มหาภารตะ · อัธยายะ 10.5
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
10.5.1
शुश्रूषुरपि दुर्मेधाः पुरुषोऽनियतेन्द्रियः ।
नालं वेदयितुं कृत्स्नौ धर्मार्थाविति मे मतिः ॥ १०.५.१ ॥
แม้ผู้ที่ปรารถนาจะฟัง แต่มีปัญญาทึบและอินทรียไม่สำรวม ก็ไม่อาจเข้าใจธรรมและอรรถทั้งหมดได้ นี่คือความเห็นของข้าพเจ้า
10.5.2
तथैव तावन्मेधावी विनयं यो न शिक्षते ।
न च किञ्चन जानाति सोऽपि धर्मार्थनिश्चयम् ॥ १०.५.२ ॥
ในทำนองเดียวกัน ผู้มีปัญญาที่ไม่ฝึกความถ่อมตน และไม่รู้อะไรเลย ก็ไม่อาจมีความมั่นใจในธรรมและอรรถได้เช่นกัน
10.5.3
चिरं ह्यपि जडः शूरः पण्डितं पर्युपास्य ह ।
न स धर्मान्विजानाति दर्वी सूपरसानिव ॥ १०.५.३ ॥
แม้คนโง่เขลาแต่กล้าหาญ ที่รับใช้ผู้รู้มาเป็นเวลานาน ก็ไม่เข้าใจธรรมทั้งหลาย เหมือนทัพพีที่ไม่รู้รสของแกง
10.5.4
मुहूर्तमपि तं प्राज्ञः पण्डितं पर्युपास्य हि ।
क्षिप्रं धर्मान्विजानाति जिह्वा सूपरसानिव ॥ १०.५.४ ॥
ผู้มีปัญญาที่รับใช้ผู้รู้แม้เพียงชั่วครู่ ย่อมเข้าใจธรรมทั้งหลายได้รวดเร็ว เหมือนลิ้นที่รับรู้รสของแกงได้ทันที
10.5.5
शुश्रूषुस्त्वेव मेधावी पुरुषो नियतेन्द्रियः ।
जानीयादागमान्सर्वान्ग्राह्यं च न विरोधयेत् ॥ १०.५.५ ॥
แต่บุรุษผู้ปรารถนาจะฟัง มีปัญญา และสำรวมอินทรีย์ ย่อมรู้คัมภีร์ทั้งหมด และไม่ค้านสิ่งที่ควรยอมรับ
10.5.6
अनयस्त्ववमानी यो दुरात्मा पापपूरुषः ।
दिष्टमुत्सृज्य कल्याणं करोति बहुपातकम् ॥ १०.५.६ ॥
ส่วนบุรุษที่โชคร้าย ดูหมิ่นผู้อื่น มีจิตชั่ว และเป็นคนบาป ละทิ้งความดีที่โชคชะตากำหนดไว้ แล้วกระทำบาปมากมาย
10.5.7
नाथवन्तं तु सुहृदः प्रतिषेधन्ति पातकात् ।
निवर्तते तु लक्ष्मीवान्नालक्ष्मीवान्निवर्तते ॥ १०.५.७ ॥
มิตรย่อมห้ามผู้ที่มีที่พึ่งไม่ให้ทำบาป ผู้มีโชคย่อมหันกลับ ส่วนผู้ไม่มีโชคย่อมไม่หันกลับ
10.5.8
यथा ह्युच्चावचैर्वाक्यैः क्षिप्तचित्तो नियम्यते ।
तथैव सुहृदा शक्यो नशक्यस्त्ववसीदति ॥ १०.५.८ ॥
เหมือนจิตที่ฟุ้งซ่านย่อมถูกควบคุมด้วยถ้อยคำทั้งสูงและต่ำฉันใด ผู้ที่มิตรสามารถควบคุมได้ก็ถูกควบคุมฉันนั้น ส่วนผู้ที่ควบคุมไม่ได้ย่อมจมลง
10.5.9
तथैव सुहृदोऽप्राज्ञान्कुर्वाणान्कर्म पापकम् ।
प्राज्ञाः सम्प्रतिषेधन्ति यथाशक्ति पुनःपुनः ॥ १०.५.९ ॥
ในทำนองเดียวกัน มิตรย่อมห้ามผู้ไม่มีปัญญาที่กระทำกรรมชั่ว ส่วนผู้มีปัญญาย่อมห้ามเขาซ้ำแล้วซ้ำเล่า ตามกำลังความสามารถของตน
10.5.10
स कल्याणे मनः कृत्वा नियम्यात्मानमात्मना ।
कुरु मे वचनं तात येन पश्चान्न तप्स्यसे ॥ १०.५.१० ॥
ให้เขาตั้งใจไว้ที่ความดี และควบคุมตนเองด้วยตนเอง ลูกรัก จงทำตามคำของข้า เพื่อที่ภายหลังเจ้าจะไม่ต้องเสียใจ
10.5.11
न वधः पूज्यते लोके सुप्तानामिह धर्मतः ।
तथैव न्यस्तशस्त्राणां विमुक्तरथवाजिनाम् ॥ १०.५.११ ॥
ในโลกนี้ การฆ่าผู้ที่กำลังหลับอยู่ไม่ได้รับการยกย่องตามธรรม ทำนองเดียวกัน การฆ่าผู้ที่วางอาวุธแล้ว และรถกับม้าถูกปลดปล่อยแล้วก็เช่นกัน
10.5.12
ये व ब्रूयुस्तवास्मीति ये च स्युः शरणागताः ।
विमुक्तमूर्धजा ये च ये चापि हतवाहनाः ॥ १०.५.१२ ॥
ผู้ที่กล่าวว่า "ข้าเป็นของท่าน" ผู้ที่มาขอที่พึ่ง ผู้ที่ผมหลุดลุ่ย และผู้ที่พาหนะถูกฆ่าแล้ว
10.5.13
अद्य स्वप्स्यन्ति पाञ्चाला विमुक्तकवचा विभो ।
विश्वस्ता रजनीं सर्वे प्रेता इव विचेतसः ॥ १०.५.१३ ॥
ข้าแต่ผู้ยิ่งใหญ่ คืนนี้ชาวปัญจาละจะหลับไหล ปลดเกราะออกแล้ว ทุกคนไว้วางใจ หมดสติเหมือนคนตายในค่ำคืนนี้
10.5.14
यस्तेषां तदवस्थानां द्रुह्येत पुरुषोऽनृजुः ।
व्यक्तं स नरके मज्जेदगाधे विपुलेऽप्लुवे ॥ १०.५.१४ ॥
บุรุษผู้ไม่ซื่อตรงคนใดที่จะทำร้ายคนในสภาพเช่นนั้น แน่นอนว่าเขาจะจมลงสู่นรก ทะเลลึกไร้ที่สุดและกว้างใหญ่ ปราศจากแพให้พึ่ง
10.5.15
सर्वास्त्रविदुषां लोके श्रेष्ठस्त्वमसि विश्रुतः ।
न च ते जातु लोकेऽस्मिन्सुसूक्ष्ममपि किल्बिषम् ॥ १०.५.१५ ॥
ในโลกนี้ ท่านเป็นผู้เลิศและมีชื่อเสียงที่สุดในบรรดาผู้รู้อาวุธทั้งปวง และในโลกนี้ ไม่เคยมีบาปแม้เพียงเล็กน้อยที่สุดเกิดแก่ท่านเลย
10.5.16
त्वं पुनः सूर्यसङ्काशः श्वोभूत उदिते रवौ ।
प्रकाशे सर्वभूतानां विजेता युधि शात्रवान् ॥ १०.५.१६ ॥
ส่วนท่านจะเหมือนดวงอาทิตย์ เมื่อดวงอาทิตย์ขึ้นในวันพรุ่งนี้ ท่านจะชนะศัตรูในการรบ ในแสงสว่างที่สัตว์ทั้งปวงมองเห็น
10.5.17
असम्भावितरूपं हि त्वयि कर्म विगर्हितम् ।
शुक्ले रक्तमिव न्यस्तं भवेदिति मतिर्मम ॥ १०.५.१७ ॥
การกระทำที่น่าตำหนิไม่เหมาะสมกับท่านเลย มันจะโดดเด่นเหมือนสีแดงที่วางบนผ้าขาว นี่คือความเห็นของข้าพเจ้า
10.5.18
एवमेव यथाऽऽत्थ त्वमनुशाससि मातुल ।
तैस्तु पूर्वमयं सेतुः समन्ताद्विह्वलीकृतः ॥ १०.५.१८ ॥
ท่านพูดและสั่งสอนไว้อย่างไร ท่านลุงก็เป็นเช่นนั้น แต่พวกเขาเองนั่นแหละที่ทำให้สะพานแห่งการควบคุมนี้สั่นคลอนไปทุกด้านก่อน
10.5.19
प्रत्यक्षं भूमिपालानां भवतां चापि सन्निधौ ।
न्यस्तशस्त्रो मम पिता धृष्टद्युम्नेन पातितः ॥ १०.५.१९ ॥
ต่อหน้าพระเนตรของเจ้าผู้ครองแผ่นดิน และแม้ในที่ประทับของท่านเอง บิดาของข้าผู้วางอาวุธแล้วถูกธฤษฏัทยุมน์ทำให้ล้มลง
10.5.20
कर्णश्च पतिते चक्रे उत्थास्यन्रथिनां वरः ।
उत्तमे व्यसने मग्नो हतो गाण्डीवधन्वना ॥ १०.५.२० ॥
และกรรณะ ผู้เลิศในบรรดาสารถีรถศึก ขณะที่ล้อรถของเขาจมลงและเขากำลังจะลุกขึ้น ได้จมอยู่ในความวิบัติอันใหญ่หลวง ถูกผู้ถือธนูคานฑีวะฆ่าตาย
10.5.21
तथा शान्तनवो भीष्मो न्यस्तशस्त्रो निरायुधः ।
शिखण्डिनं पुरस्कृत्य हतो गाण्डीवधन्वना ॥ १०.५.२१ ॥
ภีษมะบุตรศานตนุก็เช่นกัน วางอาวุธและปราศจากศัสตรา ตั้งศิขัณฑินไว้ข้างหน้า ถูกผู้ถือคาณฑีวะสังหาร
10.5.22
भूरिश्रवा महेष्वासस्तथा प्रायगतो रणे ।
क्रोशतां बूमिपालानां युयुधानेन पातितः ॥ १०.५.२२ ॥
ภูริศรวสผู้เป็นนักธนูยิ่งใหญ่ ก็เช่นกันได้พบจุดจบในการรบ ขณะที่กษัตริย์ทั้งหลายร้องโอดครวญ ถูกยุยุธานะล้มลง
10.5.23
दुर्योधनश्च भीमेन समेत्य गदया मृधे ।
पश्यतां भूमिपालानामधर्मेण निपातितः ॥ १०.५.२३ ॥
ทุรโยธน์เองก็เช่นกัน ได้ประลองกระบองกับภีมะในการรบ ขณะที่กษัตริย์ทั้งหลายยืนดู ถูกโค่นลงอย่างไม่เป็นธรรม
10.5.24
एकाकी बहुभिस्तत्र परिवार्य महारथैः ।
अधर्मेण नरव्याघ्रो भीमसेनेन पातितः ॥ १०.५.२४ ॥
แม้จะอยู่เพียงลำพังที่นั่น ถูกรถรบยอดนักรบจำนวนมากล้อมไว้ พยัคฆ์แห่งมนุษย์ผู้นั้นถูกภีมเสนล้มลงอย่างไม่เป็นธรรม
10.5.25
विलापो भग्नसक्थस्य यो मे राज्ञः परिश्रुतः ।
वादिकानां कथयतां स मे मर्माणि कृन्तति ॥ १०.५.२५ ॥
คร่ำครวญของพระราชาผู้มีต้นขาหัก ซึ่งข้าพเจ้าได้ยินจากผู้เล่าขานเรื่องนี้ ย่อมกรีดแทงจุดสำคัญในใจข้าพเจ้า
10.5.26
एवं चाधार्मिकाः पापाः पाञ्चाला भिन्नसतवः ।
तानेवं भिन्नमर्यादान्किं भवान्न विगर्हति ॥ १०.५.२६ ॥
ฝ่ายปาญจาละผู้อธรรมและบาปหนาเช่นนี้ เขตแดนทั้งปวงถูกทำลาย ท่านไม่ตำหนิพวกเขาที่ละเมิดขอบเขตถึงเพียงนี้หรือ
10.5.27
पितृहन्तॄनहं हत्वा पाञ्चालान्निशि सौप्तिके ।
कामं कीटः पतङ्गो वा जन्म प्राप्य भवामि वै ॥ १०.५.२७ ॥
ข้าพเจ้าจะสังหารปาญจาละผู้ฆ่าบิดาในยามค่ำคืนขณะพวกเขาหลับใหล และหากต้องเกิดใหม่เป็นหนอนหรือแมลงเม่า ข้าพเจ้าก็ยินดี
10.5.28
त्वरे चाहमनेनाद्य यदिदं मे चिकीर्षितम् ।
तस्य मे त्वरमाणस्य कुतो निद्रा कुतः सुखम् ॥ १०.५.२८ ॥
วันนี้ข้าพเจ้ากำลังรีบทำสิ่งที่ข้าพเจ้าตั้งใจไว้ ข้าพเจ้าผู้กำลังรีบร้อนนี้ จะมีการนอนหลับได้อย่างไร และจะมีความสุขได้อย่างไร
10.5.29
न स जातः पुमाँल्लोके कश्चिन्न स भविष्यति ।
यो मे व्यावर्तयेदेतां वधे तेषां कृतां मतिम् ॥ १०.५.२९ ॥
ไม่เคยมีบุรุษผู้ใดเกิดในโลก และจะไม่มีผู้ใดเกิดขึ้น ที่จะกลับใจข้าพเจ้าจากความตั้งใจที่ข้าพเจ้าได้ตัดสินใจไว้เพื่อสังหารพวกเขา
10.5.30
एवमुक्त्वा महाराज द्रोणपुत्रः प्रतापवान् ।
एकान्ते योजयित्वाऽश्वान्प्रायादभिमुखः परान् ॥ १०.५.३० ॥
เมื่อกล่าวดังนี้แล้ว มหาราชา บุตรแห่งโทรณะผู้ทรงอานุภาพ จึงปลดม้าออกไปต่างหาก แล้วขับรถออกไปเผชิญหน้ากับศัตรู
10.5.31
तमब्रूतां महात्मानौ भोजशारद्वतावुभौ ।
किमयं स्यन्दनो युक्तः किं च कार्यं चिकीर्षितम् ॥ १०.५.३१ ॥
มหาตมาทั้งสองคือโภชะและศารทวตะ ต่างกล่าวกับเขาว่า "รถนี้ถูกเทียมม้าไว้ทำไม และท่านตั้งใจจะทำกิจอันใด"
10.5.32
एकसामर्थप्रयातौ स्वस्त्वया सह नरर्षभ ।
समदुःखसुखौ चापि तस्माच्छंसितुमर्हसि ॥ १०.५.३२ ॥
"ข้าแต่บุรุษผู้ประเสริฐ พวกเราออกเดินทางไปพร้อมท่านด้วยจุดหมายเดียวกัน ร่วมรับทั้งทุกข์และสุขเท่ากัน เพราะฉะนั้นท่านควรบอกความตั้งใจของท่านแก่พวกเรา"
10.5.33
अश्वत्थामा तुं सङ्क्रुद्धः पितुर्वधमनुस्मरन् ।
ताभ्यां तथ्यं तथाऽऽचख्यौ यदस्यात्मचिकीर्षितम् ॥ १०.५.३३ ॥
อัศวตถามัน โกรธเกรี้ยวและระลึกถึงการฆ่าบิดาของตน จึงบอกแก่ทั้งสองตามความจริงถึงสิ่งที่ตนเองปรารถนาจะทำ
10.5.34
हत्वा शतसहस्राणि योधानां निशितैः शरैः ।
न्यस्तशस्त्रो मम पिता धृष्टद्युम्नेन पातितः ॥ १०.५.३४ ॥
"บิดาของข้าพเจ้าสังหารนักรบนับแสนด้วยลูกศรคม แต่ในขณะที่วางศัสตราลงแล้ว ท่านก็ถูกธฤษฏทยุมนล้มลง"
10.5.35
तं तथैव वधिष्यामि न्यस्तवर्माणमद्य वै ।
पुत्रं पाञ्चालराजस्य पापं पापेन कर्मणा ॥ १०.५.३५ ॥
"วันนี้ข้าพเจ้าจะสังหารเขาในลักษณะเดียวกันนั้น ผู้ที่วางเกราะไว้แล้ว คือบุตรผู้ชั่วร้ายของกษัตริย์ปาญจาละ ด้วยการกระทำอันชั่วร้าย"
10.5.36
तथा विनिहतः पापः पाञ्चाल्यः पशुवन्मया ।
शस्त्रेण विजिताँल्लोकान्नाप्नुयादिति मे मतिः ॥ १०.५.३६ ॥
"เมื่อถูกข้าพเจ้าสังหารดุจสัตว์เลี้ยง เจ้าชายปาญจาละผู้ชั่วร้ายจะไม่ได้ไปยังโลกที่พิชิตได้ด้วยอาวุธ นี่คือความเห็นของข้าพเจ้า"
10.5.37
क्षिप्रं सन्नद्वकवचौ सखङ्गावात्तकार्मुकौ ।
मामेवाद्य प्रतीक्षेतां रथवर्यौ परन्तपौ ॥ १०.५.३७ ॥
ขอให้รถรบยอดเยี่ยมสองคนที่สวมเกราะ ถือดาบและคันธนูไว้ในมือ ผู้เผาผลาญศัตรู จงรอข้าพเจ้าคนเดียวในวันนี้อย่างรวดเร็ว
10.5.38
इत्युक्त्वा रथमास्थाय प्रायादभिमुखः परान् ।
तमन्वगात्कृपो राजन्कृतवर्मा च सात्वतः ॥ १०.५.३८ ॥
กล่าวดังนี้แล้ว เขาก็ขึ้นรถและขับออกไปเผชิญหน้าศัตรู ข้าแต่พระราชา กฤปะและกฤตวรมันผู้เป็นสาตวตะได้ติดตามเขาไป
10.5.39
ते प्रयाता व्यरोचन्त परानभिमुखास्त्रयः ।
हूयमाना यथा यज्ञे समिद्धा हव्यवाहनाः ॥ १०.५.३९ ॥
ทั้งสามคนที่ออกเดินทางเผชิญหน้าศัตรูนั้นรุ่งเรืองดุจไฟพิธีที่ลุกโชน เมื่อเทน้ำมันบูชาลงไปในพิธีบูชายัญ
10.5.40
ययुश्च शिबिरं तेषां सम्प्रसुप्तजनं विभो ।
द्वारदेशमनुप्राप्य द्रौणिस्तस्थौ महारथः ॥ १०.५.४० ॥
พวกเขาไปยังค่ายของตน ซึ่งผู้คนนอนหลับสนิท ข้าแต่ผู้ทรงอานุภาพ เมื่อถึงบริเวณประตู บุตรของโทรณะผู้เป็นรถรบยอดนักรบก็หยุดยืนอยู่