મહાભારત · અધ્યાય 1.95
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.95.1
प्रतिज्ञाय च दुष्यन्ते प्रतियाते दिने दिने ।
गर्भश्च ववृधे तस्यां राजपुत्र्यां महात्मनः ॥ १.९५.१ ॥
દુષ્યંતે વચન આપીને દિવસે દિવસે પ્રયાણ કર્યું; તે રાજપુત્રીના ગર્ભમાં મહાત્માનો ગર્ભ વધ્યો.
1.95.2
शकुन्तला चिन्तयन्ती राजानं कार्यगौरवात् ।
दिवारात्रमनिद्रैव स्नानभोजनवर्जिता ॥ १.९५.२ ॥
શકુંતલા રાજાનું જ ચિંતન કરતી, કાર્યના ગૌરવને કારણે દિવસ-રાત ઊંઘ વગર, સ્નાન-ભોજન છોડીને રહી.
1.95.3
राजप्रेषणिका विप्राश्चतुरङ्गबलान्विताः ।
अद्य श्वो वा परश्वो वा समायान्तीति निस्चिता ॥ १.९५.३ ॥
રાજાએ મોકલેલા બ્રાહ્મણો ચતુરંગ સેના સાથે આજે, કાલે કે પરમ દિવસે આવશે એવો તેણે નિશ્ચય કર્યો હતો.
1.95.4
दिनान्पक्षानृतून्मासानयनानि च सर्वशः ।
गण्यमानानि वर्षाणि व्यतीयुस्त्रीणि भारत ॥ १.९५.४ ॥
હે ભરતવંશી, દિવસો, પખવાડિયાં, ઋતુઓ, મહિના અને અયનો—બધું ગણતાં ત્રણ વર્ષ વીતી ગયાં.
1.95.5
त्रिषु वर्षेषु पूर्णेषु ऋषेर्वचनगौरवात् ।
ऋषिपत्न्यः सुबहुशो हेतुमद्वाक्यमब्रुवन् ॥ १.९५.५ ॥
ત્રણ વર્ષ પૂર્ણ થતાં, ઋષિના વચનના ગૌરવને કારણે ઋષિપત્નીઓ ઘણી વાર હેતુયુક્ત વચન બોલી.
1.95.6
शृणु भद्रे लोकवृत्तं श्रुत्वा यद्रोचते तव ।
तत्कुरुष्व हितं देवि नावमान्यं गुरोर्वचः ॥ १.९५.६ ॥
હે ભદ્રે, લોકવ્યવહાર સાંભળ; સાંભળીને જે તને ઠીક લાગે તે કર. હે દેવી, જે હિતકારી હોય તે કર; ગુરુના વચનનો અનાદર ન કરવો.
1.95.7
देवानां दैवतं विष्णुर्विप्राणामग्निर्ब्रह्म च ।
नारीणां दैवतं भर्ता लोकानां ब्राह्मणो गुरुः ॥ १.९५.७ ॥
દેવોનું દૈવત વિષ્ણુ છે; બ્રાહ્મણોનું અગ્નિ અને વેદ. સ્ત્રીઓનું દૈવત પતિ છે; લોકોનો ગુરુ બ્રાહ્મણ છે.
1.95.8
सूतिकाले प्रसूष्वेति भगवांस्ते पिताऽब्रवीत् ।
करिष्यामीति कर्तव्यं तदा ते सुकृतं भवेत् ॥ १.९५.८ ॥
'પ્રસૂતિકાળે પ્રસવ કર' એમ તારા પૂજ્ય પિતાએ કહ્યું હતું. 'હું કરીશ' એમ જે કર્તવ્ય છે, તે ત્યારે તારું સુકૃત થશે.
1.95.9
पत्नीनां वचनं श्रुत्वा साधु साध्वित्यचिन्तयत् ।
गर्भं सुषाव वामोरूः कुमारममितौजसम् ॥ १.९५.९ ॥
પત્નીઓનાં વચન સાંભળીને 'સાધુ, સાધુ' એમ વિચાર્યું; સુંદર સાથળવાળી તેણે અમિત તેજવાળા પુત્રને ગર્ભથી જન્મ આપ્યો.
1.95.10
त्रिषु वर्षेषु पूर्णेषु प्राजायत शकुन्तला ।
रूपौदार्यगुणोपेतं दौष्यन्तिं जनमेजय ॥ १.९५.१० ॥
ત્રણ વર્ષ પૂરાં થતાં શકુંતલાએ જન્મ આપ્યો — હે જનમેજય, રૂપ, ઉદારતા અને ગુણોથી યુક્ત દુષ્યંતપુત્રને.
1.95.11
जाते तस्मिन्नन्तरिक्षात्पुष्पवृष्टिः पपात ह ।
देवदुन्दुभयो नेदुर्ननृतुश्चाप्सरोगणाः ॥ १.९५.११ ॥
તે જન્મતાં જ આકાશમાંથી પુષ્પવૃષ્ટિ થઈ; દેવદુંદુભિ વાગી ઊઠી અને અપ્સરાઓના સમૂહ નાચ્યા.
1.95.12
गायद्भिर्मधुरं तत्र देवैः शक्रोऽभ्युवाच ह ।
शकुन्तले तव सुतश्चक्रवर्ती भविष्यति ॥ १.९५.१२ ॥
ત્યાં દેવો મધુર ગાન કરતા હતા ત્યારે ઇન્દ્રે કહ્યું — 'હે શકુંતલા, તારો પુત્ર ચક્રવર્તી સમ્રાટ થશે.'
1.95.13
बलं तेजश्च रूपं च न समं भुवि केनचित् ।
आहर्ता वाजिमेधस्य शतसङ्ख्यस्य पौरवः ॥ १.९५.१३ ॥
પૃથ્વી પર કોઈનું પણ બળ, તેજ અને રૂપ તેના સમાન નહીં હોય; તે પૌરવ સો અશ્વમેધ યજ્ઞ કરનાર બનશે.
1.95.14
अनेकारपि साहस्रै राजसूयादिभिर्मखैः ।
स्वार्थं ब्राह्मणसात्कृत्वा दक्षिणाममितां ददत् ॥ १.९५.१४ ॥
રાજસૂય વગેરે હજારો યજ્ઞો વડે, પોતાનું ધન બ્રાહ્મણોને આપીને, તે અપાર દક્ષિણા આપશે.
1.95.15
देवतानां वचः श्रुत्वा कण्वाश्रमनिवासिनः ।
सभाजयन्तः कण्वस्य सुतां सर्वे महर्षयः ॥ १.९५.१५ ॥
દેવોના વચન સાંભળીને કણ્વાશ્રમમાં રહેતા સર્વ મહર્ષિઓ કણ્વની પુત્રીનું સન્માન કરવા લાગ્યા.
1.95.16
शकुन्तला च तच्छ्रुत्वा परं हर्षमवाप सा ।
द्विजानाहूय मुनिभिः सत्कृत्य च महायशाः। ॥ १.९५.१६ ॥
તે સાંભળીને શકુન્તલાને પરમ હર્ષ થયો; મહાયશસ્વિની તેણે મુનિઓ સાથે બ્રાહ્મણોને બોલાવીને સત્કાર કર્યો.
1.95.17
जातकर्मादिसंस्कारं कण्वः पुण्यवतां वरः ।
तस्याथ कारयामास वर्धमानस्य चासकृत् ॥ १.९५.१७ ॥
પુણ્યવાનોમાં શ્રેષ્ઠ કણ્વે તેના જાતકર્મ વગેરે સંસ્કારો કરાવ્યા; અને વધતા જતા તે બાળકના સંસ્કારો પણ વારંવાર કરાવ્યા.
1.95.18
यथाविधि यथान्यायं क्रियाः सर्वास्त्वकारयत् ।
दन्तैः शुक्लैः शिखरिभिःसिंहसंहननोऽभवत् ॥ १.९५.१८ ॥
વિધિ અને ન્યાય અનુસાર તેણે બધી ક્રિયાઓ કરાવી; અને તે પર્વતશિખરો જેવા શ્વેત દાંતવાળો અને સિંહ જેવા દૃઢ દેહવાળો થયો.
1.95.19
चक्राङ्कितकरः श्रीमान्स्वयं विष्णुरिवापरः ।
चतुष्किष्कुर्महातेजा महामूर्धा महाबलः ॥ १.९५.१९ ॥
ચક્રના ચિહ્નવાળા હાથવાળો, શ્રીમાન, જાણે બીજો વિષ્ણુ, ચાર કિષ્કુ ઊંચો, મહાતેજસ્વી, મોટા માથાવાળો અને મહાબળવાન.
1.95.20
कुमारो देवगर्भाभः स तत्राशु व्यवर्धत ।
ऋषेर्भयात्तु दुष्यन्तः स्मरन्नैवाह्वयत्तदा ॥ १.९५.२० ॥
દેવગર્ભ જેવો તેજસ્વી તે કુમાર ત્યાં ઝડપથી વધ્યો. પરંતુ ઋષિના ભયથી દુષ્યંતે તેને યાદ હોવા છતાં ત્યારે બોલાવ્યો નહીં.
1.95.21
गते काले तु महति न सस्मार तपोधनाम् ।
षड्वर्षेषु ततो बालः कण्वाश्रमपदं प्रति ॥ १.९५.२१ ॥
ઘણો સમય વીતી ગયો છતાં તેણે તપોધનાને યાદ ન કરી. પછી છ વર્ષ વીત્યા પછી તે બાળક કણ્વાશ્રમ તરફ ગયો.
1.95.22
व्याघ्रान्सिंहान्वराहांश्च वृकांश्च महिषांस्तथा ।
ऋक्षांश्चाभ्यहनद्व्यालान्पद्भ्यामाश्रमपीडकान् ॥ १.९५.२२ ॥
વાઘ, સિંહ, ભૂંડ, વરુ, ભેંસ અને રીંછ તથા આશ્રમને પીડનારા હિંસક પ્રાણીઓને તેણે પગથી મારી નાખ્યા.
1.95.23
बलाद्भुजाभ्यां संगृह्य बलवान्संनियम्य च ।
बद्ध्वा वृक्षेषु दौष्यन्तिराश्रमस्य समन्ततः ॥ १.९५.२३ ॥
બળવાન દૌષ્યંતિએ તેમને બળપૂર્વક બંને હાથે પકડી, કાબૂમાં લઈને આશ્રમની ચારેય બાજુ વૃક્ષો સાથે બાંધી દીધા.
1.95.24
आरुरोह द्रुमांश्चैव क्रीडन्स्म परिधावति ।
वनं च लोडयामास सिंहव्याघ्रगणैर्वृतम् ॥ १.९५.२४ ॥
તે વૃક્ષો પર ચડતો, રમતો દોડતો ફરતો, અને સિંહ-વાઘના ટોળાંથી ભરેલા વનને હલાવી નાખતો.
1.95.25
ततश्च राक्षसान्सर्वान्पिशाचांश्च रिपून्रणे ।
मुष्टियुद्धेन तान्हत्वा ऋषीनाराधयत्तदा ॥ १.९५.२५ ॥
પછી યુદ્ધમાં બધા રાક્ષસો, પિશાચો અને તે શત્રુઓને મુષ્ટિયુદ્ધથી મારીને ત્યારે ઋષિઓને પ્રસન્ન કર્યા.
1.95.26
कश्चिद्दितिसुतस्तं तु हन्तुकामो महाबलः ।
वध्यमानांस्तु दैतेयानमर्षी तं समभ्ययात् ॥ १.९५.२६ ॥
દિતિનો એક પુત્ર, મહાબળવાન, તેને મારવાની ઇચ્છાથી અને દૈત્યોને મરાતા જોઈને ક્રોધે ભરાઈ તેની પાસે આવ્યો.
1.95.27
तमागतं प्रहस्यैव बाहुभ्यां परिगृह्य च ।
दृढं चाबध्य बाहुभ्यां पीडयामास तं तदा ॥ १.९५.२७ ॥
આવેલા તેને હસીને જ બાહુઓથી પકડીને, અને મજબૂતીથી બાહુઓથી બાંધીને ત્યારે તેને દબાવ્યો.
1.95.28
मर्दितो न शशाकास्मान्मोचितुं बलवत्तया ।
प्राक्रोशद्भैरवं तत्र द्वारेभ्यो निःसृतं त्वसृक् ॥ १.९५.२८ ॥
કચડાઈને તેના બળથી તે અમને છોડાવી શક્યો નહીં; ત્યાં તેણે ભયંકર ચીસ પાડી, દ્વારોમાંથી લોહી વહી નીકળ્યું.
1.95.29
तेन शब्देन वित्रस्ता मृगाः सिंहादयो गणाः ।
सुस्रुवुश्च शकृन्मूत्रमाश्रमस्थाश्च सुस्रुवुः ॥ १.९५.२९ ॥
તે અવાજથી ડરેલાં હરણાં, સિંહ વગેરે પ્રાણીઓના ટોળાં, અને આશ્રમમાં રહેનારા પણ મળમૂત્ર ત્યજી બેઠા.
1.95.30
निरसुं जानुभिः कृत्वा विससर्ज च सोऽपतत् ।
तद्दृष्ट्वा विस्मयं जग्मुः कुमारस्य विचेष्टितम् ॥ १.९५.३० ॥
ઘૂંટણોથી તેને નિષ્પ્રાણ કરીને છોડ્યો; તે પડ્યો. તે કુમારનું કાર્ય જોઈને બધા વિસ્મિત થયા.
1.95.31
नित्यकालं वध्यमाना दैतेया राक्षसैः सह ।
कुमारस्य भयादेव नैव जग्मुस्तदाश्रमम् ॥ १.९५.३१ ॥
રાક્ષસો સાથે દૈત્યો સતત માર્યા જતા હતા, છતાં કુમારના ભયથી તેઓ તે આશ્રમમાં ગયા નહોતા.
1.95.32
ततोऽस्य नाम चक्रुस्ते कण्वाश्रमनिवासिनः ।
कण्वेन सहिताः सर्वे दृष्ट्वा कर्मातिमानुषम् ॥ १.९५.३२ ॥
પછી કણ્વના આશ્રમમાં રહેતા સૌએ કણ્વ સાથે મળીને તેનું અતિમાનુષ કર્મ જોઈને તેનું નામ પાડ્યું.
1.95.33
अस्त्वयं सर्वदमनः सर्वं हि दमयत्यसौ ।
स सर्वदमनो नाम कुमारः समपद्यत ॥ १.९५.३३ ॥
"આ સર્વદમન થાઓ, કારણ કે આ સૌને દમન કરે છે" — તે કુમાર સર્વદમન નામે થયો.
1.95.34
विक्रमेणौजसा चैव बलेन च समन्वितः ।
अप्रेषयति दुष्यन्ते महिष्यास्तनयस्य च ॥ १.९५.३४ ॥
પરાક્રમ, ઓજસ અને બળથી યુક્ત તે દુષ્યંતને અને મહિષીના પુત્રને મોકલે છે.
1.95.35
पाण्डुभावपरीताङ्गीं चिन्तया समभिप्लुताम् ।
लम्बालकां कृशां दीनां तथा मलिनवाससम् ॥ १.९५.३५ ॥
પીળા પડી ગયેલાં અંગોવાળી, ચિંતામાં ડૂબેલી, લટકતા વાળવાળી, કૃશ, દીન અને મેલાં વસ્ત્રો પહેરેલી (શકુંતલા).
1.95.36
शकुन्तलां च संप्रेक्ष्य प्रदध्यौ स मुनिस्तदा ।
शास्त्राणि सर्ववेदाश्च द्वादशाब्दस्य चाभवन् ॥ १.९५.३६ ॥
શકુંતલાને જોઈને તે મુનિએ ત્યારે વિચાર કર્યો; બાર વર્ષ પૂરાં થતાં શાસ્ત્રો અને સર્વ વેદો (તેને સિદ્ધ થયાં).