మహాభారతం · అధ్యాయం 10.18
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
10.18.1
ततो देवयुगेऽतीते देवा वै समकल्पयन् ।
यज्ञवेदप्रमाणेन विधिवद्यष्टुमीप्सवः
तस्यायमाद्यः श्लोकः ।
हते दुर्योधने चैव हते सैन्ये च सर्वशः।
धृतराष्ट्रो महाराज श्रुत्वा किमकरोन्मुने ॥ १०.१८.१ ॥
అప్పుడు దేవయుగం గడిచిన తరువాత దేవతలు యజ్ఞవేద ప్రమాణం ప్రకారం విధివత్తుగా యజించాలని కోరి ఏర్పాట్లు చేశారు. దీనికి సంబంధించిన మొదటి శ్లోకం ఇది: దుర్యోధనుడు, సైన్యమంతా సర్వత్రా హతమైనప్పుడు, ఓ మహారాజా, ఓ మునీ, అది విని ధృతరాష్ట్రుడు ఏం చేశాడు?
10.18.2
कल्पयामासुरथ ते साधनानि हवींषि च ।
भागार्हा देवताश्चैव यज्ञियं द्रव्यमेव च ॥ १०.१८.२ ॥
అప్పుడు వారు సాధనాలను, హవిస్సులను, భాగానికి అర్హులైన దేవతలను, యజ్ఞానికి తగిన ద్రవ్యాన్ని కూడా ఏర్పాటు చేశారు.
10.18.3
ता वै रुद्रमजानन्त्यो याथातथ्येन देवताः ।
नाकल्पयन्त देवस्य स्थाणोर्भागं नराधिप ॥ १०.१८.३ ॥
ఆ దేవతలు రుద్రుని యథార్థంగా తెలుసుకోలేకపోవడంతో, ఓ నరాధిపా, స్థాణువైన దేవునికి భాగాన్ని ఏర్పాటు చేయలేదు.
10.18.4
सोऽकल्प्यमाने भागे तु कृत्तिवासा मखेऽमरैः ।
तपसा यज्ञमन्विच्छन्धनुरादौ ससर्ज ह ॥ १०.१८.४ ॥
అతనికి భాగం ఏర్పాటు కానప్పుడు, కృత్తివాసుడు ఆ దేవతల యజ్ఞంలో తపస్సుతో యజ్ఞాన్ని వెతుకుతూ మొదట ధనస్సును సృష్టించాడు.
10.18.5
लोकयज्ञः क्रियायज्ञो गृहयज्ञः सनातनः ।
पञ्चभूतनृयज्ञश्च जज्ञे सर्वमिदं जगत् ॥ १०.१८.५ ॥
లోకయజ్ఞం, క్రియాయజ్ఞం, సనాతనమైన గృహయజ్ఞం, పంచభూత మరియు నృయజ్ఞం — వీటి నుండే ఈ సమస్త జగత్తు ఉద్భవించింది.
10.18.6
लोकयज्ञैर्नृयज्ञैश्च कपर्दी विदधे धनुः ।
धनुः सृष्टमभूत्तस्य षष्टिकिष्कुप्रमाणतः ॥ १०.१८.६ ॥
లోకయజ్ఞాలతో, నృయజ్ఞాలతో కపర్దీ (శివుడు) ధనుస్సును నిర్మించాడు. ఆయన సృష్టించిన ఆ ధనుస్సు అరవై కిష్కుల ప్రమాణం కలది అయింది.
10.18.7
वषट्कारोऽभवज्ज्या तु धनुषस्तस्य भारत ।
यज्ञाङ्गानि च चत्वारि तस्य सन्नहनेऽभवन् ॥ १०.१८.७ ॥
భారతా, ఆ ధనుస్సుకు వషట్కారమే వింటినారి అయ్యింది; దాని సన్నాహంలో యజ్ఞాంగాలు నాలుగు ఏర్పడ్డాయి.
10.18.8
ततः क्रुद्धो महादेवस्दुपादाय कार्मुकम् ।
आजगामाथ तत्रैव यत्र देवाः समीजिरे ॥ १०.१८.८ ॥
అప్పుడు కోపించిన మహాదేవుడు ఆ ధనుస్సును ఎత్తుకుని, దేవతలు సమావేశమైన చోటికే వచ్చాడు.
10.18.9
तमात्कार्मुकं दृष्ट्वा ब्रह्मचारिणमव्ययम् ।
विव्यथे पृथिवी देवी पर्वताश्च चकम्पिरे ॥ १०.१८.९ ॥
ఆ అవ్యయ బ్రహ్మచారి ధనుస్సును చూసి దేవి పృథ్వి కలత చెందింది; పర్వతాలు వణికాయి.
10.18.10
न ववौ पवनश्चैव नाग्निर्जज्वाल वैधितः ।
व्यभ्रमच्चापि संविग्नं दिवि नक्षत्रमण्डलम् ॥ १०.१८.१० ॥
గాలి వీయలేదు, అగ్ని మండలేదు—అది గుచ్చబడినట్లయ్యింది; ఆకాశంలో నక్షత్రమండలం కూడా కలతచెంది తిరిగింది.
10.18.11
न बभौ भास्करश्चापि सोमः श्रीमुक्तमण्डलः ।
तिमिरेणाकुलं सर्वमाकाशं चाभवृद्वृतम् ॥ १०.१८.११ ॥
సూర్యుడు ప్రకాశించలేదు, చంద్రుడు కూడా తన కాంతిమండలంతో కనిపించలేదు; చీకటితో కలత చెంది ఆకాశమంతా కప్పబడింది.
10.18.12
अभिभूतास्ततो देवा विषयान्न प्रजज्ञिरे ।
न प्रत्यभाच्च यज्ञः स देवतास्त्रेसिरे तथा ॥ १०.१८.१२ ॥
అప్పుడు దేవతలు అభిభూతులై, తమ స్థానాలను గ్రహించలేకపోయారు; యజ్ఞం కూడా ప్రకాశించలేదు; దేవతలు కూడా భయపడ్డారు.
10.18.13
ततः स यज्ञं विव्याध रौद्रेण हृदि पत्रिणा ।
अपक्रान्स्ततो यज्ञो मृगो भूत्वा सपावकः ॥ १०.१८.१३ ॥
అప్పుడు ఆయన భయంకరమైన బాణంతో యజ్ఞం హృదయాన్ని కొట్టాడు. అప్పుడు యజ్ఞం జింకగా మారి అగ్నితో పారిపోయింది.
10.18.14
स तु तेनैव रूपेण दिविस्थो वै व्यराजत ।
अन्वीयमानो रुद्रेण युधिष्ठिर नभस्तले ॥ १०.१८.१४ ॥
అతను అదే రూపంలో ఆకాశంలో నిలిచి ప్రకాశించాడు. యుధిష్ఠిరా, రుద్రుడు అతనిని వెంబడించాడు.
10.18.15
अपक्रान्ते ततो यज्ञे संज्ञा न प्रत्यभात्सुरान् ।
नष्टसंज्ञेषु देवेषु न प्राज्ञायत किञ्चन ॥ १०.१८.१५ ॥
యజ్ఞం పారిపోయినప్పుడు దేవతలకు స్పృహ తిరిగి రాలేదు. స్పృహ కోల్పోయిన దేవతలకు ఏమీ తెలియలేదు.
10.18.16
त्र्यम्बकः सवितुर्बाहू भगस्य नयने तथा ।
पूष्णश्च दशनान्क्रुद्धो धनुष्कोट्या व्यशातयत् ॥ १०.१८.१६ ॥
త్రినేత్రుడు కోపంతో సవితృ యొక్క రెండు చేతులను, భగుని రెండు కళ్ళను, పూషుని పళ్ళను విల్లు కొనతో పగులగొట్టాడు.
10.18.17
प्राद्रवन् ततो देवा यज्ञाङ्गानि च सर्वशः ।
केचित्तत्रैव घूर्णन्तो गतासव इवाभवन् ॥ १०.१८.१७ ॥
అప్పుడు దేవతలు, యజ్ఞాంగాలు అన్ని వైపులకు పారిపోయాయి. కొందరు అక్కడే తిరుగుతూ ప్రాణం లేనివారిలా అయ్యారు.
10.18.18
स तु विद्राव्य तत्सर्वं शितिकम्ठोऽवहस्य च ।
अवष्टभ्य धनुष्कोटिं रुरोध विबुधांस्ततः ॥ १०.१८.१८ ॥
అప్పుడు నీలకంఠుడు అన్నింటినీ చెదరగొట్టి, నవ్వుతూ విల్లు కొనను పట్టి దేవతలను అడ్డుకున్నాడు.
10.18.19
ततो वागमरैरुक्ता ज्यां तस्य धनुषोऽच्छिनत् ।
अथ तत्सहसा राजंश्छिन्नज्यं विस्फुरद्धनुः ॥ १०.१८.१९ ॥
అప్పుడు దేవతలు చెప్పిన మాట వినిపించింది; వారు అతని విల్లు యొక్క తాడును తెంచారు. ఓ రాజా, తాడు తెగిన ఆ విల్లు అకస్మాత్తుగా వణకసాగింది.
10.18.20
ततो विधनुषं देवा देवश्रेष्ठमुपागमन् ।
शरणं सह यज्ञेन प्रसादं चाकरोत्प्रभुः ॥ १०.१८.२० ॥
అప్పుడు విల్లు లేని ఆ దేవదేవుని వద్దకు దేవతలు వచ్చారు. వారు యజ్ఞంతో కలిసి శరణు వేడారు; ప్రభువు అనుగ్రహం చూపాడు.
10.18.21
ततः प्रसन्नो भगवान्प्रास्यत्कोपं जलाशये ।
स जलं पावको भूत्वा शोषयत्यनिशं प्रभो ॥ १०.१८.२१ ॥
తరువాత ప్రసన్నుడైన భగవంతుడు తన కోపాన్ని జలాశయంలో విసిరాడు. ఆ కోపం అగ్నియై నిరంతరం నీటిని ఎండింపజేస్తోంది, ఓ ప్రభూ.
10.18.22
भगस्य नयने चैव बाहू च सवितुस्तथा ।
प्रादात्पूष्णश्च दशनान्पुनर्यज्ञांश्च पाण्डव ॥ १०.१८.२२ ॥
భగుని రెండు కళ్ళను, సవితృ యొక్క రెండు బాహువులను అలాగే ఇచ్చాడు. పూషుని పళ్ళను, ఓ పాండవా, యజ్ఞాలను మళ్ళీ ఇచ్చాడు.
10.18.23
ततः सुस्थमिदं सर्वं बभूव पुनरेव हि ।
सर्वाणि च हवींष्यस्य देवा भागमकल्पयन् ॥ १०.१८.२३ ॥
తరువాత ఇదంతా మళ్ళీ సరిగా అయింది. అన్ని హవిస్సులలోనూ దేవతలు అతనికి భాగాన్ని నిర్ణయించారు.
10.18.24
तस्मिन्क्रुद्धेऽभवत्सर्वमसुस्थं भुवनं प्रभो ।
प्रसन्ने च पुनः सुस्थं जगद्भवति भारत ॥ १०.१८.२४ ॥
అతడు కోపించినప్పుడు లోకమంతా అస్తవ్యస్తమైంది, ఓ ప్రభూ. అతడు ప్రసన్నుడైనప్పుడు జగత్తు మళ్ళీ సుస్థిరమవుతుంది, ఓ భారతా.
10.18.25
ततस्ते निहताः सर्वे तव पुत्रा महारथाः ।
अन्ये च बहवः शूराः पाञ्चालस्य पदानुगाः ॥ १०.१८.२५ ॥
అప్పుడు నీ కుమారులైన మహారథులందరూ హతులయ్యారు; పాంచాలుని పాద సైనికులైన అనేక ఇతర శూరులూ హతులయ్యారు.
10.18.26
न तन्मनसि कर्व्यं न च तद्द्रौणिना कृतम् ।
महादेवप्रसादः स कुरुकार्यमनन्तरम् ॥ १०.१८.२६ ॥
అది మనసులో ఉద్దేశించిన కార్యం కాదు, ద్రౌణి చేసినదీ కాదు. అది తరువాత మహాదేవుని అనుగ్రహం వల్ల కురుకార్యమైంది.