ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 1.95
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.95.1
प्रतिज्ञाय च दुष्यन्ते प्रतियाते दिने दिने ।
गर्भश्च ववृधे तस्यां राजपुत्र्यां महात्मनः ॥ १.९५.१ ॥
ਦੁਸ਼ਯੰਤ ਨੇ ਵਚਨ ਦੇ ਕੇ ਦਿਨੋ-ਦਿਨ ਚਲੇ ਗਏ; ਉਸ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਦੀ ਕੁੱਖ ਵਿੱਚ ਮਹਾਤਮਾ ਦਾ ਗਰਭ ਵਧਦਾ ਗਿਆ।
1.95.2
शकुन्तला चिन्तयन्ती राजानं कार्यगौरवात् ।
दिवारात्रमनिद्रैव स्नानभोजनवर्जिता ॥ १.९५.२ ॥
ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਰਾਜੇ ਦਾ ਹੀ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦੀ, ਕੰਮ ਦੇ ਭਾਰ ਕਾਰਨ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਨੀਂਦ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਤੇ ਭੋਜਨ ਛੱਡੀ ਹੋਈ ਸੀ।
1.95.3
राजप्रेषणिका विप्राश्चतुरङ्गबलान्विताः ।
अद्य श्वो वा परश्वो वा समायान्तीति निस्चिता ॥ १.९५.३ ॥
ਰਾਜੇ ਦੇ ਭੇਜੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਚਤੁਰੰਗ ਸੈਨਾ ਨਾਲ ਅੱਜ, ਕੱਲ੍ਹ ਜਾਂ ਪਰਸੋਂ ਆਉਣਗੇ—ਇਹ ਉਸ ਨੇ ਪੱਕਾ ਮੰਨ ਲਿਆ ਸੀ।
1.95.4
दिनान्पक्षानृतून्मासानयनानि च सर्वशः ।
गण्यमानानि वर्षाणि व्यतीयुस्त्रीणि भारत ॥ १.९५.४ ॥
ਹੇ ਭਰਤ-ਵੰਸ਼ੀ, ਦਿਨ, ਪੱਖ, ਰੁੱਤਾਂ, ਮਹੀਨੇ ਅਤੇ ਅਯਨ—ਸਭ ਗਿਣਦਿਆਂ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਬੀਤ ਗਏ।
1.95.5
त्रिषु वर्षेषु पूर्णेषु ऋषेर्वचनगौरवात् ।
ऋषिपत्न्यः सुबहुशो हेतुमद्वाक्यमब्रुवन् ॥ १.९५.५ ॥
ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਬਚਨ ਦੇ ਮਾਣ ਕਾਰਨ ਰਿਸ਼ੀ-ਪਤਨੀਆਂ ਨੇ ਕਈ ਵਾਰ ਤਰਕਯੁਕਤ ਬੋਲ ਬੋਲੇ।
1.95.6
शृणु भद्रे लोकवृत्तं श्रुत्वा यद्रोचते तव ।
तत्कुरुष्व हितं देवि नावमान्यं गुरोर्वचः ॥ १.९५.६ ॥
ਹੇ ਭਦਰੇ, ਲੋਕ-ਵਿਹਾਰ ਸੁਣ; ਸੁਣ ਕੇ ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਚੰਗਾ ਲੱਗੇ ਉਹੀ ਕਰ। ਹੇ ਦੇਵੀ, ਜੋ ਹਿਤਕਾਰੀ ਹੋਵੇ ਉਹੀ ਕਰ; ਗੁਰੂ ਦੇ ਬਚਨ ਦਾ ਨਿਰਾਦਰ ਨਾ ਕਰੀਂ।
1.95.7
देवानां दैवतं विष्णुर्विप्राणामग्निर्ब्रह्म च ।
नारीणां दैवतं भर्ता लोकानां ब्राह्मणो गुरुः ॥ १.९५.७ ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਦੇਵਤਾ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਹੈ; ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਅਗਨੀ ਅਤੇ ਵੇਦ। ਇਸਤਰੀਆਂ ਦਾ ਦੇਵਤਾ ਪਤੀ ਹੈ; ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਗੁਰੂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੈ।
1.95.8
सूतिकाले प्रसूष्वेति भगवांस्ते पिताऽब्रवीत् ।
करिष्यामीति कर्तव्यं तदा ते सुकृतं भवेत् ॥ १.९५.८ ॥
'ਜਣੇਪੇ ਦੇ ਸਮੇਂ ਜਨਮ ਦੇ' — ਤੇਰੇ ਪੂਜਨੀਕ ਪਿਤਾ ਨੇ ਇਹ ਕਿਹਾ ਸੀ। 'ਮੈਂ ਕਰਾਂਗਾ' — ਇਹ ਜੋ ਕਰਤੱਵ ਹੈ, ਉਹ ਤਦ ਤੇਰਾ ਪੁੰਨ ਹੋਵੇਗਾ।
1.95.9
पत्नीनां वचनं श्रुत्वा साधु साध्वित्यचिन्तयत् ।
गर्भं सुषाव वामोरूः कुमारममितौजसम् ॥ १.९५.९ ॥
ਪਤਨੀਆਂ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ 'ਸਾਧੂ, ਸਾਧੂ' ਸੋਚਿਆ; ਸੁੰਦਰ ਪੱਟਾਂ ਵਾਲੀ ਉਸ ਨੇ ਅਮਿਤ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਗਰਭ ਤੋਂ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।
1.95.10
त्रिषु वर्षेषु पूर्णेषु प्राजायत शकुन्तला ।
रूपौदार्यगुणोपेतं दौष्यन्तिं जनमेजय ॥ १.९५.१० ॥
ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋਣ 'ਤੇ ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਨੇ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ — ਹੇ ਜਨਮੇਜਯ, ਰੂਪ, ਉਦਾਰਤਾ ਅਤੇ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਦੁਸ਼ਅੰਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ।
1.95.11
जाते तस्मिन्नन्तरिक्षात्पुष्पवृष्टिः पपात ह ।
देवदुन्दुभयो नेदुर्ननृतुश्चाप्सरोगणाः ॥ १.९५.११ ॥
ਉਹ ਜਨਮਿਆ ਤਾਂ ਅਕਾਸ਼ੋਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨਗਾਰੇ ਵੱਜੇ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਨੱਚੇ।
1.95.12
गायद्भिर्मधुरं तत्र देवैः शक्रोऽभ्युवाच ह ।
शकुन्तले तव सुतश्चक्रवर्ती भविष्यति ॥ १.९५.१२ ॥
ਉੱਥੇ ਦੇਵਤੇ ਮਿੱਠਾ ਗਾਉਂਦੇ ਸਨ ਤਾਂ ਇੰਦਰ ਨੇ ਕਿਹਾ — 'ਹੇ ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ, ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਚੱਕਰਵਰਤੀ ਸਮਰਾਟ ਹੋਵੇਗਾ।'
1.95.13
बलं तेजश्च रूपं च न समं भुवि केनचित् ।
आहर्ता वाजिमेधस्य शतसङ्ख्यस्य पौरवः ॥ १.९५.१३ ॥
ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕਿਸੇ ਦਾ ਵੀ ਬਲ, ਤੇਜ ਅਤੇ ਰੂਪ ਉਸ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ; ਉਹ ਪੌਰਵ ਸੌ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਗ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇਗਾ।
1.95.14
अनेकारपि साहस्रै राजसूयादिभिर्मखैः ।
स्वार्थं ब्राह्मणसात्कृत्वा दक्षिणाममितां ददत् ॥ १.९५.१४ ॥
ਰਾਜਸੂਯ ਆਦਿ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਯਗਾਂ ਨਾਲ, ਆਪਣਾ ਧਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦੇ ਕੇ, ਉਹ ਅਪਾਰ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਦੇਵੇਗਾ।
1.95.15
देवतानां वचः श्रुत्वा कण्वाश्रमनिवासिनः ।
सभाजयन्तः कण्वस्य सुतां सर्वे महर्षयः ॥ १.९५.१५ ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਕਣ੍ਵ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ ਸਾਰੇ ਮਹਰਿਸ਼ੀ ਕਣ੍ਵ ਦੀ ਧੀ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।
1.95.16
शकुन्तला च तच्छ्रुत्वा परं हर्षमवाप सा ।
द्विजानाहूय मुनिभिः सत्कृत्य च महायशाः। ॥ १.९५.१६ ॥
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਨੂੰ ਪਰਮ ਹਰਸ਼ ਹੋਇਆ; ਮਹਾਯਸ਼ਸਵਿਨੀ ਨੇ ਮੁਨੀਆਂ ਸਮੇਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਤਕਾਰ ਕੀਤਾ।
1.95.17
जातकर्मादिसंस्कारं कण्वः पुण्यवतां वरः ।
तस्याथ कारयामास वर्धमानस्य चासकृत् ॥ १.९५.१७ ॥
ਪੁੰਨਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਕਣ੍ਵ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਜਾਤਕਰਮ ਆਦਿ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਵਾਏ; ਅਤੇ ਵਧਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਬਾਲਕ ਦੇ ਸੰਸਕਾਰ ਵੀ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਕਰਵਾਏ।
1.95.18
यथाविधि यथान्यायं क्रियाः सर्वास्त्वकारयत् ।
दन्तैः शुक्लैः शिखरिभिःसिंहसंहननोऽभवत् ॥ १.९५.१८ ॥
ਵਿਧੀ ਅਤੇ ਨਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਕਰਵਾਈਆਂ; ਅਤੇ ਉਹ ਪਰਬਤ ਚੋਟੀਆਂ ਵਰਗੇ ਚਿੱਟੇ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਸ਼ੇਰ ਵਰਗੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ।
1.95.19
चक्राङ्कितकरः श्रीमान्स्वयं विष्णुरिवापरः ।
चतुष्किष्कुर्महातेजा महामूर्धा महाबलः ॥ १.९५.१९ ॥
ਚੱਕਰ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਾਲੇ ਹੱਥਾਂ ਵਾਲਾ, ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ, ਮਾਨੋ ਆਪ ਦੂਜਾ ਵਿਸ਼ਣੂ, ਚਾਰ ਕਿਸ਼ਕੂ ਉੱਚਾ, ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ, ਵੱਡੇ ਸਿਰ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਮਹਾਬਲੀ।
1.95.20
कुमारो देवगर्भाभः स तत्राशु व्यवर्धत ।
ऋषेर्भयात्तु दुष्यन्तः स्मरन्नैवाह्वयत्तदा ॥ १.९५.२० ॥
ਦੇਵਗਰਭ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾ ਉਹ ਕੁਮਾਰ ਉੱਥੇ ਜਲਦੀ ਵਧਿਆ। ਪਰ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਡਰ ਕਾਰਨ ਦੁਸ਼ਯੰਤ ਨੇ ਯਾਦ ਹੁੰਦਿਆਂ ਵੀ ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਸਨੂੰ ਨਾ ਬੁਲਾਇਆ।
1.95.21
गते काले तु महति न सस्मार तपोधनाम् ।
षड्वर्षेषु ततो बालः कण्वाश्रमपदं प्रति ॥ १.९५.२१ ॥
ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਬੀਤ ਗਿਆ ਪਰ ਉਸਨੇ ਤਪੋਧਨਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਨਾ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਛੇ ਸਾਲ ਬੀਤਣ ਉੱਤੇ ਉਹ ਬਾਲਕ ਕਣਵ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਗਿਆ।
1.95.22
व्याघ्रान्सिंहान्वराहांश्च वृकांश्च महिषांस्तथा ।
ऋक्षांश्चाभ्यहनद्व्यालान्पद्भ्यामाश्रमपीडकान् ॥ १.९५.२२ ॥
ਬਾਘਾਂ, ਸ਼ੇਰਾਂ, ਸੂਰਾਂ, ਬਘਿਆੜਾਂ, ਮੱਝਾਂ ਅਤੇ ਰਿੱਛਾਂ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਆਸ਼ਰਮ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਿੰਸਕ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰ ਸੁੱਟਿਆ।
1.95.23
बलाद्भुजाभ्यां संगृह्य बलवान्संनियम्य च ।
बद्ध्वा वृक्षेषु दौष्यन्तिराश्रमस्य समन्ततः ॥ १.९५.२३ ॥
ਬਲਵਾਨ ਦੌਸ਼ਯੰਤੀ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਦੋਹਾਂ ਬਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਫੜ ਕੇ, ਕਾਬੂ ਕਰਕੇ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ।
1.95.24
आरुरोह द्रुमांश्चैव क्रीडन्स्म परिधावति ।
वनं च लोडयामास सिंहव्याघ्रगणैर्वृतम् ॥ १.९५.२४ ॥
ਉਹ ਰੁੱਖਾਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਦਾ, ਖੇਡਦਾ ਦੌੜਦਾ ਫਿਰਦਾ, ਅਤੇ ਸ਼ੇਰਾਂ ਤੇ ਬਾਘਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਦਿੰਦਾ।
1.95.25
ततश्च राक्षसान्सर्वान्पिशाचांश्च रिपून्रणे ।
मुष्टियुद्धेन तान्हत्वा ऋषीनाराधयत्तदा ॥ १.९५.२५ ॥
ਫਿਰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ, ਪਿਸ਼ਾਚਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ ਨਾਲ ਮਾਰ ਕੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ।
1.95.26
कश्चिद्दितिसुतस्तं तु हन्तुकामो महाबलः ।
वध्यमानांस्तु दैतेयानमर्षी तं समभ्ययात् ॥ १.९५.२६ ॥
ਦਿਤੀ ਦਾ ਕੋਈ ਪੁੱਤਰ, ਮਹਾਂਬਲੀ, ਉਸਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਅਤੇ ਦੈਂਤਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਉਸ ਕੋਲ ਆਇਆ।
1.95.27
तमागतं प्रहस्यैव बाहुभ्यां परिगृह्य च ।
दृढं चाबध्य बाहुभ्यां पीडयामास तं तदा ॥ १.९५.२७ ॥
ਆਏ ਉਸਨੂੰ ਹੱਸਦਿਆਂ ਹੀ ਬਾਹਾਂ ਨਾਲ ਫੜ ਕੇ, ਅਤੇ ਬਾਹਾਂ ਨਾਲ ਕਸ ਕੇ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਸਨੂੰ ਦਬਾਇਆ।
1.95.28
मर्दितो न शशाकास्मान्मोचितुं बलवत्तया ।
प्राक्रोशद्भैरवं तत्र द्वारेभ्यो निःसृतं त्वसृक् ॥ १.९५.२८ ॥
ਮਸਲਿਆ ਜਾ ਕੇ ਉਹ ਉਸਦੇ ਬਲ ਕਾਰਨ ਸਾਨੂੰ ਛੁਡਾ ਨਾ ਸਕਿਆ; ਉੱਥੇ ਉਸਨੇ ਭਿਆਨਕ ਚੀਕ ਮਾਰੀ, ਸਰੀਰ ਦੇ ਛੇਦਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲਹੂ ਨਿਕਲ ਆਇਆ।
1.95.29
तेन शब्देन वित्रस्ता मृगाः सिंहादयो गणाः ।
सुस्रुवुश्च शकृन्मूत्रमाश्रमस्थाश्च सुस्रुवुः ॥ १.९५.२९ ॥
ਉਸ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਡਰੇ ਹੋਏ ਹਿਰਨ, ਸ਼ੇਰ ਆਦਿ ਦੇ ਝੁੰਡ, ਅਤੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਵੀ ਮਲ-ਮੂਤਰ ਕਰ ਬੈਠੇ।
1.95.30
निरसुं जानुभिः कृत्वा विससर्ज च सोऽपतत् ।
तद्दृष्ट्वा विस्मयं जग्मुः कुमारस्य विचेष्टितम् ॥ १.९५.३० ॥
ਗੋਡਿਆਂ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਨਿਰਜੀਵ ਕਰ ਕੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ; ਉਹ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਉਸ ਕੁਮਾਰ ਦਾ ਇਹ ਕਾਰਨਾਮਾ ਵੇਖ ਕੇ ਸਭ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ।
1.95.31
नित्यकालं वध्यमाना दैतेया राक्षसैः सह ।
कुमारस्य भयादेव नैव जग्मुस्तदाश्रमम् ॥ १.९५.३१ ॥
ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨਾਲ ਦੈਂਤ ਲਗਾਤਾਰ ਮਾਰੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਫਿਰ ਵੀ ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਡਰੋਂ ਉਹ ਉਸ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਗਏ।
1.95.32
ततोऽस्य नाम चक्रुस्ते कण्वाश्रमनिवासिनः ।
कण्वेन सहिताः सर्वे दृष्ट्वा कर्मातिमानुषम् ॥ १.९५.३२ ॥
ਫਿਰ ਕਣ੍ਵ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਕਣ੍ਵ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਉਸਦਾ ਅਤਿ-ਮਾਨੁਸ਼ੀ ਕਰਮ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਰੱਖਿਆ।
1.95.33
अस्त्वयं सर्वदमनः सर्वं हि दमयत्यसौ ।
स सर्वदमनो नाम कुमारः समपद्यत ॥ १.९५.३३ ॥
"ਇਹ ਸਰਬਦਮਨ ਹੋਵੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਭ ਨੂੰ ਦਬਾਉਂਦਾ ਹੈ" — ਉਹ ਕੁਮਾਰ ਸਰਬਦਮਨ ਨਾਮ ਵਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ।
1.95.34
विक्रमेणौजसा चैव बलेन च समन्वितः ।
अप्रेषयति दुष्यन्ते महिष्यास्तनयस्य च ॥ १.९५.३४ ॥
ਵਿਕਰਮ, ਓਜ ਅਤੇ ਬਲ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਉਹ ਦੁਸ਼ਯੰਤ ਅਤੇ ਮਹਿਸ਼ੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਕੋਲ ਭੇਜਦਾ ਹੈ।
1.95.35
पाण्डुभावपरीताङ्गीं चिन्तया समभिप्लुताम् ।
लम्बालकां कृशां दीनां तथा मलिनवाससम् ॥ १.९५.३५ ॥
ਪੀਲੇ ਪਏ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ, ਲਟਕਦੇ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲੀ, ਕਮਜ਼ੋਰ, ਦੀਨ ਅਤੇ ਮੈਲੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ਵਾਲੀ (ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ)।
1.95.36
शकुन्तलां च संप्रेक्ष्य प्रदध्यौ स मुनिस्तदा ।
शास्त्राणि सर्ववेदाश्च द्वादशाब्दस्य चाभवन् ॥ १.९५.३६ ॥
ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸ ਮੁਨੀ ਨੇ ਉਦੋਂ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ; ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋਣ ਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਵੇਦ (ਉਸਨੂੰ ਸਿੱਧ ਹੋਏ)।