મહાભારત · અધ્યાય 10.16
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
10.16.1
तदाज्ञाय हृषीकेशो विकृष्टं पापकर्मणा ।
हृष्यमाण इदं वाक्यं द्रौणिं प्रत्यब्रवीत्तदा ॥ १०.१६.१ ॥
તે જાણીને હૃષીકેશ, પાપકર્મીએ ખેંચી લીધેલા, આનંદિત થઈને ત્યારે દ્રૌણિને આ વચન બોલ્યા.
10.16.2
विराटस्य सुतां पूर्वं स्नुषां गाण्डीवधन्वनः ।
उपप्लाव्यगतां दृष्ट्वा ऋतवाग्ब्रह्मणोऽब्रवीत् ॥ १०.१६.२ ॥
વિરાટની પુત્રી, ગાંડીવધન્વા અર્જુનની પુત્રવધૂ, પહેલાં ઉપપ્લાવ્ય ગયેલી તેને જોઈને સત્યવાદીએ બ્રાહ્મણને કહ્યું.
10.16.3
परिक्षीणेषु कुरुषु पुत्रस्तव भविष्यति ।
एतदस्य परिक्षित्त्वं गर्भस्थस्य भविष्यति ॥ १०.१६.३ ॥
કુરુઓ ક્ષીણ થતાં તને પુત્ર થશે; ગર્ભમાંના તેનું પરીક્ષિત્ હોવું આ જ થશે.
10.16.4
तस्य तद्वचनं साधोः सत्यमेद्भविष्यति ।
परिक्षिद्भविता ह्येषां पुनर्वंशकरः सुतः ॥ १०.१६.४ ॥
તે સાધુનું તે વચન સત્ય થશે; ખરેખર તેમને વંશને ફરી ચલાવનાર પરીક્ષિત્ નામનો પુત્ર થશે.
10.16.5
त्वां तु कापुरुषं पापं विंदुः सर्वे मनीषिणः ।
असकृत्पापकर्माणं बालजीवितघातकम् ॥ १०.१६.५ ॥
પણ તને બધા મનીષીઓ કાયર, પાપી, વારંવાર પાપ કરનાર અને બાળકોના જીવનનો ઘાતક જાણે છે.
10.16.6
तस्मात्त्वमस्य पापस्य कर्मणः फलमाप्नुहि ।
त्रीणि वर्षसहस्राणि चरिष्यसि महीमिमाम् ॥ १०.१६.६ ॥
તેથી આ પાપકર્મનું ફળ તું ભોગવ; ત્રણ હજાર વર્ષ સુધી તું આ પૃથ્વી પર ભટકીશ.
10.16.7
अप्राप्नुवन्क्वचित्काञ्चित्संविदं जातु केनचित् ।
निर्जनानसहायस्त्वं देशान्प्रविचरिष्यसि ॥ १०.१६.७ ॥
તું ક્યાંય, કોઈની સાથે કદી મૈત્રી મેળવી શકીશ નહીં. નિર્જન સ્થળોમાં, સહાયક વિના તું દેશદેશ ભટકીશ.
10.16.8
भवित्री न हि ते क्षुद्र जनमध्येषु संस्थितिः ।
पूयशोणिगन्धी च दुर्गकान्तारसंश्रयः। ॥ १०.१६.८ ॥
અરે ક્ષુદ્ર, માણસોની વચ્ચે તારો નિવાસ નહીં રહે. પરુ અને લોહીની ગંધવાળો થઈ તું દુર્ગમ વનનો આશ્રય લઈશ.
10.16.9
विचरिष्यसि पापात्मंश्चिरमेको वसुन्धराम् ।
वयः प्राप्य परिक्षित्तुं देवव्रतमवाप्य च। ॥ १०.१६.९ ॥
હે પાપાત્મા, તું લાંબા સમય સુધી એકલો પૃથ્વી પર ભટકીશ. ઉંમર પામીને અને દેવવ્રત (ભીષ્મ)ને મેળવીને પણ તું રક્ષાયેલો નહીં રહે.
10.16.10
कृपाच्छारद्वताच्छूरः सर्वास्त्राण्युपपत्स्यते ।
विदित्वा परमास्त्राणि क्षत्रधर्मव्रते स्थितः। ॥ १०.१६.१० ॥
શૂરવીર તે કૃપ અને શારદ્વત (દ્રોણ) પાસેથી બધાં અસ્ત્રો પ્રાપ્ત કરશે. પરમ અસ્ત્રો જાણીને ક્ષાત્રધર્મના વ્રતમાં સ્થિર થશે.
10.16.11
षष्टिं वर्षामि धर्मात्मा वसुधां पालयिष्यति ।
इतश्चोर्ध्वं महाबाहुः कुरुराजो भविष्यति। ॥ १०.१६.११ ॥
ધર્માત્મા તે સાઠ વર્ષ સુધી પૃથ્વીનું પાલન કરશે. ત્યારબાદ મહાબાહુ કુરુરાજા થશે.
10.16.12
परिक्षिन्नाम नृपतिर्मिषतस्ते सुदुर्मते ।
अहं तं जीवयिष्यामि दग्धं शस्त्राग्नितेजसा। ॥ १०.१६.१२ ॥
હે દુર્બુદ્ધિ, તારી આંખ સામે શસ્ત્રાગ્નિના તેજથી બળી ગયેલા પરીક્ષિત નામના રાજાને હું જીવતો કરીશ.
10.16.13
पश्य मे तपसो वीर्यं सत्यस्य च नराधम ।
यस्मादनादृत्य कृतं त्वयाऽस्मान्कर्म दारुणम्।
ब्राह्मणस्य सतश्चेदं वृत्तमन्यायवर्तिनः ॥ १०.१६.१३ ॥
હે નરાધમ, મારા તપ અને સત્યનું બળ જો. તેં અમારી અવગણના કરીને આ ક્રૂર કર્મ કર્યું છે; બ્રાહ્મણ હોવા છતાં અન્યાયના માર્ગે ચાલનારનું આ આચરણ છે.
10.16.14
तस्माद्यद्देवकीपुत्र उक्वानुत्तमं वचः ।
आलोकात्तव तद्भावि क्षुद्रकर्मन्व्रजेति ह ॥ १०.१६.१४ ॥
તેથી દેવકીપુત્રે કહેલું ઉત્તમ વચન તારા દર્શનથી જ સાકાર થશે. હે ક્ષુદ્ર કર્મ કરનારા, જા એમ તેણે કહ્યું.
10.16.15
सहैव भवता ब्रह्मन्स्थास्यामि पुरुषेष्विह ।
सत्यवागस्तु भगवानयं च पुरुषोत्तमः ॥ १०.१६.१५ ॥
હે બ્રાહ્મણ, હું તારી સાથે જ અહીં માણસોની વચ્ચે રહીશ. આ ભગવાન પુરુષોત્તમ સત્યવાદી થાઓ.
10.16.16
प्रदायाथ मणिं द्रौणिः पाण्डवानां महात्मनाम् ।
जगाम विमनास्तेषां सर्वेषां पश्यतां वनम् ॥ १०.१६.१६ ॥
પછી દ્રોણપુત્રે મહાત્મા પાંડવોને મણિ આપીને, ઉદાસ મનથી, તેઓ બધા જોતા રહ્યા ત્યારે વન તરફ ચાલ્યો ગયો.
10.16.17
पाण्डवाश्च सदाशार्हास्तानृषीनभिवाद्य च ।
कृष्णद्वैपायनं चैव नारदं चैव पर्वतम् ॥ १०.१६.१७ ॥
અને સદા માન્ય પાંડવોએ તે ઋષિઓને પ્રણામ કર્યા, તથા કૃષ્ણદ્વૈપાયન, નારદ અને પર્વતને પણ પ્રણામ કર્યા.
10.16.18
द्रोणपुत्रस्य सहजं मणिमादाय सत्वराः ।
द्रौपदीमभ्यधावन्त प्रायोपेतां मनस्विनीम् ॥ १०.१६.१८ ॥
દ્રોણપુત્રનો સહજ મણિ લઈને તેઓ ઝડપથી દોડ્યા અને ઉપવાસમાં રહેલી મનસ્વિની દ્રૌપદી તરફ ધસી ગયા.
10.16.19
ततस्ते पुरुषव्याघ्राः सदश्वैरनिलोपमैः ।
अभ्ययुः सहदाशार्हाः शिबिरं पुनरेव हि ॥ १०.१६.१९ ॥
ત્યારે તે પુરુષવ્યાઘ્રો, પવન સમાન વેગવાન ઉત્તમ અશ્વો સાથે, દાશાર્હો સહિત ફરી શિબિર તરફ ગયા.
10.16.20
अवतीर्य रथेभ्यस्तु त्वरमाणा महारथाः ।
ददृशुर्द्रौपदीं हृष्टामार्तामार्ततराः स्वयम् ॥ १०.१६.२० ॥
રથોથી ઊતરીને ઉતાવળા થયેલા તે મહારથીઓએ દ્રૌપદીને જોઈ; તે હર્ષિત દેખાતી હતી, પણ તેઓ પોતે વધુ પીડિત હતા.
10.16.21
तामुपेत्य निरानन्दां दुःखशोकसमन्विताम् ।
परिवार्य व्यतिष्ठन्त पाण्डवाः सहकेशवाः ॥ १०.१६.२१ ॥
આનંદરહિત, દુઃખ-શોકથી ભરેલી તેની પાસે જઈને, પાંડવો કેશવ સહિત તેને ઘેરીને ઊભા રહ્યા.
10.16.22
ततो राज्ञाऽभ्यनुज्ञातो भीमसेनो महाबलः ।
प्रददौ तं मणिं दिव्यं वचनं चेदमब्रवीत् ॥ १०.१६.२२ ॥
ત્યારે રાજાની અનુમતિ મળતાં મહાબલ ભીમસેને તે દિવ્ય મણિ તેને આપ્યો અને આ વચન કહ્યું.
10.16.23
अयं भद्रे तव मणिः पुत्रहन्ता जितश्च ते ।
उत्तिष्ठ शोकमुत्सृज्य क्षात्रधर्ममनुस्मर ॥ १०.१६.२३ ॥
હે કલ્યાણી, આ તારો મણિ છે; તારા પુત્રનો હત્યારો જીતાઈ ગયો છે. શોક છોડીને ઊઠ અને ક્ષાત્રધર્મનું સ્મરણ કર.
10.16.24
प्रयाणे वासुदेवस्य शमार्थवसितेक्षणे ।
यान्युक्तानि त्वया भीरु वाक्यानि मधुघातिनि ॥ १०.१६.२४ ॥
હે ભીરુ, વાસુદેવના પ્રસ્થાન સમયે, જ્યારે તેમની દૃષ્ટિ શાંતિ માટે સ્થિર હતી, ત્યારે તેં જે વચનો કહ્યાં હતાં—હે મધુઘાતિની—તે યાદ કર.
10.16.25
नैव मे पतयः सन्ति न पुत्रा भ्रातरो न च ।
न वै त्वमिति गोविन्द शममिच्छति राजनि ॥ १०.१६.२५ ॥
હે ગોવિંદ, મારે પતિ નથી, પુત્રો નથી, ભાઈઓ પણ નથી; તેથી તમે રાજા સાથે શાંતિ ઇચ્છો છો.
10.16.26
उक्तवत्यसि तीव्राणि वाक्यानि पुरुषोत्तमम् ।
क्षत्रधर्मानुरूपाणि तानि संस्मर्तुमर्हसि ॥ १०.१६.२६ ॥
તમે પુરુષોત્તમને કઠોર વચનો કહ્યાં છે, જે ક્ષત્રિયધર્મને અનુરૂપ છે; તે તમારે યાદ રાખવાં જોઈએ.
10.16.27
हतो दुर्योधनः पापो राज्यस्य परिपन्थिकः ।
दुःशासनस्य रुधिरं पीतं विस्फुरतो मया ॥ १०.१६.२७ ॥
રાજ્યનો અવરોધક પાપી દુર્યોધન મરાયો; દુઃશાસનનું લોહી તે તરફડતો હતો ત્યારે મેં પીધું.
10.16.28
वैरस्य गतमानृण्यं न स्म वाच्या विवक्षताम् ।
जित्वा मुक्तो द्रोणपुत्रो ब्राह्मण्याद्गौरवेण च ॥ १०.१६.२८ ॥
વેરનું ઋણ ચૂકવાઈ ગયું છે; બોલવાની ઇચ્છા રાખનારે તે ન કહેવું. દ્રોણપુત્રને જીતીને પણ બ્રાહ્મણત્વ અને આદરને કારણે મુક્ત કરાયો હતો.
10.16.29
यशोऽस्य पतितं देवि शरीरं त्ववशेषितम् ।
वियोजितश्च मणिना भ्रंशितश्चायुधं भुवि ॥ १०.१६.२९ ॥
હે દેવી, તેનું યશ પડી ગયું છે, માત્ર શરીર બાકી રહ્યું છે; તે મણિથી અલગ કરાયો અને તેનું શસ્ત્ર ભૂમિ પર પડ્યું.
10.16.30
केवलानृण्यमाप्ताऽस्मि गुरुपुत्रो गुरुर्मम ।
शिरस्येतं मणिं राजा ग्रहीतुमनघोऽर्हति ॥ १०.१६.३० ॥
મેં માત્ર ઋણમુક્તિ મેળવી છે; ગુરુપુત્ર મારા ગુરુ સમાન છે. નિર્દોષ રાજાએ આ મણિ મસ્તક પર ધારણ કરવો જોઈએ.
10.16.31
तं गृहीत्वा ततो राजा शिरस्येवाकरोत्तदा ।
गुरोरुच्छेषमित्येव द्रौपद्या वचनादपि ॥ १०.१६.३१ ॥
પછી રાજાએ તે લઈને માથા પર ધારણ કર્યું; ગુરુનો અવશેષ ગણીને, અને દ્રૌપદીના વચન પ્રમાણે પણ.
10.16.32
ततो दिव्यं मणिवरं शिरसा धारयन्प्रभुः ।
शुशुभे स तदा राजा सचन्द्र इव पर्वतः ॥ १०.१६.३२ ॥
પછી તે પ્રભુ રાજા દિવ્ય શ્રેષ્ઠ મણિને માથા પર ધારણ કરીને ચંદ્ર સહિત પર્વતની જેમ શોભ્યો.
10.16.33
उत्तस्थौ पुत्रशोकार्ता ततः कृष्णा मनस्विनी ।
कृष्णं चापि महाबाहुः परिपप्रच्छ धर्मराट् ॥ १०.१६.३३ ॥
પછી પુત્રશોકથી પીડિત મનસ્વિની કૃષ્ણા ઊભી થઈ; મહાબાહુ ધર્મરાજે પણ કૃષ્ણને પૂછ્યું.