મહાભારત · અધ્યાય 10.11
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
10.11.1
स दृष्ट्वा निहतान्सङ्ख्ये पुत्रान्पात्रौन्सखींस्तथा ।
महादुःखपरीतात्मा बभूव जनमेजय ॥ १०.११.१ ॥
યુદ્ધમાં માર્યા ગયેલા પુત્રો, પૌત્રો અને મિત્રોને જોઈને, હે જનમેજય, તેનું મન મહાદુઃખથી ભરાઈ ગયું.
10.11.2
ततस्तस्य महाञ्शोकः प्रादुरासीन्महात्मनः ।
स्मरतः पुत्रपौत्रांस्तान्भ्रातॄन्सुहृद एव च ॥ १०.११.२ ॥
ત્યારે તે મહાત્માના મનમાં મોટો શોક ઉત્પન્ન થયો; પુત્રો, પૌત્રો, ભાઈઓ અને મિત્રોને યાદ કરતાં.
10.11.3
तमश्रुपरिपूर्णाक्षं वेपमानमचेतसम् ।
सुहृदो भृशसंविग्नाः सांत्वयाञ्चक्रिरे तदा ॥ १०.११.३ ॥
આંસુથી ભરેલી આંખોવાળા, ધ્રૂજતા, બેભાન જેવા તેને ત્યારે અતિ વ્યાકુળ મિત્રોએ સાંત્વન આપ્યું.
10.11.4
कृत्वा तु विधिवत्तेषां पुत्राणाममितौजसाम् ।
प्रेतकार्याणि सर्वेषां बभूव भृशदुःखितः ॥ १०.११.४ ॥
અમિત તેજવાળા તે બધા પુત્રોની વિધિપૂર્વક પ્રેતક્રિયાઓ કરીને તે અત્યંત દુઃખી થયો.
10.11.5
तस्मिन्मुहूर्ते जवनैर्वाजिभिर्हेममालिभिः ।
नकुलः कृष्णया सार्धमुपायात्परमार्तया ॥ १०.११.५ ॥
તે ક્ષણે, સોનાના હાર પહેરેલા વેગવાન ઘોડાઓ પર નકુલ અત્યંત પીડિત કૃષ્ણા સાથે આગળ વધ્યો.
10.11.6
उपप्लाव्यं गता सा तु श्रुत्वा सुमहदप्रियम् ।
तदा विनाशं सर्वेषां पुत्राणां व्यथितेन्द्रिया ॥ १०.११.६ ॥
તે ઉપપ્લાવ્ય ગઈ હતી; પણ બધા પુત્રોના વિનાશના અત્યંત અપ્રિય સમાચાર સાંભળીને તેની ઇન્દ્રિયો ત્યારે વ્યથિત થઈ ગઈ.
10.11.7
कम्पमानेव कदली वातेनाभिसमीरिता ।
कृष्णा राजानमासाद्य शोकार्ता न्यपतद्भुवि ॥ १०.११.७ ॥
પવનથી હલાવાયેલા કેળના છોડની જેમ કંપતી કૃષ્ણા રાજા પાસે જઈને શોકથી પીડાઈને ભૂમિ પર પડી.
10.11.8
न बभौ वदनं तस्या रुदन्त्याः शोककर्शितम् ।
फुल्लपद्मपलाशाक्ष्या मेघावृत इवोडुराट् ॥ १०.११.८ ॥
શોકથી કૃશ અને રડતી તેનું મુખ વાદળોથી ઢંકાયેલા ચંદ્રની જેમ શોભ્યું નહીં; તેની આંખો ખીલેલી કમળની પાંખડીઓ જેવી હતી.
10.11.9
ततस्तां पतितां दृष्ट्वा संरम्भी सत्यविक्रमः ।
वाहुभ्यां परिजग्राह समुत्पत्य वृकोदरः ॥ १०.११.९ ॥
ત્યારે તેને પડેલી જોઈને ક્રોધિત, સત્યપરાક્રમી વૃકોદરે કૂદીને બંને હાથે તેને પકડી લીધી.
10.11.10
सा समाश्वासिता तेन भीमसेनेन भामिनी ।
रुदती पाण्डवज्येष्ठमिदं वचनमब्रवीत् ॥ १०.११.१० ॥
ભીમસેન દ્વારા આશ્વાસન પામેલી તે સુંદરી રડતાં રડતાં પાંડવોમાં જ્યેષ્ઠને આ વચન બોલી.
10.11.11
दिष्ट्या राजन्नवाप्येमामखिलां भोक्ष्यसे महीम् ।
आत्मजान्क्षत्रधर्मेण सम्प्रदाय यमाय वै ॥ १०.११.११ ॥
હે રાજન્, ભાગ્યથી તમે આ સમગ્ર પૃથ્વી મેળવીને ભોગવશો; પરંતુ ક્ષાત્રધર્મ પ્રમાણે તમારા પુત્રોને યમને સોંપીને.
10.11.12
दिष्ट्या सर्वास्त्रकुशलं मत्तमातङ्गामिनम् ।
अवाप्य पृथिवीं कृत्स्नां सौभद्रं न स्मरिष्यसि ॥ १०.११.१२ ॥
ભાગ્યથી સમગ્ર પૃથ્વી મેળવીને, સર્વ અસ્ત્રોમાં કુશળ અને મદોન્મત્ત હાથીની જેમ ચાલતા સૌભદ્ર (અભિમન્યુ)ને તમે યાદ નહીં કરો.
10.11.13
आत्मजान्क्षत्रधर्मेण श्रुत्वा शूरान्निपातितान् ।
स्थितो राज्ये मया सार्धं विहरन्न स्मरिष्यसि ॥ १०.११.१३ ॥
ક્ષાત્રધર્મ પ્રમાણે વીર પુત્રો માર્યા ગયા એ સાંભળીને, મારી સાથે રાજ્યમાં વિહાર કરતાં તું તેમને યાદ નહીં કરે.
10.11.14
प्रसुप्तानां वधं श्रुत्वा द्रौणिना पापकर्मणा ।
शोको मां दहते गाढो हुताशन इवाश्रयम् ॥ १०.११.१४ ॥
દ્રોણપુત્રે પાપકર્મ કરીને સૂતેલાઓનો વધ કર્યો એ સાંભળીને, અગ્નિ પોતાના આશ્રયને બાળે તેમ ઘોર શોક મને બાળે છે.
10.11.15
तस्य पापकृतो द्रौणेर्न चेदद्य दुरात्मनः ।
हियते सानुबन्धस्य युधि विक्रम्य जीवितम् ॥ १०.११.१५ ॥
આજે યુદ્ધમાં પરાક્રમથી એ પાપી, દુરાત્મા દ્રોણપુત્રનું જીવન તેના અનુચરો સહિત હરી લેવાતું નથી તો,
10.11.16
इहैव प्रायमासिष्ये तन्निबोधत पाण्डवाः ।
न चेत्फलमवाप्नोति द्रौणिः पापस्य कर्मणः ॥ १०.११.१६ ॥
હે પાંડવો, સાંભળો: દ્રોણપુત્રને તેના પાપકર્મનું ફળ ન મળે તો હું અહીં જ પ્રાયોપવેશન કરીને બેસીશ.
10.11.17
एवमक्त्वा ततः कृष्णा पाण्डवं प्रत्युपाविशत् ।
युधिष्ठिरं याज्ञसेनी धर्मराजं यशस्विनी ॥ १०.११.१७ ॥
આમ કહીને પછી યશસ્વિની યાજ્ઞસેની કૃષ્ણા ધર્મરાજ યુધિષ્ઠિર સામે બેઠી.
10.11.18
दृष्ट्वोपविष्टां राजा तु पाण्डवो महिषीं प्रियाम् ।
प्रत्युवाच स धर्मात्मा द्रौपदीं चारुदर्शनाम् ॥ १०.११.१८ ॥
રાજા એ ધર્માત્મા પાંડવે બેઠેલી પોતાની પ્રિય મહિષી, સુંદર રૂપવાળી દ્રૌપદીને જોઈને તેને ઉત્તર આપ્યો.
10.11.19
क्षत्रधर्मेण धर्मज्ञे प्राप्तास्ते निधनं शुभे ।
पुत्रास्ते भ्रातरश्चैव तान्न शोचितुमर्हसि ॥ १०.११.१९ ॥
હે ધર્મજ્ઞે, હે શુભે, ક્ષાત્રધર્મથી તારા પુત્રો અને ભાઈઓ મૃત્યુ પામ્યા છે; તેમના માટે તારે શોક ન કરવો જોઈએ.
10.11.20
स कल्याणि वनं दुर्गं दूरं द्रौणिरितो गतः ।
तस्य त्वं पातनं सङ्ख्ये कथं ज्ञास्यसि शोभने ॥ १०.११.२० ॥
હે કલ્યાણી, દ્રોણપુત્ર અહીંથી દુર્ગમ દૂરના વનમાં ગયો છે; હે શોભને, યુદ્ધમાં તેના પતનને તું કેવી રીતે જાણીશ?
10.11.21
द्रोणपुत्रस्य सहजो मणिः शिरसि मे श्रुतः ।
निहत्य सङ्ख्ये तं पापं पश्येयं मणिमाहृतम्।
द्रौणेः शिरस उत्कृत्य जीवेयमिति मे मतिः ॥ १०.११.२१ ॥
દ્રોણપુત્રના મસ્તક પર તેની સાથે જન્મેલો મણિ છે એમ મેં સાંભળ્યું છે. યુદ્ધમાં તે પાપીને મારીને લાવવામાં આવેલો તે મણિ હું જોઈશ. દ્રૌણિનું મસ્તક કાપીને હું જીવું એવો મારો નિશ્ચય છે.
10.11.22
इत्युक्त्वा पाण्डवं कृष्णा राजानं चारुदर्शना ।
भीमसेनकरे स्पृष्ट्वा कुपिता वाक्यमब्रवीत् ॥ १०.११.२२ ॥
એમ કહીને, સુંદર દેખાવવાળી કૃષ્ણાએ પાંડવ રાજાને કહ્યું; ભીમસેનના હાથને સ્પર્શીને, કોપથી તેણે આ વચન કહ્યું.
10.11.23
त्रातुमर्हसि मां भीम क्षत्रधर्ममनुस्मरन् ।
जहि तं पापकर्माणं शम्बरं सघवानिव ॥ १०.११.२३ ॥
હે ભીમ, ક્ષાત્રધર્મનું સ્મરણ કરીને મારું રક્ષણ કરવું તને યોગ્ય છે; પાપકર્મી તે માણસને, ઇન્દ્રે શંબરને માર્યો તેમ, મારી નાખ.
10.11.24
न हि ते विक्रमे तुल्यः पुमानस्तीह कश्चन ।
श्रुतं तत्सर्वलोकेषु परमव्यसने तथा ॥ १०.११.२४ ॥
તારા પરાક્રમની બરાબરીનો પુરુષ અહીં કોઈ નથી; આ સર્વ લોકોમાં સંભળાયું છે, અને પરમ સંકટમાં પણ એમ જ.
10.11.25
द्वीपोऽभूस्त्वं हि पार्थानां नगरे वारणावते ।
हिडिम्बदर्शने चैव तथां त्वमभवो गतिः ॥ १०.११.२५ ॥
વારણાવત નગરમાં અને હિડિંબના દર્શન સમયે પણ તું જ પાંડવોનો આધાર (દ્વીપ) હતો.
10.11.26
तथा विराटनगरे कीचकेन भृशार्दिताम् ।
मामप्युद्वृतवान्कृच्छ्रात्पौलोमीं मघवानिव ॥ १०.११.२६ ॥
તેવી જ રીતે વિરાટ નગરમાં કીચકથી અત્યંત પીડિત થયેલી મને પણ તેં સંકટમાંથી ઉગારી, જેમ ઇન્દ્રે પૌલોમીને ઉગારી.
10.11.27
यथैतान्यकृथाः पार्थ महाकर्माणि वै पुरा ।
तथा द्रौणिममित्रघ्न विनिहत्य सुखी भव ॥ १०.११.२७ ॥
હે પાર્થ, પહેલાં જેમ તેં આ મહાન કર્મો કર્યાં હતાં, તેમ જ હે શત્રુઘ્ન, દ્રોણપુત્રને હણીને સુખી થા.
10.11.28
तस्या बहुविधं दुःखं निशम्य परिदेवितम् ।
न चामर्षत कौन्तेयो भीमसेनो महाबलः ॥ १०.११.२८ ॥
તેનું અનેક પ્રકારનું દુઃખ અને વિલાપ સાંભળીને મહાબલી કૌંતેય ભીમસેન ક્રોધ સહન ન કરી શક્યો.
10.11.29
स काञ्चनविचित्राङ्गमारुरोह महारथम् ।
आदाय रुचिरं चित्रं समार्गणगुणं धनुः ॥ १०.११.२९ ॥
તે સોનાથી વિચિત્ર રીતે શણગારેલા મહારથ પર ચઢ્યો; બાણો અને દોરી સહિતનું સુંદર, અદ્ભુત ધનુષ્ય લીધું.
10.11.30
नकुलं सारथिं कृत्वा द्रोणपुत्रवधे धृतः ।
विस्फार्य सशरं चापं तूर्णमश्वानचोदयत् ॥ १०.११.३० ॥
નકુલને સારથિ બનાવીને, દ્રોણપુત્રના વધ માટે દૃઢ નિશ્ચય કરીને, બાણ સહિત ધનુષ્ય ખેંચીને તેણે ઝડપથી ઘોડા હાંક્યા.
10.11.31
ते हयाः पुरुषव्याघ्र दीप्यमानाः स्वतेजसा ।
वहन्तः सहसा जग्मुर्हरयः शीघ्रगामिनः ॥ १०.११.३१ ॥
હે પુરુષવ્યાઘ્ર! પોતાના તેજથી ઝળહળતા તે ઘોડા રથ વહન કરીને અચાનક દોડી ગયા; તેઓ શીઘ્રગામી હરિ હતા.
10.11.32
शिबिरात्स्वाद्गृहीत्वा स रथस्य पदमच्युतः ।
द्रोणपुत्रगतेनाशु ययौ मार्गेण भारत ॥ १०.११.३२ ॥
શિબિરમાંથી તે અચ્યુતે રથનું સ્થાન લઈને દ્રોણપુત્ર ગયેલા માર્ગે ઝડપથી પ્રયાણ કર્યું, હે ભારત.