મહાભારત · અધ્યાય 1.94
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.94.1
सुव्यक्तं राजपुत्री त्वं यथा कल्याणि भाषसे ।
भार्या मे भव सुश्रोणि ब्रूहि किं करवाणि ते ॥ १.९४.१ ॥
હે કલ્યાણી, તારી વાતો પરથી સ્પષ્ટ છે કે તું રાજકુમારી છે. હે સુંદર કટિવાળી, મારી ભાર્યા થા. કહે, તારા માટે હું શું કરું?
1.94.2
सुवर्णमालां वासांसि कुण्डले परिहाटके ।
नानापत्तनजे शुभ्रे मणिरत्ने च शोभने ॥ १.९४.२ ॥
સોનાની માળા, વસ્ત્રો, કુંડળો, સોનાના આભૂષણો, વિવિધ નગરોમાં બનેલાં ઉજ્જવળ સુંદર મણિ-રત્નો.
1.94.3
आहरामि तवाद्याहं निष्कादीन्यजिनानि च ।
सर्वं राज्यं तवाद्यास्तु भार्या मे भव शोभने ॥ १.९४.३ ॥
હું હમણાં જ તારા માટે નિષ્ક જેવા સોનાના સિક્કા અને મૃગચર્મ લાવીશ. આજથી આખું રાજ્ય તારું થાય. હે શોભને, મારી ભાર્યા થા.
1.94.4
गान्धर्वेण च मां भीरु विवाहेनैहि सुन्दरि ।
विवाहानां हि रम्भोरु गान्धर्वः श्रेष्ठ उच्यते ॥ १.९४.४ ॥
હે ભીરુ, હે સુંદરી, ગાંધર્વ વિવાહથી મારી પાસે આવ. હે રંભોરુ, વિવાહોમાં ગાંધર્વ વિવાહ શ્રેષ્ઠ કહેવાય છે.
1.94.5
फलाहारो गतो राजन्पिता मे इत आश्रमात् ।
मुहूर्तं संप्रतीक्षस्व स मां तुभ्यं प्रदास्यति ॥ १.९४.५ ॥
હે રાજન, મારા પિતા ફળાહાર માટે આ આશ્રમમાંથી ગયા છે. એક મુહૂર્ત રાહ જો, તેઓ મને તને આપશે.
1.94.6
पिता हि मे प्रभुर्नित्यं दैवतं परमं मम ।
यस्मै मां दास्यति पिता स मे भर्ता भविष्यति ॥ १.९४.६ ॥
મારા પિતા જ સદાના મારા સ્વામી અને મારા પરમ દેવ છે. જેને પિતા મને આપશે, તે જ મારો પતિ થશે.
1.94.7
पिता रक्षति कौमारे भर्ता रक्षति यौवने ।
पुत्रस्तु स्थाविरे भावे न स्त्री स्वातन्त्र्यमर्हति ॥ १.९४.७ ॥
બાળપણમાં પિતા રક્ષણ કરે છે, યૌવનમાં પતિ રક્ષણ કરે છે, વૃદ્ધાવસ્થામાં પુત્ર રક્ષણ કરે છે. સ્ત્રી સ્વાતંત્ર્યને યોગ્ય નથી.
1.94.8
समन्यमाना राजेन्द्र पितरं मे तपस्विनम् ।
अधर्मेण हि धर्मिष्ठ कथं वरमुपास्महे ॥ १.९४.८ ॥
હે રાજેન્દ્ર, મારા તપસ્વી પિતાનો વિચાર કરીને, હે ધર્મિષ્ઠ, અધર્મથી વરની ઉપાસના અમે કેવી રીતે કરીએ?
1.94.9
मामैवं वद कल्याणि तपोराशिं दमात्मकम् ।
मन्युप्रहरणा विप्रा न विप्राः शस्त्रपाणयः ॥ १.९४.९ ॥
હે કલ્યાણી, મને આ રીતે ન કહે; તપની રાશિ અને સંયમી એવા મને. બ્રાહ્મણો ક્રોધને જ શસ્ત્ર બનાવે છે, હાથમાં શસ્ત્ર ધરનારા નહીં.
1.94.10
मन्युना घ्नन्ति ते शत्रून्वज्रेणेन्द्र इवासुरान् ।
अग्निर्दहति तेजोभिः सूर्यो दहति रश्मिभिः ॥ १.९४.१० ॥
તેઓ ક્રોધથી શત્રુઓને હણે છે, ઇન્દ્ર વજ્રથી અસુરોને હણે તેમ. અગ્નિ પોતાની જ્વાળાઓથી બાળે છે, સૂર્ય પોતાનાં કિરણોથી બાળે છે.
1.94.11
राजा दहति दण्डेन ब्राह्मणो मन्युना दहेत् ।
क्रोधिता मन्युना घ्नन्ति वज्रपाणिरिवासुरान् ॥ १.९४.११ ॥
રાજા દંડથી બાળે છે, બ્રાહ્મણ ક્રોધથી બાળી શકે. ક્રોધિત થયેલા વજ્રપાણિની જેમ અસુરોને હણે છે.
1.94.12
जाने भद्रे महर्षिं तं तस्य मन्युर्न विद्यते ।
इच्छामि त्वां वरारोहे भजमानामनिन्दिते।
त्वदर्थं मां स्थितं विद्धि त्वद्गतं हि मनो मम ॥ १.९४.१२ ॥
હે કલ્યાણી, એ મહર્ષિમાં ક્રોધ નથી એ હું જાણું છું. હે સુંદર કમરવાળી, હે નિર્દોષ, હું તને ઇચ્છું છું, તું મારી સેવા કરે છે. તારા માટે જ હું ઊભો છું એમ જાણ; મારું મન તારી તરફ ગયું છે.
1.94.13
आत्मनो बन्धुरात्मैव गतिरात्मैव चात्मनः ।
आत्मनैवात्मनो दानं कर्तुमर्हसि धर्मतः ॥ १.९४.१३ ॥
પોતે જ પોતાનો બંધુ છે, પોતે જ પોતાની ગતિ છે. ધર્મ પ્રમાણે તું પોતાને જ દાન કરવા યોગ્ય છે.
1.94.14
अष्टावेव समासेन विवाहा धर्मतः स्मृताः ।
ब्राह्मो दैवस्तथैवार्षः प्राजापत्यस्तथाऽऽसुरः ॥ १.९४.१४ ॥
સંક્ષેપમાં, ધર્મ પ્રમાણે વિવાહ આઠ જ સ્મૃત છે: બ્રાહ્મ, દૈવ, આર્ષ, પ્રાજાપત્ય અને આસુર.
1.94.15
गान्धर्वो राक्षसश्चैव पैशाचश्चाष्टमः स्मृतः ।
तेषां धर्म्यान्यथापूर्वं मनुः स्वायंभुवोऽब्रवीत् ॥ १.९४.१५ ॥
ગાંધર્વ, રાક્ષસ અને પૈશાચ — આ આઠમો સ્મૃત છે. તેમાં ધર્મ્ય જે છે તે પૂર્વ ક્રમમાં સ્વાયંભુવ મનુએ કહ્યા.
1.94.16
प्रशस्तांश्चतुरः पूर्वान्ब्राह्मणस्योपधारय ।
षडानुपूर्व्या क्षत्रस्य विद्धि धर्म्याननिन्दिते ॥ १.९४.१६ ॥
બ્રાહ્મણ માટે પ્રથમ ચાર પ્રશસ્ત વિવાહ સમજ. ક્ષત્રિય માટે ક્રમ પ્રમાણે છ ધર્મ્ય જાણ, હે નિર્દોષા.
1.94.17
राज्ञां तु राक्षसोऽप्युक्तो विट्शूद्रेष्वासुरः स्मृतः ।
पञ्चानां तु त्रयो धर्म्या अधर्म्यौ द्वौ स्मृताविह ॥ १.९४.१७ ॥
રાજાઓ માટે રાક્ષસ વિવાહ પણ કહેવાયો છે; વૈશ્ય અને શૂદ્રોમાં આસુર સ્મૃત છે. પાંચમાંથી ત્રણ ધર્મ્ય છે; અહીં બે અધર્મ્ય સ્મૃત છે.
1.94.18
पैशाच आसुरश्चैव न कर्तव्यौ कदाचन ।
अनेन विधिना कार्यो धर्मस्यैषा गतिः स्मृता ॥ १.९४.१८ ॥
પૈશાચ અને આસુર વિવાહ ક્યારેય ન કરવા જોઈએ. આ વિધિથી જ કરવા જોઈએ; આ ધર્મની ગતિ સ્મૃત છે.
1.94.19
गान्धर्वराक्षसौ क्षत्रे धर्म्यौ तौ मा विशङ्किथाः ।
पृथग्वा यदि वा मिश्रौ कर्तव्यौ नात्र संशयः ॥ १.९४.१९ ॥
ગાંધર્વ અને રાક્ષસ લગ્ન ક્ષત્રિય માટે ધર્મ્ય છે; તેમાં શંકા ન કર. તે અલગ કે મિશ્ર રીતે કરી શકાય; આમાં કોઈ સંશય નથી.
1.94.20
सा त्वं मम सकामस्य सकामा वरवर्णिनी ।
गान्धर्वेण विवाहेन भार्या भवितुमर्हसि ॥ १.९४.२० ॥
હે સુંદર વર્ણવાળી, મારી ઇચ્છા રાખનારી તું મારી સાથે સહમત છે; ગાંધર્વ વિવાહથી તું મારી ભાર્યા થવા યોગ્ય છે.
1.94.21
यदि धर्मपथस्त्वेव यदि चात्मा प्रभुर्मम ।
प्रदाने पौरवश्रेष्ठ शृणु मे समयं प्रभो ॥ १.९४.२१ ॥
જો આ જ ધર્મપથ હોય અને મારો આત્મા મારા જ અધીન હોય, તો હે પૌરવશ્રેષ્ઠ, હે પ્રભુ, મને આપવાની બાબતમાં મારી શરત સાંભળ.
1.94.22
सत्यं मे प्रतिजानीहि यथा वक्ष्याम्यहं रहः ।
मयि जायेत यः पुत्रः स भवेत्त्वदनन्तरः ॥ १.९४.२२ ॥
હું એકાંતમાં જે કહું છું તે પ્રમાણે મને સત્ય વચન આપ: મારાથી જે પુત્ર જન્મે તે તારા પછી વારસ થાય.
1.94.23
युवराजो महाराज सत्यमेतद्ब्रवीमि ते ।
यद्येतदेवं दुष्यन्त अस्तु मे सङ्गमस्त्वया ॥ १.९४.२३ ॥
હે મહારાજ, યુવરાજ, હું તને સત્ય કહું છું. હે દુષ્યંત, જો આ એમ જ હોય તો તારી સાથે મારું મિલન થાય.
1.94.24
तस्यास्तु सर्वं संश्रुत्य यथोक्तं स विशांपतिः ।
दुष्यन्तः पुनरेवाह यद्यदिच्छसि तद्वद ॥ १.९४.२४ ॥
તેણીએ કહેલું બધું સાંભળીને અને સ્વીકારીને તે રાજા દુષ્યંતે ફરી કહ્યું: તું જે જે ઇચ્છે તે કહે.
1.94.25
ख्यातो लोकप्रवादोयं विवाह इति शास्त्रतः ।
वैवाहिकीं क्रियां सन्तः प्रशंसन्ति प्रजाहिताम् ॥ १.९४.२५ ॥
વિવાહ શાસ્ત્રાનુસાર સ્થાપિત છે એવી લોકોક્તિ છે; સજ્જનો પ્રજાહિતકારી વૈવાહિક ક્રિયાની પ્રશંસા કરે છે.
1.94.26
लोकप्रवादशान्त्यर्थं विवाहं विधिना कुरु ।
सन्त्यत्र यज्ञपात्राणि दर्भाः सुमनसोऽक्षताः ॥ १.९४.२६ ॥
લોકનિંદા શાંત કરવા વિધિપૂર્વક વિવાહ કરો. અહીં યજ્ઞપાત્રો, દર્ભ, ફૂલો અને અક્ષત છે.
1.94.27
यथा युक्तो विवाहः स्यात्तथा युक्ता प्रजा भवेत् ।
तस्मादाज्यं हविर्लाजाः सिकता ब्राह्मणास्तव ॥ १.९४.२७ ॥
વિવાહ યોગ્ય થાય અને સંતાન પણ યોગ્ય થાય — તે માટે ઘી, હવિ, લાજા, રેતી, તમારા બ્રાહ્મણો અહીં છે.
1.94.28
वैवाहिकानि चान्यानि समस्तानीह पार्थिव ।
दुरुक्तमपि राजेन्द्र क्षन्तव्यं धर्मकारणात् ॥ १.९४.२८ ॥
હે રાજા, વૈવાહિક બીજું બધું પણ અહીં છે. હે રાજેન્દ્ર, ધર્મ માટે મારા કઠોર શબ્દો પણ ક્ષમા કરવા યોગ્ય છે.
1.94.29
एवमस्त्विति तां राजा प्रत्युवाचाविचारयन् ।
अपि च त्वां हि नेष्यामि नगरं स्वं शुचिस्मिते ॥ १.९४.२९ ॥
'એમ જ થાઓ' કહીને રાજાએ વિચાર્યા વિના તેને ઉત્તર આપ્યો: 'હે શુચિસ્મિતા, હું તને મારા જ નગરમાં લઈ જઈશ.'
1.94.30
यथा त्वमर्हा सुश्रोणि मन्यसे तद्ब्रवीमि ते ।
एवमुक्त्वा स राजर्षिस्तामनिन्दितगामिनीम् ॥ १.९४.३० ॥
'હે સુંદર કટિપ્રદેશવાળી, તું જેમ યોગ્ય માને તેમ હું તને કહું છું.' એમ કહીને તે રાજર્ષિ, નિર્દોષ ચાલવાળી તેને...
1.94.31
पुरोहितं समाहूय वचनं युक्तमब्रवीत् ।
राजपुत्र्या यदुक्तं वै न वृथा कर्तुमुत्सहे ॥ १.९४.३१ ॥
પુરોહિતને બોલાવીને તે યોગ્ય વચન બોલ્યો, 'રાજપુત્રીએ જે કહ્યું તે હું વ્યર્થ કરવા ઇચ્છતો નથી.'
1.94.32
क्रियाहीनो हि न भवेन्मम पुत्रो महाद्युतिः ।
तथा कुरुष्व शास्त्रोक्तं विवाहं मा चिरंकुरु ॥ १.९४.३२ ॥
મારો તેજસ્વી પુત્ર ક્રિયાહીન ન થાય; તેથી શાસ્ત્રોક્ત રીતે વિવાહ કરો, વિલંબ ન કરો.
1.94.33
एवमुक्तो नृपतिना द्विजः परमयन्त्रितः ।
शोभनं राजराजेति विधिना कृतवान्द्विजः ॥ १.९४.३३ ॥
રાજાએ આમ કહ્યું ત્યારે તે દ્વિજ અત્યંત સંયમથી, 'હે રાજાધિરાજ, શુભ છે' એમ કહી વિધિપૂર્વક કાર્ય કર્યું.
1.94.34
शासनाद्विप्रमुख्यस्य कृतकौतुकमङ्गलः ।
जग्राह विधिवत्पाणावुवास च तया सह ॥ १.९४.३४ ॥
શ્રેષ્ઠ વિપ્રની આજ્ઞાથી મંગળ-કૌતુક કરીને તેણે વિધિપૂર્વક તેનો હાથ ગ્રહ્યો અને તેની સાથે વસ્યો.
1.94.35
विश्वास्य चैनां स प्रायादब्रवीच्च पुनः पुनः ।
प्रेषयिष्ये तवार्थाय वाहिनीं चतुरङ्गिणीम् ॥ १.९४.३५ ॥
તેને આશ્વાસન આપીને તે ચાલ્યો ગયો અને વારંવાર કહ્યું, 'તારા માટે હું ચતુરંગિણી સેના મોકલીશ.'
1.94.36
त्रैविद्यवृद्धैः सहितां नानाराजजनैः सह ।
शिबिकासहस्रैः सहिता वयमायान्ति बान्धवाः ॥ १.९४.३६ ॥
ત્રિવેદમાં વૃદ્ધ વિપ્રો અને વિવિધ રાજજનો સાથે, હજારો પાલખીઓ સહિત અમે સ્વજનો આવી રહ્યા છીએ.
1.94.37
मूकाश्चैव किराताश्च कुब्जा वामनकैः सह ।
सहिताः कञ्चुकिवरैर्वाहिनी सूतमागधैः ॥ १.९४.३७ ॥
મૂંગા અને કિરાતો, કુબ્જો અને વામનો સાથે, શ્રેષ્ઠ કંચુકીઓ, સૂતો અને માગધો સહિત સેના આવશે.
1.94.38
शङ्खदुन्दुभिनिर्घोषैर्वनं च समुपैष्यति ।
तथा त्वामानयिष्यामि नगरं स्वं शुचिस्मिते ॥ १.९४.३८ ॥
શંખ અને દુંદુભિના ઘોષ સાથે સેના વન સુધી પણ પહોંચશે; આ રીતે, હે શુચિસ્મિતા, હું તને તારા નગરમાં લાવીશ.
1.94.39
अन्यथा त्वां न नेष्यामि स्वनिवेशमसत्कृताम् ।
सर्वमङ्गलसत्कारैः सुभ्रु सत्यं करोमि ते ॥ १.९४.३९ ॥
નહીં તો અપમાનિત તને હું મારા નિવાસે નહીં લઈ જાઉં; સર્વ મંગળ સત્કારો સાથે, હે સુભ્રૂ, હું તારા માટે આ સત્ય કરું છું.
1.94.40
एवमुक्त्वा स राजर्षिस्तामनिन्दितगामिनीम् ।
परिष्वज्य च बाहुभ्यां स्मितपूर्वमुदैक्षत ॥ १.९४.४० ॥
આમ કહીને તે રાજર્ષિ, નિર્દોષ ચાલવાળીને બન્ને બાહુઓથી આલિંગન આપી, પહેલાં સ્મિત સાથે તેની તરફ જોવા લાગ્યા.
1.94.41
प्रदक्षिणीकृतां देवीं पुनस्तां परिषस्वजे ।
शकुन्तला सा सुमुखी पपात नृपपादयोः ॥ १.९४.४१ ॥
પ્રદક્ષિણા કરાયેલી તે દેવીને તેણે ફરી આલિંગન આપ્યું; સુમુખી શકુંતલા રાજાના ચરણોમાં પડી ગઈ.
1.94.42
तां देवीं पुनरुत्थाप्य मा शुचेति पुनः पुनः ।
शपेयं सुकृतेनैव प्रापयिष्ये नृपात्मजे ॥ १.९४.४२ ॥
તે દેવીને ફરી ઊભી કરી, 'શોક ન કરો' એમ વારંવાર કહીને, હું મારા સત્કર્મની શપથ લઉં છું; હે રાજકન્યા, હું તે અવશ્ય સિદ્ધ કરીશ.
1.94.43
इति तस्याः प्रतिश्रुत्य स नृपो जनमेजय ।
मनसा चिन्तयन्प्रायात्काश्यपं प्रति पार्थिव ॥ १.९४.४३ ॥
જનમેજય, આ રીતે તેને વચન આપીને તે રાજા મનમાં વિચારતા કશ્યપ તરફ ગયા, હે રાજા.
1.94.44
भगवांस्तपसा युक्तः श्रुत्वा किं नु करिष्यति ।
तं न प्रसाद्यागतोऽहं प्रसीदेति द्विजोत्तमम्।
एवं संचिन्तयन्नेव प्रविवेश स्वकं पुरम् ॥ १.९४.४४ ॥
તપથી યુક્ત ભગવાન સાંભળીને શું કરશે? તેમને પ્રસન્ન કર્યા વિના હું આવ્યો છું. 'પ્રસન્ન થાઓ' એમ તે શ્રેષ્ઠ દ્વિજને કહેવું છે. આમ વિચારતાં જ તે પોતાના નગરમાં પ્રવેશ્યો.
1.94.45
ततो मुहूर्ते याते तु कण्वोऽप्याश्रममागमत् ।
शकुन्तला च पितरं ह्रिया नोपजगाम तम् ॥ १.९४.४५ ॥
પછી એક મુહૂર્ત વીત્યા પછી કણ્વ પણ આશ્રમમાં આવ્યા. શકુંતલા લજ્જાને કારણે પોતાના પિતા પાસે ગઈ નહીં.
1.94.46
शङ्कितेव च विप्रर्षिमुपचक्राम सा शनैः ।
ततोऽस्य भारं जग्राह आसनं चाप्यकल्पयत् ॥ १.९४.४६ ॥
તે શંકિત હોય તેમ ધીરે ધીરે તે વિપ્ર-ઋષિ પાસે ગઈ. પછી તેણે તેમનો ભાર લીધો અને આસન પણ બિછાવ્યું.
1.94.47
प्राक्षालयच्च सा पादौ काश्यपस्य महात्मनः ।
न चैनं लज्जयाऽशक्नोदक्षिभ्यामभिवीक्षितुम् ॥ १.९४.४७ ॥
તેણે મહાત્મા કશ્યપના પગ ધોયા. લજ્જાને કારણે આંખોથી તેમની સામે જોઈ પણ શકી નહીં.
1.94.48
शकुन्तला च सव्रीडा तमृषिं नाभ्यभाषत ।
तस्मात्स्वधर्मात्स्खलिता भीता सा भरतर्षभ ॥ १.९४.४८ ॥
શકુંતલા લજ્જાથી ભરેલી તે ઋષિ સાથે કંઈ બોલી નહીં. હે ભરતશ્રેષ્ઠ, પોતાના ધર્મથી ચૂકી જવાથી તે ભયભીત થઈ.
1.94.49
अभवद्दोषदर्शित्वाद्ब्रह्मचारिण्ययन्त्रिता ।
स तदा व्रीडितां दृष्ट्वा ऋषिस्तां प्रत्यभाषत ॥ १.९४.४९ ॥
દોષ જોવાને કારણે તે બ્રહ્મચારિણી હોવા છતાં અસંયમી બની ગઈ હતી. ત્યારે તેને શરમાતી જોઈને ઋષિ તેની સાથે બોલ્યા.
1.94.50
सव्रीडैव च दीर्घायुः पुरेव भविता न च ।
वृत्तं कथय रम्भोरु मा त्रासं च प्रकल्पय ॥ १.९४.५० ॥
શરમાતી હોવા છતાં તું દીર્ઘાયુ થશે, પહેલાંની જેમ નહીં. હે રંભોરૂ, જે બન્યું તે કહે; ડરીશ નહીં.
1.94.51
ततः प्रक्षाल्य पादौ सा विश्रान्तं पुनरब्रवीत् ।
निधाय कामं तस्यर्षेः कन्दानि च फलानि च ॥ १.९४.५१ ॥
પછી તેણે પગ ધોઈ વિશ્રામ લેતાં ફરી કહ્યું; તે ઋષિને ગમે તેવાં કંદ અને ફળ મૂકીને.
1.94.52
ततः संवाह्य पादौ सा विश्रान्तं वेदिमध्यमा ।
शकुन्तला पौरवाणां दुष्यन्तं जग्मुषी पतिम् ॥ १.९४.५२ ॥
પછી તે પાતળી કમરવાળી શકુંતલા પગ દાબીને, વિશ્રામ લેતાં, પૌરવ દુષ્યંત નામના પતિ પાસે ગઈ.
1.94.53
ततः कृच्छ्रादतिशुभा सव्रीडा श्रमती तदा ।
सगद्गदमुवाचेदं काश्यपं सा शुचिस्मिता ॥ १.९४.५३ ॥
ત્યારે અતિ સુંદર, શરમાયેલી અને થાકેલી, શુદ્ધ સ્મિતવાળી તે શકુંતલા મુશ્કેલીથી ગદ્ગદ થઈને કાશ્યપને આ બોલી.
1.94.54
राजा ताताजगामेह दुष्यन्त इलिलात्मजः ।
मया पतिर्वृतो योऽसौ दैवयोगादिहागतः ॥ १.९४.५४ ॥
હે તાત, ઇલાના પુત્ર રાજા દુષ્યંત અહીં આવ્યા છે. મેં જેમને પતિ તરીકે વર્યા હતા, તે દૈવયોગથી અહીં આવ્યા છે.
1.94.55
तस्य तात प्रसीद त्वं भर्ता मे सुमहायशाः ।
अतः सर्वं तु यद्वृत्तं दिव्यज्ञानेन पश्यसि ॥ १.९४.५५ ॥
હે તાત, મારા પતિ, તે મહાયશસ્વી પર આપ કૃપા કરો. જે કંઈ બન્યું છે તે આપ દિવ્ય જ્ઞાનથી જુઓ છો.
1.94.56
अभयं क्षत्रियकुले प्रसादं कर्तुमर्हसि ।
चक्षुषा स तु दिव्येन सर्वं विज्ञाय काश्यपः ॥ १.९४.५६ ॥
ક્ષત્રિય કુળને અભય અને કૃપા આપવી આપને યોગ્ય છે. કાશ્યપે દિવ્ય દૃષ્ટિથી બધું જાણીને...
1.94.57
ततो धर्मिष्ठतां मत्वा धर्मे चास्खलितं मनः ।
उवाच भगवान्प्रीतस्तद्वृत्तं सुमहातपाः ॥ १.९४.५७ ॥
ત્યારે ધર્મનિષ્ઠા અને ધર્મમાં અચળ મન જોઈને પ્રસન્ન થયેલા ભગવાન, મહાતપસ્વી તે ઘટના વિશે બોલ્યા.
1.94.58
एवमेतन्मया ज्ञातं दृष्टं दिव्येन चक्षुषा ।
त्वयाऽद्य राजान्वयया मामनादृत्य यत्कृतम् ॥ १.९४.५८ ॥
આ બધું મેં દિવ્ય દૃષ્ટિથી જાણ્યું અને જોયું છે. રાજવંશની કન્યા, આજે મારી અવગણના કરીને તેં જે કર્યું...
1.94.59
पुंसा सह समायोगो न स धर्मोपघातकः ।
न भयं विद्यते भद्रे मा शुचः सुकृतं कृतम् ॥ १.९४.५९ ॥
પુરુષ સાથેનો એવો સંયોગ ધર્મનો ઘાતક નથી. હે ભદ્રે, ભય નથી. શોક ન કર; જે કર્યું તે સારું કર્યું.
1.94.60
क्षत्रियस्य तु गान्धर्वो विवाहः श्रेष्ठ उच्यते ।
सकामायाः सकामेन निमन्त्रः श्रेष्ठ उच्यते ॥ १.९४.६० ॥
ક્ષત્રિય માટે ગાંધર્વ વિવાહ શ્રેષ્ઠ કહેવાય છે. ઇચ્છુક સ્ત્રી અને ઇચ્છુક પુરુષ વચ્ચેનો પરસ્પર કરાર શ્રેષ્ઠ કહેવાય છે.
1.94.61
किं पुनर्विधिवत्कृत्वा सुप्रजस्त्वमवाप्स्यसि ।
धर्मात्मा च महात्मा च दुष्यन्तः पुरुषोत्तमः ॥ १.९४.६१ ॥
વિધિપૂર્વક લગ્ન કરવાથી તને વધુ ઉત્તમ સંતાન મળશે. ધર્માત્મા અને મહાત્મા દુષ્યંત પુરુષોત્તમ છે.
1.94.62
अभ्यागच्छत्पतिर्यस्त्वां भजमानां शकुन्तले ।
महात्मा जनिता लोके पुत्रस्तव महायशाः ॥ १.९४.६२ ॥
શકુંતલા, તને ઇચ્છીને આવેલો પતિ મહાત્મા છે; જગતમાં તે પિતા થશે. તારો પુત્ર મહાયશસ્વી થશે.
1.94.63
स च सर्वां समुद्रान्तां कृत्स्नां भोक्ष्यति मेदिनीम् ।
परं चाभिप्रयातस्य चक्रं तस्य महात्मनः ॥ १.९४.६३ ॥
તે સમુદ્ર સુધીની સંપૂર્ણ પૃથ્વીનો ઉપભોગ કરશે; તે મહાત્મા પ્રયાણ કરશે ત્યારે તેનું ચક્ર સર્વોચ્ચ હશે.
1.94.64
भविष्यत्यप्रतिहतं सततं चक्रवर्तिनः ।
प्रसन्न एव तस्याहं त्वकृते वरवर्णिनि ॥ १.९४.६४ ॥
ચક્રવર્તીનું ચક્ર સતત અપ્રતિહત રહેશે. હે વરવર્ણિની, હું તેના પર પ્રસન્ન છું; તારા કારણે પણ.
1.94.65
ऋतवो बहवस्ते वै गता व्यर्थाः शुचिस्मिते ।
सार्थकं सांप्रतं ह्येतन्न च पाप्मास्ति तेऽनघे।
गृहाण च वरं मत्तस्तत्कृते यदभीप्सितम् ॥ १.९४.६५ ॥
હે શુચિસ્મિતા, તારા ઘણા ઋતુઓ વ્યર્થ ગયા; પણ હવે આ સાર્થક છે. હે અનઘા, તારામાં પાપ નથી. તને જે ઇચ્છિત હોય તે વર મારી પાસેથી લે.
1.94.66
मया पतिर्वृतो योऽसौ दुष्यन्तः पुरुषोत्तमः ।
मम चैव पतिर्दृष्टो देवतानां समक्षतः।
तस्मै ससचिवाय त्वं प्रसादं कर्तुमर्हसि ॥ १.९४.६६ ॥
મેં વર્યો છે તે પતિ તે પુરુષોત્તમ દુષ્યંત છે; દેવોની સમક્ષ તે મારા પતિ તરીકે જોવાયા. મંત્રીઓ સહિત તેમના પર તમે કૃપા કરવી ઘટે.
1.94.67
इत्येवमुक्त्वा मनसा प्रणिधाय मनस्विनी ।
ततो धर्मिष्ठतां वव्रे राज्ये चास्खलनं तथा ॥ १.९४.६७ ॥
આ રીતે મનમાં કહીને અને મનને એકાગ્ર કરીને તે મનસ્વિનીએ ધર્મનિષ્ઠા અને રાજ્યમાં અચળ સ્થિરતાનું વરદાન પસંદ કર્યું.
1.94.68
शकुन्तलां पौरवाणां दुष्यन्तहितकाम्यया ।
एवमस्त्विति तां प्राह कण्वो धर्मभृतां वरः ॥ १.९४.६८ ॥
પૌરવોની શકુંતલાને, દુષ્યંતનું હિત ઇચ્છીને, ધર્મધારીઓમાં શ્રેષ્ઠ કણ્વે કહ્યું, "એમ જ થાઓ."
1.94.69
पस्पर्श चापि पाणिभ्यां सुतां श्रीमिवरूपिणीम् ॥ १.९४.६९ ॥
અને તેમણે પોતાના બંને હાથે શ્રી (લક્ષ્મી) જેવા રૂપવાળી પુત્રીને સ્પર્શ કર્યો.
1.94.70
अद्यप्रभृति देवी त्वं दुष्यन्तस्य महात्मनः ।
पतिव्रतानां या वृत्तिस्तां वृत्तिमनुपालय ॥ १.९४.७० ॥
આજથી તું મહાત્મા દુષ્યંતની દેવી (રાણી) છે. પતિવ્રતાઓનું જે આચરણ છે, તે આચરણનું પાલન કર.
1.94.71
इत्येवमुक्त्वा धर्मात्मा तां विशुद्ध्यर्थमस्पृशत् ।
स्पृष्टमात्रे शरीरे तु परं हर्षमवाप सा ॥ १.९४.७१ ॥
આમ કહીને ધર્માત્મા કણ્વે તેની શુદ્ધિ માટે તેને સ્પર્શ કર્યો. શરીરને સ્પર્શતાં જ તેને પરમ હર્ષ મળ્યો.