มหาภารตะ · อัธยายะ 10.15
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
10.15.1
दृष्टैव मुनिशार्दूलौ तावग्निसमतेजसौ ।
गाण्डीवधन्वा सञ्चिन्त्य प्राप्तकालं महारथः।
सञ्जहार शरं दिव्यं त्वरमाणो धनञ्जयः ॥ १०.१५.१ ॥
เมื่อเห็นฤๅษีผู้ประเสริฐทั้งสองนั้น ซึ่งมีเดชเทียบเท่าไฟ ธนัญชัยผู้ทรงคันธนูคาณฑีวะ ผู้เป็นมหารถีได้คิดว่าถึงเวลาแล้ว จึงรีบถอนศรทิพย์นั้นกลับ
10.15.2
उवाच वचनं श्रेष्ठस्तावृषी प्राञ्जलिस्तदा ।
प्रमुक्तमस्त्रमस्त्रेण शाम्यतामिति वै मया ॥ १०.१५.२ ॥
ฤๅษีผู้ประเสริฐทั้งสองนั้นจึงกล่าวถ้อยคำ โดยประนมมือ ว่า "ขอให้อาวุธที่เราปล่อยไปนี้ จงสงบลงด้วยอาวุธเถิด"
10.15.3
संहृते परमास्त्रेऽस्मिन्सर्वानस्मानशेषतः ।
पापकर्मा ध्रुवं द्रौणिः प्रधक्ष्यत्यस्त्रतेजसा ॥ १०.१५.३ ॥
แม้อาวุธอันสูงสุดนี้จะถูกถอนกลับแล้ว บุตรของโทรณะผู้ทำบาปจะต้องเผาพวกเราทั้งหมดให้สิ้นด้วยเดชแห่งอาวุธอย่างแน่นอน
10.15.4
यदत्र हितमस्माकं लोकानां चैव सर्वथा ।
भवन्तौ देवसङ्काशौ तथा सम्मन्तुमर्हतः ॥ १०.१५.४ ॥
สิ่งใดในเรื่องนี้เป็นประโยชน์แก่พวกเราและแก่โลกทั้งหลายโดยประการทั้งปวง ท่านทั้งสองผู้เทียบเท่าเทวดา ควรยินยอมต่อสิ่งนั้น
10.15.5
इत्युक्त्वा सञ्जहारास्त्रं पुनरेव धनञ्जयः ।
संहारो दुष्करस्स्य देवैरपि हि संयुगे ॥ १०.१५.५ ॥
ธนัญชัยกล่าวดังนี้แล้ว ก็ถอนอาวุธนั้นกลับอีกครั้ง การถอนอาวุธนี้ในการรบเป็นสิ่งยากยิ่ง แม้สำหรับเทวดา
10.15.6
विसृष्टस्य रणे तस्य परमास्त्रस्य सङ्ग्रहे ।
अशक्तः पाण्डवादन्यः साक्षादपि शतक्रतुः ॥ १०.१५.६ ॥
ในการรบ เมื่ออาวุธอันสูงสุดนั้นถูกปล่อยไปแล้ว ไม่มีผู้ใดนอกจากปาณฑพ แม้แต่พระอินทร์ผู้ประกอบยัญหนึ่งร้อยครั้งด้วยพระองค์เอง ก็ไม่สามารถถอนอาวุธนั้นได้
10.15.7
ब्रह्मतेजोद्भवं तद्धि विसृष्टमकृतात्मना ।
न शक्यमावर्तयितुं ब्रह्मचर्यव्रतादृते ॥ १०.१५.७ ॥
อาวุธนั้นเกิดจากเดชแห่งพรหมัน เมื่อผู้ที่ยังไม่ได้ฝึกตนปล่อยไปแล้ว ก็ไม่อาจเรียกกลับได้ เว้นแต่ด้วยการถือพรหมจรรย์
10.15.8
अचीर्णब्रह्मचर्यो यः सृष्ट्वाऽऽवर्यते पुनः ।
तदस्त्रं सानुबन्धस्य मूर्धानं तस्य कृन्तति ॥ १०.१५.८ ॥
ผู้ที่ยังไม่ได้ประพฤติพรหมจรรย์ ปล่อยอาวุธนั้นไปแล้ว หากเรียกกลับคืนมาอีก อาวุธนั้นจะตัดศีรษะของเขาพร้อมทั้งผลที่ตามมา
10.15.9
ब्रह्मचारी व्रती चापि दुरवापमवाप्य तत् ।
परमव्यसनार्तोऽपि नार्जुनोऽस्त्रं व्यमुञ्चत ॥ १०.१५.९ ॥
แม้อรชุนจะเป็นผู้ถือพรหมจรรย์และรักษาวัตร แม้ได้อาวุธที่หาได้ยากนั้นมา และแม้จะตกอยู่ในความทุกข์ยากอย่างยิ่ง อรชุนก็ไม่ปล่อยอาวุธนั้นออกไป
10.15.10
सत्यव्रतधरः शूरो ब्रह्मचारी च पाण्डवः ।
गुरुवर्ती च तेनास्त्रं सञ्जहारार्जुनः पुनः ॥ १०.१५.१० ॥
อรชุนผู้ทรงสัตย์เป็นวัตร เป็นวีรบุรุษ เป็นผู้ถือพรหมจรรย์ เป็นปาณฑพ และเชื่อฟังครูของตน ได้ถอนอาวุธนั้นกลับคืนด้วยวิธีนั้นเอง
10.15.11
द्रौणिरप्यथ सम्प्रेभ्य सोऽन्तरा तावृषी स्थितौ ।
न शशाक पुनर्घोरमस्त्रं संहर्तुमोजसा ॥ १०.१५.११ ॥
บุตรของโทรณะเองก็ยืนอยู่ระหว่างฤๅษีทั้งสองนั้น แต่ไม่สามารถถอนอาวุธอันน่ากลัวนั้นกลับคืนด้วยพลังของตนได้อีก
10.15.12
अशक्तः प्रतिसंहारे परमास्त्रस्य संयुगे ।
द्रौणिर्दीनमना राजन्द्वैपायनमभाषत ॥ १०.१५.१२ ॥
บุตรของโทรณะไม่สามารถถอนอาวุธอันสูงสุดนั้นกลับในการรบได้ จึงมีใจท้อแท้ ข้าแต่พระราชา ได้กล่าวกับท่านทไวปายนะ
10.15.13
उत्तमव्यसनार्तेन प्राणत्राणमभीप्सुना ।
मयैतदस्त्रमुत्सृष्टं भीमसेनभयान्मुने ॥ १०.१५.१३ ॥
ข้าพเจ้าถูกความทุกข์ยากอันยิ่งใหญ่บีบคั้น และปรารถนาจะรักษาชีวิตไว้ ข้าแต่ฤๅษี ข้าพเจ้าได้ปล่อยอาวุธนี้ออกไปเพราะความกลัวต่อภีมเสน
10.15.14
अधर्मश्च कृतोऽनेन धार्तराष्ट्रं जिघांसता ।
मिथ्याचारेण भगवन्भीमसेनेन संयुगे ॥ १०.१५.१४ ॥
ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ภีมเสนได้กระทำอธรรมในการรบ โดยปรารถนาจะฆ่าบุตรของธฤตราษฎร์ ด้วยการประพฤติที่ไม่ซื่อตรง
10.15.15
अतः सृष्टमिदं ब्रह्मन्मयाऽस्त्रमकृतात्मना ।
तस्य भूयोऽपि संहारं कर्तुं नाहमिहोत्सहे ॥ १०.१५.१५ ॥
ดังนั้น ข้าแต่พราหมณ์ ข้าพเจ้าผู้ยังไม่ได้ฝึกตนจึงได้ปล่อยอาวุธนี้ไป ข้าพเจ้าไม่สามารถที่จะถอนมันกลับคืนได้อีกในที่นี้
10.15.16
निसृष्टं हि मया दिव्यमेतदस्त्रं दुरासदम् ।
अपाण्डवायेति मुने वह्नितेजोऽनुमन्त्र्य वै ॥ १०.१५.१६ ॥
ข้าพเจ้าได้ปล่อยอาวุธทิพย์ที่ต้านทานได้ยากนี้ไปแล้วจริง ข้าแต่ฤๅษี โดยร่ายมนตร์อัญเชิญเดชแห่งไฟว่า "ให้ต่อต้านปาณฑพ"
10.15.17
तदिदं पाण्डवेयानामन्तायैवाभिसंहितम् ।
अद्य पाण्डुसुतान्सर्वाञ्जीविताद्वंशयिष्यति ॥ १०.१५.१७ ॥
อาวุธนี้ถูกมุ่งหมายไว้เพื่อการทำลายบุตรของปาณฑุโดยแท้ วันนี้มันจะตัดสายวงศ์ของบุตรปาณฑุทั้งหมดให้พ้นจากชีวิต
10.15.18
कृतं पापमिदं ब्रह्मन्रोषाविष्टेन चेतसा ।
वधमाशास्य पार्थानां मयास्त्रं सृजता रणे ॥ १०.१५.१८ ॥
ข้าแต่พราหมณ์ บาปนี้ข้าพเจ้าได้กระทำแล้ว ด้วยใจที่เต็มไปด้วยความโกรธ ปรารถนาความพินาศของบุตรของปฤถา จึงปล่อยอาวุธในการรบ
10.15.19
व्यास उवाच ।
अस्त्रं ब्रह्मशिरस्तात विद्वान्पार्थो धनञ्जयः।
उत्सृष्टवानहिंसार्थं न रोषेण तवाहवे ॥ १०.१५.१९ ॥
พระวยาสกล่าวว่า ลูกรัก อรชุนผู้เป็นปารถะ ผู้รู้แจ้ง ธนัญชัยได้ปล่อยพรหมศิรัสตรเพื่อจุดประสงค์แห่งการไม่เบียดเบียน มิได้ปล่อยด้วยความโกรธต่อเจ้าในการรบ
10.15.20
अस्त्रमस्त्रेण तु रमे तव संशमयिष्यता ।
विसृष्टमर्जुनेनेदं पुनश्च प्रतिसंहृतम् ॥ १०.१५.२० ॥
ข้าพเจ้าพอใจในตัวเจ้า ผู้ปรารถนาจะระงับอาวุธด้วยอาวุธ แต่อรชุนได้ปล่อยอาวุธนี้ไป แล้วก็ถอนมันกลับคืนอีกครั้ง
10.15.21
ब्रह्मास्त्रमप्यवाप्यैतदुपदेशात्पितुस्तव ।
क्षत्रधर्मान्महाबाहुर्नाकम्पत धनञ्जयः ॥ १०.१५.२१ ॥
แม้จะได้พรหมาสตรนี้มาด้วยคำสอนของบิดาของท่าน ธนัญชัยผู้มีแขนทรงพลังก็มิได้หวั่นไหวจากธรรมของกษัตริย์
10.15.22
एवं धृतिमतः साधोः सर्वास्त्रविदुषः सतः ।
सभ्रातृबन्धोः कस्मात्त्वं वधमस्य चिकीर्षसि ॥ १०.१५.२२ ॥
เหตุใดท่านจึงปรารถนาจะฆ่าเขา ผู้มั่นคง ชอบธรรม ดีงาม รู้วิชาอาวุธทั้งปวง อยู่กับพี่น้องและวงศ์ญาติของตน
10.15.23
अस्त्रं ब्रह्मशिरो यत्र परमास्त्रेण वध्यते ।
समा द्वादश पर्जन्यस्तद्राष्ट्रं नाभिवर्षति ॥ १०.१५.२३ ॥
เมื่อพรหมศิรัสถูกทำลายด้วยอาวุธสูงสุด เมฆฝนจะไม่โปรยฝนลงบนแคว้นนั้นเป็นเวลาสิบสองปี
10.15.24
एतदर्थं महाबाहुः शक्तिमानपि पाण्डवः ।
न विहन्यात्तदस्त्रं तु प्रजाहितचिकीर्षया ॥ १०.१५.२४ ॥
เพราะเหตุนี้ แม้จะมีกำลัง บุตรของปาณฑุผู้มีแขนทรงพลังก็จะไม่ปล่อยอาวุธนั้นลง ด้วยความปรารถนาจะให้ประโยชน์แก่ประชาชน
10.15.25
पाण्डवास्त्वं च राष्ट्रं च सदा संरक्ष्यमेव नः ।
तस्मात्संहर दिव्यं त्वमस्त्रमेन्महाभुज ॥ १०.१५.२५ ॥
พวกปาณฑพและแคว้นนี้ พวกเราต้องคุ้มครองเสมอ ดังนั้น ข้าแต่ผู้มีแขนทรงพลัง ท่านจงถอนอาวุธทิพย์ของท่านกลับเสีย
10.15.26
अरोषस्तव चैवास्तु पार्थाः सन्तु निरामयाः ।
न ह्यधर्मेण राजर्षिः पाण्डवो जेतुमिच्छति। ॥ १०.१५.२६ ॥
ขอให้ความโกรธของท่านสงบลง และขอให้บุตรของปฤถาปลอดภัย ราชฤๅษีปาณฑพไม่ปรารถนาจะชนะด้วยความอธรรม
10.15.27
मणिं चैव प्रयच्छाद्य यस्ते शिरसि तिष्ठति ।
एतदादाय ते प्रामान्प्रतिदास्यन्ति पाण्डवाः ॥ १०.१५.२७ ॥
จงมอบอัญมณีที่อยู่บนศีรษะของท่านเสียเดี๋ยวนี้ เมื่อได้รับมันแล้ว พวกปาณฑพจะคืนหมู่บ้านให้แก่ท่าน
10.15.28
पाण्डवैर्यानि रत्नानि यच्चान्यत्कौरवैर्धनम् ।
अवाप्तमिह तेभ्योऽयं मणिर्मम विशिष्यते ॥ १०.१५.२८ ॥
รัตนะและทรัพย์ที่พวกปาณฑพและพวกเการพได้มาที่นี่ รวมทั้งสิ่งอื่นใด อัญมณีของข้านี้ประเสริฐกว่าทั้งหมดนั้น
10.15.29
यमाबध्य भयं नास्ति शस्त्रव्याधिक्षुधाश्रयम् ।
देवेभ्यो दानवेभ्यो वा नागेभ्यो वा कथञ्चन ॥ १०.१५.२९ ॥
เมื่อผูกอัญมณีนี้ไว้ ก็ไม่มีความกลัวต่ออาวุธ โรคภัย หรือความหิวโหย ไม่มีความกลัวจากเทพ จากทานพ หรือจากนาค ไม่ว่าด้วยวิธีใดเลย
10.15.30
न च रक्षोगणभयं न तस्करभयं तथा ।
एवंवीर्यो मणिरयं न मे त्याज्यः कथञ्चन ॥ १०.१५.३० ॥
ไม่มีความกลัวจากฝูงรากษส และไม่มีความกลัวจากโจรเช่นกัน อัญมณีที่มีพลังเช่นนี้ ข้าไม่ควรละทิ้งมันไปไม่ว่าด้วยวิธีใดเลย
10.15.31
यत्तु मे भगवानाह तन्मे कार्यमनन्तरम् ।
अयं मणिरयं चाहमिषीका तु पतिष्यति।
गर्भेषु पाण्डुपुत्राणामुत्रायास्तथोदरे ॥ १०.१५.३१ ॥
สิ่งที่ท่านผู้เจริญกล่าวไว้ ต้องทำทันที คืออัญมณีนี้และลูกศรของข้าจะตกลงไปในครรภ์ของบุตรปาณฑุ และในครรภ์ของอุตตรากระเช่นกัน
10.15.32
प्राह द्रोणसुतं तत्र व्यासः परमदुर्मनाः ॥ १०.१५.३२ ॥
ที่นั่น วยาสผู้มีใจเศร้าโศกยิ่งนัก ได้กล่าวแก่บุตรของโทรณะ
10.15.33
एवं कुरु न चान्यत्र बुद्धिः कार्या कथञ्चन ।
गर्भेषु पाण्डवेयानां विसृज्यैतदुपारम ॥ १०.१५.३३ ॥
จงทำเช่นนี้ อย่าให้จิตของท่านคิดไปทางอื่นเลยไม่ว่าด้วยประการใด จงละการนี้เสียต่อครรภ์ของปาณฑวะ แล้วหยุดเสีย
10.15.34
तमुवाच हृषीकेशः पाण्डवानां हिते मतः ।
भविष्यमेकमुत्सृज्य गर्भेष्वस्त्रं निपात्यताम् ॥ १०.१५.३४ ॥
ฤษีเกศ ผู้ปรารถนาความดีแก่ปาณฑพ ได้กล่าวแก่เขาว่า จงละทิ้งหนึ่งในผู้ที่จะเกิดในอนาคต แล้วให้ปล่อยอาวุธลงที่ครรภ์เถิด
10.15.35
अहमेनं ददाम्येषां पिण्डदं कीर्तिवर्धनम् ।
राजर्षिं पुण्यकर्माणमनेकक्रतुयाजिनम् ॥ १०.१५.३५ ॥
ข้าจะมอบบุคคลนี้แก่พวกเขาในฐานะผู้ถวายปิณฑะ ผู้เพิ่มพูนเกียรติยศ เป็นราชฤๅษีผู้มีการกระทำอันบริสุทธิ์ และได้ประกอบยัญพิธีมากมาย
10.15.36
एवं कुरु न चान्या ते बुद्धिः कार्या कथञ्चन ।
आगर्भात्पाण्डवेयानां कृत्वा पातं विनङ्क्ष्यति ॥ १०.१५.३६ ॥
จงทำเช่นนี้ และอย่าให้ท่านมีความคิดอื่นเลยไม่ว่าด้วยประการใด ตั้งแต่ในครรภ์ของบุตรปาณฑพ เมื่อทำให้ตกไปแล้ว เขาจะพินาศ
10.15.37
एवं ब्रुवाणं गोविन्दं वृषभं सर्वसात्वताम् ।
द्रौणिः परमसङ्क्रुद्धः प्रत्युवाचेदमुत्तरम् ॥ १०.१५.३७ ॥
เมื่อโควินทะ วัวผู้แห่งสาตวตะทั้งปวง กล่าวอย่างนั้น บุตรของโทรณะผู้โกรธจัดยิ่งนัก ก็ตอบด้วยคำตอบนี้
10.15.38
नैतदेवं यदात्थ त्वं पक्षपातेन केशव ।
वचनात्पुण्डरीकाक्ष तव मद्वाक्यमन्यथा ॥ १०.१५.३८ ॥
ไม่ใช่อย่างที่ท่านกล่าวเช่นนั้นหรอก ข้าแต่เกศวะ ท่านพูดด้วยความลำเอียง ข้าแต่ผู้มีดวงตาดุจดอกบัว คำของข้าจะไม่เป็นอย่างอื่นเพราะคำพูดของท่าน
10.15.39
पतिष्यत्येतदस्त्रं वै गर्भे तस्या मयोद्यतम् ।
विराटदुहितुः कृष्ण यं त्वं रक्षितुमर्हसि ॥ १०.१५.३९ ॥
อาวุธนี้ที่ข้าปล่อยออกไปจะตกลงในครรภ์ของธิดาวิราฏ ข้าแต่กฤษณะ ซึ่งท่านควรจะคุ้มครอง
10.15.40
अमोघः परमास्त्रस्य पातस्त्वद्य भविष्यति ।
अभिमन्योः सृजैषीकां गर्भस्थः शाम्यतां शिशुः ॥ १०.१५.४० ॥
วันนี้การตกของอาวุธสูงสุดจะไม่พลาดเป้าโดยท่าน จงปล่อยลูกศรให้อภิมันยุ เพื่อให้ทารกที่อยู่ในครรภ์สงบลง
10.15.41
अहमेनं मृतं जातं जीवयिष्यामि बालकम् ।
स तु गर्भो मृतो जातो दीर्घमायुरवाप्स्यति ॥ १०.१५.४१ ॥
เราจะปลุกเด็กที่เกิดมาตายแล้วคนนี้ให้ฟื้นคืนชีพ และทารกในครรภ์ที่เกิดมาตายนั้นจะได้มีอายุยืนยาว
10.15.42
इत्युक्तः प्रत्युवाचैनं द्रोणपुत्रः स्मयन्निव ।
यद्यस्त्रदग्धं गोविन्द जीवयस्येवमस्त्विति ॥ १०.१५.४२ ॥
เมื่อถูกกล่าวเช่นนั้น บุตรของโทรณะก็ตอบพระองค์ด้วยรอยยิ้มว่า โอ โควินทะ หากพระองค์จะปลุกสิ่งที่ถูกอาวุธเผาไหม้ให้ฟื้นคืนได้ก็ขอให้เป็นเช่นนั้นเถิด
10.15.43
ततः परममस्त्रं तु द्रौणिरुद्यतमाहवे ।
द्वैपायनमनादृत्य गर्भेषु प्रमुमोच ह ॥ १०.१५.४३ ॥
ครั้นแล้ว บุตรของโทรณะไม่ใส่ใจไทวปายนะ (วยาสะ) จึงปล่อยอาวุธสูงสุดที่เขาได้ชักขึ้นเตรียมในการรบไปยังครรภ์ทั้งหลาย