มหาภารตะ · อัธยายะ 10.12
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
10.12.1
तस्मिन्प्रयाते दुर्धर्षे यदूनामृषभस्ततः ।
अब्रवीत्पुण्डरीकाक्षः कुन्तीपुत्रं युधिष्ठिरम् ॥ १०.१२.१ ॥
เมื่อผู้ที่ยากจะต้านทานนั้นจากไปแล้ว พระกฤษณะผู้เป็นยอดแห่งยาทพ ดอกบัวตา จึงตรัสแก่ยุธิษฐิระ โอรสของกุนตี
10.12.2
एष पाण्डवे ते भ्राता पुत्रशोकपरायणः ।
जिघांसुर्द्रौणिमाक्रन्दे एक एवाभिधावति ॥ १०.१२.२ ॥
นี่คือพี่ชายของท่าน โอ ปาณฑพ ผู้จมอยู่ในความโศกเศร้าเพราะบุตรชาย ปรารถนาจะฆ่าโอรสของโทรณะ วิ่งไปโดยลำพังท่ามกลางเสียงร้องโหยหวน
10.12.3
भीमः प्रियस्ते सर्वेभ्यो भ्रातृभ्यो भरतर्षभ ।
तं कृच्छ्रगतमद्य त्वं कस्मान्नाभ्युपपद्यसे ॥ १०.१२.३ ॥
ภีมะเป็นที่รักของท่านยิ่งกว่าพี่น้องทั้งหมด โอ ยอดแห่งภรตะ เหตุใดวันนี้ท่านจึงไม่ไปช่วยเขาซึ่งกำลังตกอยู่ในทุกข์
10.12.4
यत्तदाचष्ट पुत्राय द्रोणः परपुरञ्जयः ।
अस्त्रं ब्रह्मशिरो नाम दहेत पृथिवीमपि ॥ १०.१२.४ ॥
อาวุธที่เรียกว่าพรหมศิระ ซึ่งโทรณะผู้พิชิตเมืองของศัตรูได้สอนแก่บุตรชาย และอาจเผาผลาญแม้แผ่นดิน
10.12.5
तन्महात्मा महाभागः केतुः सर्वधनुष्मताम् ।
प्रत्यपायदाचार्यः प्रीयमाणो धनञ्जयम् ॥ १०.१२.५ ॥
อาวุธนั้น อาจารย์ผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ มีโชคอันสูงส่ง ยอดธงแห่งนักยิงธนูทั้งปวง ได้คืนให้แก่ธนัญชัยเพราะพอพระทัยในตัวเขา
10.12.6
तं पुत्रोऽप्येक एवैनमन्वयाचदमर्षणः ।
ततः प्रोवाच पुत्राय नातिहृष्टमना इव ॥ १०.१२.६ ॥
บุตรชายผู้ไม่รู้จักอดทนนั้น ก็ขอร้องเพียงผู้เดียวเพื่อให้ได้อาวุธนั้นเช่นกัน แล้วโทรณะซึ่งใจไม่ชื่นบานนัก จึงกล่าวแก่บุตรชาย
10.12.7
विदितं चापलं ह्यासीदात्मजस्य दुरात्मनः ।
सर्वधर्मविदाचार्यः सोऽन्वशासत्सुतं ततः ॥ १०.१२.७ ॥
ความหุนหันและจิตใจชั่วร้ายของบุตรชายเป็นที่รู้กันอยู่แล้ว อาจารย์ผู้รู้ธรรมทั้งปวงจึงได้สั่งสอนบุตรชายนั้น
10.12.8
परमापद्गतेनापि न स्म तात त्वया रणे ।
इदमस्त्रं प्रयोक्तव्यं मानुषेषु विशेषतः ॥ १०.१२.८ ॥
ลูกรัก แม้ตกอยู่ในความทุกข์ใหญ่ที่สุด เจ้าก็อย่าได้ใช้อาวุธนี้ในการรบเลย โดยเฉพาะกับมนุษย์
10.12.9
इत्युक्त्वान्गुरुः पुत्रं द्रोणः पश्चाथोक्तवान् ।
न त्वं जातु सतां मार्गे स्थातेति पुरुषर्षभ ॥ १०.१२.९ ॥
เมื่อกล่าวดังนี้แล้ว อาจารย์โทรณะจึงกล่าวต่อแก่บุตรชายอีกว่า โอ ยอดแห่งบุรุษ เจ้าจะไม่มีวันยืนอยู่บนทางของผู้ทรงธรรมเป็นอันขาด
10.12.10
स तदाज्ञाय दुष्टात्मा पितुर्वचनमप्रियम् ।
निराशः सर्वकल्याणैः शोकात्पर्यचरन्महीम् ॥ १०.१२.१० ॥
เขาผู้มีจิตชั่วร้ายนั้น เมื่อรับรู้ถ้อยคำอันไม่น่าพอใจของบิดา และสิ้นหวังจากความเป็นมงคลทั้งปวง ก็เที่ยวพเนจรไปทั่วแผ่นดินด้วยความโศกเศร้า
10.12.11
ततस्तदा कुरुश्रेष्ठ वनस्थे त्वयि भारत ।
अवसद्द्वारकामेत्य वृष्णिभिः परमार्चितः ॥ १०.१२.११ ॥
ต่อมา โอ ยอดแห่งกุรุ โอ ลูกหลานภรตะ ขณะที่ท่านอยู่ในป่า เขาก็ไปยังทวารกาและพำนักอยู่ที่นั่น ได้รับการบูชาอย่างยิ่งจากวฤษณี
10.12.12
स कदाचित्समुद्रान्ते वसन्द्वारवतीमनु ।
एक एकं समागम्य मामुवाच हसन्निव ॥ १०.१२.१२ ॥
วันหนึ่ง ขณะพำนักอยู่ริมฝั่งมหาสมุทรในทวารวดี เขามาหาเราเพียงลำพัง แล้วกล่าวแก่เราราวกับจะหัวเราะ
10.12.13
यत्तदुग्रं तपः कृष्ण चरन्नमितविक्रमः ।
अगस्त्याद्भारताचार्यः प्रत्यपद्यत मे पिता ॥ १०.१२.१३ ॥
โอ กฤษณะ ตบะอันรุนแรงที่บิดาของข้า อาจารย์แห่งภรตะ ได้บำเพ็ญด้วยพลังอันวัดมิได้นั้น ท่านได้รับมาจากอคัสตยะ
10.12.14
अस्त्रं ब्रह्मशिरो नाम देवगन्धर्वपूजितम् ।
तदद्य मयि दाशार्ह यथा पितरि मे तथा ॥ १०.१२.१४ ॥
โอ ทายาทแห่งทศารหะ อาวุธที่มีนามว่าพรหมศิระ ซึ่งเทพและคนธรรพ์บูชาแล้ว วันนี้ได้อยู่ในข้า เหมือนที่เคยอยู่ในบิดาของข้า
10.12.15
अस्मत्तस्दुपादाय दिव्यमस्त्रं यदूत्तम ।
ममाप्यस्रं प्रयच्छ त्वं चक्रं रिपुहणं रणे ॥ १०.१२.१५ ॥
โอ ยอดแห่งยาทพ ขอท่านจงรับอาวุธทิพย์นั้นจากพวกเรา และโปรดมอบจักรของท่าน ซึ่งสังหารศัตรูในการรบ แก่ข้าด้วย
10.12.16
स राजन्प्रीयमाणेन मयाप्युक्तः कृताञ्जलिः ।
याचमानः प्रयत्नेन मत्तोऽस्त्रं भरतर्षभ ॥ १०.१२.१६ ॥
โอ พระราชา เมื่อข้าพอพระทัยแล้วกล่าวแก่เขา เขาก็ประนมมือ ขอร้องข้าอย่างแรงกล้าเพื่ออาวุธนั้น โอ ยอดแห่งภรตะ
10.12.17
देवदानवगन्धर्वमनुष्यपतगोरगाः ।
न समा मम वीर्यस्य शतांशेनापि पिण्डिताः ॥ १०.१२.१७ ॥
เทพ ทานพ คนธรรพ์ มนุษย์ นก และนาค ทั้งหมดรวมกันก็ไม่เทียบเท่าแม้หนึ่งในร้อยส่วนของพลังของข้า
10.12.18
इदं धनुरियं शक्तिरिदं चक्रमियं गदा ।
यद्यदिच्छसि चेदस्रं मत्तस्तत्तद्ददामि ते ॥ १०.१२.१८ ॥
นี่คือธนู นี่คือหอก นี่คือจักร นี่คือคทา สิ่งใดก็ตามที่เจ้าปรารถนาจากข้า หากเจ้าต้องการอาวุธ ข้าจะให้สิ่งนั้นแก่เจ้า
10.12.19
यच्छक्नोषि समुद्यन्तुं प्रयोक्तुमपि वा रणे ।
तद्गृहाण विनाऽस्त्रेण यन्मे दातुमभीप्ससि ॥ १०.१२.१९ ॥
สิ่งใดที่เจ้าสามารถยกขึ้นหรือใช้ในการรบได้ แม้โดยไม่มีอาวุธ จงรับเอาสิ่งนั้นไปเถิด สิ่งที่เจ้าปรารถนาจะรับจากข้า
10.12.20
स सुनाभं सहस्रारं वज्रनाभमयस्मयम् ।
वव्रे चक्रं महाभागो मत्तः स्पर्धन्मया सह ॥ १०.१२.२० ॥
ผู้มีโชคอันยิ่งใหญ่นั้น แข่งขันกับข้า ได้เลือกจากข้าซึ่งจักรเหล็ก มีดุมงาม มีซี่ล้อพันซี่ และมีดุมดังสายฟ้า
10.12.21
गृहाण चक्रमित्युक्तो मया तु तदनन्तरम् ।
जग्राहोत्पत्य सहसा चक्रं सव्येन पाणिना ॥ १०.१२.२१ ॥
เมื่อข้าพเจ้ากล่าวว่า จงรับจักรนี้ไปเถิด เขาก็กระโจนขึ้นทันที แล้วคว้าจักรด้วยมือซ้าย
10.12.22
न चैनमशकत्स्थानात्सञ्चालयितुमप्युत ।
अथैनं दक्षिणेनापि ग्रहीतुमुपचक्रमे ॥ १०.१२.२२ ॥
เขาไม่อาจแม้แต่จะขยับมันให้พ้นจากที่ตั้งได้ จึงลงมือคว้ามันด้วยมือขวาอีกข้างหนึ่ง
10.12.23
सर्वयत्नेन तेनापि गृह्य नैनमकम्पयत् ॥ १०.१२.२३ ॥
เขาใช้ความพยายามทั้งหมดคว้ามันไว้ แต่ก็ไม่อาจทำให้มันสั่นไหวได้เลย
10.12.24
ततः सर्वबलेनापि यदैनं न शशाक ह ।
उद्यन्तुं वा चालयितुं द्रौणिः परमदुर्मनाः।
कृत्वा यत्नं परिश्रान्तः स न्यवर्तत भारत ॥ १०.१२.२४ ॥
แม้เขาจะใช้กำลังทั้งสิ้นก็ยังไม่อาจยกหรือเคลื่อนจักรนั้นได้ บุตรของโทรณะจึงผิดหวังอย่างยิ่งและอ่อนล้าจากความพยายาม จึงหันกลับไป ข้าแต่ภารตะ
10.12.25
निवृत्मनसं तस्मादभिप्रायाद्विचेतसम् ।
अहमामन्त्र्य संविग्नमश्वत्थामानमब्रुवम् ॥ १०.१२.२५ ॥
ข้าพเจ้าเรียกอัศวัตถามาน ผู้มีใจหันไปจากจุดประสงค์นั้นและงุนงง ด้วยความทุกข์ใจข้าพเจ้าจึงกล่าวกับเขา
10.12.26
यः स दैवमनुष्येषु प्रमाणं परमं गतः ।
गाण्डीवधन्वा श्वेताश्चः कपिप्रवरकेतनः ॥ १०.१२.२६ ॥
ผู้ซึ่งได้เป็นผู้มีอำนาจสูงสุดในหมู่เทวดาและมนุษย์ ผู้ถือธนูคาณฑีวะ มีม้าขาว และมีธงเป็นรูปลิงผู้ประเสริฐที่สุด
10.12.27
यः साक्षाद्देवदेवेशं शितिकण्ठमुमापतिम् ।
द्वन्द्वयुद्धे पुरा जिष्णुस्तोषयामास शङ्करम् ॥ १०.१२.२७ ॥
ผู้ซึ่งในกาลก่อน ในการต่อสู้ตัวต่อตัว ได้ทำให้พระศังกร เทพแห่งเทพ ผู้มีลำคอสีน้ำเงิน สวามีของอุมา พอพระทัย ผู้ชนะ (คือ อรชุน)
10.12.28
यस्मात्प्रियतरो नास्ति ममान्यः पुरुषो भुवि ।
नादेयं यस्य मे किञ्चिदपि प्राणान्महात्मनः ॥ १०.१२.२८ ॥
บนโลกนี้ไม่มีบุรุษอื่นใดที่เป็นที่รักของข้าพเจ้ายิ่งไปกว่าเขา ไม่มีสิ่งใดที่ข้าพเจ้าจะหวงแหนไว้จากผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่นั้น แม้แต่ชีวิตของข้าพเจ้าเอง
10.12.29
तेनापि सुहृदा ब्रह्मन्पार्थेनाक्लिष्टकर्मणा ।
नोक्पूर्वमिदं वाक्यं यस्त्वं मामभिभाषसे ॥ १०.१२.२९ ॥
ข้าแต่พราหมณ์ แม้เพื่อนผู้นั้น คือบุตรของปฤถา ผู้มีการกระทำที่ไม่เคยเหน็ดเหนื่อย ก็ไม่เคยกล่าวถ้อยคำนี้มาก่อนเลย ซึ่งท่านกำลังกล่าวกับข้าพเจ้าอยู่นี้
10.12.30
ब्रह्मचर्यं महद्धोरं तीर्वा द्वादशवार्षिकम् ।
हिमवत्पार्श्वमास्थाय यो मया तपसाऽऽर्जितः ॥ १०.१२.३० ॥
เขาได้ปฏิบัติพรหมจรรย์อันยิ่งใหญ่และเคร่งครัดนานสิบสองปี และไปพำนักอยู่ที่เชิงเขาหิมาลัย ข้าพเจ้าได้มาซึ่งสิ่งนั้นด้วยการบำเพ็ญตบะ
10.12.31
समानव्रतचारिण्यां रुक्मिण्यां योऽन्वजायत ।
सनत्कुमारस्तेजस्वी प्रद्युम्नो नाम मे सुतः ॥ १०.१२.३१ ॥
สนัตกุมารผู้รุ่งโรจน์ มีชื่อว่าประทุมนะ เป็นบุตรของข้าพเจ้า ซึ่งเกิดจากรุกมิณีผู้ถือปฏิบัติข้อวัตรเดียวกัน
10.12.32
तेनाप्येतन्महद्दिव्यं चक्रमप्रतिमं रणे ।
न प्रार्थितमभून्मूढ तदितं प्रार्थितं त्वया ॥ १०.१२.३२ ॥
แม้เขาก็ไม่เคยแสวงหาจักรอันยิ่งใหญ่ อัศจรรย์ และไม่มีผู้ใดเทียบได้ในการรบนี้เลย ข้าแต่คนโง่ แต่ท่านกลับแสวงหามัน
10.12.33
रामेणातिबलेनैतन्नोक्तपूर्वं कदाचन ।
न गदेन साम्बेन यदिदं प्रार्थितं त्वया ॥ १०.१२.३३ ॥
พระรามผู้มีกำลังมหาศาลไม่เคยกล่าวถึงเรื่องนี้มาก่อนเลย ทั้งคทาและสามพก็มิได้กล่าว แต่สิ่งนี้เป็นสิ่งที่ท่านแสวงหา
10.12.34
द्वारकावासिभिश्चान्यैर्वृष्ण्यन्धकमहारथैः ।
नोक्तपूर्वमिदं क्षुद्रं तदिदं प्रार्थितं त्वया ॥ १०.१२.३४ ॥
แม้ชาวเมืองทวารกาและนักรบรถศึกผู้ยิ่งใหญ่อื่นๆ ของวฤษณีและอันธกะก็ไม่เคยกล่าวสิ่งต่ำช้านี้มาก่อน แต่นี่คือสิ่งที่ท่านแสวงหา
10.12.35
भारताचार्यपुत्रस्त्वं मानितः सर्वयादवैः ।
चक्रेण रथिनां श्रेष्ठ कं नु तात युयुत्ससे ॥ १०.१२.३५ ॥
ท่านเป็นบุตรของอาจารย์แห่งตระกูลภารตะ เป็นที่นับถือของยาทพทั้งปวง ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่นักรบรถศึก ท่านที่รักเอ๋ย แล้วท่านปรารถนาจะต่อสู้กับผู้ใดด้วยจักรนี้เล่า
10.12.36
एवमुक्तो मया द्रौणिर्मामिदं प्रत्युवाच ह ।
प्रयुज्य भवते पूजां योत्स्ये कृष्ण त्वया सह ॥ १०.१२.३६ ॥
เมื่อข้าพเจ้ากล่าวดังนี้ บุตรของโทรณะก็ตอบข้าพเจ้าว่า กฤษณะ เมื่อได้ถวายความเคารพแด่ท่านแล้ว ข้าพเจ้าจะต่อสู้กับท่าน
10.12.37
प्रार्थितं ते मया चक्रं देवदानवपूजितम् ।
अजेयः स्यामिति विभो सत्यमेद्ब्रवीमि ते ॥ १०.१२.३७ ॥
ข้าแต่พระองค์ผู้ยิ่งใหญ่ ข้าพเจ้าได้ขอจักรนั้นจากพระองค์ ซึ่งเทวดาและอสูรต่างบูชา เพื่อให้ข้าพเจ้าเป็นผู้ที่ไม่มีใครเอาชนะได้ นี่คือความจริงที่ข้าพเจ้ากล่าวแก่พระองค์
10.12.38
सोऽहं तद्दुर्लभं चक्रमनवाप्यैव केशव ।
प्रतियास्यामि गोविन्द शिवेनाभिवदस्व माम् ॥ १०.१२.३८ ॥
ข้าแต่เกศวะ ข้าพเจ้ากำลังกลับไปโดยไม่ได้จักรอันหาได้ยากนั้น ข้าแต่โควินทะ ขอพระองค์โปรดอำลาข้าพเจ้าด้วยพร
10.12.39
एतत्सुनाभं भोजानामृषभेण त्वया धृतम् ।
चक्रमप्रतिचक्रेण भुवि नान्योऽभिपद्यते ॥ १०.१२.३९ ॥
ข้าแต่วีรบุรุษแห่งโภชะ จักรสุนาภะที่พระองค์ทรงถืออยู่นี้ ไม่มีจักรใดต้านทานได้บนโลก ไม่มีผู้ใดอื่นจะได้มันไป
10.12.40
एतावदुक्त्वा द्रौणिर्मां युग्यानश्वान्धनानि च ।
आदायोपययौ काले रत्नानि वविधानि च ॥ १०.१२.४० ॥
เมื่อกล่าวดังนี้แล้ว บุตรของโทรณะก็เอาแอกเทียมม้า ม้า และทรัพย์สมบัติ รวมทั้งอัญมณีต่างๆ ไปจากข้าพเจ้า แล้วก็จากไปในเวลาอันควร
10.12.41
स संरम्भी दुरात्मा च चपलः क्रूर एव च ।
वेद चास्रं ब्रह्मशिरस्तस्माद्रक्ष्यो वृकोदरः ॥ १०.१२.४१ ॥
เขาเป็นคนโกรธง่าย จิตใจชั่วร้าย หุนหันพลันแล่น และโหดร้ายด้วย อีกทั้งรู้วิชาอาวุธที่เรียกว่าพรหมศิระ เพราะฉะนั้นต้องคุ้มครองวฤโกทร (ภีมะ)