ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 10.11
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
10.11.1
स दृष्ट्वा निहतान्सङ्ख्ये पुत्रान्पात्रौन्सखींस्तथा ।
महादुःखपरीतात्मा बभूव जनमेजय ॥ १०.११.१ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ନିହତ ପୁତ୍ର, ପୌତ୍ର ଓ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କୁ ଦେଖି, ହେ ଜନମେଜୟ, ତାଙ୍କ ମନ ମହାଦୁଃଖରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା।
10.11.2
ततस्तस्य महाञ्शोकः प्रादुरासीन्महात्मनः ।
स्मरतः पुत्रपौत्रांस्तान्भ्रातॄन्सुहृद एव च ॥ १०.११.२ ॥
ସେତେବେଳେ ସେହି ମହାତ୍ମାଙ୍କ ମନରେ ମହାଶୋକ ଉଠିଲା; ପୁତ୍ର, ପୌତ୍ର, ଭାଇ ଓ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବାରେ।
10.11.3
तमश्रुपरिपूर्णाक्षं वेपमानमचेतसम् ।
सुहृदो भृशसंविग्नाः सांत्वयाञ्चक्रिरे तदा ॥ १०.११.३ ॥
ଲୁହରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଖି, କମ୍ପମାନ ଓ ଚେତନାହୀନ ଭଳି ସେହି ଲୋକକୁ ସେତେବେଳେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟଥିତ ବନ୍ଧୁମାନେ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଲେ।
10.11.4
कृत्वा तु विधिवत्तेषां पुत्राणाममितौजसाम् ।
प्रेतकार्याणि सर्वेषां बभूव भृशदुःखितः ॥ १०.११.४ ॥
ଅମିତ ତେଜସ୍ୱୀ ସେମାନଙ୍କ ସମସ୍ତ ପୁତ୍ରଙ୍କ ପ୍ରେତକାର୍ଯ୍ୟ ବିଧି ଅନୁସାରେ କରି ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହେଲା।
10.11.5
तस्मिन्मुहूर्ते जवनैर्वाजिभिर्हेममालिभिः ।
नकुलः कृष्णया सार्धमुपायात्परमार्तया ॥ १०.११.५ ॥
ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣମାଳାରେ ସଜ୍ଜିତ ଦ୍ରୁତଗାମୀ ଅଶ୍ୱରେ ନକୁଳ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୀଡ଼ିତା କୃଷ୍ଣାଙ୍କ ସହ ଯାତ୍ରା କଲେ।
10.11.6
उपप्लाव्यं गता सा तु श्रुत्वा सुमहदप्रियम् ।
तदा विनाशं सर्वेषां पुत्राणां व्यथितेन्द्रिया ॥ १०.११.६ ॥
ସେ ଉପପ୍ଲାବ୍ୟକୁ ଯାଇଥିଲେ; କିନ୍ତୁ ସମସ୍ତ ପୁତ୍ରଙ୍କ ବିନାଶର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅପ୍ରିୟ ସମ୍ବାଦ ଶୁଣି ତାଙ୍କ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସେତେବେଳେ ବ୍ୟଥିତ ହେଲା।
10.11.7
कम्पमानेव कदली वातेनाभिसमीरिता ।
कृष्णा राजानमासाद्य शोकार्ता न्यपतद्भुवि ॥ १०.११.७ ॥
ପବନରେ ଦୋହଲାଯାଇଥିବା କଦଳୀ ଗଛ ପରି କମ୍ପମାନା ହୋଇ କୃଷ୍ଣା ରାଜାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ ଶୋକାର୍ତ୍ତା ହୋଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
10.11.8
न बभौ वदनं तस्या रुदन्त्याः शोककर्शितम् ।
फुल्लपद्मपलाशाक्ष्या मेघावृत इवोडुराट् ॥ १०.११.८ ॥
ଶୋକରେ କୃଶ ହୋଇ କାନ୍ଦୁଥିବା ତାଙ୍କର ମୁଖ ମେଘାବୃତ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଶୋଭା ପାଇଲା ନାହିଁ; ତାଙ୍କ ଆଖି ଫୁଟିଥିବା ପଦ୍ମ ପାପୁଡ଼ି ପରି ଥିଲା।
10.11.9
ततस्तां पतितां दृष्ट्वा संरम्भी सत्यविक्रमः ।
वाहुभ्यां परिजग्राह समुत्पत्य वृकोदरः ॥ १०.११.९ ॥
ତା'ପରେ ତାଙ୍କୁ ପଡ଼ିଥିବା ଦେଖି କ୍ରୋଧୀ, ସତ୍ୟପରାକ୍ରମୀ ବୃକୋଦର ଡେଇଁ ଉଠି ଦୁଇ ବାହାରେ ତାଙ୍କୁ ଧରିଲେ।
10.11.10
सा समाश्वासिता तेन भीमसेनेन भामिनी ।
रुदती पाण्डवज्येष्ठमिदं वचनमब्रवीत् ॥ १०.११.१० ॥
ଭୀମସେନଙ୍କ ସାନ୍ତ୍ୱନାରେ ଆଶ୍ୱସ୍ତ ହୋଇ ସେଇ ସୁନ୍ଦରୀ କାନ୍ଦି କାନ୍ଦି ପାଣ୍ଡବଜ୍ୟେଷ୍ଠଙ୍କୁ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
10.11.11
दिष्ट्या राजन्नवाप्येमामखिलां भोक्ष्यसे महीम् ।
आत्मजान्क्षत्रधर्मेण सम्प्रदाय यमाय वै ॥ १०.११.११ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଭାଗ୍ୟରୁ ଆପଣ ଏହି ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀ ପାଇ ଭୋଗିବେ; କିନ୍ତୁ କ୍ଷତ୍ରଧର୍ମ ଅନୁସାରେ ନିଜ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଯମଙ୍କୁ ସମର୍ପଣ କରି।
10.11.12
दिष्ट्या सर्वास्त्रकुशलं मत्तमातङ्गामिनम् ।
अवाप्य पृथिवीं कृत्स्नां सौभद्रं न स्मरिष्यसि ॥ १०.११.१२ ॥
ଭାଗ୍ୟରୁ ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀ ପାଇ, ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରରେ ନିପୁଣ ଓ ମତ୍ତ ହସ୍ତୀ ପରି ଚାଲୁଥିବା ସୌଭଦ୍ରଙ୍କୁ (ଅଭିମନ୍ୟୁଙ୍କୁ) ଆପଣ ସ୍ମରଣ କରିବେ ନାହିଁ।
10.11.13
आत्मजान्क्षत्रधर्मेण श्रुत्वा शूरान्निपातितान् ।
स्थितो राज्ये मया सार्धं विहरन्न स्मरिष्यसि ॥ १०.११.१३ ॥
କ୍ଷତ୍ରଧର୍ମ ଅନୁସାରେ ବୀର ପୁତ୍ରମାନେ ନିହତ ହୋଇଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣି, ମୋ ସହିତ ରାଜ୍ୟରେ ବିହାର କରି ତୁମେ ସେମାନଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବ ନାହିଁ।
10.11.14
प्रसुप्तानां वधं श्रुत्वा द्रौणिना पापकर्मणा ।
शोको मां दहते गाढो हुताशन इवाश्रयम् ॥ १०.११.१४ ॥
ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ର ପାପକର୍ମରେ ଶୋଇଥିବାମାନଙ୍କୁ ବଧ କଲା ବୋଲି ଶୁଣି, ଅଗ୍ନି ନିଜ ଆଶ୍ରୟକୁ ଦହନ କଲା ପରି ଗଭୀର ଶୋକ ମୋତେ ଦହନ କରୁଛି।
10.11.15
तस्य पापकृतो द्रौणेर्न चेदद्य दुरात्मनः ।
हियते सानुबन्धस्य युधि विक्रम्य जीवितम् ॥ १०.११.१५ ॥
ଆଜି ଯୁଦ୍ଧରେ ପରାକ୍ରମରେ ସେଇ ପାପୀ, ଦୁରାତ୍ମା ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ରର ଜୀବନ ତାର ଅନୁଚରମାନଙ୍କ ସହ ହରଣ ନ ହେଲେ,
10.11.16
इहैव प्रायमासिष्ये तन्निबोधत पाण्डवाः ।
न चेत्फलमवाप्नोति द्रौणिः पापस्य कर्मणः ॥ १०.११.१६ ॥
ହେ ପାଣ୍ଡବଗଣ, ଶୁଣ: ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ର ନିଜ ପାପକର୍ମର ଫଳ ନ ପାଇଲେ, ମୁଁ ଏଠାରେ ହିଁ ପ୍ରାୟୋପବେଶନ କରି ବସିବି।
10.11.17
एवमक्त्वा ततः कृष्णा पाण्डवं प्रत्युपाविशत् ।
युधिष्ठिरं याज्ञसेनी धर्मराजं यशस्विनी ॥ १०.११.१७ ॥
ଏପରି କହି ତାପରେ ଯଶସ୍ୱିନୀ ଯାଜ୍ଞସେନୀ କୃଷ୍ଣା ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ବସିଲେ।
10.11.18
दृष्ट्वोपविष्टां राजा तु पाण्डवो महिषीं प्रियाम् ।
प्रत्युवाच स धर्मात्मा द्रौपदीं चारुदर्शनाम् ॥ १०.११.१८ ॥
ରାଜା ସେଇ ଧର୍ମାତ୍ମା ପାଣ୍ଡବ ବସିଥିବା ନିଜ ପ୍ରିୟ ମହିଷୀ, ସୁନ୍ଦର ରୂପବତୀ ଦ୍ରୌପଦୀକୁ ଦେଖି ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
10.11.19
क्षत्रधर्मेण धर्मज्ञे प्राप्तास्ते निधनं शुभे ।
पुत्रास्ते भ्रातरश्चैव तान्न शोचितुमर्हसि ॥ १०.११.१९ ॥
ହେ ଧର୍ମଜ୍ଞେ, ହେ ଶୁଭେ, କ୍ଷାତ୍ରଧର୍ମ ଅନୁସାରେ ତୁମ ପୁତ୍ର ଓ ଭାଇମାନେ ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଛନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ତୁମେ ଶୋକ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
10.11.20
स कल्याणि वनं दुर्गं दूरं द्रौणिरितो गतः ।
तस्य त्वं पातनं सङ्ख्ये कथं ज्ञास्यसि शोभने ॥ १०.११.२० ॥
ହେ କଲ୍ୟାଣି, ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ର ଏଠାରୁ ଦୁର୍ଗମ ଦୂର ବନକୁ ଚାଲିଯାଇଛି; ହେ ଶୋଭନେ, ଯୁଦ୍ଧରେ ତାର ପତନ ତୁମେ କିପରି ଜାଣିବ?
10.11.21
द्रोणपुत्रस्य सहजो मणिः शिरसि मे श्रुतः ।
निहत्य सङ्ख्ये तं पापं पश्येयं मणिमाहृतम्।
द्रौणेः शिरस उत्कृत्य जीवेयमिति मे मतिः ॥ १०.११.२१ ॥
ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ରଙ୍କ ମସ୍ତକରେ ତାଙ୍କ ସହିତ ଜନ୍ମିତ ମଣି ଅଛି ବୋଲି ମୁଁ ଶୁଣିଛି। ଯୁଦ୍ଧରେ ସେହି ପାପୀକୁ ବଧ କରି ଆଣିତ ସେହି ମଣିକୁ ମୁଁ ଦେଖିବି। ଦ୍ରୌଣିଙ୍କ ମସ୍ତକ କାଟି ମୁଁ ବଞ୍ଚିବି, ଏହା ମୋର ସଂକଳ୍ପ।
10.11.22
इत्युक्त्वा पाण्डवं कृष्णा राजानं चारुदर्शना ।
भीमसेनकरे स्पृष्ट्वा कुपिता वाक्यमब्रवीत् ॥ १०.११.२२ ॥
ଏହା କହି, ସୁନ୍ଦରଦର୍ଶନା କୃଷ୍ଣା ପାଣ୍ଡବ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ; ଭୀମସେନଙ୍କ ହାତ ସ୍ପର୍ଶ କରି, କ୍ରୋଧରେ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
10.11.23
त्रातुमर्हसि मां भीम क्षत्रधर्ममनुस्मरन् ।
जहि तं पापकर्माणं शम्बरं सघवानिव ॥ १०.११.२३ ॥
ହେ ଭୀମ, କ୍ଷାତ୍ରଧର୍ମ ସ୍ମରଣ କରି ମୋତେ ରକ୍ଷା କରିବା ତୁମ ପକ୍ଷେ ଉଚିତ; ସେହି ପାପକର୍ମାକୁ ବଧ କର, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ର ଶମ୍ବରଙ୍କୁ ବଧ କରିଥିଲେ।
10.11.24
न हि ते विक्रमे तुल्यः पुमानस्तीह कश्चन ।
श्रुतं तत्सर्वलोकेषु परमव्यसने तथा ॥ १०.११.२४ ॥
ତୁମ ପରାକ୍ରମ ସହିତ ସମାନ ପୁରୁଷ ଏଠାରେ କେହି ନାହାଁନ୍ତି; ଏହା ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ଶୁଣାଯାଇଛି, ପରମ ବିପଦରେ ମଧ୍ୟ ସେପରି।
10.11.25
द्वीपोऽभूस्त्वं हि पार्थानां नगरे वारणावते ।
हिडिम्बदर्शने चैव तथां त्वमभवो गतिः ॥ १०.११.२५ ॥
ବାରଣାବତ ନଗରରେ ଏବଂ ହିଡିମ୍ବ ଦର୍ଶନ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ହିଁ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କର ଦ୍ୱୀପ ଓ ଆଶ୍ରୟ ଥିଲ।
10.11.26
तथा विराटनगरे कीचकेन भृशार्दिताम् ।
मामप्युद्वृतवान्कृच्छ्रात्पौलोमीं मघवानिव ॥ १०.११.२६ ॥
ସେହିପରି ବିରାଟ ନଗରରେ କୀଚକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୀଡ଼ିତ ମୋତେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ କଷ୍ଟରୁ ଉଦ୍ଧାର କଲ, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ର ପୌଲୋମୀଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିଥିଲେ।
10.11.27
यथैतान्यकृथाः पार्थ महाकर्माणि वै पुरा ।
तथा द्रौणिममित्रघ्न विनिहत्य सुखी भव ॥ १०.११.२७ ॥
ହେ ପାର୍ଥ, ପୂର୍ବରେ ତୁମେ ଯେପରି ଏହି ମହାକର୍ମ କରିଥିଲ, ସେପରି ହେ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ, ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ରକୁ ବଧ କରି ସୁଖୀ ହୁଅ।
10.11.28
तस्या बहुविधं दुःखं निशम्य परिदेवितम् ।
न चामर्षत कौन्तेयो भीमसेनो महाबलः ॥ १०.११.२८ ॥
ତାଙ୍କର ବହୁବିଧ ଦୁଃଖ ଓ ବିଳାପ ଶୁଣି ମହାବଳୀ କୌନ୍ତେୟ ଭୀମସେନ କ୍ରୋଧ ସହ୍ୟ କରି ପାରିଲେ ନାହିଁ।
10.11.29
स काञ्चनविचित्राङ्गमारुरोह महारथम् ।
आदाय रुचिरं चित्रं समार्गणगुणं धनुः ॥ १०.११.२९ ॥
ସେ ସୁନାରେ ବିଚିତ୍ର ସଜ୍ଜିତ ମହାରଥରେ ଆରୋହଣ କଲେ; ବାଣ ଓ ଜ୍ୟା ସହିତ ସୁନ୍ଦର ଓ ଅଦ୍ଭୁତ ଧନୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ।
10.11.30
नकुलं सारथिं कृत्वा द्रोणपुत्रवधे धृतः ।
विस्फार्य सशरं चापं तूर्णमश्वानचोदयत् ॥ १०.११.३० ॥
ନକୁଳଙ୍କୁ ସାରଥି କରି, ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ରଙ୍କ ବଧ ପାଇଁ ଦୃଢ଼ ହୋଇ, ବାଣ ସହିତ ଧନୁ ଟାଣି ସେ ଶୀଘ୍ର ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କୁ ଚଳାଇଲେ।
10.11.31
ते हयाः पुरुषव्याघ्र दीप्यमानाः स्वतेजसा ।
वहन्तः सहसा जग्मुर्हरयः शीघ्रगामिनः ॥ १०.११.३१ ॥
ହେ ପୁରୁଷବ୍ୟାଘ୍ର! ନିଜ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତ ସେହି ଘୋଡ଼ାମାନେ ରଥ ବହି ହଠାତ୍ ଦୌଡ଼ିଗଲେ; ସେମାନେ ଦ୍ରୁତଗାମୀ ହରି ଥିଲେ।
10.11.32
शिबिरात्स्वाद्गृहीत्वा स रथस्य पदमच्युतः ।
द्रोणपुत्रगतेनाशु ययौ मार्गेण भारत ॥ १०.११.३२ ॥
ଶିବିରରୁ ସେ ଅଚ୍ୟୁତ ରଥର ସ୍ଥାନ ଗ୍ରହଣ କରି ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ରଙ୍କ ଗତି-ପଥରେ ଶୀଘ୍ର ଗଲେ, ହେ ଭାରତ।