మహాభారతం · అధ్యాయం 10.15
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
10.15.1
दृष्टैव मुनिशार्दूलौ तावग्निसमतेजसौ ।
गाण्डीवधन्वा सञ्चिन्त्य प्राप्तकालं महारथः।
सञ्जहार शरं दिव्यं त्वरमाणो धनञ्जयः ॥ १०.१५.१ ॥
అగ్నితో సమానమైన తేజస్సుగల ఆ ఇద్దరు మునిశ్రేష్ఠులను చూసి, కాలం వచ్చిందని గ్రహించి, గాండీవ ధనుర్ధారి మహారథుడు ధనంజయుడు వేగంగా ఆ దివ్యబాణాన్ని ఉపసంహరించాడు.
10.15.2
उवाच वचनं श्रेष्ठस्तावृषी प्राञ्जलिस्तदा ।
प्रमुक्तमस्त्रमस्त्रेण शाम्यतामिति वै मया ॥ १०.१५.२ ॥
అప్పుడు ఆ ఇద్దరు శ్రేష్ఠ ఋషులు చేతులు జోడించి ఇలా పలికారు — "నేను విడిచిన ఈ అస్త్రం అస్త్రంతోనే శాంతించుగాక."
10.15.3
संहृते परमास्त्रेऽस्मिन्सर्वानस्मानशेषतः ।
पापकर्मा ध्रुवं द्रौणिः प्रधक्ष्यत्यस्त्रतेजसा ॥ १०.१५.३ ॥
ఈ పరమాస్త్రం ఉపసంహరించబడినా, పాపకర్ముడైన ద్రోణపుత్రుడు ఖచ్చితంగా అస్త్ర తేజస్సుతో మనందరినీ పూర్తిగా దహించివేస్తాడు.
10.15.4
यदत्र हितमस्माकं लोकानां चैव सर्वथा ।
भवन्तौ देवसङ्काशौ तथा सम्मन्तुमर्हतः ॥ १०.१५.४ ॥
ఇక్కడ మనకు, సకల లోకాలకు ఏది అన్ని విధాలా హితమో, దేవతలతో సమానులైన మీరిద్దరూ దానికి అంగీకరించడం తగును.
10.15.5
इत्युक्त्वा सञ्जहारास्त्रं पुनरेव धनञ्जयः ।
संहारो दुष्करस्स्य देवैरपि हि संयुगे ॥ १०.१५.५ ॥
ఇలా చెప్పి ధనంజయుడు మళ్లీ ఆ అస్త్రాన్ని ఉపసంహరించాడు. యుద్ధంలో ఈ అస్త్రాన్ని ఉపసంహరించడం దేవతలకు కూడా కష్టం.
10.15.6
विसृष्टस्य रणे तस्य परमास्त्रस्य सङ्ग्रहे ।
अशक्तः पाण्डवादन्यः साक्षादपि शतक्रतुः ॥ १०.१५.६ ॥
యుద్ధంలో ప్రయోగించిన ఆ పరమాస్త్రాన్ని ఉపసంహరించడంలో పాండవుడు తప్ప మరెవరూ సమర్థులు కారు — సాక్షాత్తు శతక్రతువైన ఇంద్రుడు కూడా.
10.15.7
ब्रह्मतेजोद्भवं तद्धि विसृष्टमकृतात्मना ।
न शक्यमावर्तयितुं ब्रह्मचर्यव्रतादृते ॥ १०.१५.७ ॥
బ్రహ్మతేజస్సు నుండి పుట్టిన ఆ అస్త్రాన్ని, అదుపులేని ఆత్మ కలవాడు ప్రయోగించాడు; బ్రహ్మచర్య వ్రతం లేకుండా దానిని వెనక్కి తీసుకోవడం సాధ్యం కాదు.
10.15.8
अचीर्णब्रह्मचर्यो यः सृष्ट्वाऽऽवर्यते पुनः ।
तदस्त्रं सानुबन्धस्य मूर्धानं तस्य कृन्तति ॥ १०.१५.८ ॥
బ్రహ్మచర్యం పాటించనివాడు ప్రయోగించిన ఆ అస్త్రాన్ని మళ్లీ వెనక్కి తీసుకోవాలని చూస్తే, అది అతనికే పరిణామాలతో సహా అతని తలను నరికివేస్తుంది.
10.15.9
ब्रह्मचारी व्रती चापि दुरवापमवाप्य तत् ।
परमव्यसनार्तोऽपि नार्जुनोऽस्त्रं व्यमुञ्चत ॥ १०.१५.९ ॥
బ్రహ్మచారిగా, వ్రతధారిగా ఉండి ఆ అస్త్రాన్ని పొందడం కష్టం; అత్యంత వేదనలో ఉన్నప్పటికీ అర్జునుడు ఆ అస్త్రాన్ని ప్రయోగించలేదు.
10.15.10
सत्यव्रतधरः शूरो ब्रह्मचारी च पाण्डवः ।
गुरुवर्ती च तेनास्त्रं सञ्जहारार्जुनः पुनः ॥ १०.१५.१० ॥
సత్యవ్రతం పాటించే, శూరుడు, బ్రహ్మచారి, పాండవుడు, గురువును అనుసరించే అర్జునుడు, ఆ కారణంగానే ఆ అస్త్రాన్ని మళ్లీ వెనక్కి తీసుకోగలిగాడు.
10.15.11
द्रौणिरप्यथ सम्प्रेभ्य सोऽन्तरा तावृषी स्थितौ ।
न शशाक पुनर्घोरमस्त्रं संहर्तुमोजसा ॥ १०.१५.११ ॥
ద్రోణుని కుమారుడు కూడా, ఆ ఇద్దరు ఋషుల మధ్య నిలబడి, తన బలంతో ఆ భయంకరమైన అస్త్రాన్ని మళ్లీ వెనక్కి తీసుకోలేకపోయాడు.
10.15.12
अशक्तः प्रतिसंहारे परमास्त्रस्य संयुगे ।
द्रौणिर्दीनमना राजन्द्वैपायनमभाषत ॥ १०.१५.१२ ॥
యుద్ధంలో ఆ పరమాస్త్రాన్ని వెనక్కి తీసుకోలేక, ఓ రాజా, దీనమనస్కుడైన ద్రోణపుత్రుడు ద్వైపాయనునితో మాట్లాడాడు.
10.15.13
उत्तमव्यसनार्तेन प्राणत्राणमभीप्सुना ।
मयैतदस्त्रमुत्सृष्टं भीमसेनभयान्मुने ॥ १०.१५.१३ ॥
ఉత్తమ కష్టంతో పీడితుడనై, ప్రాణరక్షణను కోరి, భీమసేనుని భయంతో నేను ఈ అస్త్రాన్ని ప్రయోగించాను, ఓ ముని.
10.15.14
अधर्मश्च कृतोऽनेन धार्तराष्ट्रं जिघांसता ।
मिथ्याचारेण भगवन्भीमसेनेन संयुगे ॥ १०.१५.१४ ॥
ఓ భగవన్, యుద్ధంలో ధృతరాష్ట్రుని కుమారుని చంపాలనే కోరికతో భీమసేనుడు అసత్య ప్రవర్తనతో అధర్మం చేశాడు.
10.15.15
अतः सृष्टमिदं ब्रह्मन्मयाऽस्त्रमकृतात्मना ।
तस्य भूयोऽपि संहारं कर्तुं नाहमिहोत्सहे ॥ १०.१५.१५ ॥
అందువల్ల, ఓ బ్రాహ్మణా, అదుపులేని మనస్సుతో నేను ఈ అస్త్రాన్ని ప్రయోగించాను; దీన్ని మళ్ళీ ఉపసంహరించడానికి నేను ఇక్కడ సమర్థుడను కాను.
10.15.16
निसृष्टं हि मया दिव्यमेतदस्त्रं दुरासदम् ।
अपाण्डवायेति मुने वह्नितेजोऽनुमन्त्र्य वै ॥ १०.१५.१६ ॥
ఓ ముని, అగ్ని తేజస్సును మంత్రంతో అభిమంత్రించి, 'పాండవులకు వ్యతిరేకంగా' అని ఈ దుర్జయమైన దివ్యాస్త్రాన్ని నేను ప్రయోగించాను.
10.15.17
तदिदं पाण्डवेयानामन्तायैवाभिसंहितम् ।
अद्य पाण्डुसुतान्सर्वाञ्जीविताद्वंशयिष्यति ॥ १०.१५.१७ ॥
ఈ అస్త్రం పాండవుల వినాశం కోసమే గురిపెట్టబడింది; ఈ రోజు ఇది పాండు కుమారులందరినీ ప్రాణాలతో వంశరహితులను చేస్తుంది.
10.15.18
कृतं पापमिदं ब्रह्मन्रोषाविष्टेन चेतसा ।
वधमाशास्य पार्थानां मयास्त्रं सृजता रणे ॥ १०.१५.१८ ॥
ఓ బ్రాహ్మణా, కోపంతో నిండిన మనస్సుతో, పృథ కుమారుల వధను కోరి, యుద్ధంలో అస్త్రాన్ని ప్రయోగించి నేను ఈ పాపం చేశాను.
10.15.19
व्यास उवाच ।
अस्त्रं ब्रह्मशिरस्तात विद्वान्पार्थो धनञ्जयः।
उत्सृष्टवानहिंसार्थं न रोषेण तवाहवे ॥ १०.१५.१९ ॥
వ్యాసుడు అన్నాడు: ఓ తండ్రీ, తెలిసినవాడైన పార్థుడు ధనంజయుడు అహింస కోసం బ్రహ్మశిరస్ అస్త్రాన్ని ప్రయోగించాడు; యుద్ధంలో నీపై కోపంతో కాదు.
10.15.20
अस्त्रमस्त्रेण तु रमे तव संशमयिष्यता ।
विसृष्टमर्जुनेनेदं पुनश्च प्रतिसंहृतम् ॥ १०.१५.२० ॥
అస్త్రాన్ని అస్త్రంతోనే శమింపజేయాలనుకున్న నీ కోసం నేను సంతోషించాను; అర్జునుడు దీన్ని ప్రయోగించి మళ్లీ ఉపసంహరించాడు.
10.15.21
ब्रह्मास्त्रमप्यवाप्यैतदुपदेशात्पितुस्तव ।
क्षत्रधर्मान्महाबाहुर्नाकम्पत धनञ्जयः ॥ १०.१५.२१ ॥
నీ తండ్రి ఉపదేశం వల్ల ఈ బ్రహ్మాస్త్రాన్ని పొందినా, మహాబాహువైన ధనంజయుడు క్షత్రధర్మం నుండి కంపించలేదు.
10.15.22
एवं धृतिमतः साधोः सर्वास्त्रविदुषः सतः ।
सभ्रातृबन्धोः कस्मात्त्वं वधमस्य चिकीर्षसि ॥ १०.१५.२२ ॥
ఇలా ధైర్యవంతుడు, సాధువు, అన్ని అస్త్రాలను తెలిసినవాడు, సోదరులు బంధువులతో కూడినవాడైన సత్పురుషుని నువ్వు ఎందుకు చంపాలనుకుంటున్నావు?
10.15.23
अस्त्रं ब्रह्मशिरो यत्र परमास्त्रेण वध्यते ।
समा द्वादश पर्जन्यस्तद्राष्ट्रं नाभिवर्षति ॥ १०.१५.२३ ॥
బ్రహ్మశిరస్ అస్త్రం పరమాస్త్రంతో అణచివేయబడిన చోట, పన్నెండు సంవత్సరాలపాటు మేఘం ఆ దేశంలో వర్షించదు.
10.15.24
एतदर्थं महाबाहुः शक्तिमानपि पाण्डवः ।
न विहन्यात्तदस्त्रं तु प्रजाहितचिकीर्षया ॥ १०.१५.२४ ॥
ఈ కారణంగా శక్తిమంతుడైనా మహాబాహు పాండవుడు ప్రజల హితం కోరి ఆ అస్త్రాన్ని ప్రహరించడు.
10.15.25
पाण्डवास्त्वं च राष्ट्रं च सदा संरक्ष्यमेव नः ।
तस्मात्संहर दिव्यं त्वमस्त्रमेन्महाभुज ॥ १०.१५.२५ ॥
పాండవులూ, ఈ రాజ్యమూ ఎల్లప్పుడూ మనచేత రక్షింపబడవలసినవారు. కాబట్టి, ఓ మహాబాహూ, నీ దివ్యాస్త్రాన్ని ఉపసంహరించు.
10.15.26
अरोषस्तव चैवास्तु पार्थाः सन्तु निरामयाः ।
न ह्यधर्मेण राजर्षिः पाण्डवो जेतुमिच्छति। ॥ १०.१५.२६ ॥
నీ కోపం చల్లారుగాక; పృథ కుమారులు క్షేమంగా ఉండుగాక. రాజర్షి పాండవుడు అధర్మంతో జయించ కోరడు.
10.15.27
मणिं चैव प्रयच्छाद्य यस्ते शिरसि तिष्ठति ।
एतदादाय ते प्रामान्प्रतिदास्यन्ति पाण्डवाः ॥ १०.१५.२७ ॥
ఇప్పుడే నీ తలపై ఉన్న ఆ మణిని ఇవ్వు. దానిని తీసుకుని పాండవులు నీకు గ్రామాలను తిరిగి ఇస్తారు.
10.15.28
पाण्डवैर्यानि रत्नानि यच्चान्यत्कौरवैर्धनम् ।
अवाप्तमिह तेभ्योऽयं मणिर्मम विशिष्यते ॥ १०.१५.२८ ॥
పాండవుల నుండి, కౌరవుల నుండి ఇక్కడ పొందిన రత్నాలూ ధనమూ ఉన్నాయి; వాటన్నింటికంటే ఈ మణి నాకు శ్రేష్ఠమైనది.
10.15.29
यमाबध्य भयं नास्ति शस्त्रव्याधिक्षुधाश्रयम् ।
देवेभ्यो दानवेभ्यो वा नागेभ्यो वा कथञ्चन ॥ १०.१५.२९ ॥
దీనిని ధరిస్తే ఆయుధాలు, రోగాలు, ఆకలి వలన భయం ఉండదు; దేవతల వలన, దానవుల వలన, నాగుల వలన ఎట్టి విధంగానూ భయం ఉండదు.
10.15.30
न च रक्षोगणभयं न तस्करभयं तथा ।
एवंवीर्यो मणिरयं न मे त्याज्यः कथञ्चन ॥ १०.१५.३० ॥
రాక్షస సమూహాల భయమూ లేదు, దొంగల భయమూ లేదు. ఇంతటి శక్తిగల ఈ మణిని నేను ఏ విధంగానూ విడిచిపెట్టకూడదు.
10.15.31
यत्तु मे भगवानाह तन्मे कार्यमनन्तरम् ।
अयं मणिरयं चाहमिषीका तु पतिष्यति।
गर्भेषु पाण्डुपुत्राणामुत्रायास्तथोदरे ॥ १०.१५.३१ ॥
భగవానుడు చెప్పినదే ఇప్పుడు నా కర్తవ్యం. ఈ మణిరత్నమూ నా బాణమూ పాండుపుత్రుల గర్భాలలో, ఉత్తరా గర్భంలోనూ పడతాయి.
10.15.32
प्राह द्रोणसुतं तत्र व्यासः परमदुर्मनाः ॥ १०.१५.३२ ॥
అక్కడ అత్యంత దుఃఖితుడైన వ్యాసుడు ద్రోణపుత్రునితో చెప్పాడు.
10.15.33
एवं कुरु न चान्यत्र बुद्धिः कार्या कथञ्चन ।
गर्भेषु पाण्डवेयानां विसृज्यैतदुपारम ॥ १०.१५.३३ ॥
ఇలాగే చేయి, మరో విధంగా ఎంతమాత్రం ఆలోచించకు. పాండవుల గర్భాలపై దీనిని విడిచి విరమించు.
10.15.34
तमुवाच हृषीकेशः पाण्डवानां हिते मतः ।
भविष्यमेकमुत्सृज्य गर्भेष्वस्त्रं निपात्यताम् ॥ १०.१५.३४ ॥
పాండవుల హితాన్ని కోరే హృషీకేశుడు అతనితో ఇలా అన్నాడు: భవిష్యత్తులో ఒకదానిని విడిచి, గర్భాలపై అస్త్రం ప్రయోగించబడనీ.
10.15.35
अहमेनं ददाम्येषां पिण्डदं कीर्तिवर्धनम् ।
राजर्षिं पुण्यकर्माणमनेकक्रतुयाजिनम् ॥ १०.१५.३५ ॥
నేను ఇతనిని వీరికి పిండదానం చేసేవాడిగా, కీర్తిని పెంచేవాడిగా, పుణ్యకర్ముడిగా, అనేక యజ్ఞాలు చేసిన రాజర్షిగా ఇస్తాను.
10.15.36
एवं कुरु न चान्या ते बुद्धिः कार्या कथञ्चन ।
आगर्भात्पाण्डवेयानां कृत्वा पातं विनङ्क्ष्यति ॥ १०.१५.३६ ॥
ఇలాగే చేయి, నీకు వేరే ఆలోచన ఎంతమాత్రం ఉండకూడదు. పాండవుల గర్భం నుండే పతనం చేసి అతడు నశిస్తాడు.
10.15.37
एवं ब्रुवाणं गोविन्दं वृषभं सर्वसात्वताम् ।
द्रौणिः परमसङ्क्रुद्धः प्रत्युवाचेदमुत्तरम् ॥ १०.१५.३७ ॥
ఇలా మాట్లాడుతున్న సాత్వతులలో వృషభం వంటి గోవిందునితో, ద్రోణుని కుమారుడు మిక్కిలి కోపంతో ఈ సమాధానం చెప్పాడు.
10.15.38
नैतदेवं यदात्थ त्वं पक्षपातेन केशव ।
वचनात्पुण्डरीकाक्ष तव मद्वाक्यमन्यथा ॥ १०.१५.३८ ॥
కేశవా, నీవు పక్షపాతంతో చెప్పినట్లు ఇది అలా కాదు. పుండరీకాక్షా, నీ మాటవల్ల నా మాట వేరుగా కాదు.
10.15.39
पतिष्यत्येतदस्त्रं वै गर्भे तस्या मयोद्यतम् ।
विराटदुहितुः कृष्ण यं त्वं रक्षितुमर्हसि ॥ १०.१५.३९ ॥
నేను ప్రయోగించిన ఈ అస్త్రం విరాటుని కూతురి గర్భంలో పడుతుంది. కృష్ణా, దానిని నీవు రక్షించాలి.
10.15.40
अमोघः परमास्त्रस्य पातस्त्वद्य भविष्यति ।
अभिमन्योः सृजैषीकां गर्भस्थः शाम्यतां शिशुः ॥ १०.१५.४० ॥
ఈ రోజు పరమాస్త్రం వ్యర్థం కాదు. అభిమన్యుని కోసం బాణాన్ని వదులు; గర్భంలో ఉన్న శిశువు శాంతించుగాక.
10.15.41
अहमेनं मृतं जातं जीवयिष्यामि बालकम् ।
स तु गर्भो मृतो जातो दीर्घमायुरवाप्स्यति ॥ १०.१५.४१ ॥
చనిపోయి పుట్టిన ఈ బాలుడిని నేను బ్రతికిస్తాను. ఆ గర్భం చనిపోయి పుట్టినా దీర్ఘాయుష్షును పొందుతుంది.
10.15.42
इत्युक्तः प्रत्युवाचैनं द्रोणपुत्रः स्मयन्निव ।
यद्यस्त्रदग्धं गोविन्द जीवयस्येवमस्त्विति ॥ १०.१५.४२ ॥
ఇలా చెప్పబడగా, ద్రోణుని కుమారుడు నవ్వుతున్నట్లుగా అతనికి ఇలా బదులిచ్చాడు: 'గోవిందా, అస్త్రంతో కాలినదాన్ని నీవు బ్రతికిస్తే, అలాగే కానివ్వు.'
10.15.43
ततः परममस्त्रं तु द्रौणिरुद्यतमाहवे ।
द्वैपायनमनादृत्य गर्भेषु प्रमुमोच ह ॥ १०.१५.४३ ॥
అప్పుడు ద్రోణుని కుమారుడు యుద్ధంలో ఎత్తిన పరమాస్త్రాన్ని, ద్వైపాయనుని (వ్యాసుని) లెక్కచేయక, గర్భాలపై ప్రయోగించాడు.