ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 10.6
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
10.6.1
द्वारदेशे ततो द्रौणिमवस्थितमवेक्ष्य तौ ।
अकुर्वतां भोजकृपौ किं सञ्जय वदस्व मे ॥ १०.६.१ ॥
ସଞ୍ଜୟ, ତା’ପରେ ଦ୍ୱାରଦେଶରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖି ଭୋଜ କୃତବର୍ମା ଓ କୃପ କ’ଣ କଲେ? ମୋତେ କୁହ।
10.6.2
कृतवर्माणमामन्त्र्य कृपं च स महारथः ।
द्रौणिर्मन्युपरीतात्मा शिबिरद्वारमासदत् ॥ १०.६.२ ॥
କୃତବର୍ମା ଓ କୃପଙ୍କୁ ଡାକି କ୍ରୋଧରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ମନର ସେହି ମହାରଥୀ ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ର ଶିବିରର ଦ୍ୱାର ଆଡ଼କୁ ଗଲେ।
10.6.3
तत्र भूतं महाकायं चन्द्रार्कसदृशद्युतिम् ।
सोऽपश्यद्द्वारमावृत्य तिष्ठन्तं रोमहर्षणम् ॥ १०.६.३ ॥
ସେଠାରେ ସେ ଦ୍ୱାର ଅବରୋଧ କରି ଠିଆ ହୋଇଥିବା, ଚନ୍ଦ୍ରସୂର୍ଯ୍ୟ ସଦୃଶ ତେଜ ଥିବା, ବିଶାଳ ଶରୀରର, ରୋମହର୍ଷଣକାରୀ ଏକ ପ୍ରାଣୀକୁ ଦେଖିଲେ।
10.6.4
वसानं चर्म वैयाघ्रं वसारुधिरविस्रवम् ।
कृष्णाजिनोत्तरासङ्गं नागयज्ञोपवीतिनम् ॥ १०.६.४ ॥
ସେ ବାଘଚର୍ମ ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ଯାହାରୁ ଚର୍ବି ଓ ରକ୍ତ ଝରୁଥିଲା; ଉତ୍ତରୀୟ ଭାବେ କୃଷ୍ଣମୃଗ ଚର୍ମ ଓ ଯଜ୍ଞୋପବୀତ ଭାବେ ସର୍ପ ଥିଲା।
10.6.5
बाहुभिः स्वायतैर्भीमैर्नानाप्रहरणोद्यतैः ।
बद्धाङ्गदमहासर्पं ज्वालामालाकुलाननम् ॥ १०.६.५ ॥
ତାଙ୍କର ଲମ୍ବ ଓ ଭୟଙ୍କର ବାହୁଗୁଡ଼ିକ ନାନା ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରିଥିଲେ; ବାହୁବଳୟ ଭାବେ ଏକ ବିଶାଳ ସର୍ପ ବାନ୍ଧି ହୋଇଥିଲା; ମୁଖ ଅଗ୍ନିଶିଖାର ମାଳାରେ ଘେରା ଥିଲା।
10.6.6
दंष्ट्राकरालवदनं व्यादितास्यं भयानकम् ।
नयनानां सहस्रैश्च विचित्रैरभिभूषितम् ॥ १०.६.६ ॥
ତାଙ୍କ ମୁଖ ଦନ୍ତରେ ଭୟଙ୍କର ଥିଲା, ମୁଖ ଖୋଲା ଥିଲା; ସେ ଭୟାନକ ଥିଲେ ଏବଂ ହଜାରେ ବିଚିତ୍ର ଆଖିରେ ଶୋଭିତ ଥିଲେ।
10.6.7
नैव तस्य वपुः शक्यं प्रवक्तुं वेष एव च ।
सर्वथा तु तदालक्ष्य स्फुटेयुरपि पर्वताः ॥ १०.६.७ ॥
ତାଙ୍କ ଶରୀର ଓ ରୂପ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ତାହାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦେଖିଲେ ପର୍ବତମାନେ ମଧ୍ୟ ଫାଟିଯିବେ।
10.6.8
तस्यास्यनासिकाभ्यां च श्रवणाभ्यां च सर्वशः ।
तेभ्यश्चाक्षिसहस्रेभ्यः प्रादुरासन्महार्चिषः ॥ १०.६.८ ॥
ତାଙ୍କ ମୁଖ, ନାସିକା, କାନରୁ, ସର୍ବଦିଗରୁ ଓ ସେହି ହଜାର ଆଖିରୁ ମହା ଅଗ୍ନିଶିଖା ଉଠିଲା।
10.6.9
तथा तेजोमरीचिभ्यः शङ्खचक्रगदाधराः ।
प्रादुरासन्हृषीकेशाः शतशोऽथ सहस्रशः ॥ १०.६.९ ॥
ସେହିପରି ତେଜର କିରଣରୁ ଶଙ୍ଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା ଧାରଣ କରିଥିବା ହୃଷୀକେଶମାନେ ଶହ ଶହ ଓ ହଜାର ହଜାର ରୂପେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।
10.6.10
तदत्यद्भुतमालोक्य भूतं लोकभयङ्करम् ।
द्रौणिरव्यथितो दिव्यैरस्त्रवर्षैरवाकिरत् ॥ १०.६.१० ॥
ସେହି ଅତି ଅଦ୍ଭୁତ, ଲୋକଭୟଙ୍କର ଭୂତକୁ ଦେଖି ମଧ୍ୟ ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ର ଅବିଚଳିତ ରହି ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ବର୍ଷା କଲେ।
10.6.11
द्रौणिमुक्ताञ्छरांस्तांस्तु तद्भूतं महदग्रसत् ।
उदधेरिव वार्योघान्पावको बडबामुखः ॥ १०.६.११ ॥
ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ର ଛାଡ଼ିଥିବା ସେହି ଶରମାନଙ୍କୁ ସେହି ମହା ଭୂତ ଗ୍ରାସ କଲା, ଯେପରି ସମୁଦ୍ରର ଜଳପ୍ରବାହକୁ ବଡ଼ବାନଳ ଗ୍ରାସ କରେ।
10.6.12
अश्वत्थामा तु सम्प्रेक्ष्य शरौघांस्तान्निरर्थकान् ।
रथशक्तिं मुमोचास्मै दीप्तामग्निशिखामिव ॥ १०.६.१२ ॥
ଅଶ୍ୱତ୍ଥାମା ସେହି ନିରର୍ଥକ ଶରସମୂହକୁ ଦେଖି ଜଳୁଥିବା ଅଗ୍ନିଶିଖା ପରି ରଥଶକ୍ତି ତା ଉପରେ ନିକ୍ଷେପ କଲେ।
10.6.13
सा तमाहत्य दीप्ताग्रा रथशक्तिरदीर्यत ।
युगान्ते सूर्यमाहत्य महोल्केव दिवश्च्युता ॥ १०.६.१३ ॥
ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ରଭାଗ ଥିବା ସେହି ରଥଶକ୍ତି ତାଙ୍କୁ ଆଘାତ କରି ଫାଟିଗଲା; ଯୁଗାନ୍ତରେ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଆଘାତ କରି ଆକାଶରୁ ଖସିଥିବା ମହୋଲ୍କା ପରି।
10.6.14
अथ हेमत्सरुं दिव्यं खङ्गमाकाशवर्चसम् ।
कोशात्समुद्बबर्हाशु बिलाद्दीप्तमिवोरगम् ॥ १०.६.१४ ॥
ତା'ପରେ ସେ ଶୀଘ୍ର କୋଷରୁ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମୁଠିଥିବା, ଆକାଶ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦିବ୍ୟ ଖଡ୍ଗ ଟାଣିଲା; ଗର୍ତ୍ତରୁ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ସାପ ବାହାରିବା ପରି।
10.6.15
ततः खङ्गवरं धीमान्भूताय प्राहिणोत्तदा ।
स तदासाद्य भूतं वै विलयं तूलवद्ययौ ॥ १०.६.१५ ॥
ସେତେବେଳେ ସେଇ ଧୀମାନ୍ ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଖଡ୍ଗ ଭୂତ ଉପରେ ନିକ୍ଷେପ କଲେ; ତାହା ଭୂତ ନିକଟରେ ପହଞ୍ଚି ତୁଳା ପରି ବିଲୀନ ହେଲା।
10.6.16
ततः स कुपितो द्रौणिरिन्द्रकेतुनिभां गदाम् ।
ज्वलन्तीं प्राहिणोत्तस्मै भूतं तामपि चाग्रसत् ॥ १०.६.१६ ॥
ତା'ପରେ କ୍ରୁଦ୍ଧ ଦ୍ରୌଣି ଇନ୍ଦ୍ରଧ୍ୱଜ ପରି ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଗଦା ତାଙ୍କ ଉପରେ ନିକ୍ଷେପ କଲେ; ଭୂତ ସେଇଟିକୁ ମଧ୍ୟ ଗିଳିଦେଲା।
10.6.17
ततः सर्वायुधाभावे वीक्षमाणस्ततस्ततः ।
अपश्यत्कृतमाकाशमनाकाशं जनार्दनैः ॥ १०.६.१७ ॥
ତା'ପରେ ସବୁ ଅସ୍ତ୍ର ସରିଗଲେ ସେ ଏଣେତେଣେ ଚାହିଁ ଦେଖିଲା, ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିବା ଆକାଶ ଆକାଶ ନୁହେଁ ବୋଲି ସେ ଦେଖିଲା।
10.6.18
तदद्भुततमं दृष्ट्वा द्रोणपुत्रो निरायुधः ।
अचिन्तयत्सुसन्त्रस्तः कृपभोजवचः स्मरन् ॥ १०.६.१८ ॥
ସେହି ଅତି ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣା ଦେଖି ନିରସ୍ତ୍ର ଦ୍ରୌଣି ଅତି ଭୀତ ହେଲେ ଏବଂ କୃପ ଓ ଭୋଜଙ୍କ ବାକ୍ୟ ସ୍ମରଣ କରି ଚିନ୍ତା କଲେ।
10.6.19
ब्रुवतामप्रियं पथ्यं सुहृदां न शृमोति यः ।
स शोचत्यापदं प्राप्य थाऽहमवमत्य तौ ॥ १०.६.१९ ॥
ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ଅପ୍ରିୟ କିନ୍ତୁ ହିତକର କଥା ଯେ ଶୁଣେ ନାହିଁ, ସେ ବିପଦରେ ପଡ଼ି ସେହିପରି ଶୋକ କରେ, ଯେପରି ମୁଁ ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଅବମାନନା କରି କରିଥିଲି।
10.6.20
शास्त्रदृष्टानविद्वान्यः समतीत्य जिघांसति ।
स पथः प्रच्युतो धर्म्यात्कुपथे प्रतिहन्यते ॥ १०.६.२० ॥
ଶାସ୍ତ୍ରବିହିତ ପଥ ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କରି ହତ୍ୟା କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିବା ଅଜ୍ଞାନୀ ଧର୍ମପଥରୁ ଖସି କୁପଥରେ ନିହତ ହୁଏ।
10.6.21
गोब्राह्मणनृपस्त्रीषु सख्युर्मातुर्गुरोस्तथा ।
वृद्धबालजडान्धेषु सुप्तभीतोत्थितेषु च ॥ १०.६.२१ ॥
ଗାଈ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ରାଜା, ସ୍ତ୍ରୀ, ସଖା, ମାତା, ଗୁରୁ, ବୃଦ୍ଧ, ବାଳକ, ଜଡ଼, ଅନ୍ଧ, ଶୋଇଥିବା, ଭୀତ ଏବଂ ଉଠିଥିବା ଲୋକଙ୍କ ଉପରେ।
10.6.22
मत्तोन्मत्तप्रमत्तेषु न शस्त्राणि च मातयेत् ।
इत्येवं गुरुभिः पूर्वमुपदिष्टं नृणां सदा ॥ १०.६.२२ ॥
ମତ୍ତ, ଉନ୍ମତ୍ତ ଓ ଅସାବଧାନ ଲୋକଙ୍କ ଉପରେ ଶସ୍ତ୍ର ପ୍ରୟୋଗ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଏହିପରି ଗୁରୁମାନେ ପୂର୍ବରୁ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ସର୍ବଦା ଉପଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି।
10.6.23
सोऽहमुत्क्रम्य पन्थानं शास्त्रदृष्टं सनातनम् ।
अमार्गेणैवमारभ्य घोरामापदमागतः ॥ १०.६.२३ ॥
ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଦେଖାଯାଇଥିବା ସନାତନ ପଥ ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କରି, ଏହିପରି ଅପଥରେ ଆରମ୍ଭ କରି ମୁଁ ଘୋର ବିପଦରେ ପଡ଼ିଛି।
10.6.24
तां चापदं घोरतरां प्रवदन्ति मनीषिणः ।
यदुद्यम्य महत्कृत्यं भयादपि निवर्तते ॥ १०.६.२४ ॥
ବୁଦ୍ଧିମାନେ ସେହି ବିପଦକୁ ଆହୁରି ଘୋର କୁହନ୍ତି, ଯେଉଁଥିରେ ମହାନ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କରି ଭୟରେ ପଛକୁ ହଟିବାକୁ ପଡ଼େ।
10.6.25
अशक्यं चैव कः कर्तुं शक्तः शक्तिबलादिह ।
न हि दैवाद्गरीयो वै मानुष्यं किञ्चिदिष्यते ॥ १०.६.२५ ॥
ଏଠାରେ ଶକ୍ତି ଓ ବଳରେ ଅସାଧ୍ୟ କଥା କିଏ କରିପାରିବ? ମାନବ ପୁରୁଷକାର ଦୈବଠାରୁ ଅଧିକ ବୋଲି ମାନାଯାଏ ନାହିଁ।
10.6.26
मानुष्यं कुर्वतः कर्म यदि दैवान्न सिध्यति ।
स पथः प्रच्युतो धर्म्याद्विपदं प्रतिपद्यते ॥ १०.६.२६ ॥
ମଣିଷ ପୁରୁଷକାରରେ କର୍ମ କଲେ ମଧ୍ୟ ଦୈବରେ ତାହା ସିଦ୍ଧ ନ ହେଲେ, ସେ ଧର୍ମପଥରୁ ଭ୍ରଷ୍ଟ ହୋଇ ବିପଦ ପାଏ।
10.6.27
प्रतिज्ञानं ह्यविज्ञानं प्रवदन्ति मनीषिणः ।
यदारभ्य क्रियां काञ्चिद्भयादिह निवर्तते ॥ १०.६.२७ ॥
ଜ୍ଞାନୀମାନେ କହନ୍ତି ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଅଜ୍ଞାନ, କାରଣ ଏଠାରେ କେହି କର୍ମ ଆରମ୍ଭ କରି ଭୟରେ ଫେରିଯାଏ।
10.6.28
तदिदं दुष्प्रणीतेन भयं मा समुपस्थितम् ।
न हि द्रोणसुतः सङ्ख्ये निवर्तेत कथञ्चन ॥ १०.६.२८ ॥
ଏହି ଭୟ ଦୁଷ୍ଟ ଆଚରଣରୁ ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇଛି। ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ର ଯୁଦ୍ଧରେ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ଫେରିବେ ନାହିଁ।
10.6.29
इदं च सुमहद्भूतं दैवदण्डमिवोद्यतम् ।
न चैतदभिजानामि चिन्तयन्नपि सर्वथा ॥ १०.६.२९ ॥
ଏହି ମହା ଅପଶକୁନ ଦୈବର ଉଠାଇଥିବା ଦଣ୍ଡ ପରି। ସବୁ ପ୍ରକାରେ ଭାବିଲେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଏହାକୁ ବୁଝି ପାରୁନାହିଁ।
10.6.30
ध्रुवं येयमधर्मेण प्रहिता कलुषा मतिः ।
तस्याः फलमिदं घोरं प्रतिघाताय कल्पते ॥ १०.६.३० ॥
ନିଶ୍ଚୟ ଅଧର୍ମରେ ପ୍ରେରିତ ଏହି କଳୁଷିତ ବୁଦ୍ଧିର ଏହା ଫଳ; ଏହା ପ୍ରତିଘାତ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ହେଉଛି।
10.6.31
तदिदं दैवविहितं मम सङ्ख्ये निवर्तनम् ।
नान्यत्र दैवादुद्यन्तुमिह शक्यं कथञ्चन ॥ १०.६.३१ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ମୋର ଏହି ପଛକୁ ଫେରିବା ଦୈବ ଦ୍ୱାରା ବିହିତ। ଦୈବ ବିନା ଏଠାରେ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ଉଠିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
10.6.32
सोऽहमद्य महादेवं प्रपद्ये शरणं विभुम् ।
दैवदण्डमिमं घोरं स हि मे नाशयिष्यति ॥ १०.६.३२ ॥
ତେଣୁ ଆଜି ମୁଁ ମହାଦେବ, ସର୍ବସମର୍ଥ ପ୍ରଭୁଙ୍କର ଶରଣ ନେଉଛି। ସେ ହିଁ ମୋର ଏହି ଘୋର ଦୈବଦଣ୍ଡକୁ ନଷ୍ଟ କରିବେ।
10.6.33
कपर्दिनं प्रपद्येऽहं देवदेवमुमापतिम् ।
कपालमालिनं रुद्रं भगनेत्रहरं हरम् ॥ १०.६.३३ ॥
ଜଟାଧାରୀ, ଦେବଦେବ, ଉମାପତିଙ୍କର ମୁଁ ଶରଣ ନେଉଛି — କପାଳମାଳା ଧାରଣ କରିଥିବା ରୁଦ୍ର, ଭଗଙ୍କ ନୟନ ହରଣ କରିଥିବା ହରଙ୍କର।
10.6.34
स हि देवोऽत्यगाद्देवांस्तपसा विक्रमेण च ।
तस्माच्छरणमभ्येष्ये गिरिशं शूलपाणिनम् ॥ १०.६.३४ ॥
ସେହି ଦେବ ତପସ୍ୟା ଓ ପରାକ୍ରମରେ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରିଛନ୍ତି। ତେଣୁ ଗିରୀଶ, ଶୂଳପାଣିଙ୍କର ମୁଁ ଶରଣ ନେବି।