ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 1.97
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.97.1
गतान्मुनिगणान्दृष्ट्वा पुत्रं संगृह्य पाणिना ।
मातापितृभ्यां रहिता यथा शोचन्ति दारकाः ॥ १.९७.१ ॥
ਮੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਹੱਥ ਨਾਲ ਫੜ ਕੇ, ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਵਿਛੜੇ ਬਾਲਾਂ ਵਾਂਗ ਉਹ ਸੋਗ ਕਰਨ ਲੱਗੀ।
1.97.2
तथा शोकपरीताङ्गी धृतिमालम्ब्य दुःखिता ।
गतेषु तेषु विप्रेषु राजमार्गेण भामिनी ॥ १.९७.२ ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਗ ਨਾਲ ਭਰੇ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ ਦੁਖੀ ਭਾਮਿਨੀ ਧੀਰਜ ਧਾਰ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ ਰਾਜਮਾਰਗ ਤੇ ਤੁਰ ਪਈ।
1.97.3
पुत्रेणैव सहायेन सा जगाम शनैः शनैः ।
अदृष्टपूर्वान्पश्यन्वै राजमार्गेण पौरवः ॥ १.९७.३ ॥
ਕੇਵਲ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਹੀ ਸਾਥੀ ਬਣਾ ਕੇ ਉਹ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਤੁਰੀ; ਰਾਜਮਾਰਗ ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਾ ਵੇਖੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵੇਖਦੀ ਹੋਈ ਉਹ ਪੌਰਵੀ।
1.97.4
हर्म्यप्रसादचैत्यांश्च सभा दिव्या विचित्रिताः ।
कौतूहलसमाविष्टो दृष्ट्वा विस्मयमागतः ॥ १.९७.४ ॥
ਮਹਿਲਾਂ, ਰਾਜ-ਮਹਿਲਾਂ, ਚੈਤਿਆਂ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ, ਵਿਚਿੱਤਰ ਸ਼ਿੰਗਾਰੀਆਂ ਸਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਤਸੁਕਤਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਹੋਇਆ।
1.97.5
सर्वे ब्रुवन्ति तां दृष्ट्वा पद्महीनामिव श्रियम् ।
गत्या च संहीसदृशीं कोकिलेन स्वरे समाम् ॥ १.९७.५ ॥
ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਸਾਰੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਮਲ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਲਕਸ਼ਮੀ; ਚਾਲ ਵਿੱਚ ਹੰਸਣੀ ਵਰਗੀ, ਸੁਰ ਵਿੱਚ ਕੋਇਲ ਵਰਗੀ।
1.97.6
मुखेन चन्द्रसदृशीं श्रिया पद्मालयासमाम् ।
स्मितेन कुन्दसदृशीं पद्मगर्भसमत्वचम् ॥ १.९७.६ ॥
ਮੁਖ ਵਿੱਚ ਚੰਦ ਵਰਗੀ, ਸੋਭਾ ਵਿੱਚ ਕਮਲ-ਵਾਸੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਵਰਗੀ; ਮੁਸਕਾਨ ਵਿੱਚ ਕੁੰਦ ਵਰਗੀ, ਚਮੜੀ ਕਮਲ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਰਗੀ।
1.97.7
पद्मपत्रविशालाक्षीं तप्तजाम्बूनदप्रभाम् ।
करान्तमितमध्यैषा सुकेशी संहतस्तनी ॥ १.९७.७ ॥
ਕਮਲ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਪਿਘਲੇ ਸੋਨੇ ਵਰਗੀ ਆਭਾ ਵਾਲੀ, ਹੱਥ ਦੀ ਨੋਕ ਨਾਲ ਮਾਪੀ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ, ਸੁੰਦਰ ਵਾਲਾਂ ਅਤੇ ਕਸਵੇਂ ਛਾਤੀਆਂ ਵਾਲੀ ਇਹ ਇਸਤਰੀ।
1.97.8
जघनं सुविशालं वै ऊरू करिकरोपमौ ।
रक्ततुङ्गतलौ पादौ धरण्यां सुप्रतिष्ठितौ ॥ १.९७.८ ॥
ਕੁੱਲ੍ਹੇ ਬਹੁਤ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਨ, ਪੱਟ ਹਾਥੀ ਦੀ ਸੁੰਡ ਵਰਗੇ ਸਨ, ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਤਲੇ ਲਾਲ ਤੇ ਉੱਚੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਪੈਰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਸਨ।
1.97.9
एवं रूपसमायुक्ता स्वर्गलोकादिवागता ।
इति स्म सर्वेऽमन्यन्त दुष्यन्तनगरे जनाः ॥ १.९७.९ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਇਹ ਜਿਵੇਂ ਸੁਰਗਲੋਕ ਤੋਂ ਆਈ ਹੋਵੇ—ਦੁਸ਼ਯੰਤ ਦੇ ਨਗਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝਿਆ।
1.97.10
पुनः पुनरवोचंस्ते शाकुन्तलगुणानपि ।
सिंहेक्षणः सिंहदंष्ट्रः सिंहस्कन्धो महाभुजः ॥ १.९७.१० ॥
ਉਹ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਇਹ ਸ਼ੇਰ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਸ਼ੇਰ ਵਰਗੇ ਦੰਦਾਂ, ਸ਼ੇਰ ਵਰਗੇ ਮੋਢਿਆਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ।
1.97.11
सिंहोरस्कः सिंहबलः सिंहविक्रान्तगाम्ययम् ।
पृथ्वंसः पृथुवक्षाश्च छत्राकारशिरा महान् ॥ १.९७.११ ॥
ਇਹ ਸ਼ੇਰ ਵਰਗੀ ਛਾਤੀ, ਸ਼ੇਰ ਵਰਗਾ ਬਲ ਅਤੇ ਸ਼ੇਰ ਵਰਗੀ ਚਾਲ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਵਿਸ਼ਾਲ ਮੋਢਿਆਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਛਾਤੀ ਵਾਲਾ, ਛਤਰੀ ਵਰਗੇ ਸਿਰ ਵਾਲਾ ਇਹ ਮਹਾਨ ਹੈ।
1.97.12
पाणिपादतले रक्तो रक्तास्यो दुन्दुभिस्वनः ।
राजलक्षणयुक्तश्च राजश्रीश्चास्य लक्ष्यते ॥ १.९७.१२ ॥
ਹੱਥਾਂ ਅਤੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਤਲੇ ਲਾਲ ਹਨ, ਮੂੰਹ ਲਾਲ ਹੈ, ਆਵਾਜ਼ ਦੁੰਦੁਭੀ ਵਰਗੀ ਹੈ; ਇਹ ਰਾਜ-ਲੱਛਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਾਜ-ਸ਼ੋਭਾ ਦਿਸਦੀ ਹੈ।
1.97.13
आकारेण च रूपेण शरीरेणापि तेजसा ।
दुष्यन्तेन समो ह्येष कस्य पुत्रो भविष्यति ॥ १.९७.१३ ॥
ਆਕਾਰ, ਰੂਪ, ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਤੇਜ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੁਸ਼ਯੰਤ ਵਰਗਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਵੇਗਾ?
1.97.14
एवं ब्रुवन्तस्ते सर्वे प्रशशंसुः सहस्रशः ।
युक्तिवादानवोचन्त सर्वाः प्राणभृतः स्त्रियः ॥ १.९७.१४ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿੰਦਿਆਂ ਉਹ ਸਾਰੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਜਣੇ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਸਾਰੀਆਂ ਜੀਵਤ ਇਸਤਰੀਆਂ ਯੁਕਤੀ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀਆਂ।
1.97.15
बान्धवा इव सस्नेहा अनुजग्मुः शकुन्तलाम् ।
पौराणां तद्वचः श्रुत्वा तूष्णींभूता शकुन्तला ॥ १.९७.१५ ॥
ਸਨੇਹੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਵਾਂਗ ਉਹ ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਗਏ। ਪੌਰਾਂ ਦੀ ਉਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਈ।
1.97.16
वेश्मद्वारं समासाद्य विह्वला सा नृपात्मजा ।
चिन्तयामास सहसा कार्यगौरवकारणात् ॥ १.९७.१६ ॥
ਮਹਿਲ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਉਹ ਵਿਆਕੁਲ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਕੰਮ ਦੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਕਾਰਨ ਅਚਾਨਕ ਸੋਚਣ ਲੱਗੀ।
1.97.17
लज्जया च परीताङ्गी राजन्राजसमक्षतः ।
अघृणा किं नु वक्ष्यामि दुष्यन्तं मम कारणात् ॥ १.९७.१७ ॥
ਸ਼ਰਮ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਘਿਰ ਗਿਆ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਰਾਜੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮੇਰੇ ਕਾਰਨ ਦੁਸ਼ਯੰਤ ਨੂੰ ਬੇਸ਼ਰਮੀ ਨਾਲ ਕੀ ਕਹਾਂਗੀ?
1.97.18
एवमुक्त्वा तु कृपणा चिन्तयन्ती शकुन्तला ।
अभिसृत्य च राजानं वेदिता सा प्रवेशिता ॥ १.९७.१८ ॥
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਦੀਨ ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਸੋਚਦੀ ਹੋਈ ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਗਈ; ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਦੱਸ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ।
1.97.19
सह तेन कुमारेण तरुणादित्यवर्चसा ।
सिंहासनस्थं राजानं महेन्द्रसदृशद्युतिम् ॥ १.९७.१९ ॥
ਉਸ ਤਰੁਣ ਸੂਰਜ ਵਰਗੇ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਕੁਮਾਰ ਨਾਲ, ਇੰਦਰ ਵਰਗੀ ਕਾਂਤੀ ਵਾਲੇ, ਸਿੰਘਾਸਣ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਗਈ।
1.97.20
शकुन्तला नतशिराः परं हर्षमवाप्य च ।
पूजयित्वा यथान्यायमब्रवीत्तं शकुन्तला ॥ १.९७.२० ॥
ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ, ਬਹੁਤ ਹਰਖ ਪਾ ਕੇ, ਯਥਾਨਿਆਏ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬੋਲੀ।
1.97.21
अभिवादय राजानं पितरं ते दृढव्रतम् ।
एवमुक्त्वा सुतं तत्र लज्जानतमुखी स्थिता ॥ १.९७.२१ ॥
"ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ, ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਵ੍ਰਤੀ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰ" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਕਹਿ ਕੇ, ਸ਼ਰਮ ਨਾਲ ਮੂੰਹ ਝੁਕਾਈ ਉੱਥੇ ਖੜ੍ਹੀ ਰਹੀ।
1.97.22
स्तम्भमालिङ्ग्य राजानं प्रसीदस्वेत्युवाच सा ।
शाकुन्तलोपि राजानमभिवाद्य कृताञ्जलिः ॥ १.९७.२२ ॥
ਥੰਮ੍ਹ ਨੂੰ ਜੱਫੀ ਪਾ ਕੇ ਉਹ ਬੋਲੀ, "ਰਾਜਨ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੋ।" ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਵੀ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ।
1.97.23
हर्षेणोत्फुल्लनयनो राजानं चान्ववैक्षत ।
दुष्यन्तो धर्मबुद्ध्या तु चिन्तयन्नेव सोब्रवीत् ॥ १.९७.२३ ॥
ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਖਿੜੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਸ ਵੱਲ ਵੇਖਿਆ। ਦੁਸ਼ਯੰਤ ਧਰਮਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ ਬੋਲੇ।
1.97.24
किमागमनकार्यं ते ब्रूहि त्वं वरवर्णिनि ।
करिष्यामि न संदेहः सपुत्राया विशेषतः ॥ १.९७.२४ ॥
"ਹੇ ਸੁੰਦਰੀ, ਤੇਰੇ ਆਉਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੈ, ਦੱਸ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ, ਪੁੱਤਰ ਸਮੇਤ ਤੇਰਾ ਕੰਮ ਮੈਂ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਕਰਾਂਗਾ।"
1.97.25
प्रसीदस्व महाराज वक्ष्यामि पुरुषोत्तम ।
एष पुत्रो हि ते राजन्मय्युत्पन्नः परंतप ॥ १.९७.२५ ॥
ਮਹਾਰਾਜ, ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ; ਪੁਰਸ਼ੋਤਮ, ਮੈਂ ਕਹਿੰਦੀ ਹਾਂ। ਰਾਜਨ, ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਤੁਹਾਡਾ ਹੀ ਹੈ; ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਸ਼ਤਰੂਤਾਪਨ।
1.97.26
तस्मात्पुत्रस्त्वया राजन्यौवराज्येऽभिषिच्यताम् ।
यथोक्तमाश्रमे तस्मिन्वर्तस्व पुरुषोत्तम ॥ १.९७.२६ ॥
ਇਸ ਲਈ, ਰਾਜਨ, ਇਸ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਯੁਵਰਾਜ ਪਦ ਉੱਤੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰੋ। ਪੁਰਸ਼ੋਤਮ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਵਰਤੋ।
1.97.27
मया समागमे पूर्वं कृतः स समयस्त्वया ।
तत्त्वं स्मर महाबाहो कण्वाश्रमपदं प्रति ॥ १.९७.२७ ॥
ਪਹਿਲਾਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਵੇਲੇ ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਸ਼ਰਤ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਉਹ ਯਾਦ ਕਰੋ, ਮਹਾਬਾਹੂ, ਕਣ੍ਵ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਵੇਖ ਕੇ।
1.97.28
तस्योपभोगसक्तस्य स्त्रीषु चान्यासु भारत ।
शकुन्तला सपुत्रा च मनस्यन्तरधीयत ॥ १.९७.२८ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਹੋਰ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੇ ਭੋਗ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚੋਂ ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਪੁੱਤਰ ਸਮੇਤ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਈ।
1.97.29
स धारयन्मनस्येनां सपुत्रां सस्मितां तदा ।
तदोपगृह्य मनसा चिरं सुखमवाप सः ॥ १.९७.२९ ॥
ਪੁੱਤਰ ਸਮੇਤ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੀ ਉਸ ਨੂੰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਧਾਰ ਕੇ, ਤਦ ਮਨ ਨਾਲ ਗਲ ਲਗਾ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਸੁਖ ਪਾਇਆ।
1.97.30
सोऽथ श्रुत्वापि तद्वाक्यं तस्या राजा स्मरन्नपि ।
अब्रवीन्न स्मरामीति त्वया भद्रे समागमम् ॥ १.९७.३० ॥
ਉਸ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਵੀ ਅਤੇ ਯਾਦ ਕਰਦਿਆਂ ਵੀ ਰਾਜੇ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਭਦ੍ਰੇ, ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਨਹੀਂ।"
1.97.31
मैथुनं च वृथा नाहं गच्छेयमिति मे मतिः ।
नाभिजानामि कल्याणि त्वया सह समागमम् ॥ १.९७.३१ ॥
ਵਿਅਰਥ ਮੈਂ ਸੰਭੋਗ ਲਈ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਇਹ ਮੇਰਾ ਇਰਾਦਾ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਕਲਿਆਣੀ, ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਹੋਏ ਮਿਲਾਪ ਨੂੰ ਮੈਂ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
1.97.32
धर्मार्थकामसंबन्धं न स्मरामि त्वया सह ।
गच्छ वा तिष्ठ वा कामं यद्वापीच्छसि तत्कुरु ॥ १.९७.३२ ॥
ਧਰਮ, ਅਰਥ ਅਤੇ ਕਾਮ ਦੇ ਸਬੰਧ ਨੂੰ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਜਾ ਜਾਂ ਰਹਿ, ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਚੰਗਾ ਲੱਗੇ ਉਹ ਕਰ।