Mahābhārata · Adhyāya 10.5
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
10.5.1
शुश्रूषुरपि दुर्मेधाः पुरुषोऽनियतेन्द्रियः ।
नालं वेदयितुं कृत्स्नौ धर्मार्थाविति मे मतिः ॥ १०.५.१ ॥
Incluso un hombre ansioso por escuchar, de mente torpe y con los sentidos sin control, no es capaz de comprender plenamente el dharma y el artha; tal es mi opinión.
10.5.2
तथैव तावन्मेधावी विनयं यो न शिक्षते ।
न च किञ्चन जानाति सोऽपि धर्मार्थनिश्चयम् ॥ १०.५.२ ॥
Asimismo, el hombre sabio que no aprende la humildad y nada sabe, tampoco alcanza la certeza sobre el dharma y el artha.
10.5.3
चिरं ह्यपि जडः शूरः पण्डितं पर्युपास्य ह ।
न स धर्मान्विजानाति दर्वी सूपरसानिव ॥ १०.५.३ ॥
Incluso un héroe torpe que ha servido durante mucho tiempo a un sabio no comprende los dharmas, como el cucharón no percibe los sabores del caldo.
10.5.4
मुहूर्तमपि तं प्राज्ञः पण्डितं पर्युपास्य हि ।
क्षिप्रं धर्मान्विजानाति जिह्वा सूपरसानिव ॥ १०.५.४ ॥
Un hombre sabio que sirve a un sabio aunque sea un momento comprende pronto los dharmas, como la lengua percibe al instante los sabores del caldo.
10.5.5
शुश्रूषुस्त्वेव मेधावी पुरुषो नियतेन्द्रियः ।
जानीयादागमान्सर्वान्ग्राह्यं च न विरोधयेत् ॥ १०.५.५ ॥
Pero el hombre ávido de escuchar, inteligente y de sentidos controlados debe conocer todas las escrituras y no oponerse a lo que es digno de aceptarse.
10.5.6
अनयस्त्ववमानी यो दुरात्मा पापपूरुषः ।
दिष्टमुत्सृज्य कल्याणं करोति बहुपातकम् ॥ १०.५.६ ॥
Pero el hombre desafortunado que insulta a otros, de mente perversa y pecador, abandona el bien que el destino le ha asignado y comete muchos pecados.
10.5.7
नाथवन्तं तु सुहृदः प्रतिषेधन्ति पातकात् ।
निवर्तते तु लक्ष्मीवान्नालक्ष्मीवान्निवर्तते ॥ १०.५.७ ॥
A quien tiene protector, sus amigos lo apartan del pecado. El afortunado se vuelve atrás; el desafortunado no se vuelve.
10.5.8
यथा ह्युच्चावचैर्वाक्यैः क्षिप्तचित्तो नियम्यते ।
तथैव सुहृदा शक्यो नशक्यस्त्ववसीदति ॥ १०.५.८ ॥
Así como una mente distraída se controla con palabras elevadas y humildes, así quien puede ser controlado por un amigo se controla; quien no puede, decae.
10.5.9
तथैव सुहृदोऽप्राज्ञान्कुर्वाणान्कर्म पापकम् ।
प्राज्ञाः सम्प्रतिषेधन्ति यथाशक्ति पुनःपुनः ॥ १०.५.९ ॥
Del mismo modo, los amigos detienen a los necios que cometen acciones pecaminosas; los sabios los detienen una y otra vez, según su capacidad.
10.5.10
स कल्याणे मनः कृत्वा नियम्यात्मानमात्मना ।
कुरु मे वचनं तात येन पश्चान्न तप्स्यसे ॥ १०.५.१० ॥
Que fije su mente en el bien y se contenga por sí mismo. Querido, haz lo que te digo, para que no te arrepientas después.
10.5.11
न वधः पूज्यते लोके सुप्तानामिह धर्मतः ।
तथैव न्यस्तशस्त्राणां विमुक्तरथवाजिनाम् ॥ १०.५.११ ॥
En este mundo, matar a los que duermen no es honrado según el dharma; igualmente, tampoco lo es matar a quienes han depuesto sus armas y cuyos carros y caballos han sido liberados.
10.5.12
ये व ब्रूयुस्तवास्मीति ये च स्युः शरणागताः ।
विमुक्तमूर्धजा ये च ये चापि हतवाहनाः ॥ १०.५.१२ ॥
Los que dicen "soy tuyo", los que han venido en busca de refugio, los de cabello suelto y los cuyas monturas han sido abatidas—
10.5.13
अद्य स्वप्स्यन्ति पाञ्चाला विमुक्तकवचा विभो ।
विश्वस्ता रजनीं सर्वे प्रेता इव विचेतसः ॥ १०.५.१३ ॥
Oh poderoso, esta noche los Pāñcālas dormirán, quitados sus arneses, confiados, todos ellos inconscientes como muertos.
10.5.14
यस्तेषां तदवस्थानां द्रुह्येत पुरुषोऽनृजुः ।
व्यक्तं स नरके मज्जेदगाधे विपुलेऽप्लुवे ॥ १०.५.१४ ॥
El hombre desleal que dañe a quienes están en esa condición se hundirá ciertamente en el infierno, un abismo insondable y vasto sin balsa.
10.5.15
सर्वास्त्रविदुषां लोके श्रेष्ठस्त्वमसि विश्रुतः ।
न च ते जातु लोकेऽस्मिन्सुसूक्ष्ममपि किल्बिषम् ॥ १०.५.१५ ॥
Entre todos los conocedores de las armas, eres el primero y célebre en el mundo; y ni siquiera un pecado sutil jamás ha sido tuyo en este mundo.
10.5.16
त्वं पुनः सूर्यसङ्काशः श्वोभूत उदिते रवौ ।
प्रकाशे सर्वभूतानां विजेता युधि शात्रवान् ॥ १०.५.१६ ॥
Pero cuando el sol salga mañana, tú, semejante al sol, vencerás a tus enemigos en batalla a la vista de todos los seres.
10.5.17
असम्भावितरूपं हि त्वयि कर्म विगर्हितम् ।
शुक्ले रक्तमिव न्यस्तं भवेदिति मतिर्मम ॥ १०.५.१७ ॥
Una acción reprobable sería totalmente impropia de ti; resaltaría como el rojo puesto sobre tela blanca, tal es mi opinión.
10.5.18
एवमेव यथाऽऽत्थ त्वमनुशाससि मातुल ।
तैस्तु पूर्वमयं सेतुः समन्ताद्विह्वलीकृतः ॥ १०.५.१८ ॥
Tal como dices y enseñas, tío; sin embargo, fueron ellos quienes primero quebrantaron este puente de contención por todos lados.
10.5.19
प्रत्यक्षं भूमिपालानां भवतां चापि सन्निधौ ।
न्यस्तशस्त्रो मम पिता धृष्टद्युम्नेन पातितः ॥ १०.५.१९ ॥
Ante los ojos de los reyes, en vuestra misma presencia, mi padre, que había depuesto sus armas, fue derribado por Dhṛṣṭadyumna.
10.5.20
कर्णश्च पतिते चक्रे उत्थास्यन्रथिनां वरः ।
उत्तमे व्यसने मग्नो हतो गाण्डीवधन्वना ॥ १०.५.२० ॥
Y Karṇa, el mejor de los aurigas, cuando la rueda de su carro se había hundido y estaba a punto de levantarse, hundido en una gran desgracia, fue muerto por el portador del Gāṇḍīva.
10.5.21
तथा शान्तनवो भीष्मो न्यस्तशस्त्रो निरायुधः ।
शिखण्डिनं पुरस्कृत्य हतो गाण्डीवधन्वना ॥ १०.५.२१ ॥
Asimismo Bhīṣma, hijo de Śantanu, que había depuesto sus armas y estaba desarmado, poniendo a Śikhaṇḍin al frente, fue muerto por el portador del Gāṇḍīva.
10.5.22
भूरिश्रवा महेष्वासस्तथा प्रायगतो रणे ।
क्रोशतां बूमिपालानां युयुधानेन पातितः ॥ १०.५.२२ ॥
Y el gran arquero Bhūriśravas, igualmente caído en la batalla, mientras los reyes clamaban, fue derribado por Yuyudhāna.
10.5.23
दुर्योधनश्च भीमेन समेत्य गदया मृधे ।
पश्यतां भूमिपालानामधर्मेण निपातितः ॥ १०.५.२३ ॥
Y Duryodhana también, habiendo enfrentado a Bhīma en combate de maza en la batalla, mientras los reyes miraban, fue derribado injustamente.
10.5.24
एकाकी बहुभिस्तत्र परिवार्य महारथैः ।
अधर्मेण नरव्याघ्रो भीमसेनेन पातितः ॥ १०.५.२४ ॥
Aunque solo allí, rodeado por muchos grandes aurigas, el tigre entre los hombres fue derribado injustamente por Bhīmasena.
10.5.25
विलापो भग्नसक्थस्य यो मे राज्ञः परिश्रुतः ।
वादिकानां कथयतां स मे मर्माणि कृन्तति ॥ १०.५.२५ ॥
El lamento del rey de muslo quebrado, que he oído de boca de quienes lo relatan, me corta en los puntos vitales.
10.5.26
एवं चाधार्मिकाः पापाः पाञ्चाला भिन्नसतवः ।
तानेवं भिन्नमर्यादान्किं भवान्न विगर्हति ॥ १०.५.२६ ॥
Así, los pāñcālas impíos y pecadores, cuyos vínculos están rotos y que han quebrantado todo límite: ¿por qué no los condenas?
10.5.27
पितृहन्तॄनहं हत्वा पाञ्चालान्निशि सौप्तिके ।
कामं कीटः पतङ्गो वा जन्म प्राप्य भवामि वै ॥ १०.५.२७ ॥
Después de matar a los pāñcālas, asesinos de mi padre, de noche mientras duermen, gustoso renaceré como gusano o polilla.
10.5.28
त्वरे चाहमनेनाद्य यदिदं मे चिकीर्षितम् ।
तस्य मे त्वरमाणस्य कुतो निद्रा कुतः सुखम् ॥ १०.५.२८ ॥
Me apresuro hoy hacia esta acción que me propongo; yo, que me apresuro, ¿dónde está el sueño, dónde la dicha?
10.5.29
न स जातः पुमाँल्लोके कश्चिन्न स भविष्यति ।
यो मे व्यावर्तयेदेतां वधे तेषां कृतां मतिम् ॥ १०.५.२९ ॥
No ha nacido en el mundo, ni nacerá, varón alguno que pueda apartarme de esta resolución que he tomado de matarlos.
10.5.30
एवमुक्त्वा महाराज द्रोणपुत्रः प्रतापवान् ।
एकान्ते योजयित्वाऽश्वान्प्रायादभिमुखः परान् ॥ १०.५.३० ॥
Habiendo hablado así, gran rey, el poderoso hijo de Droṇa unció sus caballos aparte y partió, mirando hacia sus enemigos.
10.5.31
तमब्रूतां महात्मानौ भोजशारद्वतावुभौ ।
किमयं स्यन्दनो युक्तः किं च कार्यं चिकीर्षितम् ॥ १०.५.३१ ॥
Los dos magnánimos, Bhoja y Śāradvata, le dijeron: "¿Por qué está uncido este carro, y qué acción deseas realizar?"
10.5.32
एकसामर्थप्रयातौ स्वस्त्वया सह नरर्षभ ।
समदुःखसुखौ चापि तस्माच्छंसितुमर्हसि ॥ १०.५.३२ ॥
"Mejor de los hombres, partimos contigo con el mismo propósito, compartiendo por igual el gozo y el dolor; por eso debes decirnos tu intención."
10.5.33
अश्वत्थामा तुं सङ्क्रुद्धः पितुर्वधमनुस्मरन् ।
ताभ्यां तथ्यं तथाऽऽचख्यौ यदस्यात्मचिकीर्षितम् ॥ १०.५.३३ ॥
Aśvatthāman, enfurecido y recordando la muerte de su padre, les dijo con verdad lo que él mismo deseaba hacer.
10.5.34
हत्वा शतसहस्राणि योधानां निशितैः शरैः ।
न्यस्तशस्त्रो मम पिता धृष्टद्युम्नेन पातितः ॥ १०.५.३४ ॥
"Habiendo matado a cientos de miles de guerreros con agudas flechas, mi padre, con las armas depuestas, fue derribado por Dhṛṣṭadyumna."
10.5.35
तं तथैव वधिष्यामि न्यस्तवर्माणमद्य वै ।
पुत्रं पाञ्चालराजस्य पापं पापेन कर्मणा ॥ १०.५.३५ ॥
"Hoy lo mataré de la misma manera a él, cuya armadura está depuesta: el hijo malvado del rey de los Pāñcāla, con un acto perverso."
10.5.36
तथा विनिहतः पापः पाञ्चाल्यः पशुवन्मया ।
शस्त्रेण विजिताँल्लोकान्नाप्नुयादिति मे मतिः ॥ १०.५.३६ ॥
"Así muerto por mí como una bestia, ese perverso príncipe de los Pāñcāla no alcanzará los mundos conquistados con armas: tal es mi parecer."
10.5.37
क्षिप्रं सन्नद्वकवचौ सखङ्गावात्तकार्मुकौ ।
मामेवाद्य प्रतीक्षेतां रथवर्यौ परन्तपौ ॥ १०.५.३७ ॥
Que los dos excelentes aurigas, revestidos de cota y armados con espadas y arcos, me esperen hoy mismo, abrasadores de enemigos.
10.5.38
इत्युक्त्वा रथमास्थाय प्रायादभिमुखः परान् ।
तमन्वगात्कृपो राजन्कृतवर्मा च सात्वतः ॥ १०.५.३८ ॥
Dicho esto, subió a su carro y partió de frente hacia los enemigos; oh rey, Kṛpa y el sātvata Kṛtavarman lo siguieron.
10.5.39
ते प्रयाता व्यरोचन्त परानभिमुखास्त्रयः ।
हूयमाना यथा यज्ञे समिद्धा हव्यवाहनाः ॥ १०.५.३९ ॥
Aquellos tres, partiendo de frente hacia los enemigos, brillaron como los fuegos sacrificiales encendidos mientras reciben las ofrendas en el rito.
10.5.40
ययुश्च शिबिरं तेषां सम्प्रसुप्तजनं विभो ।
द्वारदेशमनुप्राप्य द्रौणिस्तस्थौ महारथः ॥ १०.५.४० ॥
Llegaron a su campamento, donde la gente yacía en profundo sueño, oh poderoso; al alcanzar la zona de la puerta, el hijo de Droṇa, gran auriga, se detuvo.