ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 10.18
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
10.18.1
ततो देवयुगेऽतीते देवा वै समकल्पयन् ।
यज्ञवेदप्रमाणेन विधिवद्यष्टुमीप्सवः
तस्यायमाद्यः श्लोकः ।
हते दुर्योधने चैव हते सैन्ये च सर्वशः।
धृतराष्ट्रो महाराज श्रुत्वा किमकरोन्मुने ॥ १०.१८.१ ॥
ତା'ପରେ ଦେବଯୁଗ ଅତୀତ ହେଲେ ଦେବତାମାନେ ଯଜୁର୍ବେଦର ପ୍ରମାଣ ଅନୁସାରେ ବିଧିବତ୍ ଯଜ୍ଞ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲେ। ଏ ବିଷୟରେ ପ୍ରଥମ ଶ୍ଲୋକ ଏହି: ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ନିହତ ହେଲେ ଏବଂ ସମଗ୍ର ସୈନ୍ୟ ସର୍ବତ୍ର ନଷ୍ଟ ହେଲେ, ହେ ମହାରାଜ, ହେ ମୁନି, ତାହା ଶୁଣି ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର କଣ କଲେ?
10.18.2
कल्पयामासुरथ ते साधनानि हवींषि च ।
भागार्हा देवताश्चैव यज्ञियं द्रव्यमेव च ॥ १०.१८.२ ॥
ତା'ପରେ ସେମାନେ ସାଧନ ଓ ହବିଷ୍ୟ, ଭାଗ ପାଇବାର ଯୋଗ୍ୟ ଦେବତା ଏବଂ ଯଜ୍ଞୀୟ ଦ୍ରବ୍ୟର ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲେ।
10.18.3
ता वै रुद्रमजानन्त्यो याथातथ्येन देवताः ।
नाकल्पयन्त देवस्य स्थाणोर्भागं नराधिप ॥ १०.१८.३ ॥
ସେହି ଦେବତାମାନେ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଯଥାର୍ଥରେ ନ ଜାଣିବାରୁ, ହେ ନରାଧିପ, ସ୍ଥାଣୁ ଦେବଙ୍କ ଭାଗ ସ୍ଥିର କଲେ ନାହିଁ।
10.18.4
सोऽकल्प्यमाने भागे तु कृत्तिवासा मखेऽमरैः ।
तपसा यज्ञमन्विच्छन्धनुरादौ ससर्ज ह ॥ १०.१८.४ ॥
ତାଙ୍କ ଭାଗ ସ୍ଥିର ନ ହେଲେ କୃତ୍ତିବାସ ସେହି ଦେବତାମାନଙ୍କ ଯଜ୍ଞରେ ତପସ୍ୟାରେ ଯଜ୍ଞକୁ ଖୋଜି ପ୍ରଥମେ ଧନୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।
10.18.5
लोकयज्ञः क्रियायज्ञो गृहयज्ञः सनातनः ।
पञ्चभूतनृयज्ञश्च जज्ञे सर्वमिदं जगत् ॥ १०.१८.५ ॥
ଲୋକଯଜ୍ଞ, କ୍ରିୟାଯଜ୍ଞ, ସନାତନ ଗୃହଯଜ୍ଞ, ପଞ୍ଚଭୂତ ଓ ନୃଯଜ୍ଞ — ଏସବରୁ ଏହି ସମଗ୍ର ଜଗତ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।
10.18.6
लोकयज्ञैर्नृयज्ञैश्च कपर्दी विदधे धनुः ।
धनुः सृष्टमभूत्तस्य षष्टिकिष्कुप्रमाणतः ॥ १०.१८.६ ॥
ଲୋକଯଜ୍ଞ ଓ ନୃଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ଜଟାଧାରୀ କପର୍ଦୀ (ଶିବ) ଧନୁ ରଚନା କଲେ। ସେ ସୃଷ୍ଟ କରିଥିବା ସେହି ଧନୁ ଷାଠିଏ କିଷ୍କୁ ପରିମାଣର ହେଲା।
10.18.7
वषट्कारोऽभवज्ज्या तु धनुषस्तस्य भारत ।
यज्ञाङ्गानि च चत्वारि तस्य सन्नहनेऽभवन् ॥ १०.१८.७ ॥
ହେ ଭାରତ, ସେହି ଧନୁର ଜ୍ୟା ବଷଟ୍କାର ହେଲା; ଏବଂ ତାହାର ସଜ୍ଜାରେ ଯଜ୍ଞର ଚାରି ଅଙ୍ଗ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।
10.18.8
ततः क्रुद्धो महादेवस्दुपादाय कार्मुकम् ।
आजगामाथ तत्रैव यत्र देवाः समीजिरे ॥ १०.१८.८ ॥
ତା'ପରେ କ୍ରୁଦ୍ଧ ମହାଦେବ ସେହି ଧନୁ ଧରି ସେଠାକୁ ଆସିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଦେବତାମାନେ ଏକତ୍ର ହୋଇଥିଲେ।
10.18.9
तमात्कार्मुकं दृष्ट्वा ब्रह्मचारिणमव्ययम् ।
विव्यथे पृथिवी देवी पर्वताश्च चकम्पिरे ॥ १०.१८.९ ॥
ସେଇ ଅବ୍ୟୟ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀଙ୍କ ଧନୁ ଦେଖି ପୃଥିବୀ ଦେବୀ ବ୍ୟଥିତ ହେଲେ; ପର୍ବତମାନେ କମ୍ପିତ ହେଲେ।
10.18.10
न ववौ पवनश्चैव नाग्निर्जज्वाल वैधितः ।
व्यभ्रमच्चापि संविग्नं दिवि नक्षत्रमण्डलम् ॥ १०.१८.१० ॥
ପବନ ବହିଲା ନାହିଁ, ଅଗ୍ନି ଜଳିଲା ନାହିଁ—ତାହା ଯେପରି ବିଦ୍ଧ ହୋଇଗଲା; ଆକାଶରେ ନକ୍ଷତ୍ରମଣ୍ଡଳ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟାକୁଳ ହୋଇ ଘୁରିଲା।
10.18.11
न बभौ भास्करश्चापि सोमः श्रीमुक्तमण्डलः ।
तिमिरेणाकुलं सर्वमाकाशं चाभवृद्वृतम् ॥ १०.१८.११ ॥
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲେ ନାହିଁ, ଚନ୍ଦ୍ରମା ମଧ୍ୟ ନିଜ ତେଜମଣ୍ଡଳ ସହିତ ଦେଖାଗଲେ ନାହିଁ; ଅନ୍ଧକାରରେ ବ୍ୟାକୁଳ ହୋଇ ସମଗ୍ର ଆକାଶ ଆବୃତ ହୋଇଗଲା।
10.18.12
अभिभूतास्ततो देवा विषयान्न प्रजज्ञिरे ।
न प्रत्यभाच्च यज्ञः स देवतास्त्रेसिरे तथा ॥ १०.१८.१२ ॥
ତେବେ ଦେବତାମାନେ ଅଭିଭୂତ ହେଲେ; ସେମାନେ ନିଜ ନିଜ ବିଷୟ ଚିହ୍ନି ପାରିଲେ ନାହିଁ; ଯଜ୍ଞ ମଧ୍ୟ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲା ନାହିଁ; ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ସେପରି ଭୟଭୀତ ହେଲେ।
10.18.13
ततः स यज्ञं विव्याध रौद्रेण हृदि पत्रिणा ।
अपक्रान्स्ततो यज्ञो मृगो भूत्वा सपावकः ॥ १०.१८.१३ ॥
ତା'ପରେ ସେ ଭୟଙ୍କର ବାଣରେ ଯଜ୍ଞର ହୃଦୟକୁ ବିଦ୍ଧ କଲେ। ତହୁଁ ଯଜ୍ଞ ହରିଣ ହୋଇ ଅଗ୍ନି ସହିତ ପଳାଇଲା।
10.18.14
स तु तेनैव रूपेण दिविस्थो वै व्यराजत ।
अन्वीयमानो रुद्रेण युधिष्ठिर नभस्तले ॥ १०.१८.१४ ॥
ସେ ସେହି ରୂପରେ ଆକାଶରେ ରହି ଜ୍ୟୋତି ବିଖେରିଲା। ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ରୁଦ୍ର ତାହାକୁ ଅନୁସରଣ କରୁଥିଲେ।
10.18.15
अपक्रान्ते ततो यज्ञे संज्ञा न प्रत्यभात्सुरान् ।
नष्टसंज्ञेषु देवेषु न प्राज्ञायत किञ्चन ॥ १०.१८.१५ ॥
ଯଜ୍ଞ ପଳାଇଗଲା ପରେ ଦେବତାଙ୍କର ଚେତନା ଫେରିଲା ନାହିଁ। ଚେତନା ହରାଇଥିବା ଦେବତାଙ୍କୁ କିଛି ବୁଝାପଡ଼ିଲା ନାହିଁ।
10.18.16
त्र्यम्बकः सवितुर्बाहू भगस्य नयने तथा ।
पूष्णश्च दशनान्क्रुद्धो धनुष्कोट्या व्यशातयत् ॥ १०.१८.१६ ॥
କ୍ରୋଧିତ ତ୍ର୍ୟମ୍ବକ ଧନୁର ଅଗ୍ରଭାଗରେ ସବିତାଙ୍କ ଦୁଇ ବାହୁ, ଭଗଙ୍କ ଦୁଇ ଆଖି ଓ ପୂଷାଙ୍କ ଦାନ୍ତ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ।
10.18.17
प्राद्रवन् ततो देवा यज्ञाङ्गानि च सर्वशः ।
केचित्तत्रैव घूर्णन्तो गतासव इवाभवन् ॥ १०.१८.१७ ॥
ତହୁଁ ଦେବତା ଓ ଯଜ୍ଞାଙ୍ଗମାନେ ସବୁଆଡ଼େ ପଳାଇଲେ। କେହି କେହି ସେଠାରେ ଘୂରି ଘୂରି ପ୍ରାଣହୀନ ପରି ହୋଇଗଲେ।
10.18.18
स तु विद्राव्य तत्सर्वं शितिकम्ठोऽवहस्य च ।
अवष्टभ्य धनुष्कोटिं रुरोध विबुधांस्ततः ॥ १०.१८.१८ ॥
ତା'ପରେ ନୀଳକଣ୍ଠ ସବୁ ଛିନ୍ନଭିନ୍ନ କରି, ହସି ହସି ଧନୁର ଅଗ୍ରଭାଗ ଧରି ଦେବତାଙ୍କୁ ରୋକିଲେ।
10.18.19
ततो वागमरैरुक्ता ज्यां तस्य धनुषोऽच्छिनत् ।
अथ तत्सहसा राजंश्छिन्नज्यं विस्फुरद्धनुः ॥ १०.१८.१९ ॥
ସେତେବେଳେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କୁହାଯାଇଥିବା ବାଣୀ ଶୁଣାଗଲା; ସେମାନେ ତାଙ୍କ ଧନୁର ଦୋରି କାଟିଦେଲେ। ହେ ରାଜନ, ଦୋରି କଟା ସେହି ଧନୁ ହଠାତ୍ କମ୍ପିବାକୁ ଲାଗିଲା।
10.18.20
ततो विधनुषं देवा देवश्रेष्ठमुपागमन् ।
शरणं सह यज्ञेन प्रसादं चाकरोत्प्रभुः ॥ १०.१८.२० ॥
ସେତେବେଳେ ଧନୁହୀନ ସେହି ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କ ନିକଟକୁ ଦେବତାମାନେ ଆସିଲେ। ସେମାନେ ଯଜ୍ଞ ସହିତ ଶରଣ ନେଲେ, ଏବଂ ପ୍ରଭୁ କୃପା କଲେ।
10.18.21
ततः प्रसन्नो भगवान्प्रास्यत्कोपं जलाशये ।
स जलं पावको भूत्वा शोषयत्यनिशं प्रभो ॥ १०.१८.२१ ॥
ତା'ପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ଭଗବାନ ତାଙ୍କ କ୍ରୋଧକୁ ଜଳାଶୟରେ ନିକ୍ଷେପ କଲେ। ସେହି କ୍ରୋଧ ଅଗ୍ନି ହୋଇ ନିରନ୍ତର ଜଳ ଶୁଖାଇ ଦିଏ, ହେ ପ୍ରଭୋ।
10.18.22
भगस्य नयने चैव बाहू च सवितुस्तथा ।
प्रादात्पूष्णश्च दशनान्पुनर्यज्ञांश्च पाण्डव ॥ १०.१८.२२ ॥
ଭଗଙ୍କ ଦୁଇ ଆଖି ଓ ସବିତାଙ୍କ ଦୁଇ ବାହୁ ସେହିପରି ଦେଲେ। ପୂଷାଙ୍କ ଦାନ୍ତ, ଏବଂ ହେ ପାଣ୍ଡବ, ଯଜ୍ଞମାନ ପୁଣି ଦେଲେ।
10.18.23
ततः सुस्थमिदं सर्वं बभूव पुनरेव हि ।
सर्वाणि च हवींष्यस्य देवा भागमकल्पयन् ॥ १०.१८.२३ ॥
ତା'ପରେ ଏସବୁ ପୁଣି ସୁସ୍ଥିର ହେଲା। ଏବଂ ସମସ୍ତ ହବିରେ ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କ ଭାଗ ସ୍ଥିର କଲେ।
10.18.24
तस्मिन्क्रुद्धेऽभवत्सर्वमसुस्थं भुवनं प्रभो ।
प्रसन्ने च पुनः सुस्थं जगद्भवति भारत ॥ १०.१८.२४ ॥
ସେ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱ ଅସୁସ୍ଥ ହୁଏ, ହେ ପ୍ରଭୋ। ଏବଂ ସେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ଜଗତ ପୁଣି ସୁସ୍ଥିର ହୁଏ, ହେ ଭାରତ।
10.18.25
ततस्ते निहताः सर्वे तव पुत्रा महारथाः ।
अन्ये च बहवः शूराः पाञ्चालस्य पदानुगाः ॥ १०.१८.२५ ॥
ତା'ପରେ ଆପଣଙ୍କର ସମସ୍ତ ମହାରଥୀ ପୁତ୍ର ନିହତ ହେଲେ, ଏବଂ ପାଞ୍ଚାଳର ପଦାତିକ ଅନୁଚର ଅନ୍ୟ ଅନେକ ବୀର ମଧ୍ୟ ନିହତ ହେଲେ।
10.18.26
न तन्मनसि कर्व्यं न च तद्द्रौणिना कृतम् ।
महादेवप्रसादः स कुरुकार्यमनन्तरम् ॥ १०.१८.२६ ॥
ତାହା ମନରେ ନଥିଲା, କିମ୍ବା ଦ୍ରୌଣି ମଧ୍ୟ ତାହା କରିନଥିଲେ; ତାହା ପରେ ମହାଦେବଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହରେ କୁରୁକାର୍ଯ୍ୟ ହେଲା।