మహాభారతం · అధ్యాయం 10.5
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
10.5.1
शुश्रूषुरपि दुर्मेधाः पुरुषोऽनियतेन्द्रियः ।
नालं वेदयितुं कृत्स्नौ धर्मार्थाविति मे मतिः ॥ १०.५.१ ॥
వినాలనే ఆసక్తి ఉన్నా, మందబుద్ధిగా ఉండి ఇంద్రియాలను అదుపులో ఉంచుకోని మనిషి ధర్మార్థాలను పూర్తిగా తెలుసుకోలేడు అని నా అభిప్రాయం.
10.5.2
तथैव तावन्मेधावी विनयं यो न शिक्षते ।
न च किञ्चन जानाति सोऽपि धर्मार्थनिश्चयम् ॥ १०.५.२ ॥
అలాగే, తెలివైనవాడైనా వినయాన్ని నేర్చుకోనివాడు, ఏమీ తెలియనివాడు కూడా ధర్మార్థాల నిశ్చయాన్ని తెలుసుకోలేడు.
10.5.3
चिरं ह्यपि जडः शूरः पण्डितं पर्युपास्य ह ।
न स धर्मान्विजानाति दर्वी सूपरसानिव ॥ १०.५.३ ॥
మందబుద్ధి గల వీరుడు ఎంతో కాలం పండితుని సేవించినా ధర్మాలను తెలుసుకోడు; గరిటె కూర రుచిని తెలుసుకోనట్లు.
10.5.4
मुहूर्तमपि तं प्राज्ञः पण्डितं पर्युपास्य हि ।
क्षिप्रं धर्मान्विजानाति जिह्वा सूपरसानिव ॥ १०.५.४ ॥
ప్రాజ్ఞుడు పండితుని ఒక్క క్షణం సేవించినా వెంటనే ధర్మాలను తెలుసుకుంటాడు; నాలుక కూర రుచిని వెంటనే గ్రహించినట్లు.
10.5.5
शुश्रूषुस्त्वेव मेधावी पुरुषो नियतेन्द्रियः ।
जानीयादागमान्सर्वान्ग्राह्यं च न विरोधयेत् ॥ १०.५.५ ॥
కాని వినాలనే ఆసక్తి, బుద్ధి, ఇంద్రియనిగ్రహం ఉన్న మనిషి అన్ని ఆగమాలను తెలుసుకోవాలి; స్వీకరించదగినదానిని విరోధించకూడదు.
10.5.6
अनयस्त्ववमानी यो दुरात्मा पापपूरुषः ।
दिष्टमुत्सृज्य कल्याणं करोति बहुपातकम् ॥ १०.५.६ ॥
కాని అవమానించేవాడు, దుష్టబుద్ధి గలవాడు, పాపి అయిన అనయుడు దైవం ప్రసాదించిన మేలును విడిచి ఎన్నో పాపాలు చేస్తాడు.
10.5.7
नाथवन्तं तु सुहृदः प्रतिषेधन्ति पातकात् ।
निवर्तते तु लक्ष्मीवान्नालक्ष्मीवान्निवर्तते ॥ १०.५.७ ॥
రక్షకుడున్నవానిని మిత్రులు పాపం నుండి ఆపుతారు. అదృష్టవంతుడు మరలుతాడు; అదృష్టహీనుడు మరలడు.
10.5.8
यथा ह्युच्चावचैर्वाक्यैः क्षिप्तचित्तो नियम्यते ।
तथैव सुहृदा शक्यो नशक्यस्त्ववसीदति ॥ १०.५.८ ॥
చెదిరిన మనసు ఉన్నత, నీచ వాక్యాలతో అదుపు చేయబడినట్లే, మిత్రునిచే అదుపు చేయగలవాడు అదుపులోకి వస్తాడు; చేయలేనివాడు కృంగిపోతాడు.
10.5.9
तथैव सुहृदोऽप्राज्ञान्कुर्वाणान्कर्म पापकम् ।
प्राज्ञाः सम्प्रतिषेधन्ति यथाशक्ति पुनःपुनः ॥ १०.५.९ ॥
అలాగే మిత్రులు పాపకర్మ చేసే అజ్ఞానులను ఆపుతారు; జ్ఞానులు తమ శక్తి కొద్దీ మళ్లీ మళ్లీ ఆపుతారు.
10.5.10
स कल्याणे मनः कृत्वा नियम्यात्मानमात्मना ।
कुरु मे वचनं तात येन पश्चान्न तप्स्यसे ॥ १०.५.१० ॥
అతడు మనసును మంచిపై నిలిపి, తనచేతనే తనను నియంత్రించుకోవాలి. తాతా, నా మాట చేయి; తద్వారా తరువాత నీవు బాధపడవు.
10.5.11
न वधः पूज्यते लोके सुप्तानामिह धर्मतः ।
तथैव न्यस्तशस्त्राणां विमुक्तरथवाजिनाम् ॥ १०.५.११ ॥
ఇక్కడ నిద్రిస్తున్నవారిని చంపడం ధర్మప్రకారం గౌరవించబడదు; అలాగే ఆయుధాలు వదిలినవారిని, రథాలు గుర్రాలు విడిచినవారిని చంపడమూ గౌరవించబడదు.
10.5.12
ये व ब्रूयुस्तवास्मीति ये च स्युः शरणागताः ।
विमुक्तमूर्धजा ये च ये चापि हतवाहनाः ॥ १०.५.१२ ॥
"నేను నీవాడను" అని చెప్పేవారు, శరణుజొచ్చినవారు, జుట్టు విరబోసుకున్నవారు, వాహనాలు హతమైనవారు—
10.5.13
अद्य स्वप्स्यन्ति पाञ्चाला विमुक्तकवचा विभो ।
विश्वस्ता रजनीं सर्वे प्रेता इव विचेतसः ॥ १०.५.१३ ॥
ఓ విభూ! ఈ రాత్రి పాంచాలులు కవచాలు తీసివేసి, నమ్మకంతో, ప్రాణం పోయినవారిలా స్పృహ లేకుండా నిద్రపోతారు.
10.5.14
यस्तेषां तदवस्थानां द्रुह्येत पुरुषोऽनृजुः ।
व्यक्तं स नरके मज्जेदगाधे विपुलेऽप्लुवे ॥ १०.५.१४ ॥
ఆ స్థితిలో ఉన్నవారికి ద్రోహం చేసే వక్రబుద్ధి గల మనిషి, అగాధమైన, విశాలమైన, తెప్ప లేని నరకంలో మునిగిపోతాడు.
10.5.15
सर्वास्त्रविदुषां लोके श्रेष्ठस्त्वमसि विश्रुतः ।
न च ते जातु लोकेऽस्मिन्सुसूक्ष्ममपि किल्बिषम् ॥ १०.५.१५ ॥
సర్వాస్త్రాలు తెలిసినవారిలో నీవు లోకంలో శ్రేష్ఠుడవు, ప్రసిద్ధుడవు; ఈ లోకంలో నీకు అతి సూక్ష్మమైన పాపం కూడా ఎన్నడూ లేదు.
10.5.16
त्वं पुनः सूर्यसङ्काशः श्वोभूत उदिते रवौ ।
प्रकाशे सर्वभूतानां विजेता युधि शात्रवान् ॥ १०.५.१६ ॥
రేపు సూర్యుడు ఉదయించినప్పుడు, సూర్యునిలా ప్రకాశిస్తూ, సర్వ ప్రాణుల వెలుగులో, యుద్ధంలో శత్రువులను నీవు జయిస్తావు.
10.5.17
असम्भावितरूपं हि त्वयि कर्म विगर्हितम् ।
शुक्ले रक्तमिव न्यस्तं भवेदिति मतिर्मम ॥ १०.५.१७ ॥
నీలో ఈ నిందనీయమైన కర్మ అసంభావ్యమే; తెల్లని వస్త్రంపై ఎర్రరంగులా అది కనిపిస్తుంది అని నా అభిప్రాయం.
10.5.18
एवमेव यथाऽऽत्थ त्वमनुशाससि मातुल ।
तैस्तु पूर्वमयं सेतुः समन्ताद्विह्वलीकृतः ॥ १०.५.१८ ॥
మామా! నీవు చెప్పినట్లే, నీవు ఉపదేశించినట్లే అది; కానీ ముందుగా వారే ఈ ఆనకట్టను అన్నివైపులా కదిలించివేశారు.
10.5.19
प्रत्यक्षं भूमिपालानां भवतां चापि सन्निधौ ।
न्यस्तशस्त्रो मम पिता धृष्टद्युम्नेन पातितः ॥ १०.५.१९ ॥
రాజుల ఎదుట, మీ అందరి సమక్షంలోనే, ఆయుధాలు విడిచిపెట్టిన నా తండ్రిని ధృష్టద్యుమ్నుడు కూల్చాడు.
10.5.20
कर्णश्च पतिते चक्रे उत्थास्यन्रथिनां वरः ।
उत्तमे व्यसने मग्नो हतो गाण्डीवधन्वना ॥ १०.५.२० ॥
రథికులలో శ్రేష్ఠుడైన కర్ణుడు, చక్రం కూరుకుపోయి లేచేందుకు సిద్ధమవుతుండగా, ఘోర ఆపదలో మునిగి ఉండగా, గాండీవధారి చేత చంపబడ్డాడు.
10.5.21
तथा शान्तनवो भीष्मो न्यस्तशस्त्रो निरायुधः ।
शिखण्डिनं पुरस्कृत्य हतो गाण्डीवधन्वना ॥ १०.५.२१ ॥
అలాగే శాంతనుని కుమారుడు భీష్ముడు, ఆయుధాలు విడిచి నిరాయుధుడై ఉండగా, శిఖండిని ముందు ఉంచి గాండీవధారి చేత చంపబడ్డాడు.
10.5.22
भूरिश्रवा महेष्वासस्तथा प्रायगतो रणे ।
क्रोशतां बूमिपालानां युयुधानेन पातितः ॥ १०.५.२२ ॥
మహాధనుర్ధారి భూరిశ్రవుడు కూడా అలాగే యుద్ధంలో ప్రాణం విడిచి ఉండగా, రాజులు కేకలు వేస్తుండగా యుయుధానుడు అతన్ని కూల్చాడు.
10.5.23
दुर्योधनश्च भीमेन समेत्य गदया मृधे ।
पश्यतां भूमिपालानामधर्मेण निपातितः ॥ १०.५.२३ ॥
దుర్యోధనుడు కూడా భీముడితో గదాయుద్ధంలో తలపడి, రాజులు చూస్తుండగా, అధర్మంగా కూల్చబడ్డాడు.
10.5.24
एकाकी बहुभिस्तत्र परिवार्य महारथैः ।
अधर्मेण नरव्याघ्रो भीमसेनेन पातितः ॥ १०.५.२४ ॥
అక్కడ ఒంటరిగా ఉన్నప్పటికీ, అనేకమంది మహారథులచేత చుట్టుముట్టబడి, నరశ్రేష్ఠుడు అధర్మంగా భీమసేనుని చేత కూల్చబడ్డాడు.
10.5.25
विलापो भग्नसक्थस्य यो मे राज्ञः परिश्रुतः ।
वादिकानां कथयतां स मे मर्माणि कृन्तति ॥ १०.५.२५ ॥
తొడ విరిగిన రాజు చేసిన ఆ విలాపం నేను విన్నాను; చెప్పేవారు చెబుతుంటే అది నా మర్మస్థానాలను కోస్తోంది.
10.5.26
एवं चाधार्मिकाः पापाः पाञ्चाला भिन्नसतवः ।
तानेवं भिन्नमर्यादान्किं भवान्न विगर्हति ॥ १०.५.२६ ॥
ఇలా అధర్మపరులు, పాపులైన పాంచాలులు, బంధాలు తెగినవారు, మర్యాదలు మీరినవారు — వారిని మీరు ఎందుకు నిందించరు?
10.5.27
पितृहन्तॄनहं हत्वा पाञ्चालान्निशि सौप्तिके ।
कामं कीटः पतङ्गो वा जन्म प्राप्य भवामि वै ॥ १०.५.२७ ॥
నా తండ్రిని చంపిన పాంచాలులను రాత్రి, నిద్రలో సంహరించి, ఇష్టంగా పురుగుగానో మిడతగానో జన్మించినా నేను అవుతాను.
10.5.28
त्वरे चाहमनेनाद्य यदिदं मे चिकीर्षितम् ।
तस्य मे त्वरमाणस्य कुतो निद्रा कुतः सुखम् ॥ १०.५.२८ ॥
ఈ రోజు నా ఈ కార్యం కోసం నేను త్వరపడుతున్నాను; ఆ త్వరలో ఉన్న నాకు నిద్ర ఎక్కడ, సుఖం ఎక్కడ?
10.5.29
न स जातः पुमाँल्लोके कश्चिन्न स भविष्यति ।
यो मे व्यावर्तयेदेतां वधे तेषां कृतां मतिम् ॥ १०.५.२९ ॥
లోకంలో అలాంటి పురుషుడు ఎవడూ పుట్టలేదు, పుట్టడూ; వారిని వధించాలని నేను చేసిన ఈ సంకల్పం నుండి నన్ను మళ్లించగలవాడు.
10.5.30
एवमुक्त्वा महाराज द्रोणपुत्रः प्रतापवान् ।
एकान्ते योजयित्वाऽश्वान्प्रायादभिमुखः परान् ॥ १०.५.३० ॥
మహారాజా, ఇలా చెప్పి, ప్రతాపవంతుడైన ద్రోణుని కుమారుడు ఏకాంతంలో గుర్రాలు కట్టి, శత్రువుల వైపు ముఖం పెట్టి వెళ్లాడు.
10.5.31
तमब्रूतां महात्मानौ भोजशारद्वतावुभौ ।
किमयं स्यन्दनो युक्तः किं च कार्यं चिकीर्षितम् ॥ १०.५.३१ ॥
మహాత్ములైన భోజుడు, శారద్వతుడు ఇద్దరూ అతనితో అన్నారు: "ఈ రథం ఎందుకు కట్టబడింది, ఏ పని చేయాలనుకుంటున్నావు?"
10.5.32
एकसामर्थप्रयातौ स्वस्त्वया सह नरर्षभ ।
समदुःखसुखौ चापि तस्माच्छंसितुमर्हसि ॥ १०.५.३२ ॥
"నరశ్రేష్ఠుడా, ఒకే ప్రయోజనంతో మేము నీతో కలిసి వచ్చాము; సుఖదుఃఖాలను సమానంగా పంచుకున్నాము. కాబట్టి నీ సంకల్పాన్ని మాకు చెప్పాలి."
10.5.33
अश्वत्थामा तुं सङ्क्रुद्धः पितुर्वधमनुस्मरन् ।
ताभ्यां तथ्यं तथाऽऽचख्यौ यदस्यात्मचिकीर्षितम् ॥ १०.५.३३ ॥
అశ్వత్థామ కోపంతో, తన తండ్రి వధను గుర్తుచేసుకుంటూ, తన మనసులో చేయాలనుకున్నది వారిద్దరికీ నిజంగా అలాగే చెప్పాడు.
10.5.34
हत्वा शतसहस्राणि योधानां निशितैः शरैः ।
न्यस्तशस्त्रो मम पिता धृष्टद्युम्नेन पातितः ॥ १०.५.३४ ॥
"వందల వేల యోధులను వాడి బాణాలతో చంపి, ఆయుధాలు విడిచిపెట్టి ఉండగానే, నా తండ్రి ధృష్టద్యుమ్నుడి చేత కూల్చబడ్డాడు."
10.5.35
तं तथैव वधिष्यामि न्यस्तवर्माणमद्य वै ।
पुत्रं पाञ्चालराजस्य पापं पापेन कर्मणा ॥ १०.५.३५ ॥
"ఈ రోజు నేను అతన్ని కూడా అలాగే చంపుతాను—కవచం విడిచిపెట్టిన పాంచాల రాజు యొక్క ఆ పాపి కుమారుడిని, పాపకర్మతో."
10.5.36
तथा विनिहतः पापः पाञ्चाल्यः पशुवन्मया ।
शस्त्रेण विजिताँल्लोकान्नाप्नुयादिति मे मतिः ॥ १०.५.३६ ॥
"ఈ విధంగా నా చేత పశువులా చంపబడిన ఆ పాపి పాంచాల కుమారుడు, ఆయుధంతో గెలిచిన లోకాలను పొందడు—ఇది నా అభిప్రాయం."
10.5.37
क्षिप्रं सन्नद्वकवचौ सखङ्गावात्तकार्मुकौ ।
मामेवाद्य प्रतीक्षेतां रथवर्यौ परन्तपौ ॥ १०.५.३७ ॥
త్వరగా కవచాలు ధరించి, ఖడ్గాలు తీసుకుని, విల్లు చేతబట్టి, ఈ రోజు నన్నే ఎదురుచూడండి, ఆ ఇద్దరు శ్రేష్ఠ రథికులు, శత్రువులను దహించేవారు.
10.5.38
इत्युक्त्वा रथमास्थाय प्रायादभिमुखः परान् ।
तमन्वगात्कृपो राजन्कृतवर्मा च सात्वतः ॥ १०.५.३८ ॥
ఇలా చెప్పి, రథమెక్కి, శత్రువుల వైపు ఎదురుగా బయలుదేరాడు. ఓ రాజా, అతనిని కృపుడు, సాత్వతుడు కృతవర్మ కూడా అనుసరించారు.
10.5.39
ते प्रयाता व्यरोचन्त परानभिमुखास्त्रयः ।
हूयमाना यथा यज्ञे समिद्धा हव्यवाहनाः ॥ १०.५.३९ ॥
ఆ ముగ్గురూ శత్రువుల వైపు ఎదురుగా వెళ్తూ, యజ్ఞంలో ఆహుతులు అందుకుంటున్న ప్రజ్వలించిన అగ్నుల వలె ప్రకాశించారు.
10.5.40
ययुश्च शिबिरं तेषां सम्प्रसुप्तजनं विभो ।
द्वारदेशमनुप्राप्य द्रौणिस्तस्थौ महारथः ॥ १०.५.४० ॥
వారు వారి శిబిరానికి వెళ్ళారు, అక్కడి జనులు గాఢంగా నిద్రపోతున్నారు, ఓ విభూ. ద్వారం దగ్గరికి చేరి ద్రోణపుత్రుడు మహారథుడు నిలిచాడు.