มหาภารตะ · อัธยายะ 10.18
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
10.18.1
ततो देवयुगेऽतीते देवा वै समकल्पयन् ।
यज्ञवेदप्रमाणेन विधिवद्यष्टुमीप्सवः
तस्यायमाद्यः श्लोकः ।
हते दुर्योधने चैव हते सैन्ये च सर्वशः।
धृतराष्ट्रो महाराज श्रुत्वा किमकरोन्मुने ॥ १०.१८.१ ॥
ครั้นเมื่อยุคของเทพผ่านไปแล้ว เหล่าเทพจึงจัดพิธียัญตามพระเวทแห่งยัญ ปรารถนาจะประกอบให้ถูกตามวิธี ต่อไปนี้คือโศลกแรกในเรื่องนั้น เมื่อทุรโยธน์ถูกสังหารและกองทัพถูกทำลายสิ้นทุกด้าน ธฤตราษฎร์ผู้เป็นมหาราชจะทำอย่างไรเมื่อได้ฟังข่าวนั้น โอ้ฤๅษี
10.18.2
कल्पयामासुरथ ते साधनानि हवींषि च ।
भागार्हा देवताश्चैव यज्ञियं द्रव्यमेव च ॥ १०.१८.२ ॥
จากนั้นเหล่าเทพจัดเตรียมเครื่องมือและเครื่องบูชา รวมทั้งเทวดาผู้ควรได้รับส่วนแบ่ง และสิ่งของที่เหมาะแก่การบูชายัญ
10.18.3
ता वै रुद्रमजानन्त्यो याथातथ्येन देवताः ।
नाकल्पयन्त देवस्य स्थाणोर्भागं नराधिप ॥ १०.१८.३ ॥
แต่เหล่าเทพไม่รู้จักพระรุทรตามที่พระองค์เป็นอยู่จริง จึงมิได้จัดส่วนแบ่งให้แก่พระเทพสถาณุ โอ้เจ้าแห่งมนุษย์
10.18.4
सोऽकल्प्यमाने भागे तु कृत्तिवासा मखेऽमरैः ।
तपसा यज्ञमन्विच्छन्धनुरादौ ससर्ज ह ॥ १०.१८.४ ॥
เมื่อไม่มีส่วนแบ่งถูกจัดไว้ให้ พระผู้นุ่งหนังสัตว์จึงแสวงหาพิธียัญด้วยตบะ ณ การบูชายัญของเหล่าอมร และได้สร้างธนูขึ้นก่อนเป็นอันดับแรก
10.18.5
लोकयज्ञः क्रियायज्ञो गृहयज्ञः सनातनः ।
पञ्चभूतनृयज्ञश्च जज्ञे सर्वमिदं जगत् ॥ १०.१८.५ ॥
ยัญแห่งโลก ยัญแห่งกรรม ยัญแห่งครัวเรือนอันนิรันดร์ และยัญแก่ธาตุทั้งห้าและมนุษย์ จากสิ่งเหล่านี้โลกทั้งสิ้นนี้จึงบังเกิดขึ้น
10.18.6
लोकयज्ञैर्नृयज्ञैश्च कपर्दी विदधे धनुः ।
धनुः सृष्टमभूत्तस्य षष्टिकिष्कुप्रमाणतः ॥ १०.१८.६ ॥
ด้วยยัญแห่งโลกและยัญแก่มนุษย์ พระกปรรทีผมเกล้าจึงสร้างธนู ธนูที่พระองค์สร้างขึ้นมีความยาวหกสิบกิษกุ
10.18.7
वषट्कारोऽभवज्ज्या तु धनुषस्तस्य भारत ।
यज्ञाङ्गानि च चत्वारि तस्य सन्नहनेऽभवन् ॥ १०.१८.७ ॥
โอ้ภรตะ สายธนูของธนูนั้นกลายเป็นวษฏการ และในการติดตั้งธนูนั้นก็เกิดองค์แห่งยัญทั้งสี่
10.18.8
ततः क्रुद्धो महादेवस्दुपादाय कार्मुकम् ।
आजगामाथ तत्रैव यत्र देवाः समीजिरे ॥ १०.१८.८ ॥
ครั้นแล้วมหาเทพผู้โกรธเคืองจึงหยิบธนูขึ้น และเสด็จมาถึงสถานที่ที่เหล่าเทพชุมนุมกันอยู่นั่นเอง
10.18.9
तमात्कार्मुकं दृष्ट्वा ब्रह्मचारिणमव्ययम् ।
विव्यथे पृथिवी देवी पर्वताश्च चकम्पिरे ॥ १०.१८.९ ॥
เมื่อเห็นธนูของพระพรหมจารีผู้ไม่เสื่อมสลายนั้น เทวีแห่งแผ่นดินก็หวาดหวั่น ภูเขาทั้งหลายก็สั่นสะเทือน
10.18.10
न ववौ पवनश्चैव नाग्निर्जज्वाल वैधितः ।
व्यभ्रमच्चापि संविग्नं दिवि नक्षत्रमण्डलम् ॥ १०.१८.१० ॥
ลมมิได้พัด ไฟก็มิได้ลุกโพลง ราวกับถูกแทงทะลุ และหมู่ดาวบนฟ้าที่หวาดกลัวก็เคลื่อนหลงทาง
10.18.11
न बभौ भास्करश्चापि सोमः श्रीमुक्तमण्डलः ।
तिमिरेणाकुलं सर्वमाकाशं चाभवृद्वृतम् ॥ १०.१८.११ ॥
ดวงอาทิตย์มิได้ส่องแสง พระจันทร์ก็มิได้ปรากฏพร้อมวงกลมอันรุ่งเรือง ท้องฟ้าทั้งผืนถูกความมืดครอบงำและปกคลุม
10.18.12
अभिभूतास्ततो देवा विषयान्न प्रजज्ञिरे ।
न प्रत्यभाच्च यज्ञः स देवतास्त्रेसिरे तथा ॥ १०.१८.१२ ॥
เหล่าเทพถูกครอบงำ จึงไม่อาจรับรู้เขตแดนของตนได้ ยัญก็มิได้เปล่งแสง และเทวดาทั้งหลายก็หวาดกลัวเช่นกัน
10.18.13
ततः स यज्ञं विव्याध रौद्रेण हृदि पत्रिणा ।
अपक्रान्स्ततो यज्ञो मृगो भूत्वा सपावकः ॥ १०.१८.१३ ॥
ครั้นแล้วพระองค์ทรงยิงลูกศรดุร้ายเข้าที่หัวใจของยัญ ยัญจึงหนีไป กลายเป็นกวางพร้อมกับไฟ
10.18.14
स तु तेनैव रूपेण दिविस्थो वै व्यराजत ।
अन्वीयमानो रुद्रेण युधिष्ठिर नभस्तले ॥ १०.१८.१४ ॥
ยัญผู้อยู่ในรูปร่างนั้นนั่นเองยืนอยู่บนท้องฟ้าและส่องแสง โอ้ยุธิษฐิระ พระรุทรกำลังติดตามไปตามท้องฟ้า
10.18.15
अपक्रान्ते ततो यज्ञे संज्ञा न प्रत्यभात्सुरान् ।
नष्टसंज्ञेषु देवेषु न प्राज्ञायत किञ्चन ॥ १०.१८.१५ ॥
เมื่อยัญหนีไปแล้ว สติของเหล่าเทพก็มิได้กลับคืนมา เมื่อเทพทั้งหลายสูญสติ ก็มิอาจรับรู้สิ่งใดได้เลย
10.18.16
त्र्यम्बकः सवितुर्बाहू भगस्य नयने तथा ।
पूष्णश्च दशनान्क्रुद्धो धनुष्कोट्या व्यशातयत् ॥ १०.१८.१६ ॥
พระตรยัมพกผู้โกรธเคือง ใช้ปลายธนูทำให้แขนทั้งสองของสวิตฤ ดวงตาทั้งสองของภคะ และฟันของปูษันหลุดออกไป
10.18.17
प्राद्रवन् ततो देवा यज्ञाङ्गानि च सर्वशः ।
केचित्तत्रैव घूर्णन्तो गतासव इवाभवन् ॥ १०.१८.१७ ॥
ครั้นแล้วเหล่าเทพและองค์ประกอบของยัญต่างหนีกระจัดกระจายไปทุกทิศ บางองค์ที่เซอยู่ตรงนั้นก็ราวกับสิ้นลมหายใจ
10.18.18
स तु विद्राव्य तत्सर्वं शितिकम्ठोऽवहस्य च ।
अवष्टभ्य धनुष्कोटिं रुरोध विबुधांस्ततः ॥ १०.१८.१८ ॥
พระผู้มีคอสีน้ำเงินนั้นไล่กระจายทุกสิ่งไป แล้วหัวเราะ จับปลายธนูไว้ และปิดกั้นเหล่าเทพ
10.18.19
ततो वागमरैरुक्ता ज्यां तस्य धनुषोऽच्छिनत् ।
अथ तत्सहसा राजंश्छिन्नज्यं विस्फुरद्धनुः ॥ १०.१८.१९ ॥
ครั้นแล้วเสียงที่เหล่าอมรกล่าวจึงดังขึ้น และพวกเขาก็ตัดสายธนูของพระองค์ โอ้กษัตริย์ ธนูที่สายขาดนั้นก็สั่นไหวขึ้นทันที
10.18.20
ततो विधनुषं देवा देवश्रेष्ठमुपागमन् ।
शरणं सह यज्ञेन प्रसादं चाकरोत्प्रभुः ॥ १०.१८.२० ॥
จากนั้นเหล่าเทพจึงเข้าเฝ้าเทพผู้ประเสริฐที่ปราศจากธนู พร้อมกับยัญขอที่พึ่ง และพระผู้เป็นใหญ่ก็ทรงแสดงพระกรุณา
10.18.21
ततः प्रसन्नो भगवान्प्रास्यत्कोपं जलाशये ।
स जलं पावको भूत्वा शोषयत्यनिशं प्रभो ॥ १०.१८.२१ ॥
ครั้นแล้วพระผู้เป็นเจ้าผู้ทรงพระพิโรธน้อยลง ทรงโยนความโกรธลงไปในแอ่งน้ำ ความโกรธนั้นกลายเป็นไฟ เผาน้ำให้แห้งไปไม่หยุดหย่อน ข้าแต่พระองค์
10.18.22
भगस्य नयने चैव बाहू च सवितुस्तथा ।
प्रादात्पूष्णश्च दशनान्पुनर्यज्ञांश्च पाण्डव ॥ १०.१८.२२ ॥
พระผู้เป็นเจ้าทรงคืนดวงตาทั้งสองให้แก่พระภค และคืนแขนทั้งสองให้แก่พระสวิตฤ ทรงคืนฟันให้แก่พระปูษัน และทรงคืนยัญพิธีทั้งหลายด้วย ข้าแต่ปาณฑพ
10.18.23
ततः सुस्थमिदं सर्वं बभूव पुनरेव हि ।
सर्वाणि च हवींष्यस्य देवा भागमकल्पयन् ॥ १०.१८.२३ ॥
ครั้นแล้วทุกสิ่งนี้ก็กลับเป็นปกติอีก และในเครื่องบูชาทั้งหลาย เหล่าเทพก็จัดส่วนแบ่งให้แก่พระองค์
10.18.24
तस्मिन्क्रुद्धेऽभवत्सर्वमसुस्थं भुवनं प्रभो ।
प्रसन्ने च पुनः सुस्थं जगद्भवति भारत ॥ १०.१८.२४ ॥
เมื่อพระองค์ทรงพระพิโรธ โลกทั้งหมดก็วุ่นวายไม่เป็นปกติ ข้าแต่พระองค์ และเมื่อทรงพอพระทัย โลกก็กลับเป็นปกติอีก ข้าแต่ภารตะ
10.18.25
ततस्ते निहताः सर्वे तव पुत्रा महारथाः ।
अन्ये च बहवः शूराः पाञ्चालस्य पदानुगाः ॥ १०.१८.२५ ॥
ครั้นแล้วบรรดาบุตรของท่าน ผู้เป็นนักรบรถศึกผู้ยิ่งใหญ่ทั้งหมดก็ถูกฆ่าตาย พร้อมกับวีรบุรุษอีกมากมายที่เป็นทหารราบของปัญจาละ
10.18.26
न तन्मनसि कर्व्यं न च तद्द्रौणिना कृतम् ।
महादेवप्रसादः स कुरुकार्यमनन्तरम् ॥ १०.१८.२६ ॥
เรื่องนั้นไม่ได้อยู่ในใจ และก็มิได้กระทำโดยโทรณี แต่เป็นพระกรุณาของพระมหาเทพต่างหาก ที่ทำให้กิจการของเหล่ากุรุสำเร็จลุล่วงในภายหลัง