મહાભારત · અધ્યાય 1.97
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.97.1
गतान्मुनिगणान्दृष्ट्वा पुत्रं संगृह्य पाणिना ।
मातापितृभ्यां रहिता यथा शोचन्ति दारकाः ॥ १.९७.१ ॥
મુનિગણો ચાલ્યા ગયા જોઈને, પુત્રને હાથે પકડીને, માતાપિતાથી વિખૂટાં બાળકો જેમ શોક કરે તેમ તે શોક કરવા લાગી.
1.97.2
तथा शोकपरीताङ्गी धृतिमालम्ब्य दुःखिता ।
गतेषु तेषु विप्रेषु राजमार्गेण भामिनी ॥ १.९७.२ ॥
એ જ રીતે શોકથી ઘેરાયેલાં અંગવાળી દુઃખી ભામિની ધીરજ ધારણ કરી, તે બ્રાહ્મણો ચાલ્યા ગયા પછી રાજમાર્ગે ચાલી.
1.97.3
पुत्रेणैव सहायेन सा जगाम शनैः शनैः ।
अदृष्टपूर्वान्पश्यन्वै राजमार्गेण पौरवः ॥ १.९७.३ ॥
માત્ર પુત્રને જ સાથી બનાવી તે ધીમે ધીમે ચાલી; રાજમાર્ગે પહેલાં ક્યારેય ન જોયેલી વસ્તુઓ જોતી તે પૌરવી.
1.97.4
हर्म्यप्रसादचैत्यांश्च सभा दिव्या विचित्रिताः ।
कौतूहलसमाविष्टो दृष्ट्वा विस्मयमागतः ॥ १.९७.४ ॥
હર્મ્ય, પ્રાસાદ, ચૈત્યો અને દિવ્ય, વિચિત્ર રીતે શણગારેલી સભાઓ જોઈ, કુતૂહલથી ભરેલો તે વિસ્મય પામ્યો.
1.97.5
सर्वे ब्रुवन्ति तां दृष्ट्वा पद्महीनामिव श्रियम् ।
गत्या च संहीसदृशीं कोकिलेन स्वरे समाम् ॥ १.९७.५ ॥
તેને જોઈને સૌ કહેવા લાગ્યા, જાણે કમળ વિનાની લક્ષ્મી; ચાલમાં હંસી જેવી, સ્વરમાં કોયલ જેવી.
1.97.6
मुखेन चन्द्रसदृशीं श्रिया पद्मालयासमाम् ।
स्मितेन कुन्दसदृशीं पद्मगर्भसमत्वचम् ॥ १.९७.६ ॥
મુખમાં ચંદ્ર જેવી, શોભામાં કમળવાસિની લક્ષ્મી જેવી; સ્મિતમાં કુંદ જેવી, ત્વચા કમળના ગર્ભ જેવી.
1.97.7
पद्मपत्रविशालाक्षीं तप्तजाम्बूनदप्रभाम् ।
करान्तमितमध्यैषा सुकेशी संहतस्तनी ॥ १.९७.७ ॥
કમળની પાંખડી જેવી વિશાળ આંખોવાળી, તપાવેલા સુવર્ણ જેવી કાંતિવાળી, હાથના છેડાથી માપી શકાય એવી કમરવાળી, સુંદર કેશવાળી અને દૃઢ સ્તનોવાળી આ સ્ત્રી.
1.97.8
जघनं सुविशालं वै ऊरू करिकरोपमौ ।
रक्ततुङ्गतलौ पादौ धरण्यां सुप्रतिष्ठितौ ॥ १.९७.८ ॥
નિતંબ અતિ વિશાળ હતા, સાથળ હાથીની સૂંઢ જેવા હતા, પગના તળિયા લાલ અને ઊંચા હતા, અને પગ ધરતી પર દૃઢપણે ટેકેલા હતા.
1.97.9
एवं रूपसमायुक्ता स्वर्गलोकादिवागता ।
इति स्म सर्वेऽमन्यन्त दुष्यन्तनगरे जनाः ॥ १.९७.९ ॥
આવા રૂપથી યુક્ત આ જાણે સ્વર્ગલોકથી આવી હોય એવું દુષ્યંતના નગરના સર્વ લોકોએ માન્યું.
1.97.10
पुनः पुनरवोचंस्ते शाकुन्तलगुणानपि ।
सिंहेक्षणः सिंहदंष्ट्रः सिंहस्कन्धो महाभुजः ॥ १.९७.१० ॥
તેઓ વારંવાર શકુંતલાના ગુણોનું પણ વર્ણન કરતા અને કહેતા કે આ સિંહ જેવી આંખોવાળો, સિંહ જેવી દાઢોવાળો, સિંહ જેવા ખભાવાળો અને વિશાળ ભુજાઓવાળો છે.
1.97.11
सिंहोरस्कः सिंहबलः सिंहविक्रान्तगाम्ययम् ।
पृथ्वंसः पृथुवक्षाश्च छत्राकारशिरा महान् ॥ १.९७.११ ॥
આ સિંહ જેવી છાતી, સિંહ જેવું બળ અને સિંહ જેવી ચાલવાળો છે; વિશાળ ખભા અને વિશાળ છાતીવાળો, છત્ર જેવા મસ્તકવાળો આ મહાન છે.
1.97.12
पाणिपादतले रक्तो रक्तास्यो दुन्दुभिस्वनः ।
राजलक्षणयुक्तश्च राजश्रीश्चास्य लक्ष्यते ॥ १.९७.१२ ॥
હથેળીઓ અને પગના તળિયાં લાલ છે, મુખ લાલ છે, અવાજ દુંદુભી જેવો છે; આ રાજલક્ષણોથી યુક્ત છે અને તેનામાં રાજશ્રી દેખાય છે.
1.97.13
आकारेण च रूपेण शरीरेणापि तेजसा ।
दुष्यन्तेन समो ह्येष कस्य पुत्रो भविष्यति ॥ १.९७.१३ ॥
આકાર, રૂપ, શરીર અને તેજમાં આ દુષ્યંત જેવો છે. આ કોનો પુત્ર હશે?
1.97.14
एवं ब्रुवन्तस्ते सर्वे प्रशशंसुः सहस्रशः ।
युक्तिवादानवोचन्त सर्वाः प्राणभृतः स्त्रियः ॥ १.९७.१४ ॥
આમ બોલતા તેઓ સૌ હજારોએ વખાણ કરવા લાગ્યા. બધી જીવંત સ્ત્રીઓએ યુક્તિભરી વાતો કહી.
1.97.15
बान्धवा इव सस्नेहा अनुजग्मुः शकुन्तलाम् ।
पौराणां तद्वचः श्रुत्वा तूष्णींभूता शकुन्तला ॥ १.९७.१५ ॥
સ્નેહાળ સગાંઓની જેમ તેઓ શકુન્તલાની પાછળ ગયા. નાગરિકોનું એ વચન સાંભળીને શકુન્તલા મૌન થઈ ગઈ.
1.97.16
वेश्मद्वारं समासाद्य विह्वला सा नृपात्मजा ।
चिन्तयामास सहसा कार्यगौरवकारणात् ॥ १.९७.१६ ॥
મહેલના દરવાજે પહોંચીને એ વ્યાકુળ રાજકુમારી કાર્યના ગૌરવને કારણે અચાનક વિચારમાં પડી.
1.97.17
लज्जया च परीताङ्गी राजन्राजसमक्षतः ।
अघृणा किं नु वक्ष्यामि दुष्यन्तं मम कारणात् ॥ १.९७.१७ ॥
લજ્જાથી તેનું શરીર ઘેરાઈ ગયું. હે રાજન, રાજાની સમક્ષ મારે કારણે દુષ્યંતને નિર્લજ્જપણે શું કહીશ?
1.97.18
एवमुक्त्वा तु कृपणा चिन्तयन्ती शकुन्तला ।
अभिसृत्य च राजानं वेदिता सा प्रवेशिता ॥ १.९७.१८ ॥
આમ કહીને દીન શકુન્તલા વિચારતી રાજા પાસે ગઈ; પોતાનો પરિચય આપીને તેને અંદર લઈ જવામાં આવી.
1.97.19
सह तेन कुमारेण तरुणादित्यवर्चसा ।
सिंहासनस्थं राजानं महेन्द्रसदृशद्युतिम् ॥ १.९७.१९ ॥
તે તરુણ સૂર્ય સમાન તેજસ્વી કુમાર સાથે, મહેન્દ્ર સમાન કાંતિવાળા, સિંહાસન પર બેઠેલા રાજા પાસે તે ગઈ.
1.97.20
शकुन्तला नतशिराः परं हर्षमवाप्य च ।
पूजयित्वा यथान्यायमब्रवीत्तं शकुन्तला ॥ १.९७.२० ॥
શકુંતલા માથું નમાવીને, અત્યંત હર્ષ પામીને, યથાન્યાય પૂજા કરીને તેને બોલી.
1.97.21
अभिवादय राजानं पितरं ते दृढव्रतम् ।
एवमुक्त्वा सुतं तत्र लज्जानतमुखी स्थिता ॥ १.९७.२१ ॥
"તારા પિતા, દૃઢવ્રતી રાજાને પ્રણામ કર" એમ પુત્રને કહીને, લજ્જાથી મુખ નમાવી તે ત્યાં ઊભી રહી.
1.97.22
स्तम्भमालिङ्ग्य राजानं प्रसीदस्वेत्युवाच सा ।
शाकुन्तलोपि राजानमभिवाद्य कृताञ्जलिः ॥ १.९७.२२ ॥
સ્તંભને ભેટીને તે બોલી, "રાજન્, પ્રસન્ન થાઓ." શકુંતલાના પુત્રે પણ હાથ જોડીને રાજાને પ્રણામ કર્યા.
1.97.23
हर्षेणोत्फुल्लनयनो राजानं चान्ववैक्षत ।
दुष्यन्तो धर्मबुद्ध्या तु चिन्तयन्नेव सोब्रवीत् ॥ १.९७.२३ ॥
હર્ષથી ખીલેલા નેત્રે રાજાએ તેની સામે જોયું. ધર્મબુદ્ધિથી વિચારતા દુષ્યંત બોલ્યા.
1.97.24
किमागमनकार्यं ते ब्रूहि त्वं वरवर्णिनि ।
करिष्यामि न संदेहः सपुत्राया विशेषतः ॥ १.९७.२४ ॥
"હે સુંદરી, તારા આવવાનું પ્રયોજન શું છે તે કહે. સંદેહ નથી, પુત્ર સહિત તારું કાર્ય હું વિશેષ રીતે કરીશ."
1.97.25
प्रसीदस्व महाराज वक्ष्यामि पुरुषोत्तम ।
एष पुत्रो हि ते राजन्मय्युत्पन्नः परंतप ॥ १.९७.२५ ॥
મહારાજ, કૃપા કરો; પુરુષોત્તમ, હું કહું છું. રાજન, આ પુત્ર તમારો જ છે; મારાથી જન્મ્યો છે, હે શત્રુતાપન.
1.97.26
तस्मात्पुत्रस्त्वया राजन्यौवराज्येऽभिषिच्यताम् ।
यथोक्तमाश्रमे तस्मिन्वर्तस्व पुरुषोत्तम ॥ १.९७.२६ ॥
તેથી, રાજન, આ પુત્રનો યુવરાજ પદે અભિષેક કરો. પુરુષોત્તમ, કહ્યા પ્રમાણે એ આશ્રમમાં વર્તો.
1.97.27
मया समागमे पूर्वं कृतः स समयस्त्वया ।
तत्त्वं स्मर महाबाहो कण्वाश्रमपदं प्रति ॥ १.९७.२७ ॥
પહેલાં મારી સાથેના સમાગમમાં તમે કરેલો એ કરાર યાદ કરો, મહાબાહો, કણ્વાશ્રમ તરફ જોઈને.
1.97.28
तस्योपभोगसक्तस्य स्त्रीषु चान्यासु भारत ।
शकुन्तला सपुत्रा च मनस्यन्तरधीयत ॥ १.९७.२८ ॥
હે ભારત, અન્ય સ્ત્રીઓના ભોગમાં આસક્ત એવા તેના મનમાંથી શકુંતલા પુત્ર સહિત અંતર્ધાન થઈ ગઈ.
1.97.29
स धारयन्मनस्येनां सपुत्रां सस्मितां तदा ।
तदोपगृह्य मनसा चिरं सुखमवाप सः ॥ १.९७.२९ ॥
પુત્ર સહિત હસતી એવી તેને મનમાં ધારણ કરીને, ત્યારે મનથી આલિંગન આપીને તેને લાંબો સમય સુખ મળ્યું.
1.97.30
सोऽथ श्रुत्वापि तद्वाक्यं तस्या राजा स्मरन्नपि ।
अब्रवीन्न स्मरामीति त्वया भद्रे समागमम् ॥ १.९७.३० ॥
તેના એ વચન સાંભળીને અને સ્મરણ કરીને પણ રાજાએ કહ્યું, "હે ભદ્રે, તારી સાથેનો સમાગમ મને યાદ નથી."
1.97.31
मैथुनं च वृथा नाहं गच्छेयमिति मे मतिः ।
नाभिजानामि कल्याणि त्वया सह समागमम् ॥ १.९७.३१ ॥
વ્યર્થ હું મૈથુન માટે જઈશ, એવો મારો નિશ્ચય નથી. હે કલ્યાણી, તારી સાથેનો સમાગમ મને યાદ નથી.
1.97.32
धर्मार्थकामसंबन्धं न स्मरामि त्वया सह ।
गच्छ वा तिष्ठ वा कामं यद्वापीच्छसि तत्कुरु ॥ १.९७.३२ ॥
ધર્મ, અર્થ અને કામના સંબંધને હું તારી સાથે યાદ કરતો નથી. જા કે રહે, જે તને ગમે તે કર.