ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 1.98
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.98.1
एवमुक्ता वरारोहा व्रीडितेव मनस्विनी ।
विसंज्ञेव च दुःखेन तस्थौ स्थूणेव निश्चला ॥ १.९८.१ ॥
ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ಸುಂದರ ಸೊಂಟದವಳು, ನಾಚಿದವಳಂತೆ, ಉದಾರ ಮನಸ್ಸಿನವಳಂತೆ, ದುಃಖದಿಂದ ಪ್ರಜ್ಞೆ ತಪ್ಪಿದವಳಂತೆ, ಕಂಬದಂತೆ ನಿಶ್ಚಲಳಾಗಿ ನಿಂತಳು.
1.98.2
संरम्भामर्षताम्राक्षी स्फुरमाणोष्ठसंपुटा ।
कटाक्षैर्निर्दहन्तीव तिर्यग्राजानमैक्षत ॥ १.९८.२ ॥
ಸಿಟ್ಟು ಮತ್ತು ಸಹಿಸಲಾಗದ ಆಕ್ರೋಶದಿಂದ ಕೆಂಪಾದ ಕಣ್ಣುಗಳೊಂದಿಗೆ, ನಡುಗುವ ತುಟಿಗಳಿಂದ, ಓರೆನೋಟದಿಂದ ಸುಟ್ಟುಬಿಡುವವಳಂತೆ ರಾಜನನ್ನು ನೋಡಿದಳು.
1.98.3
आकारं गूहमाना च मन्युना च समीरितम् ।
तपसा संभृतं तेजो धारयामास वै तदा ॥ १.९८.३ ॥
ತನ್ನ ಆಕಾರವನ್ನು ಮರೆಮಾಚುತ್ತಾ, ಸಿಟ್ಟಿನಿಂದ ಪ್ರಚೋದಿತಳಾಗಿ, ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ತೇಜಸ್ಸನ್ನು ಆಗ ಅವಳು ತಡೆಹಿಡಿದಳು.
1.98.4
सा मुहूर्तमिव ध्यात्वा दुःखामर्षसमन्विता ।
भर्तारमभिसंप्रेक्ष्य यथान्यायं वचोऽब्रवीत् ॥ १.९८.४ ॥
ದುಃಖ ಮತ್ತು ಸಹಿಸಲಾಗದ ಆಕ್ರೋಶದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಅವಳು, ಒಂದು ಕ್ಷಣ ಯೋಚಿಸಿದಂತೆ, ತನ್ನ ಪತಿಯನ್ನು ನೋಡಿ, ನ್ಯಾಯೋಚಿತವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನಾಡಿದಳು.
1.98.5
जानन्नपि महाराज कस्मादेवं प्रभाषसे ।
न जानामीति निःशङ्कं यथान्यः प्राकृतस्तथा ॥ १.९८.५ ॥
ಮಹಾರಾಜ, ತಿಳಿದಿದ್ದರೂ ಏಕೆ ಹೀಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತೀರಿ? "ನನಗೆ ತಿಳಿಯದು" ಎಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಮನುಷ್ಯನಂತೆ ಯಾವ ಸಂಶಯವೂ ಇಲ್ಲದೆ ಹೇಳುತ್ತೀರಿ.
1.98.6
तस्य ते हृदयं वेद सत्यस्यैवानृतस्य च ।
साक्षिणं बत कल्याणमात्मानमवमन्यसे ॥ १.९८.६ ॥
ನಿನ್ನ ಹೃದಯವೇ ಅದನ್ನು ಬಲ್ಲದು; ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಅಸತ್ಯಕ್ಕೆ ಅದೇ ಸಾಕ್ಷಿ. ಅಯ್ಯೋ, ಓ ಕಲ್ಯಾಣನೇ, ನೀನೇ ನಿನ್ನನ್ನು ಅವಮಾನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೀಯೆ.
1.98.7
योऽन्यथा सन्तमात्मानन्यथा प्रतिपद्यते ।
किं तेन न कृतं पापं चोरेणात्मापहारिणा ॥ १.९८.७ ॥
ತಾನಿರುವಂತೆ ಅಲ್ಲದೆ ಬೇರೆಯಾಗಿ ತನ್ನನ್ನು ತೋರಿಸುವವನು ಯಾವ ಪಾಪವನ್ನು ಮಾಡಲಿಲ್ಲ? ಅವನು ತನ್ನನ್ನೇ ಕದಿಯುವ ಕಳ್ಳ.
1.98.8
एकोऽहमस्मीति च मन्यसे त्वं ।
न हृच्छयं वेत्सि मुनिं पुराणम्।
यो वेदिता कर्मणः पापकस्य ।
तस्यान्तिके त्वं वृजिनं करोषि ॥ १.९८.८ ॥
ನಾನು ಒಬ್ಬನೇ ಎಂದು ನೀನು ಭಾವಿಸುತ್ತೀಯ. ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಆ ಪುರಾತನ ಮುನಿಯನ್ನು ನೀನು ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಪಾಪಕರ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿದವನ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿಯೇ ನೀನು ದುಷ್ಕೃತ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೀಯ.
1.98.9
धर्म एव हि साधूनां सर्वेषां हितकारणम् ।
नित्यं मिथ्याविहीनानां न च दुःखावहो भवेत् ॥ १.९८.९ ॥
ಧರ್ಮವೇ ಸಾಧುಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಹಿತದ ಕಾರಣ. ಮಿಥ್ಯೆಯಿಲ್ಲದವರಿಗೆ ಅದು ಎಂದಿಗೂ ದುಃಖ ತರುವುದಿಲ್ಲ.
1.98.10
मन्यते पापकं कृत्वा न कश्चिद्वेत्ति मामिति ।
विदन्ति चैनं देवाश्च यश्चैवान्तरपूरुषः ॥ १.९८.१० ॥
ಪಾಪ ಮಾಡಿ, "ನನ್ನನ್ನು ಯಾರೂ ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಮನುಷ್ಯ ಭಾವಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ದೇವತೆಗಳು ಅವನನ್ನು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ, ಅಂತರ್ಯಾಮಿ ಪುರುಷನೂ ತಿಳಿಯುತ್ತಾನೆ.
1.98.11
आदित्यचन्द्रावनिलोऽनलश्च ।
द्यौर्भूमिरापो हृदयं यमश्च।
अहश्च रात्रिश्च उभे च सन्ध्ये ।
धर्मश्च जानाति नरस्य वृत्तम् ॥ १.९८.११ ॥
ಸೂರ್ಯ-ಚಂದ್ರರು, ವಾಯು, ಅಗ್ನಿ, ಆಕಾಶ, ಭೂಮಿ, ನೀರು, ಹೃದಯ, ಯಮ, ಹಗಲು ರಾತ್ರಿ, ಎರಡು ಸಂಧ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಧರ್ಮ — ಇವೆಲ್ಲವೂ ಮನುಷ್ಯನ ನಡತೆಯನ್ನು ತಿಳಿಯುತ್ತವೆ.
1.98.12
यमो वैवस्वतस्तस्य निर्यातयति दुष्कृतम् ।
हृदि स्थितः कर्मसाक्षी क्षेत्रज्ञो यस्य तुष्यति ॥ १.९८.१२ ॥
ವಿವಸ್ವಂತನ ಮಗ ಯಮನು ಅವನ ದುಷ್ಕೃತ್ಯಕ್ಕೆ ಫಲ ಕೊಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ, ಕರ್ಮಸಾಕ್ಷಿಯಾದ ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞನು ಯಾರಲ್ಲಿ ಸಂತುಷ್ಟನಾಗುತ್ತಾನೋ ಅವನನ್ನು ಹರಸುತ್ತಾನೆ.
1.98.13
न तुष्यति च यस्यैष पुरुषस्य दुरात्मनः ।
तं यमः पापकर्माणं निर्भर्त्सयति दुष्कृतम् ॥ १.९८.१३ ॥
ಯಾವ ದುರಾತ್ಮನ ಮೇಲೆ ಇವನು ಸಂತುಷ್ಟನಾಗುವುದಿಲ್ಲವೋ, ಆ ಪಾಪಕರ್ಮಿಯನ್ನು ಯಮನು ದೂಷಿಸುತ್ತಾನೆ, ದುಷ್ಕರ್ಮಿಯನ್ನು.
1.98.14
योऽवमत्यात्मनात्मानमन्यथा प्रतिपद्यते ।
न तस्य देवाः श्रेयांसो यस्यात्मापि न कारणम् ॥ १.९८.१४ ॥
ತನ್ನನ್ನೇ ತಾನು ಅವಮಾನಿಸಿ ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವವನಿಗೆ ದೇವತೆಗಳೂ ಶ್ರೇಷ್ಠರಲ್ಲ; ಯಾರ ಆತ್ಮವೇ ಕಾರಣವಾಗುವುದಿಲ್ಲವೋ.
1.98.15
स्वयं प्राप्तेति मामेवं मावमंस्था पतिव्रताम् ।
अर्चार्हां नार्चयसि मां स्वयं भार्यामुपस्थिताम् ॥ १.९८.१५ ॥
'ತಾನಾಗಿ ಬಂದವಳು' ಎಂದು ನನ್ನನ್ನು, ಪತಿವ್ರತೆಯನ್ನು ಅವಮಾನಿಸಬೇಡ. ಪೂಜಾರ್ಹಳಾದ ನನ್ನನ್ನು ನೀನು ಗೌರವಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ; ನಾನು ಸ್ವಯಂ ನಿನ್ನ ಭಾರ್ಯೆಯಾಗಿ ಬಂದು ನಿಂತಿದ್ದೇನೆ.
1.98.16
किमर्थं मां प्राकृतवदुपप्रेक्षसि संसदि ।
नखल्वहमिदं शून्ये रौमि किं न शृणोषि मे ॥ १.९८.१६ ॥
ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ತ್ರೀಯಂತೆ ಏಕೆ ನೋಡುತ್ತಿರುವೆ? ನಿಜವಾಗಿಯೂ ನಾನು ಈ ಶೂನ್ಯ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಕೂಗುತ್ತಿದ್ದೇನೆ — ನನ್ನ ಮಾತನ್ನು ನೀನು ಕೇಳುತ್ತಿಲ್ಲವೇ?
1.98.17
यदि मे याचमानाया वचनं न करिष्यसि ।
दुष्यन्त शतधा त्वद्य मूर्धा ते विफलिष्यति ॥ १.९८.१७ ॥
ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ನನ್ನ ಮಾತನ್ನು ನೀನು ಮಾಡದಿದ್ದರೆ, ಓ ದುಷ್ಯಂತ, ಇಂದೇ ನಿನ್ನ ತಲೆ ನೂರು ತುಂಡಾಗಿ ಒಡೆಯುವುದು.
1.98.18
जायां पतिः संप्रविश्य यदस्यां जायते पुनः ।
जायायास्तद्धि जायात्वं पौराणाः कवयो विदुः ॥ १.९८.१८ ॥
ಪತಿಯು ಪತ್ನಿಯೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಅವಳಲ್ಲಿ ಪುನಃ ಜನಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅದೇ ಪತ್ನಿಯ 'ಜಾಯಾತ್ವ' ಎಂದು ಪುರಾತನ ಕವಿಗಳು ಬಲ್ಲರು.
1.98.19
यदागमवतः पुंसस्तदपत्यं प्रजायते ।
तत्तारयति संतत्या पूर्वप्रेतान्पितामहान् ॥ १.९८.१९ ॥
ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞನಾದ ಪುರುಷನಿಗೆ ಹುಟ್ಟುವ ಸಂತಾನವು ತನ್ನ ವಂಶಪರಂಪರೆಯಿಂದ ಮುಂಚೆ ಮೃತರಾದ ಪಿತಾಮಹರನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ.
1.98.20
पुन्नाम्नो नरकाद्यस्मात्पितरं त्रायते सुतः ।
तस्मात्पुत्र इति प्रोक्तः पूर्वमेव स्वयंभुवा ॥ १.९८.२० ॥
ಪುತ್ ಎಂಬ ನರಕದಿಂದ ಮಗನು ತಂದೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದರಿಂದ, ಸ್ವಯಂಭುವು ಮೊದಲೇ ಅವನನ್ನು 'ಪುತ್ರ' ಎಂದು ಕರೆದನು.
1.98.21
पुत्रेण लोकाञ्जयन्ति पौत्रेणानन्त्यमश्नुते ।
अथ पौत्रस्य पुत्रेण मोदन्ते प्रपितामहाः ॥ १.९८.२१ ॥
ಮಗನಿಂದ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲುತ್ತಾರೆ; ಮೊಮ್ಮಗನಿಂದ ಅನಂತತೆ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ; ಮೊಮ್ಮಗನ ಮಗನಿಂದ ಮುತ್ತಾತರು ಸಂತೋಷಪಡುತ್ತಾರೆ.
1.98.22
सा भार्या या गृहे दक्षा सा भार्या या प्रजावती ।
सा भार्या या पतिप्राणा सा भार्या या पतिव्रता ॥ १.९८.२२ ॥
ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಚತುರಳಾದವಳೇ ಭಾರ್ಯೆ; ಸಂತಾನವತಿಯಾದವಳೇ ಭಾರ್ಯೆ; ಪತಿಯೇ ಪ್ರಾಣವಾದವಳೇ ಭಾರ್ಯೆ; ಪತಿವ್ರತೆಯಾದವಳೇ ಭಾರ್ಯೆ.
1.98.23
अर्धं भार्या मनुष्यस्य भार्या श्रेष्ठतमः सखा ।
भार्या मूलं त्रिवर्गस्य यः सभार्यः स बन्धुमान् ॥ १.९८.२३ ॥
ಭಾರ್ಯೆ ಮನುಷ್ಯನ ಅರ್ಧಭಾಗ; ಭಾರ್ಯೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಿತ್ರ; ಭಾರ್ಯೆ ತ್ರಿವರ್ಗದ ಮೂಲ; ಭಾರ್ಯೆಯೊಡನಿರುವವನೇ ಬಂಧುಗಳುಳ್ಳವನು.
1.98.24
भार्यावन्तः क्रियावन्तः सभार्या गृहमेधिनः ।
भार्यावन्तः प्रमोदन्ते भार्यावन्तः श्रियावृताः ॥ १.९८.२४ ॥
ಭಾರ್ಯೆಯುಳ್ಳವರು, ಕರ್ಮನಿಷ್ಠರು, ಭಾರ್ಯೆಯೊಡನಿರುವ ಗೃಹಸ್ಥರು ಸಂತೋಷಿಸುತ್ತಾರೆ; ಭಾರ್ಯೆಯುಳ್ಳವರು ಶ್ರೀಯಿಂದ ಆವೃತರಾಗಿ ಸಂತೋಷಿಸುತ್ತಾರೆ.
1.98.25
सखायः प्रविविक्तेषु भवन्त्येताः प्रियंवदाः ।
पितरो धर्मकार्येषु भवन्त्यार्तस्य मातरः ॥ १.९८.२५ ॥
ಏಕಾಂತದಲ್ಲಿ ಇವರು ಸ್ನೇಹಿತರೂ ಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವವರೂ ಆಗುತ್ತಾರೆ; ಧರ್ಮಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತಂದೆಯಂತೆಯೂ, ದುಃಖಿತನಿಗೆ ತಾಯಂತೆಯೂ ಇರುತ್ತಾರೆ.
1.98.26
कान्तारेष्वपि विश्रामो जनस्याध्वनि कस्य वै ।
यः सदारः स विश्वास्यस्तस्माद्दाराः परा गतिः। ॥ १.९८.२६ ॥
ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ದಾರಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಯಾರಿಗೆ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ? ಪತ್ನಿಯೊಂದಿಗಿರುವವನೇ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹನು; ಆದ್ದರಿಂದ ಪತ್ನಿಯರೇ ಪರಮ ಆಶ್ರಯ.
1.98.27
संसरन्तमभिप्रेतं विषमेष्वेकपातिनम् ।
भार्यैवान्वेति भर्तारं सततं या पतिव्रता ॥ १.९८.२७ ॥
ವಿಷಮ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನೇ ಸಂಚರಿಸುವ ಪ್ರಿಯ ಪತಿಯನ್ನು, ಸದಾ ಪತಿವ್ರತೆಯಾದ ಪತ್ನಿಯೇ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾಳೆ.
1.98.28
प्रथमं संस्थिता भार्या पतिं प्रेत्य प्रतीक्षते ।
पूर्वप्रेतं तु भर्तारं पश्चात्साप्यनुगच्छति ॥ १.९८.२८ ॥
ಪತ್ನಿ ಮೊದಲು ಇರುತ್ತಾಳೆ; ಪತಿ ಮರಣಹೊಂದಿದ ಬಳಿಕ ಕಾಯುತ್ತಾಳೆ; ಮೊದಲೇ ಮರಣಿಸಿದ ಪತಿಯನ್ನು ಅವಳು ನಂತರ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾಳೆ.
1.98.29
एतस्मात्कारणाद्राजन्पाणिग्रहणमिष्यते ।
यदाप्नोति पतिर्भार्यामिह लोके परत्र च ॥ १.९८.२९ ॥
ಈ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ, ಓ ರಾಜನೇ, ಪಾಣಿಗ್ರಹಣ ವಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; ಏಕೆಂದರೆ ಪತಿಯು ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
1.98.30
पोषणार्थं शरीरस्य पाथेयं स्वर्गतस्य वै ।
आत्माऽऽत्मनैव जनितः पुत्र इत्युच्यते बुधैः ॥ १.९८.३० ॥
ದೇಹವನ್ನು ಪೋಷಿಸಲು, ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋದವನಿಗೆ ಪಾಥೇಯವಾಗಿ ಇರುತ್ತಾನೆ; ತನ್ನಿಂದಲೇ ತಾನು ಜನಿಸಿದ ಆತ್ಮವನ್ನು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಪುತ್ರ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
1.98.31
तस्माद्भार्यां पतिः पश्येन्मातृवत्पुत्रमातरम् ।
अन्तरात्मैव सर्वस्य पुत्रो नामोच्यते सदा ॥ १.९८.३१ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ಪತಿಯು ತನ್ನ ಪತ್ನಿಯನ್ನು, ಮಗನ ತಾಯಿಯನ್ನು, ತಾಯಿಯಂತೆ ನೋಡಬೇಕು. ಎಲ್ಲರ ಅಂತರಾತ್ಮವೇ ಸದಾ 'ಪುತ್ರ' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
1.98.32
गती रूपं च चेष्टा च आवर्ता लक्षणानि च ।
पितॄणां यानि दृश्यन्ते पुत्राणां सन्ति तानि च ॥ १.९८.३२ ॥
ನಡಿಗೆ, ರೂಪ, ನಡತೆ, ಸುರಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಲಕ್ಷಣಗಳು — ತಂದೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣುವವು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿಯೂ ಇರುತ್ತವೆ.
1.98.33
तेषां शीलगुणाचारास्तत्संपर्काच्छुभाशुभात् ।
भार्यायां जनितं पुत्रमादर्शे स्वमिवाननम् ॥ १.९८.३३ ॥
ಅವರ ಶೀಲ, ಗುಣ, ಆಚಾರ — ಅವರ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದ, ಶುಭ ಅಥವಾ ಅಶುಭ — ಪತ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಮಗನಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮುಖದಂತೆ ಪ್ರತಿಫಲಿಸುತ್ತವೆ.
1.98.34
जनिता मोदते प्रेक्ष्य स्वर्गं प्राप्येव पुण्यकृत् ।
पतिव्रतारूपधराः परबीजस्य संग्रहात् ॥ १.९८.३४ ॥
ಜನಕನು ಮಗನನ್ನು ನೋಡಿ ಸಂತೋಷಪಡುತ್ತಾನೆ, ಪುಣ್ಯಕರ್ಮಿ ಸ್ವರ್ಗ ಪಡೆದಂತೆ. ಪತಿವ್ರತೆಯ ರೂಪ ಧರಿಸಿದ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಪರಬೀಜವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದರಿಂದ (ಆ ಸಂತೋಷ ಪಡೆಯರು).
1.98.35
कुलं विनाश्य भर्तॄणां नरकं यान्ति दारुणम् ।
परेण जनिताः पुत्राः स्वभार्यायां यथेष्टतः ॥ १.९८.३५ ॥
ಗಂಡರ ಕುಲವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿ ಅವರು ಭಯಂಕರ ನರಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಇತರರಿಂದ ತನ್ನ ಪತ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಇಷ್ಟಾನುಸಾರ ಹುಟ್ಟಿದ ಮಕ್ಕಳೂ (ಹಾಗೆಯೇ).
1.98.36
मम पुत्रा इति मतास्ते पुत्रा अपि शत्रवः ।
द्विषन्ति प्रतिकुर्वन्ति न ते वचनंकारिणः ॥ १.९८.३६ ॥
'ಇವರು ನನ್ನ ಮಕ್ಕಳು' ಎಂದು ಭಾವಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೂ ಆ ಮಕ್ಕಳು ಶತ್ರುಗಳೇ. ಅವರು ದ್ವೇಷಿಸುತ್ತಾರೆ, ಎದುರಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅವರು (ತಂದೆಯ) ಮಾತನ್ನು ಪಾಲಿಸುವವರಲ್ಲ.
1.98.37
द्वेष्टि तांश्च पिता चापि स्वबीजे न तथा नृप ।
न द्वेष्टि पितरं पुत्रो जनितारमथापि वा ॥ १.९८.३७ ॥
ತಂದೆಯೂ ಅವರನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುತ್ತಾನೆ; ಆದರೆ ಓ ರಾಜನೇ, ತನ್ನ ಸ್ವಬೀಜದಲ್ಲಿ ಹಾಗಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಮಗನು ತನ್ನ ತಂದೆಯನ್ನು, ಜನಕನನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
1.98.38
न द्वेष्टि जनिता पुत्रं तस्मादात्मा सुतो भवेत् ।
दह्यमाना मनोदुःखैर्व्याधिभिस्तुमुलैर्जनः ॥ १.९८.३८ ॥
ತಂದೆ ಮಗನನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ಮಗನು ತನ್ನ ಆತ್ಮವೇ ಆಗಿದ್ದಾನೆ. ಮನೋವ್ಯಥೆಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಭೀಕರ ರೋಗಗಳಿಂದ ಸುಡುತ್ತಿರುವ ಜನರು.
1.98.39
ह्लादन्ते स्वेषु दारेषु घर्मार्ताः सलिलेष्विव ।
विप्रवासकृशा दीना नरा मलिनवाससः ॥ १.९८.३९ ॥
ಬಿಸಿಲಿನಿಂದ ಬಳಲಿದವರು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಸುಖ ಪಡೆಯುವಂತೆ ತಮ್ಮ ಹೆಂಡತಿಯರಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರವಾಸದಿಂದ ಕೃಶರಾದ, ದೀನರಾದ, ಮಲಿನ ವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಿದ ಜನರು.
1.98.40
तेऽपि स्वदारांस्तुष्यन्ति दरिद्रा धनलाभवत् ।
अप्रियोक्तोपि दाराणां न ब्रूयादप्रियं बुधः ॥ १.९८.४० ॥
ಅವರು ಕೂಡ ತಮ್ಮ ಹೆಂಡತಿಯರಲ್ಲಿ ತೃಪ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ, ಬಡವನು ಧನ ಲಾಭ ಪಡೆದಂತೆ. ಹೆಂಡತಿಯರಿಗೆ ಅಪ್ರಿಯ ಮಾತು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟರೂ, ಬುದ್ಧಿವಂತನು ಅವರಿಗೆ ಅಪ್ರಿಯವಾದುದನ್ನು ಹೇಳಬಾರದು.
1.98.41
रतिं प्रीतिं च धर्मं च तदायत्तमवेक्ष्य च ।
आत्मनोऽर्धमिति श्रौतं सा रक्षति धनं प्रजाः ॥ १.९८.४१ ॥
ರತಿ, ಪ್ರೀತಿ, ಧರ್ಮ ಕೂಡ ಅವಳನ್ನೇ ಅವಲಂಬಿಸಿವೆ ಎಂದು ನೋಡಿ, ಅವಳು ತನ್ನ ಆತ್ಮದ ಅರ್ಧ ಎಂದು ಶ್ರುತಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ; ಅವಳೇ ಧನ ಮತ್ತು ಸಂತಾನವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾಳೆ.
1.98.42
शरीरं लोकयात्रां वै धर्मं स्वर्गमृषीन्पितॄन् ।
आत्मनो जन्मनः क्षेत्रं पुण्या रामाः सनातनाः ॥ १.९८.४२ ॥
ದೇಹ, ಲೋಕಯಾತ್ರೆ, ಧರ್ಮ, ಸ್ವರ್ಗ, ಋಷಿಗಳು, ಪಿತೃಗಳು, ತನ್ನ ಜನ್ಮದ ಕ್ಷೇತ್ರ — ಪುಣ್ಯವಂತ ಮತ್ತು ಶಾಶ್ವತ ಸ್ತ್ರೀಯರೇ ಇವೆಲ್ಲ.
1.98.43
ऋषीणामपि का शक्तिः स्रष्टुं रामामृते प्रजा- ।
देवानामपि का शक्तिः कर्तुं संभवमात्मनः ॥ १.९८.४३ ॥
ಋಷಿಗಳಿಗೂ ಸ್ತ್ರೀಯರಿಲ್ಲದೆ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಶಕ್ತಿ ಏನು? ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ತಮ್ಮ ಜನ್ಮವನ್ನು ತಾವೇ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಶಕ್ತಿ ಏನು?
1.98.44
पण्डितस्यापि लोकेषु स्त्रीषु सृष्टिः प्रतिष्ठिता ।
ऋषिभ्यो ह्यृषयः केचिच्चण्डालीष्वपि जज्ञिरे ॥ १.९८.४४ ॥
ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪಂಡಿತನ ಸೃಷ್ಟಿಯೂ ಸ್ತ್ರೀಯರಲ್ಲಿಯೇ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಋಷಿಗಳಿಂದಲೇ ಕೆಲವು ಋಷಿಗಳು ಚಾಂಡಾಲ ಸ್ತ್ರೀಯರಲ್ಲಿಯೂ ಜನಿಸಿದ್ದಾರೆ.
1.98.45
परिसृत्य यथा सूनुर्धरणीरेणुकुण्ठितः ।
पितुरालिङ्गतेऽङ्गानि किमस्त्यभ्यधिकं ततः ॥ १.९८.४५ ॥
ಭೂಮಿಯ ಧೂಳಿನಿಂದ ಆವೃತನಾದ ಮಗ ತೆವಳಿಕೊಂಡು ಬಂದು ತಂದೆಯ ಅಂಗಗಳನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನದು ಏನಿದೆ?
1.98.46
स त्वं सूनुमनुप्राप्तं साभिलाषं मनस्विनम् ।
प्रेक्षमाणं कटाक्षेण किमर्थमवमन्यसे ॥ १.९८.४६ ॥
ನಿನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದ, ಆಸೆಯಿಂದ ತುಂಬಿದ, ಉದಾರಮನಸ್ಸಿನ ಮಗನನ್ನು ಕಟಾಕ್ಷದಿಂದ ನೋಡುತ್ತಾ ನೀನು ಏಕೆ ಅವಮಾನಿಸುತ್ತೀಯ?
1.98.47
अण्डानि बिभ्रति स्वानि न त्यजन्ति पिपीलिकाः ।
किं पुनस्त्वं न मन्येथाः सर्वथा पुत्रमीदृशम् ॥ १.९८.४७ ॥
ಇರುವೆಗಳು ತಮ್ಮ ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಅವನ್ನು ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾಗಿರುವಾಗ ಇಂತಹ ಮಗನನ್ನು ನೀನು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಾದರೂ ಮನ್ನಿಸಬಾರದೇ?
1.98.48
न भरेथाः कथं नु त्वं मयि जातं स्वमात्मजम् ।
ममाण्डानीति वर्ध्ते कोकिलाण्डानि वायसाः ॥ १.९८.४८ ॥
ನನ್ನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ನಿನ್ನ ಸ್ವಂತ ಮಗನನ್ನು ನೀನು ಏಕೆ ಪೋಷಿಸಬಾರದು? ಕಾಗೆಗಳು ಕೋಗಿಲೆಯ ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನೂ 'ನನ್ನ ಮೊಟ್ಟೆಗಳು' ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ ಸಾಕುತ್ತವೆ.
1.98.49
किं पुनस्त्वं न मन्येथाः सर्वज्ञः पुत्रमीदृशम् ।
मलयाच्चन्दनं जातमतिशीतं वदन्ति वै ॥ १.९८.४९ ॥
ಹೀಗಿರುವಾಗ ಸರ್ವಜ್ಞನಂತಹ ಈ ಮಗನನ್ನು ನೀನು ಏಕೆ ಗೌರವಿಸಬಾರದು? ಮಲಯ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಗಂಧ ಅತಿ ತಂಪು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
1.98.50
शिशोरालिङ्गनं तस्माच्चन्दनादधिकं भवेत् ।
न वाससां न रामाणां नापां स्पर्शस्तथाविधः ॥ १.९८.५० ॥
ಮಗುವಿನ ಅಪ್ಪುಗೆ ಆ ಗಂಧಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸುಖಕರ; ವಸ್ತ್ರ, ಸ್ತ್ರೀ, ನೀರಿನ ಸ್ಪರ್ಶ ಅಂತಹದಲ್ಲ.
1.98.51
शिशुनालिङ्ग्यमानस्य स्पर्शः सूनोर्यथा सुखः ।
पुत्रस्पर्शात्प्रियतरः स्पर्शो लोके न विद्यते ॥ १.९८.५१ ॥
ಮಗುವಿನಿಂದ ಅಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಉಂಟಾಗುವ ಸ್ಪರ್ಶ ಮಗನ ಸ್ಪರ್ಶದಂತೆಯೇ ಸುಖಕರ; ಮಗನ ಸ್ಪರ್ಶಕ್ಕಿಂತ ಪ್ರಿಯವಾದ ಸ್ಪರ್ಶ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ.
1.98.52
स्पृशतु त्वां समालिङ्ग्य पुत्रोऽयं प्रियदर्शनः ।
ब्राह्मणो द्विपदां श्रेष्ठो गौर्वरिष्ठा चतुष्पदाम् ॥ १.९८.५२ ॥
ಈ ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ ಮಗನು ನಿನ್ನನ್ನು ಅಪ್ಪಿ ಸ್ಪರ್ಶಿಸಲಿ; ದ್ವಿಪದಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಚತುಷ್ಪದಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠಳು ಹಸು.
1.98.53
मुरुर्गरीयसां श्रेष्ठः पुत्रः स्पर्शवतां वरः ।
त्रिषु वर्षेषु पूर्णेषु प्रजातोऽयमरिन्दमः ॥ १.९८.५३ ॥
ಈ ಮಗನು ಗೌರವಾರ್ಹರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮುರುವಿನಂತಹವನು, ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ; ಮೂರು ವರ್ಷಗಳು ಪೂರ್ಣವಾದಾಗ ಹುಟ್ಟಿದ ಈ ಶತ್ರುದಮನನು.
1.98.54
अद्यायं मन्नियोगात्तु तवाह्वानं प्रतीक्षते ।
कुमारो राजशार्दूल तव शोकप्रणाशनः ॥ १.९८.५४ ॥
ಈಗ ಈ ಕುಮಾರನು ನನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ನಿನ್ನ ಕರೆಗಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದಾನೆ; ಓ ರಾಜಶಾರ್ದೂಲ, ಅವನು ನಿನ್ನ ಶೋಕವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವವನು.
1.98.55
आहर्ता वाजिमेधस्य शतसङ्ख्यस्य पौरवः ।
राजसूयादिकानन्यान्क्रतूनमितदक्षिणान् ॥ १.९८.५५ ॥
ನೂರು ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ ಪೌರವನು; ರಾಜಸೂಯ ಮೊದಲಾದ ಇತರ ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ಅಪಾರ ದಕ್ಷಿಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಮಾಡಿದವನು.
1.98.56
इति गौरन्तरिक्षे मां सूतके ह्यवदत्पुरा ।
हन्त स्वमङ्कमारोप्य स्नेहाद्ग्रामान्तरं गताः ॥ १.९८.५६ ॥
ಹಿಂದೆ ಜಾತಕರ್ಮದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹಸು ನನಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿತು: 'ಅಯ್ಯೋ! ತಮ್ಮ ತೊಡೆಯ ಮೇಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಬೇರೆ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಹೋದರು.'
1.98.57
मूर्ध्नि पुत्रानुपाघ्राय प्रतिनन्दन्ति मानवाः ।
वेदेष्वपि वदन्तीमं मन्त्रग्रामं द्विजातयः ॥ १.९८.५७ ॥
ಮನುಷ್ಯರು ಮಕ್ಕಳ ತಲೆಯನ್ನು ಮೂಸಿ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಹರಸುತ್ತಾರೆ; ವೇದಗಳಲ್ಲಿಯೂ ದ್ವಿಜರು ಈ ಮಂತ್ರಗುಚ್ಛವನ್ನು ಪಠಿಸುತ್ತಾರೆ.
1.98.58
जातकर्मणि पुत्राणां तवापि विदितं ध्रुवम् ।
अङ्गादङ्गात्संभवसि हृदयादधिजायसे ॥ १.९८.५८ ॥
ಮಕ್ಕಳ ಜಾತಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ನಿಮಗೂ ಇದು ಖಂಡಿತವಾಗಿ ತಿಳಿದಿದೆ: ನೀನು ಪ್ರತಿ ಅಂಗದಿಂದಲೂ ಹುಟ್ಟುತ್ತೀಯ; ಹೃದಯದಿಂದ ಮರುಜನ್ಮ ಪಡೆಯುತ್ತೀಯ.
1.98.59
आत्मा वै पुत्रनामासि स जीव शरदः शतम् ।
उपजिघ्रन्ति पितरो मन्त्रेणानेन मूर्धनि ॥ १.९८.५९ ॥
ನೀನು ತಾನೇ ಆತ್ಮ, ಮಗನೆಂಬ ಹೆಸರಿನವನು; ಆದ್ದರಿಂದ ನೂರು ವರ್ಷ ಬದುಕು. ಈ ಮಂತ್ರದಿಂದ ತಂದೆಯರು ಮಗನ ತಲೆಯನ್ನು ಮೂಸುತ್ತಾರೆ.
1.98.60
पोषणं त्वदधीनं मे सन्तानमपि चाक्षयम् ।
तस्मात्त्वं जीव मे पुत्र स सुखी शरदां शतम् ॥ १.९८.६० ॥
ನನ್ನ ಪೋಷಣೆ ಮತ್ತು ಅಕ್ಷಯ ಸಂತತಿಯೂ ನಿನ್ನ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿವೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಮಗನೇ, ನೀನು ಬದುಕು; ನೂರು ವರ್ಷ ಸುಖಿಯಾಗಿರು.
1.98.61
एको भूत्वा द्विधा भूत इति वादः प्रवर्तते ।
त्वदङ्गेभ्यः प्रसूतोऽयं पुरुषात्पुरुषः परः ॥ १.९८.६१ ॥
ಒಂದಾಗಿ ಎರಡಾದನು ಎಂಬ ಮಾತು ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿದೆ. ನಿನ್ನ ಅಂಗಗಳಿಂದ ಇವನು ಹುಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ; ಪುರುಷನಿಂದ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಪುರುಷ ಹುಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ.
1.98.62
सरसीवामलेऽऽत्मानं द्वितीयं पश्य ते सुतम् ।
सरसीवामले सोमं प्रेक्षात्मानं त्वमात्मनि ॥ १.९८.६२ ॥
ನಿರ್ಮಲ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನನ್ನೇ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ, ನಿನ್ನ ಎರಡನೆಯ ರೂಪವಾದ ಮಗನನ್ನು ನೋಡು. ನಿರ್ಮಲ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರನನ್ನು ನೋಡುವಂತೆ, ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ನಿನ್ನನ್ನೇ ನೋಡು.
1.98.63
यथाचाहवनीयोऽग्निर्वर्हपत्यात्प्रणीयते ।
एवं त्वत्तः प्रणीतोऽयं त्वमेकः सन्द्विधा कृतः ॥ १.९८.६३ ॥
ಗಾರ್ಹಪತ್ಯದಿಂದ ಆಹವನೀಯ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ, ನಿನ್ನಿಂದ ಇವನು ಹೊರತರಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ನೀನು ಒಬ್ಬನಾಗಿದ್ದರೂ ಎರಡಾಗಿ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದೀಯ.
1.98.64
मृगापकृष्टेन हि वै मृगयां परिधावता ।
अहमासादिता राजन्कुमारी पितुराश्रमे ॥ १.९८.६४ ॥
ಜಿಂಕೆಯಿಂದ ಸೆಳೆಯಲ್ಪಟ್ಟು ಬೇಟೆಯಾಡುತ್ತ ಓಡುತ್ತಿದ್ದವನಿಂದ, ಓ ರಾಜನೇ, ನಾನು ತಂದೆಯ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿದ್ದ ಕನ್ಯೆಯಾಗಿ ಎದುರಾದೆ.
1.98.65
उर्वशी पूर्वचित्तिश्च सहजन्या च मेनका ।
विश्वाची च घृताची च षडेवाप्सरसां वराः ॥ १.९८.६५ ॥
ಊರ್ವಶಿ, ಪೂರ್ವಚಿತ್ತಿ, ಸಹಜನ್ಯಾ, ಮೇನಕಾ, ವಿಶ್ವಾಚಿ ಮತ್ತು ಘೃತಾಚಿ—ಈ ಆರು ಅಪ್ಸರೆಯರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರು.
1.98.66
तासां वै मेनका नाम ब्रह्मयोनिर्वराप्सराः ।
दिवः संप्राप्य जगतीं विश्वामित्रादजीजनत् ॥ १.९८.६६ ॥
ಅವರಲ್ಲಿ ಮೇನಕಾ ಎಂಬ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಅಪ್ಸರೆ ಬ್ರಹ್ಮವಂಶದವಳು. ಅವಳು ಸ್ವರ್ಗದಿಂದ ಭೂಮಿಗೆ ಬಂದು ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರಿಂದ (ನನ್ನನ್ನು) ಹೆತ್ತಳು.
1.98.67
श्रीमानृषिर्धर्मपरो वैश्वानर इवापरः ।
ब्रह्मयोनिः कुशो नाम विश्वामित्रपितामहः ॥ १.९८.६७ ॥
ಶ್ರೀಮಂತನೂ ಧರ್ಮಪರನೂ ಆದ ಋಷಿ, ಮತ್ತೊಬ್ಬ ವೈಶ್ವಾನರನಂತಿದ್ದ, ಬ್ರಹ್ಮಯೋನಿ ಕುಶ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನವನು, ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರ ಪಿತಾಮಹ.
1.98.68
कुशस्य पुत्रो बलवान्कुशनाभश्च धार्मिकः ।
गाधिस्तस्य सुतो राजन्विश्वामित्रस्तु गाधिजः ॥ १.९८.६८ ॥
ಕುಶನ ಬಲಶಾಲಿ ಮಗನು ಧಾರ್ಮಿಕನಾದ ಕುಶನಾಭ. ಓ ರಾಜನೇ, ಅವನ ಮಗ ಗಾಧಿ; ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ಗಾಧಿಯ ಮಗ.
1.98.69
एवंविधो मम पिता मेनका जननी वरा ।
सा मां हिमवतः पृष्ठे सुषुवे मेनकाऽप्सराः ॥ १.९८.६९ ॥
ಇಂತಹವನು ನನ್ನ ತಂದೆ; ನನ್ನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ತಾಯಿ ಮೇನಕೆ. ಆ ಅಪ್ಸರೆ ಮೇನಕೆ ಹಿಮಾಲಯದ ಇಳಿಜಾರಿನಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡಿದಳು.
1.98.70
परित्यज्य च मां याता परात्मजमिवासती ।
पक्षिणः पुम्यवन्तस्ते सहिता धर्मतस्तदा ॥ १.९८.७० ॥
ನನ್ನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಅವಳು ಹೋದಳು, ದುಶ್ಚಾರಿಣಿ ಪರರ ಮಗುವನ್ನು ಬಿಡುವಂತೆ. ಆಗ ಆ ಪುಣ್ಯವಂತ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಧರ್ಮಾನುಸಾರ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಬಂದವು.
1.98.71
पक्षैस्तैरभिगुप्ता च तस्मादस्मि शकुन्तला ।
ततोऽहमृषिणा दृष्टा काश्यपेन महात्मना ॥ १.९८.७१ ॥
ಆ ರೆಕ್ಕೆಗಳಿಂದ ನಾನು ರಕ್ಷಿತಳಾದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಶಕುಂತಲೆ ಆದೆ. ಆಗ ಮಹಾತ್ಮ ಕಾಶ್ಯಪ ಋಷಿ ನನ್ನನ್ನು ಕಂಡನು.
1.98.72
जलार्थमग्निहोत्रस्य गतं दृष्ट्वा तु पक्षिणः ।
न्यासभूतामिव मुनेः प्रददुर्मां दयावतः ॥ १.९८.७२ ॥
ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ನೀರಿಗೆ ಹೋಗಿದ್ದ ಋಷಿಯನ್ನು ಕಂಡು, ಪಕ್ಷಿಗಳು ಮುನಿಯ ಠೇವಣಿಯಂತೆ ನನ್ನನ್ನು ದಯಾಳುವಾದ ಅವನಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿದವು.
1.98.73
कण्वस्त्वालोक्य मां प्रीतो हसन्तीति हविर्भुजः ।
स माऽरणिमिवादाय स्वमाश्रममुपागमत् ॥ १.९८.७३ ॥
ಕಣ್ವರು ನನ್ನನ್ನು ನೋಡಿ ಸಂತೋಷಗೊಂಡರು; ಹವಿರ್ಭುಕ್ ಅಗ್ನಿ ನಗುತ್ತಿರುವಂತೆ, ಅವರು ನನ್ನನ್ನು ಅರಣಿಯಂತೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ತಮ್ಮ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಮರಳಿದರು.
1.98.74
सा वै संभाविता राजन्ननुक्रोशान्महर्षिणा ।
तेनैव स्वसुतेवाहं राजन्वै वरवर्णिनी ॥ १.९८.७४ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ಆ ಮಹರ್ಷಿ ಕರುಣೆಯಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಗೌರವಿಸಿ, ತಮ್ಮ ಮಗಳಂತೆ ಸಾಕಿದರು; ರಾಜನೇ, ನಾನು ಸುಂದರ ವರ್ಣದವಳಾಗಿದ್ದೆ.
1.98.75
विश्वामित्रसुता चाहं वर्धिता मुनिना नृप ।
यौवने वर्तमानां च दृष्टवानसि मां नृप ॥ १.९८.७५ ॥
ನಾನು ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರ ಮಗಳು; ಮುನಿಯಿಂದ ಸಾಕಲ್ಪಟ್ಟೆ; ರಾಜನೇ, ಯೌವನದಲ್ಲಿದ್ದ ನನ್ನನ್ನು ನೀನು ನೋಡಿದೆ, ರಾಜನೇ.
1.98.76
आश्रमे पर्णशालायां कुमारीं विजने तदा ।
धात्रा प्रचोदितां शून्ये पित्रा विरहितां मिथः ॥ १.९८.७६ ॥
ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ, ಎಲೆಗಳ ಕುಟೀರದಲ್ಲಿ, ಆಗ ಏಕಾಂತದಲ್ಲಿ ನಾನು ಒಬ್ಬ ಕನ್ಯೆಯಾಗಿದ್ದೆ; ದಾದಿಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತಳಾಗಿ, ನಿರ್ಜನದಲ್ಲಿ, ತಂದೆಯಿಲ್ಲದೆ, ಪರಸ್ಪರ.
1.98.77
वाग्भिस्त्वं सूनृताभिर्मामपत्यार्थमचूचुदः ।
अकार्षीस्त्वाश्रमे वासं धर्मकामार्थनिश्चितम् ॥ १.९८.७७ ॥
ಸಿಹಿಯಾದ, ಸತ್ಯವಾದ ಮಾತುಗಳಿಂದ ನೀನು ಸಂತಾನಕ್ಕಾಗಿ ನನ್ನನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದೆ; ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮ, ಕಾಮ, ಅರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ ವಾಸವನ್ನು ನೀನು ಮಾಡಿದೆ.
1.98.78
गान्धर्वेण विवाहेन विधिना पाणिमग्रहीः ।
साऽहं कुलं च शीलं च सत्यवादित्वमात्मनः ॥ १.९८.७८ ॥
ಗಾಂಧರ್ವ ವಿವಾಹದ ವಿಧಿಯಿಂದ ನೀನು ನನ್ನ ಕೈಹಿಡಿದೆ; ನಾನು ನನ್ನ ಕುಲ, ಶೀಲ ಮತ್ತು ಸತ್ಯವಾದಿತ್ವವನ್ನು (ತಿಳಿಸುತ್ತೇನೆ).
1.98.79
स्वधर्मं च पुरस्कृत्य त्वामद्य शरणं गता ।
तस्मान्नर्हसि संश्रुत्य तथेति वितथं वचः ॥ १.९८.७९ ॥
ನಿನ್ನ ಧರ್ಮವನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಇಂದು ನಿನ್ನ ಶರಣು ಬಂದಿದ್ದೇನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ 'ಹಾಗೆಯೇ ಆಗಲಿ' ಎಂದು ನೀಡಿದ ವಚನವನ್ನು ಸುಳ್ಳಾಗಿಸುವುದು ನಿನಗೆ ತಕ್ಕುದಲ್ಲ.
1.98.80
स्वधर्मं पृष्ठतः कृत्वा परित्यक्तुमुपस्थिताम् ।
त्वन्नाथां लोकनाथस्त्वं नार्हसि त्वमनागसम् ॥ १.९८.८० ॥
ತನ್ನ ಧರ್ಮವನ್ನು ಹಿಂದೆ ಇಟ್ಟು ತ್ಯಜಿಸಲು ಸಿದ್ಧಳಾಗಿ ನಿಂತಿರುವ ನನ್ನನ್ನು — ನಿನ್ನನ್ನೇ ನಾಥನಾಗಿ ಹೊಂದಿರುವ, ನಿರ್ದೋಷಿಯಾದ ನನ್ನನ್ನು — ಲೋಕನಾಥನಾದ ನೀನು ತ್ಯಜಿಸುವುದು ನಿನಗೆ ತಕ್ಕುದಲ್ಲ.
1.98.81
किं नु कर्माशुभं पूर्वं कृतवत्यस्मि पार्थिव ।
यदहं बान्धवैस्त्यक्ता बाल्ये संप्रति वै त्वया ॥ १.९८.८१ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ಹಿಂದೆ ನಾನು ಯಾವ ಅಶುಭ ಕರ್ಮವನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದೆನೋ? ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಬಂಧುಗಳು ನನ್ನನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರು; ಈಗ ನೀನೂ ನನ್ನನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದ್ದೀಯೆ.
1.98.82
कामं त्वया परित्यक्ता गमिष्याम्यहमाश्रमम् ।
इमं बालं तु संत्युक्तं नार्हस्यात्मजमात्मना ॥ १.९८.८२ ॥
ಸರಿ, ನಿನ್ನಿಂದ ತ್ಯಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಾನು ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತೇನೆ. ಆದರೆ ತ್ಯಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಮಗುವನ್ನು — ನಿನ್ನ ಸ್ವಂತ ಮಗನಾದ ಇವನನ್ನು — ನೀನು ತ್ಯಜಿಸಬಾರದು.
1.98.83
न पुत्रमभिजानामि त्वयि जातं शकुन्तले ।
असत्वचना नार्यः कस्ते श्रद्धास्यते वचः ॥ १.९८.८३ ॥
ಓ ಶಕುಂತಲೇ, ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಮಗನನ್ನು ನಾನು ಗುರುತಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಸುಳ್ಳು ಹೇಳುವ ಹೆಣ್ಣುಗಳ ಮಾತನ್ನು ಯಾರು ನಂಬುತ್ತಾರೆ?
1.98.84
अश्रद्धेयमिदं वाक्यं कथयन्ती न लज्जसे ।
विशेषतो मत्सकाशे दुष्टतापसि गम्यताम् ॥ १.९८.८४ ॥
ನಂಬಲಸಾಧ್ಯವಾದ ಈ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೀಯಲ್ಲ, ನಿನಗೆ ನಾಚಿಕೆಯಿಲ್ಲವೇ? ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನನ್ನ ಮುಂದೆಯೇ, ದುಷ್ಟ ತಾಪಸಿಯೇ! ತೊಲಗು.
1.98.85
क्व महर्षिस्तपस्युग्रः क्वाप्सराः सा च मेनका ।
क्व च त्वमेवं कृपणा तापसीवेषधारिणी ॥ १.९८.८५ ॥
ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಉಗ್ರನಾದ ಆ ಮಹರ್ಷಿ ಎಲ್ಲಿ, ಅಪ್ಸರೆ ಮೇನಕೆ ಎಲ್ಲಿ, ತಪಸ್ವಿನಿಯ ವೇಷ ಧರಿಸಿದ ದೀನೆಯಾದ ನೀನು ಎಲ್ಲಿ!
1.98.86
अतिकायश्च पुत्रस्ते बालोऽतिबलवानयम् ।
कथमल्पेन कालेन सालस्कन्ध इवोद्गतः ॥ १.९८.८६ ॥
ನಿನ್ನ ಈ ಮಗು ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ದೇಹವುಳ್ಳವನೂ ಅತಿ ಬಲಶಾಲಿಯೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ. ಅಲ್ಪಕಾಲದಲ್ಲಿಯೇ ಸಾಲ ವೃಕ್ಷದ ಕಾಂಡದಂತೆ ಇವನು ಹೇಗೆ ಬೆಳೆದನು?
1.98.87
सुनिकृष्टा च योनिस्ते पुंश्चली प्रतिभासि मे ।
यदृच्छया कामरागाज्जाता मेनकया ह्यसि ॥ १.९८.८७ ॥
ನಿನ್ನ ಹುಟ್ಟು ಅತ್ಯಂತ ಕೀಳಾದದ್ದು; ನೀನು ವ್ಯಭಿಚಾರಿಣಿಯಂತೆ ನನಗೆ ತೋರುತ್ತಿದ್ದೀಯೆ. ಕಾಮರಾಗದಿಂದ, ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ, ಮೇನಕೆಯಿಂದ ನೀನು ಜನಿಸಿದೆ.
1.98.88
सर्वमेव परोक्षं मे यत्त्वं वदसि तापसि ।
सर्वा वामाः स्त्रियो लोके सर्वाः कामपरायणाः ॥ १.९८.८८ ॥
ತಪಸ್ವಿನಿ, ನೀನು ಹೇಳುವುದೆಲ್ಲವೂ ನನಗೆ ಅಗೋಚರವಾಗಿದೆ. ಲೋಕದ ಎಲ್ಲ ಸ್ತ್ರೀಯರೂ ವಕ್ರಸ್ವಭಾವದವರು; ಎಲ್ಲರೂ ಕಾಮಪರಾಯಣರು.
1.98.89
सर्वाः स्त्रियः परवशाः सर्वाः क्रोधसमाकुलाः ।
असत्योक्ताः स्त्रियः सर्वा न कण्वं वक्तुमर्हसि ॥ १.९८.८९ ॥
ಸ್ತ್ರೀಯರೆಲ್ಲರೂ ಪರವಶರು; ಎಲ್ಲರೂ ಕೋಪದಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲರು. ಸ್ತ್ರೀಯರೆಲ್ಲರೂ ಸುಳ್ಳು ಹೇಳುವವರು. ನೀನು ಕಣ್ವನ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಬಾರದು.
1.98.90
मेनका निरनुक्रोशा वर्धकी जननी तव ।
यया हिमवतः पादे निर्माल्यवदुपेक्षिता ॥ १.९८.९० ॥
ಕರುಣೆಯಿಲ್ಲದ ಮೇನಕೆ ನಿನ್ನನ್ನು ಸಾಕಿದ ದಾದಿ ಮತ್ತು ತಾಯಿ; ಅವಳು ಹಿಮಾಲಯದ ತಳದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಲ್ಯದಂತೆ ನಿನ್ನನ್ನು ತೊರೆದಳು.
1.98.91
स चापि निरनुक्रोशः क्षत्रयोनिः पिता तव ।
विश्वामित्रो ब्राह्मणत्वे लुब्धः कामपरायणः ॥ १.९८.९१ ॥
ನಿನ್ನ ತಂದೆಯೂ ನಿರ್ದಯನು, ಕ್ಷತ್ರಿಯ ಯೋನಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವನು; ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣತ್ವದಲ್ಲಿ ಲೋಭಿಯೂ ಕಾಮಪರಾಯಣನೂ ಆಗಿದ್ದನು.
1.98.92
सुषाव सुरनारी मां विश्वामित्राद्यथेष्टतः ।
अहो जानामि ते जन्म कुत्सितं कुलटे जनैः ॥ १.९८.९२ ॥
ದೇವಸ್ತ್ರೀಯು ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನಿಂದ ಇಚ್ಛಾನುಸಾರ ನನ್ನನ್ನು ಹೆತ್ತಳು; ಅಯ್ಯೋ ಕುಲಟೆ, ನಿನ್ನ ಜನ್ಮ ಜನರಿಂದ ನಿಂದಿತವೆಂದು ನನಗೆ ತಿಳಿದಿದೆ.
1.98.93
मेनकाऽप्सरसां श्रेष्ठा महर्षिश्चापि ते पिता ।
तयोरपत्यं कस्मात्त्वं पुंश्चलीवाभिभाषसे ॥ १.९८.९३ ॥
ಮೇನಕೆ ಅಪ್ಸರೆಯರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠಳು, ಮಹರ್ಷಿಯೂ ನಿನ್ನ ತಂದೆ; ಅವರಿಬ್ಬರ ಸಂತಾನವಾದ ನೀನು ಏಕೆ ವೇಶ್ಯೆಯಂತೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತೀಯ?
1.98.94
जातिश्चापि निकृष्टो ते कुलीनेति विजल्पसे ।
जनयित्वा त्वमुत्सृष्टा कोकिलेन परैर्भृता ॥ १.९८.९४ ॥
ನಿನ್ನ ಜಾತಿಯೂ ಕೀಳು; ಆದರೂ ನೀನು ಕುಲೀನೆಂದು ಹೊಗಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೀಯ. ಕೋಗಿಲೆ ಮರಿಯನ್ನು ಇತರರು ಸಾಕುವಂತೆ, ನೀನು ಹೆತ್ತು ಬಿಡಲ್ಪಟ್ಟೆ.
1.98.95
अरिष्टैरिव दुर्बद्धिः कण्वो वर्धयिता पिता ।
अश्रद्धेयमिदं वाक्यं यत्त्वं जल्पसि तापसि ॥ १.९८.९५ ॥
ಅರಿಷ್ಟ ಪಕ್ಷಿಗಳಂತೆ ದುರ್ಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳ ಕಣ್ವನು ನಿನ್ನನ್ನು ಸಾಕಿದ ತಂದೆ; ಎಲೈ ತಾಪಸಿಯೇ, ನೀನು ಆಡುವ ಈ ಮಾತು ನಂಬಲಸಾಧ್ಯ.
1.98.96
ब्रुवन्ती राजसान्निध्ये गम्यतां यत्र चेच्छसि ।
सुवर्णमणिमुक्तानि वस्त्राण्याभरणानि च ॥ १.९८.९६ ॥
ರಾಜನ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಮಾತನಾಡುವವಳೇ, ನಿನಗೆ ಇಷ್ಟವಾದ ಕಡೆಗೆ ಹೋಗು; ಚಿನ್ನ, ರತ್ನ, ಮುತ್ತು, ವಸ್ತ್ರ, ಆಭರಣಗಳನ್ನೂ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗು.
1.98.97
यदिहेच्छसि भोगार्थं तापसि प्रतिगृह्यताम् ।
नाहं त्वां द्रष्टुमिच्छामि यथेष्टं गम्यतामितः ॥ १.९८.९७ ॥
ನೀನು ಇಲ್ಲಿ ಭೋಗಕ್ಕಾಗಿ ಏನನ್ನಾದರೂ ಬಯಸಿದರೆ, ಓ ತಪಸ್ವಿನಿ, ಅದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸು. ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ನೋಡಲು ಇಚ್ಛಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ನಿನಗೆ ಇಷ್ಟವಾದ ಕಡೆಗೆ ಇಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಡು.