మహాభారతం · అధ్యాయం 10.11
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
10.11.1
स दृष्ट्वा निहतान्सङ्ख्ये पुत्रान्पात्रौन्सखींस्तथा ।
महादुःखपरीतात्मा बभूव जनमेजय ॥ १०.११.१ ॥
యుద్ధంలో చంపబడిన కుమారులను, మనవలను, మిత్రులను చూసి, ఓ జనమేజయా, అతడు గొప్ప దుఃఖంతో నిండిన మనసు కలవాడయ్యాడు.
10.11.2
ततस्तस्य महाञ्शोकः प्रादुरासीन्महात्मनः ।
स्मरतः पुत्रपौत्रांस्तान्भ्रातॄन्सुहृद एव च ॥ १०.११.२ ॥
అప్పుడు ఆ మహాత్ముడికి గొప్ప శోకం కలిగింది; కుమారులను, మనవలను, సోదరులను, మిత్రులను తలచుకుంటూ.
10.11.3
तमश्रुपरिपूर्णाक्षं वेपमानमचेतसम् ।
सुहृदो भृशसंविग्नाः सांत्वयाञ्चक्रिरे तदा ॥ १०.११.३ ॥
కన్నీటితో నిండిన కళ్లతో, వణుకుతూ, స్పృహ తప్పినట్లున్న అతనిని, అత్యంత కలతచెందిన మిత్రులు అప్పుడు ఓదార్చారు.
10.11.4
कृत्वा तु विधिवत्तेषां पुत्राणाममितौजसाम् ।
प्रेतकार्याणि सर्वेषां बभूव भृशदुःखितः ॥ १०.११.४ ॥
అమితమైన తేజస్సు గల ఆ కుమారులందరికీ విధి ప్రకారం ప్రేతకార్యాలు నిర్వహించి, అతడు మిక్కిలి దుఃఖితుడయ్యాడు.
10.11.5
तस्मिन्मुहूर्ते जवनैर्वाजिभिर्हेममालिभिः ।
नकुलः कृष्णया सार्धमुपायात्परमार्तया ॥ १०.११.५ ॥
ఆ క్షణంలో, బంగారు మాలలతో అలంకరించిన వేగవంతమైన గుర్రాలపై నకులుడు అత్యంత పీడితురాలైన కృష్ణతో కలిసి బయలుదేరాడు.
10.11.6
उपप्लाव्यं गता सा तु श्रुत्वा सुमहदप्रियम् ।
तदा विनाशं सर्वेषां पुत्राणां व्यथितेन्द्रिया ॥ १०.११.६ ॥
ఆమె ఉపప్లావ్యానికి వెళ్లింది; కానీ అందరు కుమారుల వినాశమనే అత్యంత అప్రియమైన వార్త విని, ఆమె ఇంద్రియాలు అప్పుడు కలతచెందాయి.
10.11.7
कम्पमानेव कदली वातेनाभिसमीरिता ।
कृष्णा राजानमासाद्य शोकार्ता न्यपतद्भुवि ॥ १०.११.७ ॥
గాలికి ఊగిన అరటి చెట్టులా వణుకుతూ, కృష్ణ రాజును చేరి శోకార్తురాలై నేలపై పడింది.
10.11.8
न बभौ वदनं तस्या रुदन्त्याः शोककर्शितम् ।
फुल्लपद्मपलाशाक्ष्या मेघावृत इवोडुराट् ॥ १०.११.८ ॥
శోకంతో కృశించి ఏడుస్తున్న ఆమె ముఖం మేఘాలతో కప్పబడిన చంద్రుడిలా ప్రకాశించలేదు; ఆమె కళ్ళు విరిసిన తామర రేకుల వంటివి.
10.11.9
ततस्तां पतितां दृष्ट्वा संरम्भी सत्यविक्रमः ।
वाहुभ्यां परिजग्राह समुत्पत्य वृकोदरः ॥ १०.११.९ ॥
అప్పుడు ఆమె పడిపోవడం చూసి, కోపోద్రిక్తుడు, సత్యపరాక్రముడైన వృకోదరుడు (భీముడు) దూకి రెండు చేతులతో ఆమెను పట్టుకున్నాడు.
10.11.10
सा समाश्वासिता तेन भीमसेनेन भामिनी ।
रुदती पाण्डवज्येष्ठमिदं वचनमब्रवीत् ॥ १०.११.१० ॥
భీమసేనుని ఓదార్పుతో ఆ సుందరి ఏడుస్తూ పాండవులలో జ్యేష్ఠుడితో ఈ మాటలు పలికింది.
10.11.11
दिष्ट्या राजन्नवाप्येमामखिलां भोक्ष्यसे महीम् ।
आत्मजान्क्षत्रधर्मेण सम्प्रदाय यमाय वै ॥ १०.११.११ ॥
రాజా, అదృష్టం వల్ల నీవు ఈ సమస్త భూమిని పొంది అనుభవిస్తావు; కానీ క్షత్రియధర్మం ప్రకారం నీ కుమారులను యముడికి అర్పించి.
10.11.12
दिष्ट्या सर्वास्त्रकुशलं मत्तमातङ्गामिनम् ।
अवाप्य पृथिवीं कृत्स्नां सौभद्रं न स्मरिष्यसि ॥ १०.११.१२ ॥
అదృష్టం వల్ల సమస్త భూమిని పొంది, అన్ని అస్త్రాలలో నిపుణుడు, మదగజంలా నడిచే సౌభద్రుడిని (అభిమన్యుడిని) నీవు గుర్తుంచుకోవు.
10.11.13
आत्मजान्क्षत्रधर्मेण श्रुत्वा शूरान्निपातितान् ।
स्थितो राज्ये मया सार्धं विहरन्न स्मरिष्यसि ॥ १०.११.१३ ॥
క్షత్రధర్మం ప్రకారం వీరులైన నీ కుమారులు హతమయ్యారని విని, నాతో కలిసి రాజ్యంలో విహరిస్తూ నీవు వారిని స్మరించవు.
10.11.14
प्रसुप्तानां वधं श्रुत्वा द्रौणिना पापकर्मणा ।
शोको मां दहते गाढो हुताशन इवाश्रयम् ॥ १०.११.१४ ॥
ద్రోణపుత్రుడు పాపకర్మతో నిద్రిస్తున్నవారిని వధించాడని విని, అగ్ని తన ఆశ్రయాన్ని దహించినట్లు గాఢమైన శోకం నన్ను దహిస్తోంది.
10.11.15
तस्य पापकृतो द्रौणेर्न चेदद्य दुरात्मनः ।
हियते सानुबन्धस्य युधि विक्रम्य जीवितम् ॥ १०.११.१५ ॥
ఈ రోజు యుద్ధంలో పరాక్రమంతో ఆ పాపకృత్యుడు, దురాత్ముడైన ద్రోణపుత్రుని, అతని అనుచరులతో సహా, ప్రాణాలు హరించకపోతే,
10.11.16
इहैव प्रायमासिष्ये तन्निबोधत पाण्डवाः ।
न चेत्फलमवाप्नोति द्रौणिः पापस्य कर्मणः ॥ १०.११.१६ ॥
పాండవులారా, వినండి: ద్రోణపుత్రుడు తన పాపకర్మ ఫలాన్ని పొందకపోతే, నేను ఇక్కడే ప్రాయోపవేశం చేసి కూర్చుంటాను.
10.11.17
एवमक्त्वा ततः कृष्णा पाण्डवं प्रत्युपाविशत् ।
युधिष्ठिरं याज्ञसेनी धर्मराजं यशस्विनी ॥ १०.११.१७ ॥
ఇలా చెప్పి, అప్పుడు యశస్విని అయిన యాజ్ఞసేని కృష్ణ ధర్మరాజు యుధిష్ఠిరుని ఎదుట కూర్చుంది.
10.11.18
दृष्ट्वोपविष्टां राजा तु पाण्डवो महिषीं प्रियाम् ।
प्रत्युवाच स धर्मात्मा द्रौपदीं चारुदर्शनाम् ॥ १०.११.१८ ॥
రాజు, ధర్మాత్ముడైన ఆ పాండవుడు, కూర్చుని ఉన్న తన ప్రియమైన మహిషి, సుందర రూపవతి అయిన ద్రౌపదిని చూసి ఆమెకు సమాధానమిచ్చాడు.
10.11.19
क्षत्रधर्मेण धर्मज्ञे प्राप्तास्ते निधनं शुभे ।
पुत्रास्ते भ्रातरश्चैव तान्न शोचितुमर्हसि ॥ १०.११.१९ ॥
ధర్మజ్ఞురాలా, శుభురాలా, క్షాత్రధర్మం ప్రకారం నీ కుమారులూ సోదరులూ మరణించారు; వారి కోసం నువ్వు శోకించకూడదు.
10.11.20
स कल्याणि वनं दुर्गं दूरं द्रौणिरितो गतः ।
तस्य त्वं पातनं सङ्ख्ये कथं ज्ञास्यसि शोभने ॥ १०.११.२० ॥
కల్యాణీ, ద్రోణపుత్రుడు ఇక్కడి నుండి దుర్గమమైన దూర అరణ్యానికి వెళ్ళిపోయాడు; శోభనీ, యుద్ధంలో అతని పతనాన్ని నువ్వు ఎలా తెలుసుకుంటావు?
10.11.21
द्रोणपुत्रस्य सहजो मणिः शिरसि मे श्रुतः ।
निहत्य सङ्ख्ये तं पापं पश्येयं मणिमाहृतम्।
द्रौणेः शिरस उत्कृत्य जीवेयमिति मे मतिः ॥ १०.११.२१ ॥
ద్రోణపుత్రుని తలపై అతనితో పుట్టిన మణి ఉందని నేను విన్నాను. యుద్ధంలో ఆ పాపిని చంపి, తీసుకురాబడిన ఆ మణిని చూస్తాను. ద్రోణపుత్రుని తల నరికి నేను జీవించాలని నా నిశ్చయం.
10.11.22
इत्युक्त्वा पाण्डवं कृष्णा राजानं चारुदर्शना ।
भीमसेनकरे स्पृष्ट्वा कुपिता वाक्यमब्रवीत् ॥ १०.११.२२ ॥
ఇలా చెప్పి, చారుదర్శనయైన కృష్ణ పాండవ రాజుతో మాట్లాడింది; భీమసేనుని చేతిని తాకి, కోపంతో ఈ మాటలు పలికింది.
10.11.23
त्रातुमर्हसि मां भीम क्षत्रधर्ममनुस्मरन् ।
जहि तं पापकर्माणं शम्बरं सघवानिव ॥ १०.११.२३ ॥
భీమా, క్షాత్రధర్మాన్ని స్మరిస్తూ నన్ను రక్షించడం నీకు తగినది; పాపకర్ముడైన అతన్ని, ఇంద్రుడు శంబరుని చంపినట్లుగా చంపు.
10.11.24
न हि ते विक्रमे तुल्यः पुमानस्तीह कश्चन ।
श्रुतं तत्सर्वलोकेषु परमव्यसने तथा ॥ १०.११.२४ ॥
నీ పరాక్రమానికి సమానమైన పురుషుడు ఇక్కడ ఎవ్వరూ లేరు; ఇది సర్వలోకాలలోనూ వినబడింది, అత్యంత కష్టకాలంలోనూ అలాగే.
10.11.25
द्वीपोऽभूस्त्वं हि पार्थानां नगरे वारणावते ।
हिडिम्बदर्शने चैव तथां त्वमभवो गतिः ॥ १०.११.२५ ॥
వారణావత నగరంలో, హిడింబుడిని కలిసినప్పుడు కూడా నీవే పాండవులకు ద్వీపంగా, ఆశ్రయంగా ఉన్నావు.
10.11.26
तथा विराटनगरे कीचकेन भृशार्दिताम् ।
मामप्युद्वृतवान्कृच्छ्रात्पौलोमीं मघवानिव ॥ १०.११.२६ ॥
అలాగే విరాట నగరంలో కీచకుని వల్ల అత్యంత బాధకు గురైన నన్ను కూడా నీవు కష్టం నుండి రక్షించావు, ఇంద్రుడు పౌలోమిని రక్షించినట్లు.
10.11.27
यथैतान्यकृथाः पार्थ महाकर्माणि वै पुरा ।
तथा द्रौणिममित्रघ्न विनिहत्य सुखी भव ॥ १०.११.२७ ॥
పార్థా, పూర్వం నీవు ఈ మహా కార్యాలు చేసినట్లే, శత్రుసంహారకా, ద్రోణుని కుమారుడిని చంపి సుఖంగా ఉండు.
10.11.28
तस्या बहुविधं दुःखं निशम्य परिदेवितम् ।
न चामर्षत कौन्तेयो भीमसेनो महाबलः ॥ १०.११.२८ ॥
ఆమె అనేక విధాల దుఃఖాన్ని, విలాపాన్ని విని, మహాబలుడైన కౌంతేయుడు భీమసేనుడు సహించలేకపోయాడు.
10.11.29
स काञ्चनविचित्राङ्गमारुरोह महारथम् ।
आदाय रुचिरं चित्रं समार्गणगुणं धनुः ॥ १०.११.२९ ॥
అతడు బంగారంతో విచిత్రంగా అలంకరించిన మహారథం ఎక్కాడు; బాణాలతో, నారితో ఉన్న అందమైన అద్భుత ధనుస్సును తీసుకున్నాడు.
10.11.30
नकुलं सारथिं कृत्वा द्रोणपुत्रवधे धृतः ।
विस्फार्य सशरं चापं तूर्णमश्वानचोदयत् ॥ १०.११.३० ॥
నకులుడిని సారథిగా చేసుకుని, ద్రోణపుత్రుని వధకు దృఢనిశ్చయుడై, బాణంతో ధనుస్సును సాగదీసి వేగంగా గుర్రాలను తోలాడు.
10.11.31
ते हयाः पुरुषव्याघ्र दीप्यमानाः स्वतेजसा ।
वहन्तः सहसा जग्मुर्हरयः शीघ्रगामिनः ॥ १०.११.३१ ॥
ఓ పురుషవ్యాఘ్రా! తమ తేజస్సుతో ప్రకాశిస్తూ ఆ గుర్రాలు రథాన్ని మోస్తూ అకస్మాత్తుగా పరుగెత్తాయి; అవి వేగంగా వెళ్ళే హరులు.
10.11.32
शिबिरात्स्वाद्गृहीत्वा स रथस्य पदमच्युतः ।
द्रोणपुत्रगतेनाशु ययौ मार्गेण भारत ॥ १०.११.३२ ॥
శిబిరం నుండి, ఆ అచ్యుతుడు రథ స్థానాన్ని పట్టుకొని, ద్రోణపుత్రుడు వెళ్ళిన మార్గంలో వేగంగా వెళ్ళాడు, ఓ భారతా.