మహాభారతం · అధ్యాయం 10.17
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
10.17.1
हतेषु सर्वसैन्येषु सौप्तिकै तै रथैस्त्रिभिः ।
शोचन्युधिष्ठिरो राजा दाशार्हमिदमब्रवीत् ॥ १०.१७.१ ॥
సైన్యాలన్నీ హతమైనప్పుడు, ఆ ముగ్గురు రథికులు నిద్రిస్తున్నవారిపై చేసిన ఘాతంతో శోకించిన రాజు యుధిష్ఠిరుడు దాశార్హుడితో ఇలా అన్నాడు.
10.17.2
कथं नु कृष्ण पापेन क्षुद्रेण शठबुद्धिना ।
द्रौणिना निहताः सर्वे मम पुत्रा महारथाः ॥ १०.१७.२ ॥
కృష్ణా, ఆ పాపి, నీచుడు, కపట బుద్ధిగల ద్రోణపుత్రుడు నా మహారథులైన కుమారులందరినీ ఎలా చంపాడు?
10.17.3
तथा कृतास्रविक्रान्ताः सङ्ग्रामेष्वपलायिनः ।
द्रुपदस्यात्मजाश्चैव द्रोणपुत्रेण पातिताः ॥ १०.१७.३ ॥
అలాగే, అస్త్రవిద్యలో నైపుణ్యం గలవారూ యుద్ధాల్లో వెనుదిరగనివారూ అయిన ద్రుపదుని కుమారులు కూడా ద్రోణపుత్రుని చేత పడగొట్టబడ్డారు.
10.17.4
यस्य द्रोणो महेष्वासो न प्रादादाहवे मुखम् ।
निजघ्ने रथिनां श्रेष्ठं धृष्टद्युम्नं कथं नु सः ॥ १०.१७.४ ॥
ఏ మహా ధనుర్ధరుడైన ద్రోణుడు యుద్ధంలో ముఖం చూపించి తప్పించుకోలేదో, అతడు రథికులలో శ్రేష్ఠుడైన ధృష్టద్యుమ్నుని ఎలా చంపాడు?
10.17.5
किन्नु तेन कृतं कर्म तथायुक्तं नरर्षभ ।
यदेकः समरे सर्वानवधीन्नो गुरोः सुतः ॥ १०.१७.५ ॥
ఓ నరశ్రేష్ఠా, గురుపుత్రుడు యుద్ధంలో ఒంటరిగా మమ్మల్ని అందరినీ చంపినప్పుడు, అతడు ఏ కర్మ చేశాడు, ఎలాంటి సంకల్పంతో చేశాడు?
10.17.6
नूनं स देवदेवानामीश्वरेश्वरमव्ययम् ।
जगाम शरणं द्रौणिरेकस्तेनावधीद्बहून् ॥ १०.१७.६ ॥
నిశ్చయంగా ఆ ద్రోణపుత్రుడు దేవదేవుడూ, ఈశ్వరులకు ఈశ్వరుడూ, అవ్యయుడూ అయిన (భగవంతుని) శరణు పొందాడు; ఆ శరణు బలంతోనే ఒంటరిగా అతడు అనేకులను చంపాడు.
10.17.7
प्रसन्नो हि महादेवो दद्यादमरतामपि ।
वीर्यं च गिरिशो दद्याद्येनेन्द्रमपि शातयेत् ॥ १०.१७.७ ॥
మహాదేవుడు ప్రసన్నుడైతే అమరత్వాన్ని కూడా ప్రసాదించగలడు; గిరీశుడు అటువంటి వీర్యాన్ని ఇవ్వగలడు, దానితో ఇంద్రుడినైనా చంపవచ్చు.
10.17.8
वेदाहं हि महादेवं तत्त्वेन भरतर्षभ ।
यानि चास्यपुराणानि कर्माणि विविधानि च ॥ १०.१७.८ ॥
భరతర్షభా, నేను మహాదేవుడిని తత్త్వతః ఎరుగుదును; ఆయన పురాతన కర్మలను, వివిధ కర్మలను కూడా ఎరుగుదును.
10.17.9
आदिरेष हि भूतानां मध्यमन्तश्च भारत ।
विचेष्टते जगच्चेदं सर्वमस्यैव कर्मणा ॥ १०.१७.९ ॥
భరతా, ఈయనే భూతాలకు ఆది, మధ్యము, అంతము; ఈ సర్వ జగత్తూ ఆయన కర్మచేతనే చేష్టిస్తోంది.
10.17.10
एवं सिसृक्षुर्भूतानि ददर्श प्रथमं विभुः ।
पितामहोऽब्रवीच्चैनं भूतानि सृज माचिरम् ॥ १०.१७.१० ॥
ఈ విధంగా జీవులను సృష్టించ కోరిన విభుడు పితామహుడు మొదట ఆయనను చూచాడు; ఆయనతో "జీవులను సృష్టించు, ఆలస్యం చేయకు" అన్నాడు.
10.17.11
हरिकेशस्तथेत्युक्वा दीर्घदर्शी तदा प्रभुः ।
दीर्घकालं तपस्तेपे मग्नोऽम्भसि महातपाः ॥ १०.१७.११ ॥
"అలాగే" అని పలికి, దూరదర్శియైన ప్రభువు హరికేశుడు చాలాకాలం తపస్సు చేశాడు; మహాతపస్వి అయిన ఆయన నీటిలో మునిగి ఉన్నాడు.
10.17.12
सुमहान्तं ततः कालं प्रतीक्ष्यैनं पितामहः ।
स्रष्टारं सर्वभूतानां ससर्ज मनसाऽपरम् ॥ १०.१७.१२ ॥
చాలాకాలం ఆయనకోసం వేచి చూసి, పితామహుడు సర్వభూతాలకు సృష్టికర్తగా మరొకడిని మనసుతో సృష్టించాడు.
10.17.13
सोऽब्रवीद्वातरं दृष्ट्वा गिरिशं सुप्तमम्भसि ।
यदि मे नाग्रजोऽस्त्यन्यस्ततः स्रक्ष्याम्यहं प्रजाः ॥ १०.१७.१३ ॥
నీటిలో నిద్రిస్తున్న సోదరుడు గిరీశుడిని (శివుడిని) చూసి అతడు ఇలా అన్నాడు: నాకు అన్నగా వేరొకరు లేకపోతే, నేను ప్రజలను సృష్టిస్తాను.
10.17.14
तमब्रवीत्पिता नास्ति त्वदन्यः पुरुषोऽग्रजः ।
स्थाणुरेष जले मग्नो विस्रब्धः कुरु वै प्रजाः ॥ १०.१७.१४ ॥
అప్పుడు తండ్రి అతనితో అన్నాడు: నీకంటే పెద్దవాడైన మరో పురుషుడు లేడు. ఈ స్థాణువు (శివుడు) నీటిలో మునిగి ఉన్నాడు; నిశ్చింతగా ప్రజలను సృష్టించు.
10.17.15
भूतान्यन्वसृजत्सप्त दक्षः क्षिप्रं प्रजापतिः ।
यैरिमं व्यकरोत्सर्वं भूतग्रामं चतुर्विधम् ॥ १०.१७.१५ ॥
దక్ష ప్రజాపతి వెంటనే ఏడు రకాల జీవులను సృష్టించాడు; వాటితో ఈ నాలుగు విధాలైన సమస్త జీవరాశిని రూపొందించాడు.
10.17.16
ताः सृष्टमात्राः क्षुधिताः प्रजाः सर्वाः प्रजापतिम् ।
बिभक्षयिवो राजन्सहसा प्राद्रवंस्तदा ॥ १०.१७.१६ ॥
ఓ రాజా, పుట్టిన వెంటనే ఆకలిగొన్న ప్రజలందరూ ప్రజాపతిని తినాలనే కోరికతో అకస్మాత్తుగా ఆయనపై దూకారు.
10.17.17
स भक्ष्यमाणस्त्राणार्थी पितामहमुपाद्रवत् ।
आभ्यो मां भगवांस्त्रातु वृत्तिरासां विधीयताम् ॥ १०.१७.१७ ॥
తనను తినబోతున్న అతడు రక్షణ కోరి పితామహుడు (బ్రహ్మ) వద్దకు పరుగెత్తి ఇలా అన్నాడు: భగవాన్, వీరి నుండి నన్ను రక్షించు; వీరికి జీవనోపాధి ఏర్పాటు చేయబడాలి.
10.17.18
ततस्ताभ्यो ददावन्नमोषधीः स्थावराणि च ।
जङ्गमानि च भूतानि दुर्बलानि बलीयसाम् ॥ १०.१७.१८ ॥
అప్పుడు ఆయన వారికి ఆహారాన్ని ఇచ్చాడు: ఓషధులను, స్థావర వస్తువులను, జంగమ జీవులను ఇచ్చాడు; బలహీనులను బలవంతులకు ఆహారంగా.
10.17.19
विहितान्नाः प्रजास्तास्तु जग्मुस्तुष्टा यथागतम् ।
ततो ववृधिरे राजन्प्रीतिमत्यः स्वयोनिषु ॥ १०.१७.१९ ॥
ఆహారం పొందిన ఆ ప్రాణులు సంతృప్తితో వచ్చిన మార్గంలో వెళ్లిపోయాయి. ఓ రాజా, ప్రేమతో నిండిన అవి తమ తమ యోనులలో వృద్ధి చెందాయి.
10.17.20
भूतग्रामे विवृद्वे तु सृष्टे देवासुरे तदा ।
उदतिष्ठज्जलाज्ज्येष्ठः प्रजाश्चेमा ददर्श सः ॥ १०.१७.२० ॥
ప్రాణిసమూహం వృద్ధి చెంది, అప్పుడు దేవతలు, అసురులు సృష్టించబడినప్పుడు, జ్యేష్ఠుడు నీటి నుండి లేచి ఈ ప్రాణులను చూశాడు.
10.17.21
बहुरूपाः प्रजाः सृष्टा विवृद्धाश्च स्वतेजसा ।
चुक्रोध बलवद्दृष्ट्वा लिङ्गं स्वं चाप्यविध्यत ॥ १०.१७.२१ ॥
తన తేజస్సుతో బహురూప ప్రాణులు సృష్టించబడి పెరిగినట్లు చూసి అతడు తీవ్రంగా కోపించాడు; తన లింగాన్ని కూడా గుచ్చాడు.
10.17.22
तत्प्रविद्धं तथा भूमौ तथैव प्रत्यतिष्ठत ।
तमुवाचाव्ययो ब्रह्मा वचोभिः शमयन्निव ॥ १०.१७.२२ ॥
నేలపై విసిరివేయబడిన అది మళ్లీ అలాగే నిలిచింది. నాశరహితుడైన బ్రహ్మ శాంతింపజేసినట్లు మాటలతో అతనితో అన్నాడు.
10.17.23
किं कृतं सलिले शर्व चिरकालस्थितेन ते ।
किमर्थं चेदमुत्पाद्य लिङ्गं भूमौ प्रवेशितम् ॥ १०.१७.२३ ॥
ఓ శర్వా, నీటిలో చాలాకాలం ఉండి నీవు ఏమి చేశావు? ఈ లింగాన్ని సృష్టించి ఎందుకు భూమిలో ప్రవేశింపజేశావు?
10.17.24
सोऽब्रवीज्जातसंरम्भस्तथा लोकगुरुर्गुरुम् ।
प्रजाः सृष्टाः परेणेमाः किं करिष्याम्यनेन वै ॥ १०.१७.२४ ॥
అప్పుడు కోపంతో ఉన్న ఆ లోకగురువు గురువుతో ఇలా అన్నాడు: "ఈ ప్రాణులు మరొకరిచే సృష్టించబడ్డాయి; ఈ లింగంతో నేను ఏమి చేయగలను?"
10.17.25
प्रजाः सृष्टाः परेणेमाः प्रजार्थं मे पितामह ।
ओषध्यः परिवर्तेरन्यथैवं सततं प्रजाः ॥ १०.१७.२५ ॥
పరమునిచే సృష్టించబడిన ఈ ప్రజలు; ఓ పితామహా, నా ప్రజల కోసం ఈ ఓషధులు వేరుగా మారుతాయి; ఈ విధంగా ప్రజలు నిరంతరం మారుతూ ఉంటారు.
10.17.26
एवमुक्त्वा स सक्रोधो जगाम विमना भवः ।
गिरेर्मुञ्जवतः पादं तपस्तप्तुं महातपाः ॥ १०.१७.२६ ॥
ఇలా చెప్పి, కోపంతో, మనస్సు కలతచెందిన భవుడు (శివుడు) ముంజవత్ పర్వతపు పాదభాగానికి వెళ్లాడు; మహాతపస్వియై తపస్సు చేయడానికి.