మహాభారతం · అధ్యాయం 10.12
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
10.12.1
तस्मिन्प्रयाते दुर्धर्षे यदूनामृषभस्ततः ।
अब्रवीत्पुण्डरीकाक्षः कुन्तीपुत्रं युधिष्ठिरम् ॥ १०.१२.१ ॥
ఆ దుర్ధర్షుడు వెళ్ళిపోయిన తర్వాత, యాదవులలో వృషభుడైన పుండరీకాక్షుడు కుంతీపుత్రుడు యుధిష్ఠిరునితో ఇలా అన్నాడు.
10.12.2
एष पाण्डवे ते भ्राता पुत्रशोकपरायणः ।
जिघांसुर्द्रौणिमाक्रन्दे एक एवाभिधावति ॥ १०.१२.२ ॥
పాండవుడా, నీ సోదరుడు పుత్రశోకంతో మునిగి, ద్రోణపుత్రుణ్ణి చంపాలనే కోరికతో, ఆక్రందన మధ్య ఒంటరిగా పరుగెత్తుతున్నాడు.
10.12.3
भीमः प्रियस्ते सर्वेभ्यो भ्रातृभ्यो भरतर्षभ ।
तं कृच्छ्रगतमद्य त्वं कस्मान्नाभ्युपपद्यसे ॥ १०.१२.३ ॥
భరతర్షభా, భీముడు నీకు అందరు సోదరుల కంటే ప్రియుడు. ఈరోజు అతను కష్టంలో ఉన్నప్పుడు నీవు అతని వద్దకు ఎందుకు వెళ్ళడం లేదు?
10.12.4
यत्तदाचष्ट पुत्राय द्रोणः परपुरञ्जयः ।
अस्त्रं ब्रह्मशिरो नाम दहेत पृथिवीमपि ॥ १०.१२.४ ॥
శత్రునగరాలను జయించే ద్రోణుడు తన కుమారుడికి బోధించిన, భూమిని కూడా దహించగల 'బ్రహ్మశిరస్' అనే అస్త్రం అది.
10.12.5
तन्महात्मा महाभागः केतुः सर्वधनुष्मताम् ।
प्रत्यपायदाचार्यः प्रीयमाणो धनञ्जयम् ॥ १०.१२.५ ॥
ఆ అస్త్రాన్ని సర్వ ధనుర్ధరులలో ధ్వజమైన మహాత్ముడు, మహాభాగ్యుడైన ఆచార్యుడు ప్రసన్నుడై ధనంజయునికి తిరిగి ఇచ్చాడు.
10.12.6
तं पुत्रोऽप्येक एवैनमन्वयाचदमर्षणः ।
ततः प्रोवाच पुत्राय नातिहृष्टमना इव ॥ १०.१२.६ ॥
కోపోద్రిక్తుడైన కుమారుడు కూడా ఒంటరిగా ఆ అస్త్రాన్ని ఆయన్ను అర్థించాడు. అప్పుడు పూర్తిగా సంతోషం లేని మనసుతో ద్రోణుడు కుమారునితో ఇలా అన్నాడు.
10.12.7
विदितं चापलं ह्यासीदात्मजस्य दुरात्मनः ।
सर्वधर्मविदाचार्यः सोऽन्वशासत्सुतं ततः ॥ १०.१२.७ ॥
కుమారుని తొందరపాటు, దుష్టబుద్ధి తెలిసినవే. సర్వధర్మజ్ఞుడైన ఆచార్యుడు అప్పుడు కుమారునికి ఉపదేశించాడు.
10.12.8
परमापद्गतेनापि न स्म तात त्वया रणे ।
इदमस्त्रं प्रयोक्तव्यं मानुषेषु विशेषतः ॥ १०.१२.८ ॥
ప్రియ కుమారా, మహా ఆపదలో ఉన్నప్పుడు కూడా యుద్ధంలో నీవు ఈ అస్త్రాన్ని ప్రయోగించకూడదు, ముఖ్యంగా మనుషులపై.
10.12.9
इत्युक्त्वान्गुरुः पुत्रं द्रोणः पश्चाथोक्तवान् ।
न त्वं जातु सतां मार्गे स्थातेति पुरुषर्षभ ॥ १०.१२.९ ॥
ఇలా చెప్పి గురువు ద్రోణుడు తరువాత కుమారునితో ఇలా అన్నాడు: 'పురుషశ్రేష్ఠా, నీవు ఎప్పుడూ సత్పురుషుల మార్గంలో నిలవవు.'
10.12.10
स तदाज्ञाय दुष्टात्मा पितुर्वचनमप्रियम् ।
निराशः सर्वकल्याणैः शोकात्पर्यचरन्महीम् ॥ १०.१२.१० ॥
ఆ దుష్టబుద్ధి తండ్రి అప్రియమైన మాటలను గ్రహించి, సర్వ శుభాలపై ఆశ కోల్పోయి, శోకంతో భూమిపై తిరిగాడు.
10.12.11
ततस्तदा कुरुश्रेष्ठ वनस्थे त्वयि भारत ।
अवसद्द्वारकामेत्य वृष्णिभिः परमार्चितः ॥ १०.१२.११ ॥
అప్పుడు, కురుశ్రేష్ఠా భారతా, నీవు అడవిలో ఉన్నప్పుడు, అతడు ద్వారకకు వెళ్లి వృష్ణులచే ఎంతో గౌరవించబడి నివసించాడు.
10.12.12
स कदाचित्समुद्रान्ते वसन्द्वारवतीमनु ।
एक एकं समागम्य मामुवाच हसन्निव ॥ १०.१२.१२ ॥
అతడు ఒకసారి సముద్రతీరంలో ద్వారవతిలో నివసిస్తూ, ఒంటరిగా నా దగ్గరకు వచ్చి, నవ్వుతున్నట్లుగా నాతో ఇలా అన్నాడు.
10.12.13
यत्तदुग्रं तपः कृष्ण चरन्नमितविक्रमः ।
अगस्त्याद्भारताचार्यः प्रत्यपद्यत मे पिता ॥ १०.१२.१३ ॥
కృష్ణా, అపారమైన పరాక్రమం గల భారతుల ఆచార్యుడు — నా తండ్రి — ఘోరమైన తపస్సు చేసి, అగస్త్యుని వద్ద దానిని పొందాడు.
10.12.14
अस्त्रं ब्रह्मशिरो नाम देवगन्धर्वपूजितम् ।
तदद्य मयि दाशार्ह यथा पितरि मे तथा ॥ १०.१२.१४ ॥
దాశార్హా, దేవగంధర్వులచే పూజింపబడిన 'బ్రహ్మశిరస్' అనే అస్త్రం నేడు నాలో ఉంది — నా తండ్రిలో ఉన్నట్లుగా.
10.12.15
अस्मत्तस्दुपादाय दिव्यमस्त्रं यदूत्तम ।
ममाप्यस्रं प्रयच्छ त्वं चक्रं रिपुहणं रणे ॥ १०.१२.१५ ॥
యదూత్తమా, మా నుండి ఆ దివ్యాస్త్రాన్ని తీసుకొని, యుద్ధంలో శత్రువులను సంహరించే నీ చక్రాన్ని నాకూ ఇవ్వు.
10.12.16
स राजन्प्रीयमाणेन मयाप्युक्तः कृताञ्जलिः ।
याचमानः प्रयत्नेन मत्तोऽस्त्रं भरतर्षभ ॥ १०.१२.१६ ॥
రాజా, నేను సంతోషంతో చెప్పగా, అతడు చేతులు జోడించి, ప్రయత్నపూర్వకంగా నా నుండి అస్త్రాన్ని యాచిస్తూ — భరతర్షభా!
10.12.17
देवदानवगन्धर्वमनुष्यपतगोरगाः ।
न समा मम वीर्यस्य शतांशेनापि पिण्डिताः ॥ १०.१२.१७ ॥
దేవులు, దానవులు, గంధర్వులు, మనుషులు, పక్షులు, సర్పులు — అందరూ కలిసినా నా వీర్యంలో నూరో భాగానికి కూడా సమానం కారు.
10.12.18
इदं धनुरियं शक्तिरिदं चक्रमियं गदा ।
यद्यदिच्छसि चेदस्रं मत्तस्तत्तद्ददामि ते ॥ १०.१२.१८ ॥
ఇదిగో ధనుస్సు, ఇదిగో శక్తి, ఇదిగో చక్రం, ఇదిగో గద — నీవు నా నుండి ఏ అస్త్రం కోరినా, దానిని దానిని నీకు ఇస్తాను.
10.12.19
यच्छक्नोषि समुद्यन्तुं प्रयोक्तुमपि वा रणे ।
तद्गृहाण विनाऽस्त्रेण यन्मे दातुमभीप्ससि ॥ १०.१२.१९ ॥
యుద్ధంలో నువ్వు ఎత్తగలిగేది లేదా ప్రయోగించగలిగేది, అస్త్రం లేకుండానే తీసుకో; నా నుండి నువ్వు ఇవ్వాలని కోరేది అది.
10.12.20
स सुनाभं सहस्रारं वज्रनाभमयस्मयम् ।
वव्रे चक्रं महाभागो मत्तः स्पर्धन्मया सह ॥ १०.१२.२० ॥
ఆ మహాభాగుడు నాతో పోటీపడుతూ, మంచి నాభి, వెయ్యి ఆకులు, వజ్రనాభి కలిగిన ఇనుప చక్రాన్ని నా నుండి కోరుకున్నాడు.
10.12.21
गृहाण चक्रमित्युक्तो मया तु तदनन्तरम् ।
जग्राहोत्पत्य सहसा चक्रं सव्येन पाणिना ॥ १०.१२.२१ ॥
'ఈ చక్రాన్ని తీసుకో' అని నేను చెప్పగానే, వెంటనే అతడు ఎగిరి అకస్మాత్తుగా ఎడమ చేతితో చక్రాన్ని పట్టుకున్నాడు.
10.12.22
न चैनमशकत्स्थानात्सञ्चालयितुमप्युत ।
अथैनं दक्षिणेनापि ग्रहीतुमुपचक्रमे ॥ १०.१२.२२ ॥
దాన్ని అతడు తన స్థానం నుండి కదపలేకపోయాడు; అప్పుడు దాన్ని కుడి చేతితో కూడా పట్టుకోవడానికి ప్రయత్నించాడు.
10.12.23
सर्वयत्नेन तेनापि गृह्य नैनमकम्पयत् ॥ १०.१२.२३ ॥
సర్వ ప్రయత్నంతో అతడు కూడా దాన్ని పట్టుకున్నా, దాన్ని కంపింపజేయలేకపోయాడు.
10.12.24
ततः सर्वबलेनापि यदैनं न शशाक ह ।
उद्यन्तुं वा चालयितुं द्रौणिः परमदुर्मनाः।
कृत्वा यत्नं परिश्रान्तः स न्यवर्तत भारत ॥ १०.१२.२४ ॥
అప్పుడు, సర్వ బలంతోనూ అతడు దాన్ని ఎత్తలేక, కదపలేకపోయాడు; ద్రోణపుత్రుడు ఎంతో విచారించి, ప్రయత్నించి అలసి, ఓ భారతా, వెనుదిరిగాడు.
10.12.25
निवृत्मनसं तस्मादभिप्रायाद्विचेतसम् ।
अहमामन्त्र्य संविग्नमश्वत्थामानमब्रुवम् ॥ १०.१२.२५ ॥
ఆ ఉద్దేశ్యం నుండి మనసు మరలి, చిత్తం కలతపడిన అశ్వత్థామతో నేను ఆందోళనతో మాట్లాడాను.
10.12.26
यः स दैवमनुष्येषु प्रमाणं परमं गतः ।
गाण्डीवधन्वा श्वेताश्चः कपिप्रवरकेतनः ॥ १०.१२.२६ ॥
దేవతలలోను మానవులలోను పరమ ప్రమాణంగా నిలిచినవాడు, గాండీవ ధనువును ధరించినవాడు, తెల్లని గుర్రాలు కలవాడు, కపిశ్రేష్ఠుని ధ్వజం కలవాడు.
10.12.27
यः साक्षाद्देवदेवेशं शितिकण्ठमुमापतिम् ।
द्वन्द्वयुद्धे पुरा जिष्णुस्तोषयामास शङ्करम् ॥ १०.१२.२७ ॥
పూర్వం ద్వంద్వ యుద్ధంలో నేరుగా దేవదేవుడు, నీలకంఠుడు, ఉమాపతి అయిన శంకరుని సంతోషపెట్టినవాడు, విజేత (అర్జునుడు).
10.12.28
यस्मात्प्रियतरो नास्ति ममान्यः पुरुषो भुवि ।
नादेयं यस्य मे किञ्चिदपि प्राणान्महात्मनः ॥ १०.१२.२८ ॥
భూమిపై అతని కంటే నాకు ప్రియమైన వేరొక పురుషుడు లేడు; ఆ మహాత్ముని నుండి నా ప్రాణం కంటే కూడా దాచదగినది ఏదీ లేదు.
10.12.29
तेनापि सुहृदा ब्रह्मन्पार्थेनाक्लिष्टकर्मणा ।
नोक्पूर्वमिदं वाक्यं यस्त्वं मामभिभाषसे ॥ १०.१२.२९ ॥
బ్రాహ్మణా, ఆ మిత్రుడు పార్థుడు కూడా, అలసట లేని కర్మలు కలవాడు, నీవు నాతో మాట్లాడిన ఈ మాటను ఎన్నడూ పూర్వం పలకలేదు.
10.12.30
ब्रह्मचर्यं महद्धोरं तीर्वा द्वादशवार्षिकम् ।
हिमवत्पार्श्वमास्थाय यो मया तपसाऽऽर्जितः ॥ १०.१२.३० ॥
పన్నెండేళ్ల మహా కఠినమైన బ్రహ్మచర్యాన్ని పూర్తిచేసి, హిమాలయ పార్శ్వాన్ని ఆశ్రయించి, నేను తపస్సుతో సంపాదించినది.
10.12.31
समानव्रतचारिण्यां रुक्मिण्यां योऽन्वजायत ।
सनत्कुमारस्तेजस्वी प्रद्युम्नो नाम मे सुतः ॥ १०.१२.३१ ॥
అదే వ్రతాన్ని ఆచరించిన రుక్మిణియందు జన్మించినవాడు, తేజస్వి అయిన సనత్కుమారుడు, ప్రద్యుమ్నుడు అనే నా కుమారుడు.
10.12.32
तेनाप्येतन्महद्दिव्यं चक्रमप्रतिमं रणे ।
न प्रार्थितमभून्मूढ तदितं प्रार्थितं त्वया ॥ १०.१२.३२ ॥
యుద్ధంలో అతడు కూడా ఈ మహత్తరమైన, దివ్యమైన, సాటిలేని చక్రాన్ని కోరలేదు, మూఢుడా; కానీ నువ్వు దానినే కోరావు.
10.12.33
रामेणातिबलेनैतन्नोक्तपूर्वं कदाचन ।
न गदेन साम्बेन यदिदं प्रार्थितं त्वया ॥ १०.१२.३३ ॥
అతి బలవంతుడైన రాముడు ఎప్పుడూ ఇది చెప్పలేదు; గదుడు, సాంబుడు కూడా చెప్పలేదు; నువ్వు కోరినది ఇదే.
10.12.34
द्वारकावासिभिश्चान्यैर्वृष्ण्यन्धकमहारथैः ।
नोक्तपूर्वमिदं क्षुद्रं तदिदं प्रार्थितं त्वया ॥ १०.१२.३४ ॥
ద్వారకా వాసులూ, వృష్ణి-అంధక మహారథులూ ఈ నీచమైన మాటను ఎన్నడూ చెప్పలేదు; కానీ నువ్వు దీనినే కోరావు.
10.12.35
भारताचार्यपुत्रस्त्वं मानितः सर्वयादवैः ।
चक्रेण रथिनां श्रेष्ठ कं नु तात युयुत्ससे ॥ १०.१२.३५ ॥
భరతుల ఆచార్యుని కుమారుడా, నీవు యాదవులందరిచే గౌరవించబడినవాడవు; రథికులలో శ్రేష్ఠుడా, ప్రియుడా, చక్రంతో ఎవరితో యుద్ధం చేయాలనుకుంటున్నావు?
10.12.36
एवमुक्तो मया द्रौणिर्मामिदं प्रत्युवाच ह ।
प्रयुज्य भवते पूजां योत्स्ये कृष्ण त्वया सह ॥ १०.१२.३६ ॥
నేను ఇలా అనగా, ద్రౌణి నాకు ఇలా సమాధానమిచ్చాడు: "కృష్ణా, నీకు గౌరవం చేసిన తర్వాత నీతో యుద్ధం చేస్తాను."
10.12.37
प्रार्थितं ते मया चक्रं देवदानवपूजितम् ।
अजेयः स्यामिति विभो सत्यमेद्ब्रवीमि ते ॥ १०.१२.३७ ॥
ఓ విభూ! దేవతలు, దానవులు పూజించిన ఆ చక్రాన్ని నేను నీ వద్ద కోరాను, నేను అజేయుడను కావడానికి. ఇది సత్యం, నీకు ఇది చెబుతున్నాను.
10.12.38
सोऽहं तद्दुर्लभं चक्रमनवाप्यैव केशव ।
प्रतियास्यामि गोविन्द शिवेनाभिवदस्व माम् ॥ १०.१२.३८ ॥
ఓ కేశవా! ఆ దుర్లభమైన చక్రాన్ని పొందకుండానే నేను తిరిగి వెళ్తున్నాను. ఓ గోవిందా! శుభంతో నాకు వీడ్కోలు ఇవ్వు.
10.12.39
एतत्सुनाभं भोजानामृषभेण त्वया धृतम् ।
चक्रमप्रतिचक्रेण भुवि नान्योऽभिपद्यते ॥ १०.१२.३९ ॥
భోజుల వృషభుడా! నీవు ధరించిన ఈ సుందర నాభి గల చక్రానికి భూమిపై ప్రతిచక్రం లేదు; మరొకరికి దీనిని పొందడం సాధ్యం కాదు.
10.12.40
एतावदुक्त्वा द्रौणिर्मां युग्यानश्वान्धनानि च ।
आदायोपययौ काले रत्नानि वविधानि च ॥ १०.१२.४० ॥
ఇంతవరకు చెప్పి, ద్రోణుని కుమారుడు నా నుండి రథాలను, గుర్రాలను, ధనాన్ని, రకరకాల రత్నాలను తీసుకుని సమయానికి వెళ్ళిపోయాడు.
10.12.41
स संरम्भी दुरात्मा च चपलः क्रूर एव च ।
वेद चास्रं ब्रह्मशिरस्तस्माद्रक्ष्यो वृकोदरः ॥ १०.१२.४१ ॥
అతడు కోపిష్ఠుడు, దుష్టబుద్ధి గలవాడు, చపలుడు, క్రూరుడు; బ్రహ్మశిరస్సు అనే అస్త్రాన్ని కూడా అతడు తెలుసు; కాబట్టి వృకోదరుడిని (భీముడిని) రక్షించాలి.