Mahābhārata · Adhyāya 1.98
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.98.1
एवमुक्ता वरारोहा व्रीडितेव मनस्विनी ।
विसंज्ञेव च दुःखेन तस्थौ स्थूणेव निश्चला ॥ १.९८.१ ॥
Así interpelada, la de hermosas caderas, de noble ánimo, se quedó como avergonzada y como aturdida por la pena, inmóvil como una columna.
1.98.2
संरम्भामर्षताम्राक्षी स्फुरमाणोष्ठसंपुटा ।
कटाक्षैर्निर्दहन्तीव तिर्यग्राजानमैक्षत ॥ १.९८.२ ॥
Con los ojos enrojecidos por la cólera y la indignación, los labios temblorosos, miró de soslayo al rey, como si lo fuera a abrasar con sus miradas oblicuas.
1.98.3
आकारं गूहमाना च मन्युना च समीरितम् ।
तपसा संभृतं तेजो धारयामास वै तदा ॥ १.९८.३ ॥
Ocultando su apariencia, agitada por la ira, retuvo entonces el poder ardiente acumulado por su austeridad.
1.98.4
सा मुहूर्तमिव ध्यात्वा दुःखामर्षसमन्विता ।
भर्तारमभिसंप्रेक्ष्य यथान्यायं वचोऽब्रवीत् ॥ १.९८.४ ॥
Llena de dolor e indignación, reflexionó un instante como si lo hiciera y, mirando a su esposo, pronunció palabras acordes a lo justo.
1.98.5
जानन्नपि महाराज कस्मादेवं प्रभाषसे ।
न जानामीति निःशङ्कं यथान्यः प्राकृतस्तथा ॥ १.९८.५ ॥
Oh gran rey, ¿por qué hablas así, diciendo sin vacilar "no sé", como cualquier hombre común, aunque lo sabes?
1.98.6
तस्य ते हृदयं वेद सत्यस्यैवानृतस्य च ।
साक्षिणं बत कल्याणमात्मानमवमन्यसे ॥ १.९८.६ ॥
Tu corazón lo sabe, testigo de la verdad y de la falsedad. ¡Ay, oh bienaventurado, te desprecias a ti mismo!
1.98.7
योऽन्यथा सन्तमात्मानन्यथा प्रतिपद्यते ।
किं तेन न कृतं पापं चोरेणात्मापहारिणा ॥ १.९८.७ ॥
Quien se presenta a sí mismo de otro modo que como es, ¿qué pecado no ha cometido? Es un ladrón que roba el yo.
1.98.8
एकोऽहमस्मीति च मन्यसे त्वं ।
न हृच्छयं वेत्सि मुनिं पुराणम्।
यो वेदिता कर्मणः पापकस्य ।
तस्यान्तिके त्वं वृजिनं करोषि ॥ १.९८.८ ॥
Piensas: «Estoy solo». No conoces al antiguo sabio que habita en el corazón. Ante quien conoce la acción pecaminosa, tú haces el mal.
1.98.9
धर्म एव हि साधूनां सर्वेषां हितकारणम् ।
नित्यं मिथ्याविहीनानां न च दुःखावहो भवेत् ॥ १.९८.९ ॥
El dharma es, en verdad, la causa del bienestar de los justos y de todos. Para quienes están libres de falsedad, nunca trae dolor.
1.98.10
मन्यते पापकं कृत्वा न कश्चिद्वेत्ति मामिति ।
विदन्ति चैनं देवाश्च यश्चैवान्तरपूरुषः ॥ १.९८.१० ॥
Después de hacer el mal, el hombre piensa: «Nadie me conoce». Pero los dioses lo conocen, y también lo conoce el Puruṣa interior.
1.98.11
आदित्यचन्द्रावनिलोऽनलश्च ।
द्यौर्भूमिरापो हृदयं यमश्च।
अहश्च रात्रिश्च उभे च सन्ध्ये ।
धर्मश्च जानाति नरस्य वृत्तम् ॥ १.९८.११ ॥
El sol y la luna, el viento y el fuego, el cielo, la tierra, las aguas, el corazón, Yama, el día y la noche, ambos crepúsculos y el Dharma: todos ellos conocen la conducta del hombre.
1.98.12
यमो वैवस्वतस्तस्य निर्यातयति दुष्कृतम् ।
हृदि स्थितः कर्मसाक्षी क्षेत्रज्ञो यस्य तुष्यति ॥ १.९८.१२ ॥
Yama, hijo de Vivasvat, hace que reciba la retribución de su mala acción. El testigo de las acciones que habita en el corazón, el conocedor del campo, se complace en aquel con quien se complace.
1.98.13
न तुष्यति च यस्यैष पुरुषस्य दुरात्मनः ।
तं यमः पापकर्माणं निर्भर्त्सयति दुष्कृतम् ॥ १.९८.१३ ॥
Aquel de quien este (el testigo que habita en el corazón) no se complace, a ese hombre de mente perversa, Yama lo reprende, al malhechor.
1.98.14
योऽवमत्यात्मनात्मानमन्यथा प्रतिपद्यते ।
न तस्य देवाः श्रेयांसो यस्यात्मापि न कारणम् ॥ १.९८.१४ ॥
Para quien se desprecia a sí mismo y se conduce de otro modo, los dioses no son mejores; aquel para quien ni su propio ser es causa.
1.98.15
स्वयं प्राप्तेति मामेवं मावमंस्था पतिव्रताम् ।
अर्चार्हां नार्चयसि मां स्वयं भार्यामुपस्थिताम् ॥ १.९८.१५ ॥
No me desprecies, a mí, esposa fiel, pensando: «Ha venido por su propia voluntad». No me honras a mí, digna de honor, que me presento ante ti misma como tu esposa.
1.98.16
किमर्थं मां प्राकृतवदुपप्रेक्षसि संसदि ।
नखल्वहमिदं शून्ये रौमि किं न शृणोषि मे ॥ १.९८.१६ ॥
¿Por qué me miras en la asamblea como a una mujer cualquiera? Ciertamente grito esto en un lugar vacío: ¿no oyes mi voz?
1.98.17
यदि मे याचमानाया वचनं न करिष्यसि ।
दुष्यन्त शतधा त्वद्य मूर्धा ते विफलिष्यति ॥ १.९८.१७ ॥
Si no cumples mi petición, a mí que te suplico, entonces hoy tu cabeza se partirá en cien pedazos, oh Duṣyanta.
1.98.18
जायां पतिः संप्रविश्य यदस्यां जायते पुनः ।
जायायास्तद्धि जायात्वं पौराणाः कवयो विदुः ॥ १.९८.१८ ॥
El esposo, al entrar en su esposa, renace en ella; eso es en verdad el ser esposa, como saben los antiguos sabios.
1.98.19
यदागमवतः पुंसस्तदपत्यं प्रजायते ।
तत्तारयति संतत्या पूर्वप्रेतान्पितामहान् ॥ १.९८.१९ ॥
El hijo que nace de un hombre versado en las escrituras, por la continuidad del linaje, libera a los abuelos que murieron antes.
1.98.20
पुन्नाम्नो नरकाद्यस्मात्पितरं त्रायते सुतः ।
तस्मात्पुत्र इति प्रोक्तः पूर्वमेव स्वयंभुवा ॥ १.९८.२० ॥
Porque el hijo salva a su padre del infierno llamado Put, por eso el Autoexistente lo llamó 'putra' desde el principio.
1.98.21
पुत्रेण लोकाञ्जयन्ति पौत्रेणानन्त्यमश्नुते ।
अथ पौत्रस्य पुत्रेण मोदन्ते प्रपितामहाः ॥ १.९८.२१ ॥
Por el hijo conquistan mundos; por el nieto alcanzan la infinitud; y por el hijo del nieto se alegran los bisabuelos.
1.98.22
सा भार्या या गृहे दक्षा सा भार्या या प्रजावती ।
सा भार्या या पतिप्राणा सा भार्या या पतिव्रता ॥ १.९८.२२ ॥
Es esposa la que es hábil en el hogar; es esposa la que tiene descendencia; es esposa la que tiene a su marido como vida; es esposa la que es fiel a su esposo.
1.98.23
अर्धं भार्या मनुष्यस्य भार्या श्रेष्ठतमः सखा ।
भार्या मूलं त्रिवर्गस्य यः सभार्यः स बन्धुमान् ॥ १.९८.२३ ॥
La esposa es la mitad del hombre; la esposa es el mejor de los amigos; la esposa es la raíz de la tríada de fines; quien tiene esposa tiene parientes.
1.98.24
भार्यावन्तः क्रियावन्तः सभार्या गृहमेधिनः ।
भार्यावन्तः प्रमोदन्ते भार्यावन्तः श्रियावृताः ॥ १.९८.२४ ॥
Los que tienen esposas, los que cumplen sus deberes, los cabezas de familia con sus esposas, se alegran; los que tienen esposas, rodeados de prosperidad, se alegran.
1.98.25
सखायः प्रविविक्तेषु भवन्त्येताः प्रियंवदाः ।
पितरो धर्मकार्येषु भवन्त्यार्तस्य मातरः ॥ १.९८.२५ ॥
En la soledad son amigas y hablan con dulzura; en las obras del dharma son como padres, y para el afligido, como madres.
1.98.26
कान्तारेष्वपि विश्रामो जनस्याध्वनि कस्य वै ।
यः सदारः स विश्वास्यस्तस्माद्दाराः परा गतिः। ॥ १.९८.२६ ॥
¿Quién encuentra descanso, incluso en los bosques o en el camino? Aquel que está con su esposa es digno de confianza; por eso las esposas son el refugio supremo.
1.98.27
संसरन्तमभिप्रेतं विषमेष्वेकपातिनम् ।
भार्यैवान्वेति भर्तारं सततं या पतिव्रता ॥ १.९८.२७ ॥
Tras su amado esposo que vaga solo por lugares difíciles, la esposa que es constantemente fiel le sigue.
1.98.28
प्रथमं संस्थिता भार्या पतिं प्रेत्य प्रतीक्षते ।
पूर्वप्रेतं तु भर्तारं पश्चात्साप्यनुगच्छति ॥ १.९८.२८ ॥
La esposa, habiéndose quedado primero, espera a su esposo cuando él ha muerto; y cuando el esposo ha muerto antes, ella también le sigue después.
1.98.29
एतस्मात्कारणाद्राजन्पाणिग्रहणमिष्यते ।
यदाप्नोति पतिर्भार्यामिह लोके परत्र च ॥ १.९८.२९ ॥
Por esta razón, oh rey, se prescribe el pāṇigrahaṇa, porque el esposo obtiene a su esposa en este mundo y en el otro.
1.98.30
पोषणार्थं शरीरस्य पाथेयं स्वर्गतस्य वै ।
आत्माऽऽत्मनैव जनितः पुत्र इत्युच्यते बुधैः ॥ १.९८.३० ॥
Para nutrir el cuerpo y como provisión para quien ha ido al cielo; el yo nacido de sí mismo por sí mismo es llamado hijo por los sabios.
1.98.31
तस्माद्भार्यां पतिः पश्येन्मातृवत्पुत्रमातरम् ।
अन्तरात्मैव सर्वस्य पुत्रो नामोच्यते सदा ॥ १.९८.३१ ॥
Por tanto, el esposo debe contemplar a su esposa, madre de su hijo, como a una madre. El alma interior de todos es siempre llamada 'hijo'.
1.98.32
गती रूपं च चेष्टा च आवर्ता लक्षणानि च ।
पितॄणां यानि दृश्यन्ते पुत्राणां सन्ति तानि च ॥ १.९८.३२ ॥
La marcha, la figura y la conducta, los remolinos y otras señales que se ven en los padres, esas también están presentes en los hijos.
1.98.33
तेषां शीलगुणाचारास्तत्संपर्काच्छुभाशुभात् ।
भार्यायां जनितं पुत्रमादर्शे स्वमिवाननम् ॥ १.९८.३३ ॥
Su carácter, cualidades y conducta, buenos o malos, nacidos del contacto con ellos, se reflejan en el hijo nacido de la esposa, como el propio rostro en un espejo.
1.98.34
जनिता मोदते प्रेक्ष्य स्वर्गं प्राप्येव पुण्यकृत् ।
पतिव्रतारूपधराः परबीजस्य संग्रहात् ॥ १.९८.३४ ॥
El progenitor se alegra al ver al hijo, como quien ha hecho mérito al alcanzar el cielo. Las mujeres que llevan la apariencia de esposas devotas, por recibir la semilla ajena, (no comparten esa alegría).
1.98.35
कुलं विनाश्य भर्तॄणां नरकं यान्ति दारुणम् ।
परेण जनिताः पुत्राः स्वभार्यायां यथेष्टतः ॥ १.९८.३५ ॥
Habiendo destruido el linaje de sus esposos, van al terrible infierno; los hijos nacidos de otro en la propia esposa a voluntad (igualmente).
1.98.36
मम पुत्रा इति मतास्ते पुत्रा अपि शत्रवः ।
द्विषन्ति प्रतिकुर्वन्ति न ते वचनंकारिणः ॥ १.९८.३६ ॥
Aunque se les considere 'mis hijos', esos hijos son enemigos. Odian y se oponen; no cumplen la palabra (del padre).
1.98.37
द्वेष्टि तांश्च पिता चापि स्वबीजे न तथा नृप ।
न द्वेष्टि पितरं पुत्रो जनितारमथापि वा ॥ १.९८.३७ ॥
El padre también los odia, pero no así en su propia semilla, oh rey. El hijo no odia a su padre ni a quien lo engendró.
1.98.38
न द्वेष्टि जनिता पुत्रं तस्मादात्मा सुतो भवेत् ।
दह्यमाना मनोदुःखैर्व्याधिभिस्तुमुलैर्जनः ॥ १.९८.३८ ॥
El que engendra no odia a su hijo; por tanto, el hijo debería ser su propio yo. Gente abrasada por dolores de la mente y enfermedades tumultuosas.
1.98.39
ह्लादन्ते स्वेषु दारेषु घर्मार्ताः सलिलेष्विव ।
विप्रवासकृशा दीना नरा मलिनवाससः ॥ १.९८.३९ ॥
Como los hombres atormentados por el calor hallan deleite en el agua, así lo hallan en sus propias esposas; hombres demacrados por un largo exilio, miserables, con ropas sucias.
1.98.40
तेऽपि स्वदारांस्तुष्यन्ति दरिद्रा धनलाभवत् ।
अप्रियोक्तोपि दाराणां न ब्रूयादप्रियं बुधः ॥ १.९८.४० ॥
Ellos también se complacen en sus propias esposas, como el pobre se alegra al obtener riqueza. Aun cuando las esposas les hablen con desagrado, el sabio no debe decirles palabras desagradables.
1.98.41
रतिं प्रीतिं च धर्मं च तदायत्तमवेक्ष्य च ।
आत्मनोऽर्धमिति श्रौतं सा रक्षति धनं प्रजाः ॥ १.९८.४१ ॥
Viendo que el placer, el afecto y el deber también dependen de ella, y como la escritura declara que es la mitad de uno mismo, ella protege la riqueza y la descendencia.
1.98.42
शरीरं लोकयात्रां वै धर्मं स्वर्गमृषीन्पितॄन् ।
आत्मनो जन्मनः क्षेत्रं पुण्या रामाः सनातनाः ॥ १.९८.४२ ॥
El cuerpo, el curso del mundo, el dharma, el cielo, los sabios y los antepasados, el campo del propio nacimiento: estas son las mujeres bendecidas y eternas.
1.98.43
ऋषीणामपि का शक्तिः स्रष्टुं रामामृते प्रजा- ।
देवानामपि का शक्तिः कर्तुं संभवमात्मनः ॥ १.९८.४३ ॥
¿Qué poder tienen incluso los sabios para engendrar descendencia sin mujeres? ¿Qué poder tienen incluso los dioses para dar origen a su propio nacimiento?
1.98.44
पण्डितस्यापि लोकेषु स्त्रीषु सृष्टिः प्रतिष्ठिता ।
ऋषिभ्यो ह्यृषयः केचिच्चण्डालीष्वपि जज्ञिरे ॥ १.९८.४४ ॥
En los mundos, incluso la creación de un sabio se establece en las mujeres. De hecho, de los sabios nacieron algunos sabios incluso de mujeres chāṇḍālas.
1.98.45
परिसृत्य यथा सूनुर्धरणीरेणुकुण्ठितः ।
पितुरालिङ्गतेऽङ्गानि किमस्त्यभ्यधिकं ततः ॥ १.९८.४५ ॥
¿Qué hay más grande que cuando un hijo, cubierto con el polvo de la tierra, se arrastra y abraza los miembros de su padre?
1.98.46
स त्वं सूनुमनुप्राप्तं साभिलाषं मनस्विनम् ।
प्रेक्षमाणं कटाक्षेण किमर्थमवमन्यसे ॥ १.९८.४६ ॥
¿Por qué desprecias a tu hijo, que se ha acercado a ti, lleno de anhelo y de ánimo generoso, mirándote con miradas de reojo?
1.98.47
अण्डानि बिभ्रति स्वानि न त्यजन्ति पिपीलिकाः ।
किं पुनस्त्वं न मन्येथाः सर्वथा पुत्रमीदृशम् ॥ १.९८.४७ ॥
Las hormigas cargan sus propios huevos y no los abandonan. ¿Cuánto más, entonces, no deberías de ninguna manera reconocer a un hijo así?
1.98.48
न भरेथाः कथं नु त्वं मयि जातं स्वमात्मजम् ।
ममाण्डानीति वर्ध्ते कोकिलाण्डानि वायसाः ॥ १.९८.४८ ॥
¿Por qué no sostienes a tu propio hijo nacido de mí? Los cuervos crían incluso los huevos del cuco, pensando que son 'mis huevos'.
1.98.49
किं पुनस्त्वं न मन्येथाः सर्वज्ञः पुत्रमीदृशम् ।
मलयाच्चन्दनं जातमतिशीतं वदन्ति वै ॥ १.९८.४९ ॥
¿Cómo no reconocerías tú a un hijo así, que todo lo sabe? Dicen que el sándalo nacido en el monte Malaya es sumamente fresco.
1.98.50
शिशोरालिङ्गनं तस्माच्चन्दनादधिकं भवेत् ।
न वाससां न रामाणां नापां स्पर्शस्तथाविधः ॥ १.९८.५० ॥
El abrazo de un niño es aún más grato que ese sándalo; el contacto de las vestiduras, de las mujeres o de las aguas no es de tal clase.
1.98.51
शिशुनालिङ्ग्यमानस्य स्पर्शः सूनोर्यथा सुखः ।
पुत्रस्पर्शात्प्रियतरः स्पर्शो लोके न विद्यते ॥ १.९८.५१ ॥
El contacto de un hijo es tan agradable como el de un niño que abraza; en el mundo no existe contacto más querido que el de un hijo.
1.98.52
स्पृशतु त्वां समालिङ्ग्य पुत्रोऽयं प्रियदर्शनः ।
ब्राह्मणो द्विपदां श्रेष्ठो गौर्वरिष्ठा चतुष्पदाम् ॥ १.९८.५२ ॥
Que este hijo de aspecto amable te abrace y te toque. Entre los bípedos el brahmán es el mejor, y entre los cuadrúpedos la vaca es excelente.
1.98.53
मुरुर्गरीयसां श्रेष्ठः पुत्रः स्पर्शवतां वरः ।
त्रिषु वर्षेषु पूर्णेषु प्रजातोऽयमरिन्दमः ॥ १.९८.५३ ॥
Este hijo, el mejor entre los honrados, como Muru, el primero entre los que tocan, nació cumplidos tres años; este domador de enemigos.
1.98.54
अद्यायं मन्नियोगात्तु तवाह्वानं प्रतीक्षते ।
कुमारो राजशार्दूल तव शोकप्रणाशनः ॥ १.९८.५४ ॥
Ahora este príncipe, por mi orden, aguarda tu llamada; oh tigre entre los reyes, él disipa tu dolor.
1.98.55
आहर्ता वाजिमेधस्य शतसङ्ख्यस्य पौरवः ।
राजसूयादिकानन्यान्क्रतूनमितदक्षिणान् ॥ १.९८.५५ ॥
El Paurava que realiza cien sacrificios del caballo, y otros sacrificios comenzando por el rājasūya, con honorarios sin límite.
1.98.56
इति गौरन्तरिक्षे मां सूतके ह्यवदत्पुरा ।
हन्त स्वमङ्कमारोप्य स्नेहाद्ग्रामान्तरं गताः ॥ १.९८.५६ ॥
Así una vaca en el cielo me dijo antaño, en el rito del nacimiento: '¡Ay! Habiéndolos puesto en su regazo, por afecto, la gente se ha marchado a otra aldea.'
1.98.57
मूर्ध्नि पुत्रानुपाघ्राय प्रतिनन्दन्ति मानवाः ।
वेदेष्वपि वदन्तीमं मन्त्रग्रामं द्विजातयः ॥ १.९८.५७ ॥
Los hombres besan la cabeza de sus hijos, la olfatean y se alegran a cambio; y en los Vedas también los dvijas recitan este conjunto de mantras.
1.98.58
जातकर्मणि पुत्राणां तवापि विदितं ध्रुवम् ।
अङ्गादङ्गात्संभवसि हृदयादधिजायसे ॥ १.९८.५८ ॥
En el rito del nacimiento de los hijos, esto también lo conoces con certeza: naces de miembro en miembro, y de nuevo naces del corazón.
1.98.59
आत्मा वै पुत्रनामासि स जीव शरदः शतम् ।
उपजिघ्रन्ति पितरो मन्त्रेणानेन मूर्धनि ॥ १.९८.५९ ॥
Tú eres el propio yo, que lleva el nombre de hijo; así que vive cien otoños. Con este mantra los padres huelen la cabeza del hijo.
1.98.60
पोषणं त्वदधीनं मे सन्तानमपि चाक्षयम् ।
तस्मात्त्वं जीव मे पुत्र स सुखी शरदां शतम् ॥ १.९८.६० ॥
Mi sustento y mi descendencia imperecedera también dependen de ti; por eso, hijo mío, vive, y sé feliz cien otoños.
1.98.61
एको भूत्वा द्विधा भूत इति वादः प्रवर्तते ।
त्वदङ्गेभ्यः प्रसूतोऽयं पुरुषात्पुरुषः परः ॥ १.९८.६१ ॥
Habiendo sido uno, se dice que se hizo dos. Ha nacido de tus miembros; de un varón ha surgido otro varón.
1.98.62
सरसीवामलेऽऽत्मानं द्वितीयं पश्य ते सुतम् ।
सरसीवामले सोमं प्रेक्षात्मानं त्वमात्मनि ॥ १.९८.६२ ॥
Como te ves en un lago sin mancha, mira a tu hijo, tu segundo yo. Como ves la luna en un lago sin mancha, mírate a ti mismo en ti mismo.
1.98.63
यथाचाहवनीयोऽग्निर्वर्हपत्यात्प्रणीयते ।
एवं त्वत्तः प्रणीतोऽयं त्वमेकः सन्द्विधा कृतः ॥ १.९८.६३ ॥
Así como el fuego Āhavanīya se toma del Gārhapatya, así él ha sido engendrado de ti; tú, siendo uno, has sido hecho doble.
1.98.64
मृगापकृष्टेन हि वै मृगयां परिधावता ।
अहमासादिता राजन्कुमारी पितुराश्रमे ॥ १.९८.६४ ॥
Atraído por un ciervo, mientras perseguía en la cacería, yo, oh rey, fui hallado como doncella en el ermitaño de mi padre.
1.98.65
उर्वशी पूर्वचित्तिश्च सहजन्या च मेनका ।
विश्वाची च घृताची च षडेवाप्सरसां वराः ॥ १.९८.६५ ॥
Urvaśī, Pūrvacitti, Sahajanyā, Menakā, Viśvācī y Ghṛtācī: estas seis son las mejores de las apsarases.
1.98.66
तासां वै मेनका नाम ब्रह्मयोनिर्वराप्सराः ।
दिवः संप्राप्य जगतीं विश्वामित्रादजीजनत् ॥ १.९८.६६ ॥
Entre ellas, la mejor apsaras llamada Menakā, de linaje de Brahmā, bajó del cielo a la tierra y me dio a luz de Viśvāmitra.
1.98.67
श्रीमानृषिर्धर्मपरो वैश्वानर इवापरः ।
ब्रह्मयोनिः कुशो नाम विश्वामित्रपितामहः ॥ १.९८.६७ ॥
El glorioso sabio, dedicado al dharma, como otro Vaiśvānara, llamado Kuśa, nacido de los brahmanes, fue el abuelo de Viśvāmitra.
1.98.68
कुशस्य पुत्रो बलवान्कुशनाभश्च धार्मिकः ।
गाधिस्तस्य सुतो राजन्विश्वामित्रस्तु गाधिजः ॥ १.९८.६८ ॥
El poderoso hijo de Kuśa fue el justo Kuśanābha. Oh rey, su hijo fue Gādhi, y Viśvāmitra fue hijo de Gādhi.
1.98.69
एवंविधो मम पिता मेनका जननी वरा ।
सा मां हिमवतः पृष्ठे सुषुवे मेनकाऽप्सराः ॥ १.९८.६९ ॥
Tal era mi padre, y mi excelente madre era Menakā. Aquella apsaras Menakā me dio a luz en la ladera del Himālaya.
1.98.70
परित्यज्य च मां याता परात्मजमिवासती ।
पक्षिणः पुम्यवन्तस्ते सहिता धर्मतस्तदा ॥ १.९८.७० ॥
Habiéndome abandonado, se fue, como una mujer impúdica abandona al hijo de otro. Entonces aquellas aves meritorias se reunieron según el dharma.
1.98.71
पक्षैस्तैरभिगुप्ता च तस्मादस्मि शकुन्तला ।
ततोऽहमृषिणा दृष्टा काश्यपेन महात्मना ॥ १.९८.७१ ॥
Protegida por aquellas alas, por eso recibí el nombre de Śakuntalā. Entonces el sabio magnánimo Kāśyapa me vio.
1.98.72
जलार्थमग्निहोत्रस्य गतं दृष्ट्वा तु पक्षिणः ।
न्यासभूतामिव मुनेः प्रददुर्मां दयावतः ॥ १.९८.७२ ॥
Al ver que el sabio había ido a buscar agua para la ofrenda de fuego, las aves me entregaron a él, el compasivo, como un depósito confiado a un sabio.
1.98.73
कण्वस्त्वालोक्य मां प्रीतो हसन्तीति हविर्भुजः ।
स माऽरणिमिवादाय स्वमाश्रममुपागमत् ॥ १.९८.७३ ॥
Kaṇva, al verme, complacido, como si el fuego que come las ofrendas sonriera, me tomó como a un palo de frotar y regresó a su ermita.
1.98.74
सा वै संभाविता राजन्ननुक्रोशान्महर्षिणा ।
तेनैव स्वसुतेवाहं राजन्वै वरवर्णिनी ॥ १.९८.७४ ॥
Oh rey, aquel gran sabio, movido por la compasión, me honró y me crió como a su propia hija; oh rey, yo era de bello color.
1.98.75
विश्वामित्रसुता चाहं वर्धिता मुनिना नृप ।
यौवने वर्तमानां च दृष्टवानसि मां नृप ॥ १.९८.७५ ॥
Y yo soy hija de Viśvāmitra, criada por el sabio; oh rey, me viste cuando estaba en la flor de la juventud, oh rey.
1.98.76
आश्रमे पर्णशालायां कुमारीं विजने तदा ।
धात्रा प्रचोदितां शून्ये पित्रा विरहितां मिथः ॥ १.९८.७६ ॥
En el eremitorio, en la cabaña de hojas, entonces en la soledad, yo era una doncella, impulsada por mi nodriza, en un lugar vacío, apartada de mi padre, juntos.
1.98.77
वाग्भिस्त्वं सूनृताभिर्मामपत्यार्थमचूचुदः ।
अकार्षीस्त्वाश्रमे वासं धर्मकामार्थनिश्चितम् ॥ १.९८.७७ ॥
Con palabras dulces y veraces me incitaste a tener descendencia; en el eremitorio hiciste una morada asentada en el dharma, el deseo y la riqueza.
1.98.78
गान्धर्वेण विवाहेन विधिना पाणिमग्रहीः ।
साऽहं कुलं च शीलं च सत्यवादित्वमात्मनः ॥ १.९८.७८ ॥
Por el matrimonio gandharva, según el rito, tomaste mi mano; yo declaro mi linaje, mi carácter y mi veracidad.
1.98.79
स्वधर्मं च पुरस्कृत्य त्वामद्य शरणं गता ।
तस्मान्नर्हसि संश्रुत्य तथेति वितथं वचः ॥ १.९८.७९ ॥
Habiendo puesto ante mí mi propio deber, hoy he venido a ti en busca de refugio. Por eso no debes hacer falso el voto que prometiste con 'Así sea'.
1.98.80
स्वधर्मं पृष्ठतः कृत्वा परित्यक्तुमुपस्थिताम् ।
त्वन्नाथां लोकनाथस्त्वं नार्हसि त्वमनागसम् ॥ १.९८.८० ॥
Habiendo dejado tu propio deber atrás, tú, señor de los mundos, no debes abandonarme, que estoy dispuesta a ser abandonada, teniéndote a ti como mi señor, yo que soy inocente.
1.98.81
किं नु कर्माशुभं पूर्वं कृतवत्यस्मि पार्थिव ।
यदहं बान्धवैस्त्यक्ता बाल्ये संप्रति वै त्वया ॥ १.९८.८१ ॥
Oh rey, ¿qué acción nefasta cometí en una vida anterior, para que en la infancia mis parientes me abandonaran y ahora también tú me abandones?
1.98.82
कामं त्वया परित्यक्ता गमिष्याम्यहमाश्रमम् ।
इमं बालं तु संत्युक्तं नार्हस्यात्मजमात्मना ॥ १.९८.८२ ॥
Muy bien, yo, abandonada por ti, iré al ermitaño. Pero este niño, aunque abandonado, es tu propio hijo; no debes abandonarlo.
1.98.83
न पुत्रमभिजानामि त्वयि जातं शकुन्तले ।
असत्वचना नार्यः कस्ते श्रद्धास्यते वचः ॥ १.९८.८३ ॥
Oh Śakuntalā, no reconozco ningún hijo nacido de ti. ¿Quién creería la palabra de mujeres que dicen falsedades?
1.98.84
अश्रद्धेयमिदं वाक्यं कथयन्ती न लज्जसे ।
विशेषतो मत्सकाशे दुष्टतापसि गम्यताम् ॥ १.९८.८४ ॥
¿No sientes vergüenza al decir una palabra tan increíble, sobre todo en mi presencia? Mujer asceta malvada, vete.
1.98.85
क्व महर्षिस्तपस्युग्रः क्वाप्सराः सा च मेनका ।
क्व च त्वमेवं कृपणा तापसीवेषधारिणी ॥ १.९८.८५ ॥
¿Dónde está el gran sabio, feroz en austeridad? ¿Dónde está la apsara Menakā? ¿Y dónde estás tú, desdichada, vestida con el atuendo de una asceta?
1.98.86
अतिकायश्च पुत्रस्ते बालोऽतिबलवानयम् ।
कथमल्पेन कालेन सालस्कन्ध इवोद्गतः ॥ १.९८.८६ ॥
Y este hijo tuyo, este niño, es de cuerpo muy grande y muy fuerte. ¿Cómo ha crecido en tan poco tiempo, como el tronco de un árbol sal?
1.98.87
सुनिकृष्टा च योनिस्ते पुंश्चली प्रतिभासि मे ।
यदृच्छया कामरागाज्जाता मेनकया ह्यसि ॥ १.९८.८७ ॥
Tu linaje es muy bajo, y me pareces una mujer de conducta impura. Por pasión lujuriosa, por azar, naciste de Menakā.
1.98.88
सर्वमेव परोक्षं मे यत्त्वं वदसि तापसि ।
सर्वा वामाः स्त्रियो लोके सर्वाः कामपरायणाः ॥ १.९८.८८ ॥
Oh asceta, todo lo que dices me es invisible. Todas las mujeres del mundo son perversas, todas están entregadas al deseo.
1.98.89
सर्वाः स्त्रियः परवशाः सर्वाः क्रोधसमाकुलाः ।
असत्योक्ताः स्त्रियः सर्वा न कण्वं वक्तुमर्हसि ॥ १.९८.८९ ॥
Todas las mujeres dependen de otros, todas están agitadas por la ira. Todas las mujeres dicen falsedades. No debes hablar de Kaṇva.
1.98.90
मेनका निरनुक्रोशा वर्धकी जननी तव ।
यया हिमवतः पादे निर्माल्यवदुपेक्षिता ॥ १.९८.९० ॥
Menakā, sin compasión, es tu nodriza y madre, por quien fuiste abandonado al pie del Himālaya como una guirnalda desechada.
1.98.91
स चापि निरनुक्रोशः क्षत्रयोनिः पिता तव ।
विश्वामित्रो ब्राह्मणत्वे लुब्धः कामपरायणः ॥ १.९८.९१ ॥
Tu padre también era sin compasión, de origen kṣatriya; Viśvāmitra, en su condición de brahmán, era codicioso y entregado al deseo.
1.98.92
सुषाव सुरनारी मां विश्वामित्राद्यथेष्टतः ।
अहो जानामि ते जन्म कुत्सितं कुलटे जनैः ॥ १.९८.९२ ॥
La mujer celestial me dio a luz de Viśvāmitra según su deseo. ¡Ay, mujer licenciosa, sé que tu nacimiento es despreciado por la gente!
1.98.93
मेनकाऽप्सरसां श्रेष्ठा महर्षिश्चापि ते पिता ।
तयोरपत्यं कस्मात्त्वं पुंश्चलीवाभिभाषसे ॥ १.९८.९३ ॥
Menakā es la más excelsa de las apsaras, y el gran sabio también es tu padre. Siendo descendiente de ambos, ¿por qué hablas como una ramera?
1.98.94
जातिश्चापि निकृष्टो ते कुलीनेति विजल्पसे ।
जनयित्वा त्वमुत्सृष्टा कोकिलेन परैर्भृता ॥ १.९८.९४ ॥
Tu linaje también es bajo, y sin embargo te jactas de ser de noble cuna. Como el polluelo del cuco, fuiste abandonada tras nacer y criada por otros.
1.98.95
अरिष्टैरिव दुर्बद्धिः कण्वो वर्धयिता पिता ।
अश्रद्धेयमिदं वाक्यं यत्त्वं जल्पसि तापसि ॥ १.९८.९५ ॥
Como las aves ariṣṭa, el insensato Kaṇva es tu padre adoptivo. Asceta, lo que estás farfullando es increíble.
1.98.96
ब्रुवन्ती राजसान्निध्ये गम्यतां यत्र चेच्छसि ।
सुवर्णमणिमुक्तानि वस्त्राण्याभरणानि च ॥ १.९८.९६ ॥
Hablando así en presencia del rey, ve adonde quieras; lleva también oro, gemas, perlas, vestidos y adornos.
1.98.97
यदिहेच्छसि भोगार्थं तापसि प्रतिगृह्यताम् ।
नाहं त्वां द्रष्टुमिच्छामि यथेष्टं गम्यतामितः ॥ १.९८.९७ ॥
Si aquí deseas algo para tu disfrute, oh asceta, acéptalo. No deseo verte; vete de aquí adonde quieras.