महाभारत · अध्याय 10.16
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
10.16.1
तदाज्ञाय हृषीकेशो विकृष्टं पापकर्मणा ।
हृष्यमाण इदं वाक्यं द्रौणिं प्रत्यब्रवीत्तदा ॥ १०.१६.१ ॥
ते जाणून हृषीकेश, पापकर्म्याने ओढून नेलेला, आनंदित होऊन तेव्हा द्रौणीला हे वचन म्हणाला.
10.16.2
विराटस्य सुतां पूर्वं स्नुषां गाण्डीवधन्वनः ।
उपप्लाव्यगतां दृष्ट्वा ऋतवाग्ब्रह्मणोऽब्रवीत् ॥ १०.१६.२ ॥
विराटाची कन्या, गाण्डीवधन्वा अर्जुनाची सून, पूर्वी उपप्लाव्याला गेलेली, तिला पाहून सत्यवादी ब्राह्मणाला म्हणाला.
10.16.3
परिक्षीणेषु कुरुषु पुत्रस्तव भविष्यति ।
एतदस्य परिक्षित्त्वं गर्भस्थस्य भविष्यति ॥ १०.१६.३ ॥
कुरूंचा क्षय झाल्यावर तुला पुत्र होईल; गर्भातील त्याचे परीक्षित् होणेही हेच असेल.
10.16.4
तस्य तद्वचनं साधोः सत्यमेद्भविष्यति ।
परिक्षिद्भविता ह्येषां पुनर्वंशकरः सुतः ॥ १०.१६.४ ॥
त्या साधूचे ते वचन खरे होईल; खरोखर त्यांना वंश पुन्हा चालवणारा परीक्षित् नावाचा पुत्र होईल.
10.16.5
त्वां तु कापुरुषं पापं विंदुः सर्वे मनीषिणः ।
असकृत्पापकर्माणं बालजीवितघातकम् ॥ १०.१६.५ ॥
पण तुला सर्व मनीषी भित्रा, पापी, वारंवार पाप करणारा आणि बालकांच्या जीविताचा घातक म्हणून ओळखतात.
10.16.6
तस्मात्त्वमस्य पापस्य कर्मणः फलमाप्नुहि ।
त्रीणि वर्षसहस्राणि चरिष्यसि महीमिमाम् ॥ १०.१६.६ ॥
म्हणून या पापकर्माचे फळ तू भोग; तीन हजार वर्षे तू ही पृथ्वी भटकशील.
10.16.7
अप्राप्नुवन्क्वचित्काञ्चित्संविदं जातु केनचित् ।
निर्जनानसहायस्त्वं देशान्प्रविचरिष्यसि ॥ १०.१६.७ ॥
तू कुठेही, कोणाशीही कधीही मैत्री मिळवू शकणार नाहीस. निर्जन स्थानी, सहायकाविना तू देशोदेशी भटकशील.
10.16.8
भवित्री न हि ते क्षुद्र जनमध्येषु संस्थितिः ।
पूयशोणिगन्धी च दुर्गकान्तारसंश्रयः। ॥ १०.१६.८ ॥
अरे क्षुद्रा, माणसांमध्ये तुझा निवास राहणार नाही. पू व रक्ताचा गंध असलेला तू दुर्गम अरण्याचा आश्रय घेशील.
10.16.9
विचरिष्यसि पापात्मंश्चिरमेको वसुन्धराम् ।
वयः प्राप्य परिक्षित्तुं देवव्रतमवाप्य च। ॥ १०.१६.९ ॥
हे पापात्म्या, तू दीर्घकाळ एकटाच पृथ्वीवर भटकशील. वय गाठूनही आणि देवव्रताला (भीष्माला) मिळूनही तुझे रक्षण होणार नाही.
10.16.10
कृपाच्छारद्वताच्छूरः सर्वास्त्राण्युपपत्स्यते ।
विदित्वा परमास्त्राणि क्षत्रधर्मव्रते स्थितः। ॥ १०.१६.१० ॥
शूर वीर तो कृपाकडून आणि शारद्वतापासून (द्रोणापासून) सर्व अस्त्रे प्राप्त करील. परम अस्त्रे जाणून क्षत्रधर्माच्या व्रतात स्थिर राहील.
10.16.11
षष्टिं वर्षामि धर्मात्मा वसुधां पालयिष्यति ।
इतश्चोर्ध्वं महाबाहुः कुरुराजो भविष्यति। ॥ १०.१६.११ ॥
धर्मात्मा तो साठ वर्षे पृथ्वीचे पालन करील. त्यानंतर महाबाहू कुरुराजा होईल.
10.16.12
परिक्षिन्नाम नृपतिर्मिषतस्ते सुदुर्मते ।
अहं तं जीवयिष्यामि दग्धं शस्त्राग्नितेजसा। ॥ १०.१६.१२ ॥
हे दुर्बुद्धी, तुझ्या डोळ्यादेखत शस्त्रांच्या अग्नीच्या तेजाने जळालेल्या परीक्षित नावाच्या राजाला मी जिवंत करीन.
10.16.13
पश्य मे तपसो वीर्यं सत्यस्य च नराधम ।
यस्मादनादृत्य कृतं त्वयाऽस्मान्कर्म दारुणम्।
ब्राह्मणस्य सतश्चेदं वृत्तमन्यायवर्तिनः ॥ १०.१६.१३ ॥
हे नराधमा, माझ्या तपाचे आणि सत्याचे सामर्थ्य पाहा. तू आम्हांस न जुमानता हे क्रूर कर्म केलेस; ब्राह्मण असूनही अन्यायाच्या मार्गाने चाललेले हे तुझे वर्तन आहे.
10.16.14
तस्माद्यद्देवकीपुत्र उक्वानुत्तमं वचः ।
आलोकात्तव तद्भावि क्षुद्रकर्मन्व्रजेति ह ॥ १०.१६.१४ ॥
म्हणून देवकीपुत्राने जे उत्तम वचन सांगितले, ते तुझ्या दृष्टिपातानेच घडेल. हे क्षुद्र कर्म करणाऱ्या, जा असे तो म्हणाला.
10.16.15
सहैव भवता ब्रह्मन्स्थास्यामि पुरुषेष्विह ।
सत्यवागस्तु भगवानयं च पुरुषोत्तमः ॥ १०.१६.१५ ॥
हे ब्राह्मणा, मी तुझ्याबरोबरच येथे माणसांमध्ये राहीन. हे भगवान पुरुषोत्तम सत्यवादी असोत.
10.16.16
प्रदायाथ मणिं द्रौणिः पाण्डवानां महात्मनाम् ।
जगाम विमनास्तेषां सर्वेषां पश्यतां वनम् ॥ १०.१६.१६ ॥
मग द्रोणपुत्राने महात्मा पांडवांना मणी देऊन खिन्न मनाने, ते सर्व पाहत असतानाच वनाकडे गेला.
10.16.17
पाण्डवाश्च सदाशार्हास्तानृषीनभिवाद्य च ।
कृष्णद्वैपायनं चैव नारदं चैव पर्वतम् ॥ १०.१६.१७ ॥
आणि नेहमी आदरास पात्र असलेल्या पांडवांनी त्या ऋषींना वंदन केले, तसेच कृष्णद्वैपायन, नारद आणि पर्वत यांनाही वंदन केले.
10.16.18
द्रोणपुत्रस्य सहजं मणिमादाय सत्वराः ।
द्रौपदीमभ्यधावन्त प्रायोपेतां मनस्विनीम् ॥ १०.१६.१८ ॥
द्रोणपुत्राचे सहज मणी घेऊन ते वेगाने धावले आणि उपवासात असलेल्या मनस्विनी द्रौपदीकडे गेले.
10.16.19
ततस्ते पुरुषव्याघ्राः सदश्वैरनिलोपमैः ।
अभ्ययुः सहदाशार्हाः शिबिरं पुनरेव हि ॥ १०.१६.१९ ॥
मग ते पुरुषव्याघ्र, वाऱ्यासारख्या वेगवान उत्तम घोड्यांसह, दाशार्हांसह पुन्हा शिबिराकडे गेले.
10.16.20
अवतीर्य रथेभ्यस्तु त्वरमाणा महारथाः ।
ददृशुर्द्रौपदीं हृष्टामार्तामार्ततराः स्वयम् ॥ १०.१६.२० ॥
रथांतून उतरून घाईने आलेल्या त्या महारथांनी द्रौपदीला पाहिले; ती आनंदी दिसत होती, पण ते स्वतः अधिक पीडित होते.
10.16.21
तामुपेत्य निरानन्दां दुःखशोकसमन्विताम् ।
परिवार्य व्यतिष्ठन्त पाण्डवाः सहकेशवाः ॥ १०.१६.२१ ॥
आनंदहीन, दुःख-शोकाने व्यापलेल्या तिच्याजवळ जाऊन पांडव केशवासह तिच्याभोवती उभे राहिले.
10.16.22
ततो राज्ञाऽभ्यनुज्ञातो भीमसेनो महाबलः ।
प्रददौ तं मणिं दिव्यं वचनं चेदमब्रवीत् ॥ १०.१६.२२ ॥
मग राजाच्या अनुमतीने महाबल भीमसेनाने ते दिव्य मणी तिला दिले आणि हे वचन म्हटले.
10.16.23
अयं भद्रे तव मणिः पुत्रहन्ता जितश्च ते ।
उत्तिष्ठ शोकमुत्सृज्य क्षात्रधर्ममनुस्मर ॥ १०.१६.२३ ॥
हे कल्याणी, हे तुझे मणी; तुझ्या पुत्राचा घातकी जिंकला गेला आहे. शोक सोडून ऊठ आणि क्षात्रधर्माचे स्मरण कर.
10.16.24
प्रयाणे वासुदेवस्य शमार्थवसितेक्षणे ।
यान्युक्तानि त्वया भीरु वाक्यानि मधुघातिनि ॥ १०.१६.२४ ॥
हे भित्र्या, वासुदेवाच्या प्रस्थानाच्या वेळी, शांतीसाठी स्थिर नजर असताना तू जे शब्द बोललीस—हे मधुघातिनी—ते आठव.
10.16.25
नैव मे पतयः सन्ति न पुत्रा भ्रातरो न च ।
न वै त्वमिति गोविन्द शममिच्छति राजनि ॥ १०.१६.२५ ॥
हे गोविंदा, माझे पती नाहीत, पुत्र नाहीत, भाऊही नाहीत; म्हणून तू राजाशी शांतता इच्छितोस.
10.16.26
उक्तवत्यसि तीव्राणि वाक्यानि पुरुषोत्तमम् ।
क्षत्रधर्मानुरूपाणि तानि संस्मर्तुमर्हसि ॥ १०.१६.२६ ॥
तू पुरुषोत्तमाला कठोर शब्द बोललीस; ते क्षत्रियधर्माला अनुरूप आहेत; ते तुला आठवायला हवेत.
10.16.27
हतो दुर्योधनः पापो राज्यस्य परिपन्थिकः ।
दुःशासनस्य रुधिरं पीतं विस्फुरतो मया ॥ १०.१६.२७ ॥
राज्याला अडथळा असलेला पापी दुर्योधन मारला गेला; दुःशासनाचे रक्त तो तडफडत असताना मी प्यायलो.
10.16.28
वैरस्य गतमानृण्यं न स्म वाच्या विवक्षताम् ।
जित्वा मुक्तो द्रोणपुत्रो ब्राह्मण्याद्गौरवेण च ॥ १०.१६.२८ ॥
वैराचे ऋण फेडले गेले आहे; बोलू इच्छिणाऱ्यांनी ते बोलू नये. द्रोणपुत्राला जिंकूनही ब्राह्मणत्व आणि आदरामुळे सोडून दिले होते.
10.16.29
यशोऽस्य पतितं देवि शरीरं त्ववशेषितम् ।
वियोजितश्च मणिना भ्रंशितश्चायुधं भुवि ॥ १०.१६.२९ ॥
हे देवी, त्याचे यश पडले आहे, केवळ शरीर उरले आहे; तो मण्यापासून वेगळा झाला आणि त्याचे शस्त्र भूमीवर पडले.
10.16.30
केवलानृण्यमाप्ताऽस्मि गुरुपुत्रो गुरुर्मम ।
शिरस्येतं मणिं राजा ग्रहीतुमनघोऽर्हति ॥ १०.१६.३० ॥
मी केवळ ऋणमुक्ती मिळवली आहे; गुरुपुत्र माझ्या गुरूसारखा आहे. निष्पाप राजाने हा मणी मस्तकावर धारण करावा.
10.16.31
तं गृहीत्वा ततो राजा शिरस्येवाकरोत्तदा ।
गुरोरुच्छेषमित्येव द्रौपद्या वचनादपि ॥ १०.१६.३१ ॥
मग राजाने ते घेऊन डोक्यावर धारण केले; गुरूचे अवशेष म्हणून, आणि द्रौपदीच्या शब्दानुसारही.
10.16.32
ततो दिव्यं मणिवरं शिरसा धारयन्प्रभुः ।
शुशुभे स तदा राजा सचन्द्र इव पर्वतः ॥ १०.१६.३२ ॥
मग तो प्रभू राजा दिव्य श्रेष्ठ मणी डोक्यावर धारण करून चंद्रासह पर्वतासारखा शोभला.
10.16.33
उत्तस्थौ पुत्रशोकार्ता ततः कृष्णा मनस्विनी ।
कृष्णं चापि महाबाहुः परिपप्रच्छ धर्मराट् ॥ १०.१६.३३ ॥
मग पुत्रशोकाने व्याकुळ झालेली मनस्विनी कृष्णा उठली; महाबाहू धर्मराजानेही कृष्णाला सविस्तर विचारले.