มหาภารตะ · อัธยายะ 1.92
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.92.1
ततो गच्छन्महाबाहुरेकोऽमात्यान्विसृज्य तान् ।
नापश्यच्चाश्रमे तस्मिंस्तमृषिं संशितव्रतम् ॥ १.९२.१ ॥
จากนั้น พระราชาผู้มีพาหุใหญ่ เสด็จไปเพียงพระองค์เดียว หลังจากส่งอำมาตย์เหล่านั้นกลับไปแล้ว แต่ในอาศรมนั้นพระองค์ไม่พบฤๅษีผู้มีวัตรอันเคร่งครัด
1.92.2
सोऽपश्यमानस्तमृषिं शून्यं दृष्ट्वा तथाऽऽश्रमम् ।
उवाच क इहेत्युच्चैर्वनं सन्नादयन्निव ॥ १.९२.२ ॥
ไม่เห็นฤๅษีนั้น และเห็นอาศรมว่างเปล่าเช่นนั้น พระองค์จึงตรัสเสียงดังว่า "ผู้ใดอยู่ที่นี่" ราวกับทำให้ป่าดังก้องไปทั่ว
1.92.3
श्रुत्वाऽथ तस्य तं शब्दं कन्या श्रीरिव रूपिणी ।
निश्चक्रामाश्रमात्तस्मात्तापसीवेषधारिणी ॥ १.९२.३ ॥
เมื่อได้ยินเสียงนั้น หญิงสาวผู้งามดุจพระศรีเอง แต่งกายอย่างนักพรตหญิง ก็เสด็จออกมาจากอาศรมนั้น
1.92.4
सा तं दृष्ट्वैव राजानं दुष्यन्तमसितेक्षणा ।
सुप्रीताऽभ्यागतं तं तु पूज्यं प्राप्तमथेश्वरम् ॥ १.९२.४ ॥
ทันทีที่เห็นพระราชาทุษยันต์ หญิงสาวนัยน์ตาดำสนิทก็ปีติยินดียิ่งนัก ต้อนรับแขกผู้มาถึงและควรเคารพ ผู้เป็นเจ้าที่แท้จริง
1.92.5
रूपयौवनसंपन्ना शीलाचारवती शुभा ।
सा तमायतपद्माक्षं व्यूढोरस्कं महाभुजम् ॥ १.९२.५ ॥
หญิงสาวผู้เป็นมงคล ประกอบด้วยรูปโฉมและความเยาว์วัย มีความประพฤติและจริยาอันดี มองดูพระราชาผู้มีดวงเนตรยาวดุจดอกบัว มีอกกว้าง และพาหุใหญ่
1.92.6
सिंहस्कन्धं दीर्घबाहुं सर्वलक्षणपूजितम् ।
स्पृष्टं मधुरया वाचा साऽब्रवीज्जनमेजया ॥ १.९२.६ ॥
ผู้มีไหล่ดุจราชสีห์ มีพระพาหายาว ได้รับการยกย่องด้วยลักษณะอันเป็นมงคลทั้งปวง หญิงสาวจึงกล่าวด้วยถ้อยคำอันไพเราะกับพระราชานั้น ข้าแต่พระชนเมชัย
1.92.7
स्वागतं त इति क्षिप्रमुवाच प्रतिपूज्य च ।
आसनेनार्चयित्वा च पाद्येनार्घ्येण चैव हि ॥ १.९२.७ ॥
หญิงสาวรีบกล่าวว่า "ขอต้อนรับท่าน" และตอบรับการคารวะ พร้อมทั้งถวายที่นั่ง น้ำล้างพระบาท และเครื่องบูชาแห่งเกียรติ
1.92.8
पप्रच्छानामयं राजन्कुशलं च नराधिपम् ।
यथावदर्चयित्वाऽथ पृष्ट्वा चानामयं तदा ॥ १.९२.८ ॥
ข้าแต่พระราชา หลังจากถวายการบูชาอย่างเหมาะสมแล้ว นางทูลถามถึงพระสุขภาพและความเป็นอยู่ของเจ้าแห่งมนุษย์ และเมื่อถวายการบูชาแล้ว ก็ทูลถามถึงพระอาการประชวรเช่นกัน
1.92.9
उवाच स्मयमानेव किं कार्यं क्रियतामिति ।
आश्रमस्याभिगमने किं त्वं कार्यं चिकीर्षसि ॥ १.९२.९ ॥
นางกล่าวพลางยิ้มว่า "จะให้ทำสิ่งใดเล่า ขอให้บอกมา ท่านมาถึงอาศรมนี้แล้วประสงค์จะทำกิจอะไร"
1.92.10
कस्त्वमद्येह संप्राप्तो महर्षेराश्रमं शुभम् ।
तामब्रवीत्ततो राजा कन्यां मधुरभाषिणीम् ॥ १.९२.१० ॥
"ท่านเป็นผู้ใด จึงมาถึงอาศรมอันเป็นมงคลของมหาฤๅษีในวันนี้" จากนั้นพระราชาตรัสตอบแก่หญิงสาวผู้มีวาจาไพเราะนั้น
1.92.11
दृष्ट्वा सर्वानवद्याङ्गीं यथावत्प्रतिपूजितः ।
राजर्षेस्तस्य पुत्रोऽहमिलिनस्य महात्मनः ॥ १.९२.११ ॥
เมื่อได้เห็นหญิงสาวผู้มีอวัยวะไร้ที่ติ และได้รับการตอบรับการคารวะอย่างเหมาะสม พระราชาจึงตรัสว่า "ข้าพเจ้าเป็นบุตรของราชฤๅษีผู้ยิ่งใหญ่ คือพระอิลิน"
1.92.12
दुष्यन्त इति मे नाम सत्यं पुष्करलोचने ।
आगतोऽहं महाभागमृषिं कण्वमुपासितुम् ॥ १.९२.१२ ॥
"ข้าแต่นางผู้มีดวงเนตรดุจดอกบัว ชื่อของข้าพเจ้าคือทุษยันต์ นั่นเป็นความจริง ข้าพเจ้ามาเพื่อเข้าเฝ้ารับใช้ฤๅษีกัณวะผู้มีบุญวาสนาอันยิ่งใหญ่"
1.92.13
क्व गतो भगवान्भद्रे गन्ममाचक्ष्व शोभने ।
गतः पिता मे भगवान्फलान्याहर्तुमाश्रमात्।
मुहूर्तं संप्रतीक्षस्व द्रष्टास्येनमुपागतम् ॥ १.९२.१३ ॥
ข้าแต่หญิงผู้เป็นมงคล ข้าแต่หญิงผู้รุ่งโรจน์ พระผู้เป็นที่เคารพไปที่ไหนแล้ว บอกข้าพเจ้าด้วยเถิด บิดาของข้าพเจ้าผู้เป็นที่เคารพได้เสด็จออกจากอาศรมไปเก็บผลไม้แล้ว ขอท่านโปรดรอสักครู่ ท่านจะได้เห็นพระองค์เสด็จกลับมา
1.92.14
अपश्यमानस्तमृषिं तथा चोक्तस्तया च सः ।
तां दृष्ट्वा च वरारोहां श्रीमतीं चारुहासिनीम् ॥ १.९२.१४ ॥
เมื่อไม่เห็นฤๅษีนั้น และได้รับการกล่าวตอบเช่นนั้นจากนาง พระองค์จึงทอดพระเนตรหญิงสาวผู้มีสะโพกงาม รุ่งโรจน์ และยิ้มหวาน
1.92.15
विभ्राजमानां वपुषा तपसा च दमेन च ।
रूपयौवनसंपन्नामित्युवाच महीपतिः ॥ १.९२.१५ ॥
หญิงสาวผู้รุ่งเรืองด้วยรูปกาย ด้วยตบะและการข่มใจ ประกอบด้วยรูปโฉมและความเยาว์วัย พระราชาจึงตรัสกับนางดังนี้
1.92.16
का त्वं कस्यासि सुश्रोणि किमर्थं चागता वनम् ।
एवंरूपगुणोपेता कुतस्त्वमसि शोभने ॥ १.९२.१६ ॥
ท่านเป็นใคร เป็นของผู้ใด ข้าแต่หญิงผู้มีสะโพกงาม เหตุใดท่านจึงมาถึงป่านี้ ท่านประกอบด้วยรูปโฉมและคุณสมบัติเช่นนี้ มาจากที่ใดกันเล่า ข้าแต่หญิงผู้รุ่งโรจน์
1.92.17
दर्शनादेव हि शुभे त्वया मेऽपहृतं मनः ।
इच्छामि त्वामहं ज्ञातुं तन्ममाचक्ष्व शोभने ॥ १.९२.१७ ॥
ข้าแต่หญิงผู้เป็นมงคล เพียงแค่ได้เห็นท่าน ท่านก็ได้ฉกจิตใจของข้าพเจ้าไปแล้ว ข้าพเจ้าปรารถนาจะรู้จักท่าน ข้าแต่หญิงผู้รุ่งโรจน์ ขอโปรดบอกเรื่องนั้นแก่ข้าพเจ้าด้วยเถิด
1.92.18
स्थितोस्म्यमितसौभाग्ये विवक्षुश्चास्मि किंचन ।
शृणु मे नागनासोरु वचनं मत्तकाशिनि ॥ १.९२.१८ ॥
ข้าแต่หญิงผู้มีโชคอันหาที่สุดมิได้ ข้าพเจ้ายืนอยู่ที่นี่และปรารถนาจะกล่าวบางสิ่ง ข้าแต่หญิงผู้มีจมูกดุจช้าง มีต้นขางาม ผู้มีความเมามาย ขอโปรดฟังถ้อยคำของข้าพเจ้า
1.92.19
राजर्षेरन्वये जातः पूरोरस्मि विशेषतः ।
वृण्वे त्वामद्य सुश्रोणि दुष्यन्तो वरवर्णिनि ॥ १.९२.१९ ॥
ข้าพเจ้าเกิดในสายตระกูลของราชฤๅษี โดยเฉพาะในวงศ์ปุรุ ข้าแต่หญิงผู้มีสะโพกงาม ข้าแต่หญิงผู้มีผิวพรรณงาม ในวันนี้ ข้าพเจ้า ทุษยันต์ ขอเลือกท่าน
1.92.20
न मेऽन्यत्र क्षत्रियाया मनो जातु प्रवर्तते ।
ऋषिपुत्रीषु चान्यासु नावरासु परासु च ॥ १.९२.२० ॥
จิตใจของข้าพเจ้าไม่เคยหันไปหาหญิงอื่นใดนอกจากหญิงวรรณะกษัตริย์ ไม่หันไปหาบุตรสาวของฤๅษี หรือหญิงอื่นใด ทั้งที่ต่ำกว่าหรือสูงกว่า
1.92.21
तस्मात्प्रणिहितात्मानं विद्दि मां कलभाषिणि ।
यस्यां मे त्वयि भावोऽस्ति क्षत्रिया ह्यसि का वदा ॥ १.९२.२१ ॥
ดังนั้น จงรู้ว่าข้าพเจ้าเป็นผู้มีใจมั่นคง ข้าแต่ผู้มีถ้อยคำไพเราะ ใจของข้าพเจ้าผูกพันอยู่กับเธอ เธอเป็นกษัตริยานารีหรือไม่ จงบอกข้าพเจ้าเถิด เธอเป็นใคร
1.92.22
न हि मे भीरु विप्रायां मनः प्रसहते गतिम् ।
भजे त्वामायतापाङ्गे भक्तं भजितुमर्हसि।
भुङ्क्ष राज्यं विशालाक्षि बुद्धिं मात्वन्यथा कृथाः ॥ १.९२.२२ ॥
ข้าแต่ผู้ขลาดเอ๋ย ใจของข้าพเจ้ามิอาจทนต่อการจะไปสู่หญิงพราหมณ์ได้ ข้าแต่ผู้มีดวงตายาวงาม ข้าพเจ้าปรารถนาเธอ เธอควรยอมรับชายผู้ทุ่มเทรักเธอ ข้าแต่ผู้มีดวงตากว้างเอ๋ย จงเสวยราชสมบัติเถิด และอย่าตั้งความคิดของเธอไปในทางอื่น
1.92.23
एवमुक्ता तु सा कन्या तेन राज्ञा तमाश्रमे ।
उवाच हसती वाक्यमिदं सुमधुराक्षरम् ॥ १.९२.२३ ॥
เมื่อพระราชาตรัสดังนี้ในอาศรมนั้น นางกุมารีก็ยิ้มแล้วกล่าวถ้อยคำนี้ด้วยพยางค์อันไพเราะยิ่ง
1.92.24
कण्वस्याहं भगवतो दुष्यन्त दुहिता मता ।
तपस्विनो धृतिमतो धर्मज्ञस्य महात्मनः ॥ १.९२.२४ ॥
ข้าแต่ทุษยันต์ ข้าพเจ้าถือกันว่าเป็นธิดาของพระกัณวะผู้ทรงภคะ ผู้เป็นดาบส มีธฤติ ผู้รู้ธรรม และมีจิตใจยิ่งใหญ่
1.92.25
अस्वतन्त्रास्मि राजेन्द्र काश्यपो मे गुरुः पिता ।
तमेव प्रार्थय स्वार्थं नायुक्तं कर्तुमर्हसि ॥ १.९२.२५ ॥
ข้าแต่จอมราชันย์ ข้าพเจ้าไม่เป็นอิสระ กาศยปเป็นครูและบิดาของข้าพเจ้า จงขอประสงค์ของพระองค์จากท่านเท่านั้น พระองค์ไม่ควรทำสิ่งที่ไม่สมควร
1.92.26
ऊर्ध्वरेता महाभागे भगवाँल्लोकपूजितः ।
चलेद्धि वृत्ताद्धर्मोपि न चलेत्संशितव्रतः ॥ १.९२.२६ ॥
ข้าแต่ผู้มีบุญยิ่งใหญ่ ท่านผู้ทรงภคะนั้นมีพีรยขึ้นสู่เบื้องบน ได้รับการบูชาจากโลกทั้งหลาย และมีวัตรมั่นคง แม้ธรรมเองอาจหวั่นไหวจากวิถีของตนได้ แต่ท่านจะไม่หวั่นไหว
1.92.27
कथं त्वं तस्य दुहिता संभूता वरवर्णिनी ।
संशयो मे महानत्र तन्मे छेत्तुमिहार्हसि ॥ १.९२.२७ ॥
ข้าแต่ผู้มีผิวพรรณงามเลิศ เธอเกิดเป็นธิดาของท่านได้อย่างไร ข้าพเจ้ามีความสงสัยใหญ่ในเรื่องนี้ ขอเธอโปรดแก้ความสงสัยนั้นให้ข้าพเจ้าด้วย
1.92.28
यथाऽयमागमो मह्यं यथा चेदमभूत्पुरा ।
अन्यथा सन्तमात्मानमन्यथा सत्सु भाषते ॥ १.९२.२८ ॥
เหตุการณ์ที่ข้าพเจ้ามาถึงนี้เป็นอย่างไร และเรื่องนี้เกิดขึ้นในอดีตอย่างไร ผู้ที่ในตนเองเป็นอย่างหนึ่ง ย่อมพูดอีกอย่างหนึ่งต่อหน้าผู้ประเสริฐ
1.92.29
स पापेनावृतो मूर्खस्तेन आत्मापहारकः ।
शृणु राजन्यथातत्त्वं यथाऽस्मि दुहिता मुनेः ॥ १.९२.२९ ॥
คนโง่เขลาผู้นั้น ถูกบาปปกคลุม เป็นขโมยที่ปล้นตนเอง ข้าแต่พระราชา ขอทรงฟังความจริงว่าข้าพเจ้าเป็นธิดาของฤๅษีอย่างไร
1.92.30
ऋषिः कश्चिदिहागम्य मम जन्माभ्यचोदयत् ।
ऊर्ध्वरेता यथासि त्वं कुतस्त्वेयं शकुन्तला ॥ १.९२.३० ॥
ที่นี่มีฤๅษีองค์หนึ่งมาถึงและเร้าเรื่องการเกิดของข้าพเจ้าว่า เมื่อท่านเป็นผู้มีพีรยขึ้นสู่เบื้องบน ศกุนตลานี้มาจากไหนกัน
1.92.31
पुत्री त्वत्तः कथं जाता तत्त्वं मे ब्रूहि काश्यप ।
तस्मै प्रोवाच भगवान्यथा तच्छृणु पार्थिवा ॥ १.९२.३१ ॥
ข้าแต่กาศยป ธิดาเกิดจากท่านได้อย่างไร ขอท่านโปรดบอกความจริงนั้นแก่ข้าพเจ้า ลำดับนั้น พระผู้ทรงภคะได้ตรัสแก่นางว่า ข้าแต่พระราชา ขอทรงฟังว่าเรื่องนั้นเกิดขึ้นอย่างไร
1.92.32
तप्यमानः किल पुरा विश्वामित्रो महत्तपः ।
सुभृशं तापयामास शक्रं सुरगणेश्वरम् ॥ १.९२.३२ ॥
เมื่อครั้งโบราณ วิศวามิตรผู้บำเพ็ญตบะอันยิ่งใหญ่อยู่ ได้ทำให้พระอินทร์ ผู้เป็นใหญ่แห่งหมู่เทพ เดือดร้อนอย่างยิ่ง
1.92.33
तपसा दीप्तवीर्योऽयं स्थानान्मां च्यावयेदिति ।
भीतः पुरन्दरस्तस्मान्मेनकामिदमब्रवीत् ॥ १.९२.३३ ॥
เพราะคิดว่า ผู้นี้มีพลังรุ่งโรจน์จากตบะ อาจทำให้เราหลุดจากตำแหน่ง พระปุรันทระจึงเกิดความหวาดกลัว และตรัสถ้อยคำนี้แก่นางเมนกา
1.92.34
गुणैरप्सरसां दिव्यैर्मेनके त्वं विशिष्यसे ।
श्रेयो मे कुरु कल्याणि यत्त्वां वक्ष्यामि तच्छृणु ॥ १.९२.३४ ॥
ข้าแต่เมนกา ในคุณสมบัติทิพย์ เธอล้ำเลิศกว่าพวกอัปสร ข้าแต่ผู้เป็นมงคล ขอจงทำสิ่งที่ดีแก่ข้าพเจ้าเถิด ขอฟังสิ่งที่ข้าพเจ้าจะบอกเธอ
1.92.35
असावादित्यशङ्काशो विश्वामित्रो महातपाः ।
तप्यमानस्तपो घोरं मम कम्पयते मनः ॥ १.९२.३५ ॥
วิศวามิตรผู้มีตบะยิ่งใหญ่นั้น มีรัศมีประดุจดวงอาทิตย์ กำลังบำเพ็ญตบะอันน่าสะพรึงกลัว และใจของข้าพเจ้าสั่นสะท้าน
1.92.36
मेनके तव भारोऽयं विश्वामित्रः सुमध्यमे ।
शंसितात्मा सुदुर्धर्ष उग्रे तपसि वर्तते ॥ १.९२.३६ ॥
ข้าแต่เมนกา ภาระนี้เป็นของเธอ ข้าแต่ผู้มีเอวบางงาม วิศวามิตรผู้มีจิตใจได้รับการสรรเสริญและควบคุมตนได้ ยากที่ใครจะรุกราน กำลังดำรงอยู่ในตบะอันดุร้าย
1.92.37
स मां न च्यावयेत्स्थानात्तं वै गत्वा प्रलोभय ।
चर तस्य तपोविघ्नं कुरु मे प्रियमुत्तमम् ॥ १.९२.३७ ॥
ขออย่าให้เขาทำให้ข้าพเจ้าหลุดจากที่ได้ จงไปยั่วยวนเขา ทำให้การบำเพ็ญตบะของเขาเกิดอุปสรรค และทำสิ่งที่เป็นที่รักยิ่งแก่ข้าพเจ้า
1.92.38
रूपयौवनमाधुर्यचेष्टितस्मितभाषणैः ।
लोभयित्वा वरारोहे तपसस्तं निवर्तय ॥ १.९२.३८ ॥
ข้าแต่ผู้มีสะโพกงาม ด้วยรูปโฉม ความเยาว์ วัย ความงาม ท่วงท่า รอยยิ้ม และถ้อยคำ จงยั่วยวนเขาแล้วให้เขากลับจากตบะนั้นเสีย
1.92.39
महातेजाः स भगवांस्तथैव च महातपाः ।
कोपनश्च तथा ह्येनं जानाति भगवानपि ॥ १.९२.३९ ॥
ท่านผู้ทรงภคะนั้นมีเดชยิ่งใหญ่ และมีตบะยิ่งใหญ่เช่นกัน อีกทั้งมีความโกรธง่าย พระผู้ทรงภคะก็ทรงรู้เรื่องนี้เช่นกัน
1.92.40
तेजस्तपसश्चैव कोपस्य च महात्मनः ।
त्वमप्युद्विजसे यस्य नोद्विजेयमहं कथम् ॥ १.९२.४० ॥
แม้เธอเองยังหวั่นไหวเพราะเดช ตบะ และความโกรธของท่านผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่นั้น ข้าพเจ้าจะไม่หวั่นไหวต่อเขาได้อย่างไรเล่า
1.92.41
महाभागं वसिष्ठं यः पुत्रैरिष्टैर्व्ययोजयत् ।
क्षत्रजातश्च यः पूर्वमभवद्ब्राह्मणो बलात् ॥ १.९२.४१ ॥
ผู้ที่ทำให้พระวสิษฐผู้มีบุญยิ่งต้องพลัดพรากจากบุตรอันเป็นที่รัก และผู้ที่เกิดเป็นกษัตริย์มาก่อนแต่ได้กลายเป็นพราหมณ์ด้วยกำลังบังคับ
1.92.42
शौचार्थं यो नदीं चक्रे दुर्गमां बहुभिर्जलैः ।
यां तां पुण्यतमां लोके कौशिकीति विदुर्जनाः ॥ १.९२.४२ ॥
ผู้ที่เพื่อการชำระล้าง ได้ทำให้แม่น้ำที่ข้ามได้ยากด้วยน้ำจำนวนมากให้เกิดขึ้น แม่น้ำสายที่ผู้คนในโลกรู้จักว่าศักดิ์สิทธิ์ยิ่งที่สุด มีนามว่าเกาศิกี
1.92.43
बभार यत्रास्य पुरा काले दुर्गे महात्मनः ।
दारान्मतङ्गो धर्मात्मा राजर्षिर्व्याधतां गतः ॥ १.९२.४३ ॥
ในกาลก่อน ณ ที่นั้นเอง ผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ผู้นั้นได้เลี้ยงดูภริยาทั้งหลาย ส่วนมตังคะผู้มีใจชอบธรรม ผู้เป็นราชฤๅษี ได้ตกไปอยู่ในฐานะของนายพราน
1.92.44
अतीतकाले दुर्भिक्षे अभ्येत्य पुनराक्षमम् ।
मुनिः पारेति नद्या वै नाम चक्रे तदा प्रभुः ॥ १.९२.४४ ॥
ในกาลที่เกิดทุพภิกขภัยในอดีต ฤๅษีได้กลับมายังอาศรมอีกครั้ง แล้วผู้เป็นใหญ่ผู้นั้นจึงตั้งชื่อแม่น้ำว่า ปารา
1.92.45
मतङ्गं याजयाञ्चक्रे यत्र प्रीतमनाः स्वयम् ।
त्वं च सोमं भयाद्यस्य गतः पातुं सुरेश्वर ॥ १.९२.४५ ॥
ที่ซึ่งด้วยใจอันยินดี พระองค์เองได้ให้มตังคะประกอบพิธียัญ และข้าแต่จ้าวแห่งเทพ พระองค์ก็เสด็จหนีไปเพื่อดื่มโสม เพราะความกลัวต่อผู้นั้น
1.92.46
चकारान्यं च लोकं वै क्रुद्धो नक्षत्रसंपदा ।
प्रतिश्रवणपूर्वाणि नक्षत्राणि चकार यः।
गुरुशापहतस्यापि त्रिशङ्कोः शरणं ददौ ॥ १.९२.४६ ॥
ด้วยความกริ้ว ท่านได้สร้างอีกโลกหนึ่งด้วยความอุดมแห่งกลุ่มดาวฤกษ์ ผู้ที่ทำให้กลุ่มดาวฤกษ์ปรากฏ ซึ่งเคยให้คำสัญญาไว้ก่อน และได้ให้ที่พึ่งแก่ตรีศังกุ ผู้ถูกคำสาปของคุรุทำให้ล้มลง
1.92.47
ब्रह्मर्षिशापं राजर्षिः कथं मोक्ष्यति कौशिकः ।
अवमत्य तदा देवैर्यज्ञाङ्गं तद्विनाशितम् ॥ १.९२.४७ ॥
ราชฤๅษีเกาศิกะจะพ้นจากคำสาปของพรหมฤๅษีได้อย่างไร ครั้งนั้น เทพทั้งหลายได้ดูหมิ่นท่าน และได้ทำลายส่วนหนึ่งของพิธียัญนั้น
1.92.48
अन्यानि च महातेजा यज्ञाङ्गान्यसृजत्प्रभुः ।
निनाय च तदा स्वर्गं त्रिशङ्कुं स महातपाः ॥ १.९२.४८ ॥
ผู้เป็นใหญ่ผู้มีเดชานุภาพยิ่งนั้น ได้สร้างองค์ประกอบอื่นของพิธียัญอีกด้วย และในครั้งนั้น ผู้มีตบะยิ่งใหญ่ผู้นั้นได้นำตรีศังกุขึ้นสู่สวรรค์
1.92.49
एतानि यस्य कर्माणि तस्याहं भृशमुद्विजे ।
यथाऽसौ न दहेत्क्रुद्धस्तथाऽऽज्ञापय मां विभो ॥ १.९२.४९ ॥
ข้าพเจ้าหวาดหวั่นอย่างยิ่งต่อผู้ที่การกระทำเหล่านี้เป็นของเขา ข้าแต่ท่านผู้ยิ่งใหญ่ ขอโปรดบัญชาข้าพเจ้าเถิด เพื่อว่าแม้เขาจะโกรธ เขาก็จะไม่เผาข้าพเจ้า
1.92.50
तेजसा निर्दहेल्लोकान्कम्पयेद्धरणीं पदा ।
संक्षिपेच्च महामेरुं तूर्णमावर्तयेद्दिशः ॥ १.९२.५० ॥
ผู้นั้นอาจเผาโลกทั้งหลายด้วยเดชของตน ทำให้แผ่นดินสะเทือนด้วยเท้า หดเขาพระสุเมรุใหญ่ และหมุนทิศทั้งหลายอย่างรวดเร็ว
1.92.51
तादृशं तपसा युक्तं प्रदीप्तमिव पावकम् ।
कथमस्मद्विधा नारी जितेन्द्रियमभिस्पृशेत् ॥ १.९२.५१ ॥
หญิงเช่นข้าพเจ้าจะกล้าแตะต้องผู้เช่นนั้นได้อย่างไร ผู้ประกอบด้วยตบะ ลุกโชนดุจไฟ และมีอินทรีย์ที่ตนพิชิตแล้ว
1.92.52
हुताशनमुखं दीप्तं सूर्यचन्द्राक्षितारकम् ।
कालजिह्वं सुरश्रेष्ठ कथमस्मद्विधा स्पृशेत् ॥ १.९२.५२ ॥
ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่เทพ หญิงเช่นข้าพเจ้าจะกล้าแตะต้องผู้มีพักตร์ดุจไฟบูชายัญ ลุกโชน มีดวงอาทิตย์และดวงจันทร์เป็นดวงตา มีดวงดาวเป็นดวงตา และมีความตายเป็นลิ้นได้อย่างไร
1.92.53
यमश्च सोमश्च महर्षयश्च ।
साध्या विश्वे वालस्विल्याश्च सर्वे।
एतेऽपि यस्योद्विजन्ते प्रभावा-
त्तस्मात्कस्मान्मादृशी नोद्विजेत ॥ १.९२.५३ ॥
ยมและโสม มหาฤๅษีทั้งหลาย พวกสาธยะ วิศวเทพ และวาลขิลยะ ทั้งหมดนี้ยังหวาดหวั่นด้วยอำนาจของผู้นั้น เหตุใดหญิงเช่นข้าพเจ้าจึงจะไม่หวาดหวั่นเล่า
1.92.54
त्वयैवमुक्ता च कथं समीप-
मृषेर्न गच्छेयमहं सुरेन्द्र।
रक्षां च मे चिन्तय देवराज ।
यथा त्वदर्थं रक्षिताऽहं चरेयम् ॥ १.९२.५४ ॥
ข้าแต่จ้าวแห่งเทพ เมื่อได้รับคำสั่งจากพระองค์เช่นนี้ ข้าพเจ้าจะไม่เข้าไปใกล้ฤๅษีได้อย่างไรเล่า ข้าแต่เทพราชา ขอทรงคิดถึงการคุ้มครองข้าพเจ้าด้วยเถิด เพื่อข้าพเจ้าจะได้เที่ยวไปได้ด้วยการคุ้มครอง เพื่อประโยชน์ของพระองค์
1.92.55
कामं तु मे मारुतस्तत्र वासः ।
प्रक्रीडिताया विवृणोतु देव।
भवेच्च मे मन्मथस्तत्र कार्ये ।
सहायभूतस्तु तव प्रसादात् ॥ १.९२.५५ ॥
ก็ตามใจเถิด ขอให้ลมพัดเป็นที่อยู่ของข้าพเจ้าที่นั่น และเมื่อข้าพเจ้ากำลังเล่นอยู่ ข้าแต่เทพ ขอให้ลมเปิดเผยข้าพเจ้าด้วย และในกิจนั้น ขอให้มันมถะเป็นผู้ช่วยข้าพเจ้า ด้วยพระกรุณาของพระองค์
1.92.56
वनाच्च वायुः सुरभिः प्रवाया-
त्तस्मिन्काले तमृषिं लोभयन्त्याः।
तथेत्युक्त्वा विहिते चैव तस्मिं-
स्ततो ययौ साऽऽश्रमं कौशिकस्य ॥ १.९२.५६ ॥
ขอให้ลมหอมพัดมาจากป่าในเวลานั้น ขณะที่ข้าพเจ้ากำลังล่อลวงฤๅษีนั้น ครั้นกล่าวว่า "เป็นเช่นนั้นเถิด" และเมื่อจัดการเสร็จแล้ว นางก็ไปยังอาศรมของเกาศิกะ