മഹാഭാരതം · അധ്യായം 1.92
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.92.1
ततो गच्छन्महाबाहुरेकोऽमात्यान्विसृज्य तान् ।
नापश्यच्चाश्रमे तस्मिंस्तमृषिं संशितव्रतम् ॥ १.९२.१ ॥
അനന്തരം മഹാബാഹുവായ രാജാവ് ഒറ്റയ്ക്ക് പോകവേ, മന്ത്രിമാരെ പറഞ്ഞയച്ചു; ആ ആശ്രമത്തിൽ കഠിനവ്രതനായ ആ ഋഷിയെ കണ്ടില്ല.
1.92.2
सोऽपश्यमानस्तमृषिं शून्यं दृष्ट्वा तथाऽऽश्रमम् ।
उवाच क इहेत्युच्चैर्वनं सन्नादयन्निव ॥ १.९२.२ ॥
ആ ഋഷിയെ കാണാതെ, ആശ്രമം ശൂന്യമായി കിടക്കുന്നത് കണ്ട്, കാടിനെ മുഴക്കുന്നതുപോലെ അവൻ ഉച്ചത്തിൽ 'ഇവിടെ ആരുണ്ട്?' എന്ന് വിളിച്ചു.
1.92.3
श्रुत्वाऽथ तस्य तं शब्दं कन्या श्रीरिव रूपिणी ।
निश्चक्रामाश्रमात्तस्मात्तापसीवेषधारिणी ॥ १.९२.३ ॥
ആ ശബ്ദം കേട്ട്, ശ്രീദേവിയെപ്പോലെ സൗന്ദര്യമുള്ള ഒരു കന്യക തപസ്വിനിയുടെ വേഷം ധരിച്ച് ആ ആശ്രമത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തുവന്നു.
1.92.4
सा तं दृष्ट्वैव राजानं दुष्यन्तमसितेक्षणा ।
सुप्रीताऽभ्यागतं तं तु पूज्यं प्राप्तमथेश्वरम् ॥ १.९२.४ ॥
കറുത്ത കണ്ണുകളുള്ള അവൾ ദുഷ്യന്ത രാജാവിനെ കണ്ടപ്പോഴേ, അതിയായ സന്തോഷത്തോടെ, വന്നെത്തിയ പൂജനീയനായ ആ ഈശ്വരതുല്യനായ രാജാവിനെ സ്വാഗതം ചെയ്തു.
1.92.5
रूपयौवनसंपन्ना शीलाचारवती शुभा ।
सा तमायतपद्माक्षं व्यूढोरस्कं महाभुजम् ॥ १.९२.५ ॥
രൂപവും യൗവനവുമുള്ള, സ്വഭാവ-ആചാരങ്ങളുള്ള, ശുഭയായ ആ കന്യക — നീണ്ട താമരക്കണ്ണുള്ള, വിശാലമാർവ്വുള്ള, മഹാബാഹുവായ അവനെ (നോക്കി).
1.92.6
सिंहस्कन्धं दीर्घबाहुं सर्वलक्षणपूजितम् ।
स्पृष्टं मधुरया वाचा साऽब्रवीज्जनमेजया ॥ १.९२.६ ॥
സിംഹത്തോളുള്ള, നീണ്ട ബാഹുക്കളുള്ള, സർവ്വലക്ഷണങ്ങളാൽ പൂജിതനായ അവനെ മധുരവാക്കാൽ സംബോധന ചെയ്തു — ഹേ ജനമേജയാ! അവൾ പറഞ്ഞു.
1.92.7
स्वागतं त इति क्षिप्रमुवाच प्रतिपूज्य च ।
आसनेनार्चयित्वा च पाद्येनार्घ्येण चैव हि ॥ १.९२.७ ॥
"സ്വാഗതം" എന്ന് ഉടനെ പറഞ്ഞ്, പ്രതിപൂജ ചെയ്ത്, ആസനം, പാദ്യം, അർഘ്യം എന്നിവകൊണ്ട് അവനെ ബഹുമാനിച്ചു.
1.92.8
पप्रच्छानामयं राजन्कुशलं च नराधिपम् ।
यथावदर्चयित्वाऽथ पृष्ट्वा चानामयं तदा ॥ १.९२.८ ॥
രാജാവേ, അവൾ യഥാവിധി ബഹുമാനിച്ച് ആ നരാധിപന്റെ ക്ഷേമവും ആരോഗ്യവും ചോദിച്ചു; പിന്നെ അവന്റെ സൗഖ്യവും അന്വേഷിച്ചു.
1.92.9
उवाच स्मयमानेव किं कार्यं क्रियतामिति ।
आश्रमस्याभिगमने किं त्वं कार्यं चिकीर्षसि ॥ १.९२.९ ॥
പുഞ്ചിരിക്കുന്നതുപോലെ അവൾ പറഞ്ഞു: "എന്താണ് ചെയ്യേണ്ടത്? ഈ ആശ്രമത്തിൽ വന്നതിന് നിങ്ങൾ എന്ത് ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു?"
1.92.10
कस्त्वमद्येह संप्राप्तो महर्षेराश्रमं शुभम् ।
तामब्रवीत्ततो राजा कन्यां मधुरभाषिणीम् ॥ १.९२.१० ॥
"ഇന്ന് ഈ മഹർഷിയുടെ ശുഭമായ ആശ്രമത്തിൽ വന്നവനായ നീ ആരാണ്?" അപ്പോൾ രാജാവ് മധുരമായി സംസാരിക്കുന്ന ആ കന്യകയോട് പറഞ്ഞു.
1.92.11
दृष्ट्वा सर्वानवद्याङ्गीं यथावत्प्रतिपूजितः ।
राजर्षेस्तस्य पुत्रोऽहमिलिनस्य महात्मनः ॥ १.९२.११ ॥
കുറ്റമറ്റ അവയവങ്ങളുള്ള ആ കന്യകയെ കണ്ട്, യഥാവിധി ബഹുമാനം ലഭിച്ചവനായി (അവൻ പറഞ്ഞു): "മഹാത്മാവായ ഇലിന എന്ന രാജർഷിയുടെ പുത്രനാണ് ഞാൻ."
1.92.12
दुष्यन्त इति मे नाम सत्यं पुष्करलोचने ।
आगतोऽहं महाभागमृषिं कण्वमुपासितुम् ॥ १.९२.१२ ॥
"ഹേ പുഷ്കരലോചനേ, എന്റെ പേര് സത്യമായും ദുഷ്യന്തൻ. മഹാഭാഗ്യനായ ഋഷി കണ്വനെ സേവിക്കാനാണ് ഞാൻ വന്നത്."
1.92.13
क्व गतो भगवान्भद्रे गन्ममाचक्ष्व शोभने ।
गतः पिता मे भगवान्फलान्याहर्तुमाश्रमात्।
मुहूर्तं संप्रतीक्षस्व द्रष्टास्येनमुपागतम् ॥ १.९२.१३ ॥
ഓ നല്ലവളേ, ഓ സുന്ദരീ, ഭഗവാൻ എവിടേക്കാണ് പോയത്? എന്നോട് പറയൂ. എന്റെ പിതാവായ ഭഗവാൻ പഴങ്ങൾ കൊണ്ടുവരാൻ ആശ്രമത്തിൽ നിന്ന് പോയിരിക്കുന്നു. ഒരു നിമിഷം കാത്തിരിക്കൂ; അദ്ദേഹം വരുന്നത് നീ കാണും.
1.92.14
अपश्यमानस्तमृषिं तथा चोक्तस्तया च सः ।
तां दृष्ट्वा च वरारोहां श्रीमतीं चारुहासिनीम् ॥ १.९२.१४ ॥
ആ ഋഷിയെ കാണാതെ, അവളാൽ അങ്ങനെ പറയപ്പെട്ടവൻ, സുന്ദരമായ അരക്കെട്ടുള്ള, തേജസ്വിനിയായ, മധുരമായി ചിരിക്കുന്ന അവളെ കണ്ടു.
1.92.15
विभ्राजमानां वपुषा तपसा च दमेन च ।
रूपयौवनसंपन्नामित्युवाच महीपतिः ॥ १.९२.१५ ॥
ശരീരത്താലും തപസ്സിനാലും ദമത്താലും പ്രകാശിക്കുന്ന, രൂപയൗവനസമ്പന്നയായ അവളോട് രാജാവ് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
1.92.16
का त्वं कस्यासि सुश्रोणि किमर्थं चागता वनम् ।
एवंरूपगुणोपेता कुतस्त्वमसि शोभने ॥ १.९२.१६ ॥
നീ ആരാണ്, സുന്ദരമായ അരക്കെട്ടുള്ളവളേ? നീ ആരുടെ മകളാണ്, എന്തിനായാണ് കാട്ടിൽ വന്നത്? ഇത്ര രൂപഗുണങ്ങളോടെ നീ എവിടെ നിന്ന് വന്നു, ഓ ശോഭനേ?
1.92.17
दर्शनादेव हि शुभे त्वया मेऽपहृतं मनः ।
इच्छामि त्वामहं ज्ञातुं तन्ममाचक्ष्व शोभने ॥ १.९२.१७ ॥
ഓ ശുഭേ, നിന്നെ കണ്ടതുതന്നെ എന്റെ മനസ്സ് നീ കവർന്നിരിക്കുന്നു. നിന്നെ അറിയാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; അത് എന്നോട് പറയൂ, ഓ ശോഭനേ.
1.92.18
स्थितोस्म्यमितसौभाग्ये विवक्षुश्चास्मि किंचन ।
शृणु मे नागनासोरु वचनं मत्तकाशिनि ॥ १.९२.१८ ॥
അപരിമിതസൗഭാഗ്യേ, ഞാൻ ഇവിടെ നിൽക്കുന്നു; എന്തോ പറയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ആനക്കൈ പോലെ സുന്ദരമായ തുടയുള്ളവളേ, മത്തകാശിനീ, എന്റെ വാക്ക് കേൾക്കൂ.
1.92.19
राजर्षेरन्वये जातः पूरोरस्मि विशेषतः ।
वृण्वे त्वामद्य सुश्रोणि दुष्यन्तो वरवर्णिनि ॥ १.९२.१९ ॥
രാജർഷിയുടെ വംശത്തിൽ, വിശേഷിച്ച് പൂരുവിന്റെ വംശത്തിൽ ജനിച്ചവനാണ് ഞാൻ. സുന്ദരമായ അരക്കെട്ടുള്ളവളേ, ശ്രേഷ്ഠവർണ്ണയായവളേ, ദുഷ്യന്തനായ ഞാൻ ഇന്ന് നിന്നെ വരിക്കുന്നു.
1.92.20
न मेऽन्यत्र क्षत्रियाया मनो जातु प्रवर्तते ।
ऋषिपुत्रीषु चान्यासु नावरासु परासु च ॥ १.९२.२० ॥
ഒരു ക്ഷത്രിയസ്ത്രീയല്ലാതെ മറ്റൊരിടത്തും എന്റെ മനസ്സ് ഒരിക്കലും പോകുന്നില്ല. ഋഷിപുത്രിമാരിലോ മറ്റു സ്ത്രീകളിലോ, താഴ്ന്നവരിലോ ഉയർന്നവരിലോ പോലും എന്റെ മനസ്സ് പോകുന്നില്ല.
1.92.21
तस्मात्प्रणिहितात्मानं विद्दि मां कलभाषिणि ।
यस्यां मे त्वयि भावोऽस्ति क्षत्रिया ह्यसि का वदा ॥ १.९२.२१ ॥
അതിനാൽ എന്നെ മനസ്സ് ഉറപ്പിച്ചവനായി അറിയുക, മധുരഭാഷിണീ. നിന്നിൽ എനിക്ക് ഭാവമുണ്ട്; നീ ക്ഷത്രിയസ്ത്രീയാണോ? നീ ആരാണ്? പറയൂ.
1.92.22
न हि मे भीरु विप्रायां मनः प्रसहते गतिम् ।
भजे त्वामायतापाङ्गे भक्तं भजितुमर्हसि।
भुङ्क्ष राज्यं विशालाक्षि बुद्धिं मात्वन्यथा कृथाः ॥ १.९२.२२ ॥
ഭീരുവേ, ബ്രാഹ്മണസ്ത്രീയുടെ നേർക്ക് എന്റെ മനസ്സ് പോകുന്നത് സഹിക്കുന്നില്ല. ആയതനേത്രേ, ഞാൻ നിന്നെ ഭജിക്കുന്നു; ഭക്തനെ സ്വീകരിക്കുന്നത് നിനക്ക് യോഗ്യമാണ്. വിശാലാക്ഷീ, രാജ്യം അനുഭവിക്കുക; നിന്റെ ബുദ്ധി മറ്റൊരുവിധമാക്കരുത്.
1.92.23
एवमुक्ता तु सा कन्या तेन राज्ञा तमाश्रमे ।
उवाच हसती वाक्यमिदं सुमधुराक्षरम् ॥ १.९२.२३ ॥
രാജാവ് ആശ്രമത്തിൽ ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞപ്പോൾ ആ കന്യക ചിരിച്ചുകൊണ്ട് അവനോട് അതിമധുരമായ അക്ഷരങ്ങളിൽ ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
1.92.24
कण्वस्याहं भगवतो दुष्यन्त दुहिता मता ।
तपस्विनो धृतिमतो धर्मज्ञस्य महात्मनः ॥ १.९२.२४ ॥
ദുഷ്യന്താ, ഞാൻ ഭഗവാൻ കണ്വന്റെ പുത്രിയായി കരുതപ്പെടുന്നു — ആ തപസ്വിയും ധൃതിമാനും ധർമ്മജ്ഞനുമായ മഹാത്മാവിന്റെ.
1.92.25
अस्वतन्त्रास्मि राजेन्द्र काश्यपो मे गुरुः पिता ।
तमेव प्रार्थय स्वार्थं नायुक्तं कर्तुमर्हसि ॥ १.९२.२५ ॥
ഹേ രാജേന്ദ്രാ, ഞാൻ സ്വതന്ത്രയല്ല; കാശ്യപൻ എന്റെ ഗുരുവും പിതാവുമാണ്. നിന്റെ ആവശ്യം അദ്ദേഹത്തോട് തന്നെ ചോദിക്കുക; അനുചിതമായത് ചെയ്യുന്നത് നിനക്ക് യോജിച്ചതല്ല.
1.92.26
ऊर्ध्वरेता महाभागे भगवाँल्लोकपूजितः ।
चलेद्धि वृत्ताद्धर्मोपि न चलेत्संशितव्रतः ॥ १.९२.२६ ॥
ഹേ മഹാഭാഗേ, ഊർധ്വരേതസ്സായ ഭഗവാൻ, ലോകപൂജിതനാണ്; ദൃഢവ്രതനാണ്. ധർമ്മം പോലും തന്റെ ആചാരത്തിൽ നിന്ന് ഇളകിയേക്കാം; എന്നാൽ അദ്ദേഹം ഇളകില്ല.
1.92.27
कथं त्वं तस्य दुहिता संभूता वरवर्णिनी ।
संशयो मे महानत्र तन्मे छेत्तुमिहार्हसि ॥ १.९२.२७ ॥
ഹേ വരവർണിനീ, നീ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പുത്രിയായി എങ്ങനെ ജനിച്ചു? ഇവിടെ എനിക്ക് വലിയ സംശയമുണ്ട്; അത് തീർക്കുന്നത് നിനക്ക് യോജിച്ചതാണ്.
1.92.28
यथाऽयमागमो मह्यं यथा चेदमभूत्पुरा ।
अन्यथा सन्तमात्मानमन्यथा सत्सु भाषते ॥ १.९२.२८ ॥
എന്റെ ഈ വരവ് എങ്ങനെ സംഭവിച്ചുവോ, മുമ്പ് ഇത് എങ്ങനെ സംഭവിച്ചുവോ (അതുപോലെ); താൻ ഒന്നായിരിക്കെ സജ്ജനങ്ങളുടെ മുന്നിൽ മറ്റൊന്ന് പറയുന്നവൻ.
1.92.29
स पापेनावृतो मूर्खस्तेन आत्मापहारकः ।
शृणु राजन्यथातत्त्वं यथाऽस्मि दुहिता मुनेः ॥ १.९२.२९ ॥
പാപത്താൽ മൂടപ്പെട്ട ആ മൂഢൻ, കള്ളൻ, സ്വയം അപഹരിച്ചവൻ. ഹേ രാജാവേ, ഞാൻ മുനിയുടെ പുത്രിയാണെന്ന് യഥാർത്ഥത്തിൽ കേൾക്കൂ.
1.92.30
ऋषिः कश्चिदिहागम्य मम जन्माभ्यचोदयत् ।
ऊर्ध्वरेता यथासि त्वं कुतस्त्वेयं शकुन्तला ॥ १.९२.३० ॥
ഇവിടെ ഒരു ഋഷി വന്ന് എന്റെ ജന്മത്തെ കുറിച്ച് പറഞ്ഞു—'നീ ഊർധ്വരേതസ്സാണെന്നിരിക്കെ ഈ ശകുന്തള എവിടെനിന്ന്?'
1.92.31
पुत्री त्वत्तः कथं जाता तत्त्वं मे ब्रूहि काश्यप ।
तस्मै प्रोवाच भगवान्यथा तच्छृणु पार्थिवा ॥ १.९२.३१ ॥
മകൾ നിന്നിൽ നിന്ന് എങ്ങനെ ജനിച്ചു? കാശ്യപാ, അത് എനിക്ക് പറഞ്ഞുതരൂ. അപ്പോൾ ഭഗവാൻ അവളോട് പറഞ്ഞു, രാജാവേ, എങ്ങനെയെന്ന് കേൾക്കുക.
1.92.32
तप्यमानः किल पुरा विश्वामित्रो महत्तपः ।
सुभृशं तापयामास शक्रं सुरगणेश्वरम् ॥ १.९२.३२ ॥
പണ്ട് വിശ്വാമിത്രൻ മഹാതപസ്സ് ചെയ്തുകൊണ്ടിരിക്കെ, ദേവഗണങ്ങളുടെ അധിപനായ ഇന്ദ്രനെ അത്യന്തം ദുഃഖിപ്പിച്ചു.
1.92.33
तपसा दीप्तवीर्योऽयं स्थानान्मां च्यावयेदिति ।
भीतः पुरन्दरस्तस्मान्मेनकामिदमब्रवीत् ॥ १.९२.३३ ॥
തപസ്സിനാൽ ജ്വലിക്കുന്ന വീര്യമുള്ള ഇവൻ എന്നെ സ്ഥാനത്തുനിന്ന് ഇളക്കിയേക്കും എന്നു ഭയന്ന പുരന്ദരൻ മേനകയോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
1.92.34
गुणैरप्सरसां दिव्यैर्मेनके त्वं विशिष्यसे ।
श्रेयो मे कुरु कल्याणि यत्त्वां वक्ष्यामि तच्छृणु ॥ १.९२.३४ ॥
മേനകേ, ദിവ്യഗുണങ്ങളാൽ നീ അപ്സരസ്സുകളിൽ ശ്രേഷ്ഠയാകുന്നു. കല്യാണീ, എനിക്ക് നന്മ ചെയ്യൂ; ഞാൻ പറയുന്നത് കേൾക്കൂ.
1.92.35
असावादित्यशङ्काशो विश्वामित्रो महातपाः ।
तप्यमानस्तपो घोरं मम कम्पयते मनः ॥ १.९२.३५ ॥
സൂര്യതുല്യൻ, മഹാതപസ്വിയായ വിശ്വാമിത്രൻ ഘോരതപസ്സ് ചെയ്യുന്നു; അതിനാൽ എന്റെ മനസ്സ് വിറയ്ക്കുന്നു.
1.92.36
मेनके तव भारोऽयं विश्वामित्रः सुमध्यमे ।
शंसितात्मा सुदुर्धर्ष उग्रे तपसि वर्तते ॥ १.९२.३६ ॥
മേനകേ, ഈ ഭാരം നിന്റേതാണ്; സുമധ്യമേ, ആത്മനിയന്ത്രണമുള്ളവനും അജയ്യനുമായ വിശ്വാമിത്രൻ ഉഗ്രതപസ്സിൽ മുഴുകിയിരിക്കുന്നു.
1.92.37
स मां न च्यावयेत्स्थानात्तं वै गत्वा प्रलोभय ।
चर तस्य तपोविघ्नं कुरु मे प्रियमुत्तमम् ॥ १.९२.३७ ॥
അവൻ എന്നെ എന്റെ സ്ഥാനത്തുനിന്ന് ഇളക്കാതിരിക്കാൻ, നീ ചെന്ന് അവനെ വശീകരിക്കുക. അവന്റെ തപസ്സിന് വിഘ്നം വരുത്തി എനിക്ക് ഏറ്റവും പ്രിയമായത് ചെയ്യുക.
1.92.38
रूपयौवनमाधुर्यचेष्टितस्मितभाषणैः ।
लोभयित्वा वरारोहे तपसस्तं निवर्तय ॥ १.९२.३८ ॥
സുന്ദരമായ അരക്കെട്ടുള്ളവളേ, സൗന്ദര്യം, യൗവനം, മാധുര്യം, ചേഷ്ടകൾ, പുഞ്ചിരി, സംസാരം എന്നിവകൊണ്ട് അവനെ വശീകരിച്ച് തപസ്സിൽനിന്ന് പിന്തിരിപ്പിക്കുക.
1.92.39
महातेजाः स भगवांस्तथैव च महातपाः ।
कोपनश्च तथा ह्येनं जानाति भगवानपि ॥ १.९२.३९ ॥
അദ്ദേഹം മഹാതേജസ്വിയും മഹാതപസ്വിയുമാണ്, അതുപോലെ കോപസ്വഭാവിയുമാണ്; ഭഗവാനും ഇത് അറിയുന്നു.
1.92.40
तेजस्तपसश्चैव कोपस्य च महात्मनः ।
त्वमप्युद्विजसे यस्य नोद्विजेयमहं कथम् ॥ १.९२.४० ॥
മഹാത്മാവിന്റെ തേജസ്സും തപസ്സും കോപവും കണ്ട് നീ തന്നെ ഭയപ്പെടുന്നു; അവനെ ഞാൻ എങ്ങനെ ഭയപ്പെടാതിരിക്കും?
1.92.41
महाभागं वसिष्ठं यः पुत्रैरिष्टैर्व्ययोजयत् ।
क्षत्रजातश्च यः पूर्वमभवद्ब्राह्मणो बलात् ॥ १.९२.४१ ॥
മഹാഭാഗ്യനായ വസിഷ്ഠനെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രിയപുത്രന്മാരിൽനിന്ന് വേർപെടുത്തിയവൻ; മുൻപ് ക്ഷത്രിയനായി ജനിച്ച് ബലത്താൽ ബ്രാഹ്മണനായവൻ—
1.92.42
शौचार्थं यो नदीं चक्रे दुर्गमां बहुभिर्जलैः ।
यां तां पुण्यतमां लोके कौशिकीति विदुर्जनाः ॥ १.९२.४२ ॥
ശുദ്ധിക്കായി പലജലങ്ങളാൽ കടക്കാൻ പ്രയാസമാക്കിയ നദിയെ സൃഷ്ടിച്ചവൻ—ലോകത്ത് ജനങ്ങൾ ഏറ്റവും പുണ്യമായ ആ നദിയെ 'കൗശികി' എന്ന് അറിയുന്നു.
1.92.43
बभार यत्रास्य पुरा काले दुर्गे महात्मनः ।
दारान्मतङ्गो धर्मात्मा राजर्षिर्व्याधतां गतः ॥ १.९२.४३ ॥
പണ്ടൊരു കാലത്ത് ആ മഹാത്മാവ് ഇവിടെ തന്റെ ഭാര്യമാരെ പോറ്റി; ധർമാത്മാവായ മതംഗൻ, രാജർഷി, വേടന്റെ അവസ്ഥ പ്രാപിച്ചു.
1.92.44
अतीतकाले दुर्भिक्षे अभ्येत्य पुनराक्षमम् ।
मुनिः पारेति नद्या वै नाम चक्रे तदा प्रभुः ॥ १.९२.४४ ॥
പണ്ടത്തെ ക്ഷാമകാലത്ത് മുനി വീണ്ടും ആശ്രമത്തിലെത്തി; അപ്പോൾ ആ പ്രഭു നദിക്ക് "പാര" എന്ന് പേരിട്ടു.
1.92.45
मतङ्गं याजयाञ्चक्रे यत्र प्रीतमनाः स्वयम् ।
त्वं च सोमं भयाद्यस्य गतः पातुं सुरेश्वर ॥ १.९२.४५ ॥
അവിടെ മതംഗനെക്കൊണ്ട് പ്രസന്നമനസ്സോടെ അദ്ദേഹം തന്നെ യാഗം ചെയ്യിച്ചു; ഹേ സുരേശ്വരാ, അവന്റെ ഭയത്താൽ നീ സോമം കുടിക്കാൻ പോയി.
1.92.46
चकारान्यं च लोकं वै क्रुद्धो नक्षत्रसंपदा ।
प्रतिश्रवणपूर्वाणि नक्षत्राणि चकार यः।
गुरुशापहतस्यापि त्रिशङ्कोः शरणं ददौ ॥ १.९२.४६ ॥
ക്രുദ്ധനായി അദ്ദേഹം നക്ഷത്രസമ്പത്തുകൊണ്ട് മറ്റൊരു ലോകവും സൃഷ്ടിച്ചു; മുമ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യപ്പെട്ട നക്ഷത്രങ്ങളെ സൃഷ്ടിച്ചവൻ, ഗുരുശാപത്താൽ ഹതനായ ത്രിശങ്കുവിനും അഭയം നൽകി.
1.92.47
ब्रह्मर्षिशापं राजर्षिः कथं मोक्ष्यति कौशिकः ।
अवमत्य तदा देवैर्यज्ञाङ्गं तद्विनाशितम् ॥ १.९२.४७ ॥
ബ്രഹ്മർഷിയുടെ ശാപത്തിൽ നിന്ന് രാജർഷി കൗശികൻ എങ്ങനെ മോചിതനാകും? അന്ന് ദേവന്മാർ അവനെ അവമാനിച്ച് യജ്ഞാംഗം നശിപ്പിച്ചു.
1.92.48
अन्यानि च महातेजा यज्ञाङ्गान्यसृजत्प्रभुः ।
निनाय च तदा स्वर्गं त्रिशङ्कुं स महातपाः ॥ १.९२.४८ ॥
ആ മഹാതേജസ്വിയായ പ്രഭു യജ്ഞാംഗങ്ങളെ മറ്റുള്ളവയും സൃഷ്ടിച്ചു; ആ മഹാതപസ്വി അപ്പോൾ ത്രിശങ്കുവിനെ സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി.
1.92.49
एतानि यस्य कर्माणि तस्याहं भृशमुद्विजे ।
यथाऽसौ न दहेत्क्रुद्धस्तथाऽऽज्ञापय मां विभो ॥ १.९२.४९ ॥
ഇവ ആരുടെ കർമ്മങ്ങളോ അവനെ ഞാൻ വളരെ ഭയപ്പെടുന്നു. ഹേ പ്രഭോ, കോപിച്ചാലും അവൻ എന്നെ ദഹിപ്പിക്കാതിരിക്കേണ്ടതിന് എനിക്ക് ആജ്ഞ നൽകിയാലും.
1.92.50
तेजसा निर्दहेल्लोकान्कम्पयेद्धरणीं पदा ।
संक्षिपेच्च महामेरुं तूर्णमावर्तयेद्दिशः ॥ १.९२.५० ॥
അവൻ തേജസ്സുകൊണ്ട് ലോകങ്ങളെ ദഹിപ്പിക്കാം, കാൽകൊണ്ട് ഭൂമിയെ വിറപ്പിക്കാം, മഹാമേരുവിനെ ചുരുക്കാം, ദിക്കുകളെ വേഗം തിരിക്കാം.
1.92.51
तादृशं तपसा युक्तं प्रदीप्तमिव पावकम् ।
कथमस्मद्विधा नारी जितेन्द्रियमभिस्पृशेत् ॥ १.९२.५१ ॥
തപസ്സോടു കൂടി ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നിപോലെയുള്ള, ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ജയിച്ചവനെ എന്നെപ്പോലൊരു സ്ത്രീ എങ്ങനെ സ്പർശിക്കും?
1.92.52
हुताशनमुखं दीप्तं सूर्यचन्द्राक्षितारकम् ।
कालजिह्वं सुरश्रेष्ठ कथमस्मद्विधा स्पृशेत् ॥ १.९२.५२ ॥
അഗ്നിപോലെ മുഖം, സൂര്യചന്ദ്രന്മാർ കണ്ണുകളായി, നക്ഷത്രങ്ങളോടു കൂടിയ, കാലനാവു പോലെ നാക്കുള്ള അവനെ, ഹേ സുരശ്രേഷ്ഠാ, എന്നെപ്പോലൊരു സ്ത്രീ എങ്ങനെ സ്പർശിക്കും?
1.92.53
यमश्च सोमश्च महर्षयश्च ।
साध्या विश्वे वालस्विल्याश्च सर्वे।
एतेऽपि यस्योद्विजन्ते प्रभावा-
त्तस्मात्कस्मान्मादृशी नोद्विजेत ॥ १.९२.५३ ॥
യമനും സോമനും മഹർഷിമാരും സാധ്യരും വിശ്വദേവന്മാരും വാലഖില്യരും ഇവരെല്ലാം ആരുടെ പ്രഭാവത്താൽ ഭയപ്പെടുന്നുവോ, അവനെ കണ്ട് എന്നെപ്പോലൊരു സ്ത്രീ എന്തുകൊണ്ട് ഭയപ്പെടാതിരിക്കും?
1.92.54
त्वयैवमुक्ता च कथं समीप-
मृषेर्न गच्छेयमहं सुरेन्द्र।
रक्षां च मे चिन्तय देवराज ।
यथा त्वदर्थं रक्षिताऽहं चरेयम् ॥ १.९२.५४ ॥
അങ്ങ് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം, ഹേ സുരേന്ദ്രാ, ഞാൻ എങ്ങനെ മുനിയുടെ അടുത്തേക്ക് പോകാതിരിക്കും? ഹേ ദേവരാജാ, എന്റെ രക്ഷയെക്കുറിച്ച് ചിന്തിക്കൂ; അങ്ങേക്കായി രക്ഷിക്കപ്പെട്ട് ഞാൻ സഞ്ചരിക്കേണ്ടതിന്.
1.92.55
कामं तु मे मारुतस्तत्र वासः ।
प्रक्रीडिताया विवृणोतु देव।
भवेच्च मे मन्मथस्तत्र कार्ये ।
सहायभूतस्तु तव प्रसादात् ॥ १.९२.५५ ॥
അങ്ങനെയാകട്ടെ. അവിടെ വായു എന്റെ വാസസ്ഥലമാകട്ടെ; ഞാൻ ക്രീഡിക്കുമ്പോൾ അവൻ എന്നെ വെളിപ്പെടുത്തട്ടെ, ദേവാ. ആ കാര്യത്തിൽ മന്മഥൻ അങ്ങയുടെ പ്രസാദത്താൽ എനിക്ക് സഹായിയാകട്ടെ.
1.92.56
वनाच्च वायुः सुरभिः प्रवाया-
त्तस्मिन्काले तमृषिं लोभयन्त्याः।
तथेत्युक्त्वा विहिते चैव तस्मिं-
स्ततो ययौ साऽऽश्रमं कौशिकस्य ॥ १.९२.५६ ॥
ആ സമയത്ത്, ഞാൻ ആ മുനിയെ മോഹിപ്പിക്കുമ്പോൾ, വനത്തിൽ നിന്ന് സുഗന്ധമുള്ള കാറ്റ് വീശട്ടെ. 'അങ്ങനെയാകട്ടെ' എന്നു പറഞ്ഞ് അത് ക്രമീകരിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, അവൾ കൗശികന്റെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് പോയി.