ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 10.11
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
10.11.1
स दृष्ट्वा निहतान्सङ्ख्ये पुत्रान्पात्रौन्सखींस्तथा ।
महादुःखपरीतात्मा बभूव जनमेजय ॥ १०.११.१ ॥
ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਪੋਤਰਿਆਂ ਅਤੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਹੇ ਜਨਮੇਜਯ, ਉਸਦਾ ਮਨ ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ।
10.11.2
ततस्तस्य महाञ्शोकः प्रादुरासीन्महात्मनः ।
स्मरतः पुत्रपौत्रांस्तान्भ्रातॄन्सुहृद एव च ॥ १०.११.२ ॥
ਤਦ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਸੋਗ ਉਪਜਿਆ; ਪੁੱਤਰਾਂ, ਪੋਤਰਿਆਂ, ਭਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਿਆਂ।
10.11.3
तमश्रुपरिपूर्णाक्षं वेपमानमचेतसम् ।
सुहृदो भृशसंविग्नाः सांत्वयाञ्चक्रिरे तदा ॥ १०.११.३ ॥
ਅੱਥਰੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਕੰਬਦੇ ਅਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਵਰਗੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਬਹੁਤ ਘਬਰਾਏ ਹੋਏ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨੇ ਧੀਰਜ ਦਿੱਤਾ।
10.11.4
कृत्वा तु विधिवत्तेषां पुत्राणाममितौजसाम् ।
प्रेतकार्याणि सर्वेषां बभूव भृशदुःखितः ॥ १०.११.४ ॥
ਉਹਨਾਂ ਅਮਿਤ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਕੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ।
10.11.5
तस्मिन्मुहूर्ते जवनैर्वाजिभिर्हेममालिभिः ।
नकुलः कृष्णया सार्धमुपायात्परमार्तया ॥ १०.११.५ ॥
ਉਸ ਪਲ ਸੋਨੇ ਦੇ ਹਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਤੇਜ਼ ਘੋੜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਨਕੁਲ ਬਹੁਤ ਪੀੜਤ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।
10.11.6
उपप्लाव्यं गता सा तु श्रुत्वा सुमहदप्रियम् ।
तदा विनाशं सर्वेषां पुत्राणां व्यथितेन्द्रिया ॥ १०.११.६ ॥
ਉਹ ਉਪਪਲਾਵਯ ਗਈ ਸੀ; ਪਰ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਦੀ ਬਹੁਤ ਬੁਰੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਇੰਦਰੀਆਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਗਈਆਂ।
10.11.7
कम्पमानेव कदली वातेनाभिसमीरिता ।
कृष्णा राजानमासाद्य शोकार्ता न्यपतद्भुवि ॥ १०.११.७ ॥
ਹਵਾ ਨਾਲ ਹਿਲਾਏ ਕੇਲੇ ਦੇ ਬੂਟੇ ਵਾਂਗ ਕੰਬਦੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਈ।
10.11.8
न बभौ वदनं तस्या रुदन्त्याः शोककर्शितम् ।
फुल्लपद्मपलाशाक्ष्या मेघावृत इवोडुराट् ॥ १०.११.८ ॥
ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਈ ਰੋਂਦੀ ਉਸਦੀ ਮੁਖ-ਸ਼ੋਭਾ ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ ਢਕੇ ਚੰਦਰਮਾ ਵਾਂਗ ਨਾ ਚਮਕੀ; ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਖਿੜੇ ਕਮਲ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਸਨ।
10.11.9
ततस्तां पतितां दृष्ट्वा संरम्भी सत्यविक्रमः ।
वाहुभ्यां परिजग्राह समुत्पत्य वृकोदरः ॥ १०.११.९ ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਡਿੱਗੀ ਵੇਖ ਕੇ ਕ੍ਰੋਧਿਤ, ਸੱਚੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵਾਲੇ ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ ਨੇ ਛਾਲ ਮਾਰ ਕੇ ਦੋਹਾਂ ਬਾਹਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਥਾਮ ਲਿਆ।
10.11.10
सा समाश्वासिता तेन भीमसेनेन भामिनी ।
रुदती पाण्डवज्येष्ठमिदं वचनमब्रवीत् ॥ १०.११.१० ॥
ਭੀਮਸੈਨ ਦੁਆਰਾ ਢਾਰਸ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਸੁੰਦਰੀ ਰੋਂਦੀ ਹੋਈ ਪਾਂਡਵਾਂ ਵਿੱਚ ਜੇਠੇ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਬੋਲੀ।
10.11.11
दिष्ट्या राजन्नवाप्येमामखिलां भोक्ष्यसे महीम् ।
आत्मजान्क्षत्रधर्मेण सम्प्रदाय यमाय वै ॥ १०.११.११ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ! ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਭੋਗੋਗੇ; ਪਰ ਕਸ਼ਤ੍ਰੀ-ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਯਮ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਕੇ।
10.11.12
दिष्ट्या सर्वास्त्रकुशलं मत्तमातङ्गामिनम् ।
अवाप्य पृथिवीं कृत्स्नां सौभद्रं न स्मरिष्यसि ॥ १०.११.१२ ॥
ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਸਾਰੇ ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁਣ ਅਤੇ ਮਸਤ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਸੌਭਦ੍ਰ (ਅਭਿਮਨਿਊ) ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਕਰੋਗੇ।
10.11.13
आत्मजान्क्षत्रधर्मेण श्रुत्वा शूरान्निपातितान् ।
स्थितो राज्ये मया सार्धं विहरन्न स्मरिष्यसि ॥ १०.११.१३ ॥
ਖੱਤਰੀ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਤੇਰੇ ਵੀਰ ਪੁੱਤਰ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦਿਆਂ ਤੂੰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਕਰੇਂਗਾ।
10.11.14
प्रसुप्तानां वधं श्रुत्वा द्रौणिना पापकर्मणा ।
शोको मां दहते गाढो हुताशन इवाश्रयम् ॥ १०.११.१४ ॥
ਦ੍ਰੋਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਪਾਪ ਕਰਮ ਨਾਲ ਸੁੱਤਿਆਂ ਦਾ ਵਧ ਕੀਤਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਅੱਗ ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਆਸਰੇ ਨੂੰ ਸਾੜਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਡੂੰਘਾ ਸੋਗ ਮੈਨੂੰ ਸਾੜ ਰਿਹਾ ਹੈ।
10.11.15
तस्य पापकृतो द्रौणेर्न चेदद्य दुरात्मनः ।
हियते सानुबन्धस्य युधि विक्रम्य जीवितम् ॥ १०.११.१५ ॥
ਅੱਜ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਪਰਾਕਰਮ ਨਾਲ ਉਸ ਪਾਪੀ, ਦੁਰਾਤਮਾ ਦ੍ਰੋਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਜੀਵਨ ਉਸਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਖੋਹਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ,
10.11.16
इहैव प्रायमासिष्ये तन्निबोधत पाण्डवाः ।
न चेत्फलमवाप्नोति द्रौणिः पापस्य कर्मणः ॥ १०.११.१६ ॥
ਹੇ ਪਾਂਡਵੋ, ਸੁਣੋ: ਦ੍ਰੋਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਪਾਪ ਕਰਮ ਦਾ ਫਲ ਨਾ ਮਿਲਿਆ ਤਾਂ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਹੀ ਪ੍ਰਾਯੋਪਵੇਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਬੈਠ ਜਾਵਾਂਗੀ।
10.11.17
एवमक्त्वा ततः कृष्णा पाण्डवं प्रत्युपाविशत् ।
युधिष्ठिरं याज्ञसेनी धर्मराजं यशस्विनी ॥ १०.११.१७ ॥
ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਫਿਰ ਯਸ਼ਸਵਨੀ ਯਾਜ੍ਞਸੇਨੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਧਰਮਰਾਜ ਯੁਧਿਸ਼ਠਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬੈਠ ਗਈ।
10.11.18
दृष्ट्वोपविष्टां राजा तु पाण्डवो महिषीं प्रियाम् ।
प्रत्युवाच स धर्मात्मा द्रौपदीं चारुदर्शनाम् ॥ १०.११.१८ ॥
ਰਾਜੇ ਉਸ ਧਰਮਾਤਮਾ ਪਾਂਡਵ ਨੇ ਬੈਠੀ ਹੋਈ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਮਹਿਸ਼ੀ, ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
10.11.19
क्षत्रधर्मेण धर्मज्ञे प्राप्तास्ते निधनं शुभे ।
पुत्रास्ते भ्रातरश्चैव तान्न शोचितुमर्हसि ॥ १०.११.१९ ॥
ਹੇ ਧਰਮ ਜਾਣਨ ਵਾਲੀ, ਹੇ ਸ਼ੁਭੇ, ਖ਼ਤ੍ਰੀ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਭਰਾ ਮੌਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਹਨ; ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਤੈਨੂੰ ਸੋਗ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
10.11.20
स कल्याणि वनं दुर्गं दूरं द्रौणिरितो गतः ।
तस्य त्वं पातनं सङ्ख्ये कथं ज्ञास्यसि शोभने ॥ १०.११.२० ॥
ਹੇ ਕਲਿਆਣੀ, ਦ੍ਰੋਣਪੁੱਤਰ ਇੱਥੋਂ ਦੁਰਗਮ ਦੂਰ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਹੇ ਸ਼ੋਭਨੇ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਡਿੱਗਣ ਨੂੰ ਤੂੰ ਕਿਵੇਂ ਜਾਣੇਂਗੀ?
10.11.21
द्रोणपुत्रस्य सहजो मणिः शिरसि मे श्रुतः ।
निहत्य सङ्ख्ये तं पापं पश्येयं मणिमाहृतम्।
द्रौणेः शिरस उत्कृत्य जीवेयमिति मे मतिः ॥ १०.११.२१ ॥
ਦ੍ਰੋਣਪੁੱਤਰ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਜੰਮੀ ਹੋਈ ਮਣੀ ਹੈ, ਇਹ ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ। ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਸ ਪਾਪੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਲਿਆਂਦੀ ਹੋਈ ਉਹ ਮਣੀ ਮੈਂ ਵੇਖਾਂਗੀ। ਦ੍ਰੌਣੀ ਦਾ ਸਿਰ ਵੱਢ ਕੇ ਮੈਂ ਜੀਵਾਂ, ਇਹੀ ਮੇਰਾ ਇਰਾਦਾ ਹੈ।
10.11.22
इत्युक्त्वा पाण्डवं कृष्णा राजानं चारुदर्शना ।
भीमसेनकरे स्पृष्ट्वा कुपिता वाक्यमब्रवीत् ॥ १०.११.२२ ॥
ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਪਾਂਡਵ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ; ਭੀਮਸੇਨ ਦਾ ਹੱਥ ਛੂਹ ਕੇ, ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਇਹ ਬਚਨ ਬੋਲੀ।
10.11.23
त्रातुमर्हसि मां भीम क्षत्रधर्ममनुस्मरन् ।
जहि तं पापकर्माणं शम्बरं सघवानिव ॥ १०.११.२३ ॥
ਹੇ ਭੀਮ, ਖ਼ਤ੍ਰੀ ਧਰਮ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਤੇਰੇ ਲਈ ਯੋਗ ਹੈ; ਉਸ ਪਾਪੀ ਨੂੰ ਮਾਰ, ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਨੇ ਸ਼ੰਬਰ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਸੀ।
10.11.24
न हि ते विक्रमे तुल्यः पुमानस्तीह कश्चन ।
श्रुतं तत्सर्वलोकेषु परमव्यसने तथा ॥ १०.११.२४ ॥
ਤੇਰੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਦਾ ਕੋਈ ਪੁਰਸ਼ ਇੱਥੇ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਇਹ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਬਿਪਤਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ।
10.11.25
द्वीपोऽभूस्त्वं हि पार्थानां नगरे वारणावते ।
हिडिम्बदर्शने चैव तथां त्वमभवो गतिः ॥ १०.११.२५ ॥
ਵਾਰਣਾਵਤ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਹਿਡਿੰਬ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਸਮੇਂ ਵੀ ਤੂੰ ਹੀ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਸੀ।
10.11.26
तथा विराटनगरे कीचकेन भृशार्दिताम् ।
मामप्युद्वृतवान्कृच्छ्रात्पौलोमीं मघवानिव ॥ १०.११.२६ ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਰਾਟ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਕੀਚਕ ਹੱਥੋਂ ਬਹੁਤ ਦੁੱਖੀ ਹੋਈ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਤੂੰ ਕਸ਼ਟ ਤੋਂ ਕੱਢਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਨੇ ਪੌਲੋਮੀ ਨੂੰ ਕੱਢਿਆ ਸੀ।
10.11.27
यथैतान्यकृथाः पार्थ महाकर्माणि वै पुरा ।
तथा द्रौणिममित्रघ्न विनिहत्य सुखी भव ॥ १०.११.२७ ॥
ਹੇ ਪਾਰਥ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੂੰ ਇਹ ਮਹਾਨ ਕਰਮ ਕੀਤੇ ਸਨ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ਕ, ਦ੍ਰੋਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਸੁਖੀ ਹੋ।
10.11.28
तस्या बहुविधं दुःखं निशम्य परिदेवितम् ।
न चामर्षत कौन्तेयो भीमसेनो महाबलः ॥ १०.११.२८ ॥
ਉਸ ਦਾ ਬਹੁਤ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਵਿਰਲਾਪ ਸੁਣ ਕੇ ਮਹਾਬਲੀ ਕੌਂਤੇਯ ਭੀਮਸੇਨ ਰੋਸ ਸਹਿ ਨਾ ਸਕਿਆ।
10.11.29
स काञ्चनविचित्राङ्गमारुरोह महारथम् ।
आदाय रुचिरं चित्रं समार्गणगुणं धनुः ॥ १०.११.२९ ॥
ਉਹ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਵਿਚਿੱਤਰ ਸਜੇ ਮਹਾਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ; ਤੀਰਾਂ ਅਤੇ ਤਾਰ ਵਾਲਾ ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਅਦਭੁਤ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕਿਆ।
10.11.30
नकुलं सारथिं कृत्वा द्रोणपुत्रवधे धृतः ।
विस्फार्य सशरं चापं तूर्णमश्वानचोदयत् ॥ १०.११.३० ॥
ਨਕੁਲ ਨੂੰ ਸਾਰਥੀ ਬਣਾ ਕੇ, ਦ੍ਰੋਣ-ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਦ੍ਰਿੜ ਹੋ ਕੇ, ਤੀਰ ਸਹਿਤ ਧਨੁਸ਼ ਖਿੱਚ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਝਟਪਟ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਹੱਕਿਆ।
10.11.31
ते हयाः पुरुषव्याघ्र दीप्यमानाः स्वतेजसा ।
वहन्तः सहसा जग्मुर्हरयः शीघ्रगामिनः ॥ १०.११.३१ ॥
ਹੇ ਪੁਰਸ਼ਵਿਆਘ੍ਰ! ਆਪਣੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਉਹ ਘੋੜੇ ਰਥ ਨੂੰ ਖਿੱਚਦੇ ਅਚਾਨਕ ਦੌੜ ਪਏ; ਉਹ ਤੇਜ਼ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਹਰੀ ਸਨ।
10.11.32
शिबिरात्स्वाद्गृहीत्वा स रथस्य पदमच्युतः ।
द्रोणपुत्रगतेनाशु ययौ मार्गेण भारत ॥ १०.११.३२ ॥
ਡੇਰੇ ਤੋਂ ਉਸ ਅਚ੍ਯੁਤ ਨੇ ਰਥ ਦੀ ਥਾਂ ਲੈ ਕੇ ਦ੍ਰੋਣਪੁੱਤਰ ਦੇ ਗਏ ਰਸਤੇ ਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਾਲ ਪਾਈ, ਹੇ ਭਾਰਤ।