มหาภารตะ · อัธยายะ 10.17
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
10.17.1
हतेषु सर्वसैन्येषु सौप्तिकै तै रथैस्त्रिभिः ।
शोचन्युधिष्ठिरो राजा दाशार्हमिदमब्रवीत् ॥ १०.१७.१ ॥
เมื่อกองทัพทั้งหมดถูกสังหารโดยรถศึกทั้งสามนั้นในการโจมตียามหลับ พระเจ้ายุธิษฐิระทรงโศกเศร้า จึงตรัสถ้อยคำเหล่านี้แก่พระกฤษณะ ผู้เป็นทายาทแห่งทาศารหะ
10.17.2
कथं नु कृष्ण पापेन क्षुद्रेण शठबुद्धिना ।
द्रौणिना निहताः सर्वे मम पुत्रा महारथाः ॥ १०.१७.२ ॥
ข้าแต่พระกฤษณะ บุตรแห่งโทรณะผู้บาปหนา ต่ำช้า มีใจฉ้อโกง ไฉนจึงสามารถสังหารบุตรผู้เป็นมหารถของข้าทั้งหมดได้
10.17.3
तथा कृतास्रविक्रान्ताः सङ्ग्रामेष्वपलायिनः ।
द्रुपदस्यात्मजाश्चैव द्रोणपुत्रेण पातिताः ॥ १०.१७.३ ॥
ทำนองเดียวกัน บุตรของทรุปทะผู้กล้าหาญและชำนาญอาวุธ ผู้ไม่เคยหนีในการรบ ก็ถูกบุตรของโทรณะทำให้ล้มลง
10.17.4
यस्य द्रोणो महेष्वासो न प्रादादाहवे मुखम् ।
निजघ्ने रथिनां श्रेष्ठं धृष्टद्युम्नं कथं नु सः ॥ १०.१७.४ ॥
โทรณะผู้เป็นนักธนูผู้ยิ่งใหญ่ ผู้ไม่เคยหันหน้าหนีในสนามรบ ไฉนจึงสามารถสังหารธฤษฏทยุมนะ ผู้เป็นเลิศในบรรดารถศึก ได้
10.17.5
किन्नु तेन कृतं कर्म तथायुक्तं नरर्षभ ।
यदेकः समरे सर्वानवधीन्नो गुरोः सुतः ॥ १०.१७.५ ॥
ข้าแต่ผู้เป็นยอดแห่งมนุษย์ เขาได้กระทำกรรมใดและด้วยความตั้งใจเช่นใด จึงทำให้บุตรของครูผู้เดียวฆ่าพวกเราทั้งหมดในการรบได้
10.17.6
नूनं स देवदेवानामीश्वरेश्वरमव्ययम् ।
जगाम शरणं द्रौणिरेकस्तेनावधीद्बहून् ॥ १०.१७.६ ॥
แน่นอนว่าเขาได้ขอพึ่งพระผู้เป็นเจ้าผู้ไม่เสื่อมสูญ ผู้เป็นเทพแห่งเทพ ผู้เป็นใหญ่แห่งผู้เป็นใหญ่ และด้วยการพึ่งพานั้นเพียงผู้เดียวเขาจึงฆ่าได้มากมาย
10.17.7
प्रसन्नो हि महादेवो दद्यादमरतामपि ।
वीर्यं च गिरिशो दद्याद्येनेन्द्रमपि शातयेत् ॥ १०.१७.७ ॥
หากพระมหาเทพทรงพอพระทัย พระองค์อาจประทานแม้ความเป็นอมตะ และพระคิริศะอาจประทานพลังอำนาจที่ด้วยพลังนั้นแม้ผู้หนึ่งจะฆ่าพระอินทร์ได้
10.17.8
वेदाहं हि महादेवं तत्त्वेन भरतर्षभ ।
यानि चास्यपुराणानि कर्माणि विविधानि च ॥ १०.१७.८ ॥
ข้าแต่ยอดแห่งวงศ์ภรตะ ข้าพเจ้ารู้จักพระมหาเทพโดยแท้จริง ทั้งกิจโบราณของพระองค์และกิจต่างๆ อันหลากหลายที่เป็นของพระองค์
10.17.9
आदिरेष हि भूतानां मध्यमन्तश्च भारत ।
विचेष्टते जगच्चेदं सर्वमस्यैव कर्मणा ॥ १०.१७.९ ॥
ข้าแต่ทายาทแห่งภรตะ พระองค์ทรงเป็นทั้งต้น กลาง และปลายของสรรพสัตว์ และโลกทั้งสิ้นนี้เคลื่อนไหวได้ก็เพราะกิจของพระองค์เท่านั้น
10.17.10
एवं सिसृक्षुर्भूतानि ददर्श प्रथमं विभुः ।
पितामहोऽब्रवीच्चैनं भूतानि सृज माचिरम् ॥ १०.१७.१० ॥
ครั้นพระผู้ทรงแผ่ไปทั่วปรารถนาจะสร้างสรรพสัตว์ ก่อนอื่นได้ทรงเห็นพระองค์ และพระปู่มหาพรหมจึงตรัสแก่พระองค์ว่า "จงสร้างสรรพสัตว์เถิด อย่ารอช้า"
10.17.11
हरिकेशस्तथेत्युक्वा दीर्घदर्शी तदा प्रभुः ।
दीर्घकालं तपस्तेपे मग्नोऽम्भसि महातपाः ॥ १०.१७.११ ॥
พระหริเกศะตรัสว่า "เป็นเช่นนั้น" แล้วพระผู้เป็นใหญ่ผู้มองการณ์ไกลก็ทรงบำเพ็ญตบะเป็นเวลานาน ผู้มีตบะยิ่งใหญ่นั้นจมอยู่ในน้ำ
10.17.12
सुमहान्तं ततः कालं प्रतीक्ष्यैनं पितामहः ।
स्रष्टारं सर्वभूतानां ससर्ज मनसाऽपरम् ॥ १०.१७.१२ ॥
จากนั้นพระปู่มหาพรหมทรงรอพระองค์เป็นเวลานานมาก แล้วด้วยพระทัยจึงทรงสร้างอีกพระองค์หนึ่ง ให้เป็นผู้สร้างสรรพสัตว์ทั้งปวง
10.17.13
सोऽब्रवीद्वातरं दृष्ट्वा गिरिशं सुप्तमम्भसि ।
यदि मे नाग्रजोऽस्त्यन्यस्ततः स्रक्ष्याम्यहं प्रजाः ॥ १०.१७.१३ ॥
เมื่อทรงเห็นพระอนุชาคือพระคิริศะ (พระศิวะ) หลับอยู่ในน้ำ พระองค์จึงตรัสว่า "หากไม่มีพี่ชายคนอื่นของข้า ข้าก็จะสร้างสิ่งมีชีวิตทั้งหลาย"
10.17.14
तमब्रवीत्पिता नास्ति त्वदन्यः पुरुषोऽग्रजः ।
स्थाणुरेष जले मग्नो विस्रब्धः कुरु वै प्रजाः ॥ १०.१७.१४ ॥
พระบิดาจึงตรัสแก่พระองค์ว่า "ไม่มีบุรุษใดที่เป็นพี่ชายยิ่งกว่าเจ้า ผู้นี้คือสถาณุซึ่งจมอยู่ในน้ำ จงมีใจมั่นคงแล้วสร้างสรรพสัตว์เถิด"
10.17.15
भूतान्यन्वसृजत्सप्त दक्षः क्षिप्रं प्रजापतिः ।
यैरिमं व्यकरोत्सर्वं भूतग्रामं चतुर्विधम् ॥ १०.१७.१५ ॥
พระทักษะ ผู้เป็นเจ้าแห่งประชาชน รีบสร้างสิ่งมีชีวิตเจ็ดประเภท ด้วยสิ่งเหล่านั้นจึงจัดระเบียบสรรพสัตว์ทั้งกลุ่มสี่ประเภทนี้
10.17.16
ताः सृष्टमात्राः क्षुधिताः प्रजाः सर्वाः प्रजापतिम् ।
बिभक्षयिवो राजन्सहसा प्राद्रवंस्तदा ॥ १०.१७.१६ ॥
ข้าแต่พระราชา เมื่อสิ่งมีชีวิตเหล่านั้นถูกสร้างขึ้น ทุกสิ่งมีชีวิตก็หิวโหยและปรารถนาจะกลืนกินเจ้าแห่งประชาชน จึงพุ่งเข้าใส่พระองค์ทันที
10.17.17
स भक्ष्यमाणस्त्राणार्थी पितामहमुपाद्रवत् ।
आभ्यो मां भगवांस्त्रातु वृत्तिरासां विधीयताम् ॥ १०.१७.१७ ॥
พระองค์ถูกกลืนกินและแสวงหาที่คุ้มภัย จึงวิ่งเข้าหาพระปู่มหาพรหมและกล่าวว่า "ข้าแต่พระผู้เป็นเจ้าผู้ทรงพระคุณ โปรดคุ้มครองข้าพระองค์จากสิ่งเหล่านี้ และโปรดจัดหาวิถีชีวิตให้แก่สิ่งเหล่านี้"
10.17.18
ततस्ताभ्यो ददावन्नमोषधीः स्थावराणि च ।
जङ्गमानि च भूतानि दुर्बलानि बलीयसाम् ॥ १०.१७.१८ ॥
ครั้นนั้นพระองค์จึงประทานอาหารแก่สิ่งเหล่านั้น คืออาหารจากพืชสมุนไพร สิ่งที่ไม่เคลื่อนที่ และสิ่งมีชีวิตที่เคลื่อนที่ได้ สิ่งที่อ่อนแอกลายเป็นอาหารของผู้แข็งแรง
10.17.19
विहितान्नाः प्रजास्तास्तु जग्मुस्तुष्टा यथागतम् ।
ततो ववृधिरे राजन्प्रीतिमत्यः स्वयोनिषु ॥ १०.१७.१९ ॥
สิ่งมีชีวิตเหล่านั้นได้รับอาหารแล้ว ก็ยินดีและกลับไปตามทางที่มา ข้าแต่พระราชา ต่อมาพวกมันเจริญเติบโตขึ้นภายในครรภ์ของตน ด้วยความยินดี
10.17.20
भूतग्रामे विवृद्वे तु सृष्टे देवासुरे तदा ।
उदतिष्ठज्जलाज्ज्येष्ठः प्रजाश्चेमा ददर्श सः ॥ १०.१७.२० ॥
เมื่อหมู่สิ่งมีชีวิตเจริญขึ้นแล้ว และเทวดากับอสูรถูกสร้างขึ้นแล้ว ผู้เป็นพี่คนโตก็ลุกขึ้นจากน้ำและทอดพระเนตรเห็นสิ่งมีชีวิตเหล่านี้
10.17.21
बहुरूपाः प्रजाः सृष्टा विवृद्धाश्च स्वतेजसा ।
चुक्रोध बलवद्दृष्ट्वा लिङ्गं स्वं चाप्यविध्यत ॥ १०.१७.२१ ॥
เมื่อเห็นสัตว์โลกหลายรูปแบบที่ตนสร้างขึ้นและเจริญเติบโตด้วยเดชของตน พระองค์ก็โกรธจัด และทรงแทงอวัยวะเพศของตนเองด้วย
10.17.22
तत्प्रविद्धं तथा भूमौ तथैव प्रत्यतिष्ठत ।
तमुवाचाव्ययो ब्रह्मा वचोभिः शमयन्निव ॥ १०.१७.२२ ॥
แม้ถูกเหวี่ยงลงบนพื้นดิน อวัยวะนั้นก็ตั้งขึ้นอีกเช่นเดิม จากนั้นพระพรหมผู้ไม่มีวันเสื่อมได้ตรัสกับพระองค์ด้วยถ้อยคำ ราวกับจะปลอบโยน
10.17.23
किं कृतं सलिले शर्व चिरकालस्थितेन ते ।
किमर्थं चेदमुत्पाद्य लिङ्गं भूमौ प्रवेशितम् ॥ १०.१७.२३ ॥
ดูก่อนพระศรรวะ ท่านได้ทำอะไรลงไปในน้ำ โดยอยู่นานถึงเพียงนั้น และเหตุใดจึงทำอวัยวะเพศนี้ขึ้นแล้วนำไปฝังไว้ในดิน
10.17.24
सोऽब्रवीज्जातसंरम्भस्तथा लोकगुरुर्गुरुम् ।
प्रजाः सृष्टाः परेणेमाः किं करिष्याम्यनेन वै ॥ १०.१७.२४ ॥
ครั้นแล้วพระผู้เป็นครูแห่งโลกทั้งหลาย ผู้ยังความโกรธให้เกิดขึ้น ก็ได้กล่าวแก่พระผู้เป็นครูว่า "สัตว์โลกเหล่านี้ถูกสร้างขึ้นโดยผู้อื่น ข้าพเจ้าจะทำอะไรด้วยอวัยวะเพศนี้เล่า"
10.17.25
प्रजाः सृष्टाः परेणेमाः प्रजार्थं मे पितामह ।
ओषध्यः परिवर्तेरन्यथैवं सततं प्रजाः ॥ १०.१७.२५ ॥
สัตว์โลกเหล่านี้ถูกสร้างขึ้นโดยพระผู้สูงสุด ข้าแต่ปู่ผู้เป็นปิตามหะ เพื่อประโยชน์แก่สัตว์โลกของข้าพเจ้า พืชสมุนไพรจะเปลี่ยนแปลงไปเป็นอย่างอื่น และสัตว์โลกก็จะเปลี่ยนแปลงอยู่เสมอ
10.17.26
एवमुक्त्वा स सक्रोधो जगाम विमना भवः ।
गिरेर्मुञ्जवतः पादं तपस्तप्तुं महातपाः ॥ १०.१७.२६ ॥
เมื่อตรัสดังนี้แล้ว พระภวะผู้โกรธเคืองและมีจิตใจไม่สงบ ก็เสด็จไปยังเชิงเขามุญชวัต ผู้เป็นมหาตบะ เพื่อบำเพ็ญตบะ