १.९२.४६ ॥
କ୍ରୋଧରେ ସେ ନକ୍ଷତ୍ର-ସମ୍ପଦରେ ଆଉ ଏକ ଲୋକ ମଧ୍ୟ ରଚିଲେ; ପୂର୍ବରୁ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତ ନକ୍ଷତ୍ରମାନ ରଚିଥିବା ସେ, ଗୁରୁଶାପରେ ଆହତ ତ୍ରିଶଙ୍କୁଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଆଶ୍ରୟ ଦେଲେ।
1.92.47
ब्रह्मर्षिशापं राजर्षिः कथं मोक्ष्यति कौशिकः ।
अवमत्य तदा देवैर्यज्ञाङ्गं तद्विनाशितम् ॥ १.९२.४७ ॥
ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିଙ୍କ ଶାପରୁ ରାଜର୍ଷି କୌଶିକ କିପରି ମୁକ୍ତ ହେବେ? ସେତେବେଳେ ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅପମାନିତ କରି ଯଜ୍ଞାଙ୍ଗ ନଷ୍ଟ କରିଥିଲେ।
1.92.48
अन्यानि च महातेजा यज्ञाङ्गान्यसृजत्प्रभुः ।
निनाय च तदा स्वर्गं त्रिशङ्कुं स महातपाः ॥ १.९२.४८ ॥
ସେହି ମହାତେଜସ୍ୱୀ ପ୍ରଭୁ ଯଜ୍ଞର ଅନ୍ୟ ଅଙ୍ଗମାନ ମଧ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ସେହି ମହାତପସ୍ୱୀ ସେତେବେଳେ ତ୍ରିଶଙ୍କୁଙ୍କୁ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ନେଇଗଲେ।
1.92.49
एतानि यस्य कर्माणि तस्याहं भृशमुद्विजे ।
यथाऽसौ न दहेत्क्रुद्धस्तथाऽऽज्ञापय मां विभो ॥ १.९२.४९ ॥
ଏହି କର୍ମ ଯାହାର, ତାହାଠାରୁ ମୁଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଭୀତ। ହେ ପ୍ରଭୁ, କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ମୋତେ ନ ଜାଳନ୍ତୁ, ଏପରି ଆଜ୍ଞା ଦିଅନ୍ତୁ।
1.92.50
तेजसा निर्दहेल्लोकान्कम्पयेद्धरणीं पदा ।
संक्षिपेच्च महामेरुं तूर्णमावर्तयेद्दिशः ॥ १.९२.५० ॥
ସେ ନିଜ ତେଜରେ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଦଗ୍ଧ କରିପାରନ୍ତି, ପାଦରେ ପୃଥିବୀକୁ କମ୍ପାଇପାରନ୍ତି, ମହାମେରୁକୁ ସଙ୍କୁଚିତ କରିପାରନ୍ତି ଏବଂ ଦିଗସବୁକୁ ଶୀଘ୍ର ଘୂରାଇପାରନ୍ତି।
1.92.51
तादृशं तपसा युक्तं प्रदीप्तमिव पावकम् ।
कथमस्मद्विधा नारी जितेन्द्रियमभिस्पृशेत् ॥ १.९२.५१ ॥
ତପସ୍ୟାରେ ଯୁକ୍ତ, ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ଅଗ୍ନି ସଦୃଶ ସେହି ଜିତେନ୍ଦ୍ରିୟଙ୍କୁ ମୋ ପରି ନାରୀ କିପରି ସ୍ପର୍ଶ କରିବ?
1.92.52
हुताशनमुखं दीप्तं सूर्यचन्द्राक्षितारकम् ।
कालजिह्वं सुरश्रेष्ठ कथमस्मद्विधा स्पृशेत् ॥ १.९२.५२ ॥
ଅଗ୍ନି ପରି ମୁଖ, ସୂର୍ଯ୍ୟ-ଚନ୍ଦ୍ର ଯାହାର ଆଖି, ତାରକାମାନେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, କାଳ ପରି ଜିଭ ଥିବା ତାଙ୍କୁ, ହେ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋ ପରି ନାରୀ କିପରି ଛୁଇଁବ?
1.92.53
यमश्च सोमश्च महर्षयश्च ।
साध्या विश्वे वालस्विल्याश्च सर्वे।
एतेऽपि यस्योद्विजन्ते प्रभावा-
त्तस्मात्कस्मान्मादृशी नोद्विजेत ॥ १.९२.५३ ॥
ଯମ, ସୋମ, ମହର୍ଷିଗଣ, ସାଧ୍ୟଗଣ, ବିଶ୍ୱଦେବଗଣ ଓ ବାଲଖିଲ୍ୟଗଣ, ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ଯାହାଙ୍କ ପ୍ରଭାବରେ ଭୟଭୀତ, ତେବେ ମୋ ପରି ନାରୀ କାହିଁକି ଭୟ ନ କରିବ?
1.92.54
त्वयैवमुक्ता च कथं समीप-
मृषेर्न गच्छेयमहं सुरेन्द्र।
रक्षां च मे चिन्तय देवराज ।
यथा त्वदर्थं रक्षिताऽहं चरेयम् ॥ १.९२.५४ ॥
ତୁମେ ଏପରି କହିବା ପରେ, ହେ ସୁରେନ୍ଦ୍ର, ମୁଁ ଋଷିଙ୍କ ନିକଟକୁ କିପରି ନ ଯିବି? ହେ ଦେବରାଜ, ମୋ ରକ୍ଷା ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କର, ଯେପରି ତୁମ ପାଇଁ ରକ୍ଷିତ ହୋଇ ମୁଁ ବିଚରଣ କରିପାରିବି।
1.92.55
कामं तु मे मारुतस्तत्र वासः ।
प्रक्रीडिताया विवृणोतु देव।
भवेच्च मे मन्मथस्तत्र कार्ये ।
सहायभूतस्तु तव प्रसादात् ॥ १.९२.५५ ॥
ସେହିପରି ହେଉ। ସେଠାରେ ପବନ ମୋର ବାସସ୍ଥାନ ହେଉ; ମୁଁ ଖେଳୁଥିବା ସମୟରେ ସେ ମୋତେ ପ୍ରକାଶ କରୁ, ହେ ଦେବ। ଏବଂ ସେହି କାର୍ଯ୍ୟରେ ମନ୍ମଥ ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ମୋର ସହାୟକ ହେଉ।
1.92.56
वनाच्च वायुः सुरभिः प्रवाया-
त्तस्मिन्काले तमृषिं लोभयन्त्याः।
तथेत्युक्त्वा विहिते चैव तस्मिं-
स्ततो ययौ साऽऽश्रमं कौशिकस्य ॥ १.९२.५६ ॥
ସେହି ସମୟରେ, ମୁଁ ସେହି ଋଷିଙ୍କୁ ଲୋଭାଇବା ବେଳେ, ବନରୁ ସୁଗନ୍ଧିତ ପବନ ବହୁ। 'ସେହିପରି ହେଉ' କହି, ତାହା ବିହିତ ହେବା ପରେ, ସେ କୌଶିକଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଆଡ଼କୁ ଗଲା।