మహాభారతం · అధ్యాయం 10.6
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
10.6.1
द्वारदेशे ततो द्रौणिमवस्थितमवेक्ष्य तौ ।
अकुर्वतां भोजकृपौ किं सञ्जय वदस्व मे ॥ १०.६.१ ॥
సంజయా, అప్పుడు ద్వారం వద్ద నిలబడి ఉన్న ద్రోణుని కుమారుడిని చూసి భోజ కృతవర్మ, కృపులు ఏమి చేశారు? నాకు చెప్పు.
10.6.2
कृतवर्माणमामन्त्र्य कृपं च स महारथः ।
द्रौणिर्मन्युपरीतात्मा शिबिरद्वारमासदत् ॥ १०.६.२ ॥
కృతవర్మ, కృపులను ఆహ్వానించి, కోపంతో నిండిన మనసుతో ఆ మహారథుడైన ద్రోణపుత్రుడు శిబిర ద్వారం చేరుకున్నాడు.
10.6.3
तत्र भूतं महाकायं चन्द्रार्कसदृशद्युतिम् ।
सोऽपश्यद्द्वारमावृत्य तिष्ठन्तं रोमहर्षणम् ॥ १०.६.३ ॥
అక్కడ అతడు ద్వారాన్ని అడ్డుకుంటూ నిలబడి ఉన్న, చంద్రసూర్యుల కాంతి కలిగిన, మహాకాయుడైన, రోమాంచం కలిగించే ఒక జీవిని చూశాడు.
10.6.4
वसानं चर्म वैयाघ्रं वसारुधिरविस्रवम् ।
कृष्णाजिनोत्तरासङ्गं नागयज्ञोपवीतिनम् ॥ १०.६.४ ॥
అతడు పులి చర్మాన్ని ధరించి ఉన్నాడు, దాని నుండి కొవ్వు, రక్తం కారుతున్నాయి; పైవస్త్రంగా నల్ల జింక చర్మం, యజ్ఞోపవీతంగా సర్పం ఉన్నాయి.
10.6.5
बाहुभिः स्वायतैर्भीमैर्नानाप्रहरणोद्यतैः ।
बद्धाङ्गदमहासर्पं ज्वालामालाकुलाननम् ॥ १०.६.५ ॥
అతని పొడవైన భయంకర బాహువులు వివిధ ఆయుధాలను ఎత్తి పట్టి ఉన్నాయి; భుజకీర్తిగా ఒక పెద్ద సర్పం కట్టబడి ఉంది; ముఖం అగ్నిజ్వాలల మాలతో కప్పబడి ఉంది.
10.6.6
दंष्ट्राकरालवदनं व्यादितास्यं भयानकम् ।
नयनानां सहस्रैश्च विचित्रैरभिभूषितम् ॥ १०.६.६ ॥
అతని ముఖం కోరల వల్ల భయంకరంగా ఉంది, నోరు తెరిచి ఉంది; అది భయానకమైనది, వేలకొద్దీ విచిత్ర నేత్రాలతో అలంకరించబడి ఉంది.
10.6.7
नैव तस्य वपुः शक्यं प्रवक्तुं वेष एव च ।
सर्वथा तु तदालक्ष्य स्फुटेयुरपि पर्वताः ॥ १०.६.७ ॥
అతని శరీరాన్ని, రూపాన్ని వర్ణించడం సాధ్యం కాదు. దాన్ని పూర్తిగా చూస్తే పర్వతాలు కూడా పగిలిపోతాయి.
10.6.8
तस्यास्यनासिकाभ्यां च श्रवणाभ्यां च सर्वशः ।
तेभ्यश्चाक्षिसहस्रेभ्यः प्रादुरासन्महार्चिषः ॥ १०.६.८ ॥
అతని ముఖం, ముక్కు, చెవుల నుండి, అన్ని వైపుల నుండి, ఆ వేయి కన్నుల నుండి మహా జ్వాలలు ఉద్భవించాయి.
10.6.9
तथा तेजोमरीचिभ्यः शङ्खचक्रगदाधराः ।
प्रादुरासन्हृषीकेशाः शतशोऽथ सहस्रशः ॥ १०.६.९ ॥
అలాగే తేజస్సు కిరణాల నుండి శంఖ, చక్ర, గదాధారులైన హృషీకేశులు వందలుగా, వేలుగా ప్రత్యక్షమయ్యారు.
10.6.10
तदत्यद्भुतमालोक्य भूतं लोकभयङ्करम् ।
द्रौणिरव्यथितो दिव्यैरस्त्रवर्षैरवाकिरत् ॥ १०.६.१० ॥
ఆ అత్యద్భుతమైన, లోకాలను భయపెట్టే భూతాన్ని చూసి కూడా ద్రోణపుత్రుడు చలించక, దివ్యాస్త్రాల వర్షంతో దానిని కప్పివేశాడు.
10.6.11
द्रौणिमुक्ताञ्छरांस्तांस्तु तद्भूतं महदग्रसत् ।
उदधेरिव वार्योघान्पावको बडबामुखः ॥ १०.६.११ ॥
ద్రోణపుత్రుడు వదిలిన ఆ బాణాలను ఆ మహా భూతం మింగివేసింది; సముద్ర జలప్రవాహాలను బడబానలం మింగినట్లు.
10.6.12
अश्वत्थामा तु सम्प्रेक्ष्य शरौघांस्तान्निरर्थकान् ।
रथशक्तिं मुमोचास्मै दीप्तामग्निशिखामिव ॥ १०.६.१२ ॥
అశ్వత్థామ ఆ వ్యర్థమైన బాణ సమూహాలను చూసి, మండుతున్న అగ్నిజ్వాలలా ఉన్న రథశక్తిని దానిపై ప్రయోగించాడు.
10.6.13
सा तमाहत्य दीप्ताग्रा रथशक्तिरदीर्यत ।
युगान्ते सूर्यमाहत्य महोल्केव दिवश्च्युता ॥ १०.६.१३ ॥
ప్రకాశించే కొనగల ఆ రథశక్తి అతనిని తాకి పగిలిపోయింది; యుగాంతంలో సూర్యుణ్ణి ఢీకొని ఆకాశం నుండి రాలిన మహోల్కలా.
10.6.14
अथ हेमत्सरुं दिव्यं खङ्गमाकाशवर्चसम् ।
कोशात्समुद्बबर्हाशु बिलाद्दीप्तमिवोरगम् ॥ १०.६.१४ ॥
అప్పుడు అతడు వెంటనే కోశం నుండి బంగారు పిడి గల, ఆకాశంలా ప్రకాశించే దివ్య ఖడ్గాన్ని బయటకు లాగాడు; బిలం నుండి ప్రకాశించే పాము వెలువడినట్లు.
10.6.15
ततः खङ्गवरं धीमान्भूताय प्राहिणोत्तदा ।
स तदासाद्य भूतं वै विलयं तूलवद्ययौ ॥ १०.६.१५ ॥
అప్పుడు ఆ బుద్ధిమంతుడు ఆ శ్రేష్ఠ ఖడ్గాన్ని భూతం మీదికి విసిరాడు; అది భూతాన్ని చేరి దూదిలా లయమైంది.
10.6.16
ततः स कुपितो द्रौणिरिन्द्रकेतुनिभां गदाम् ।
ज्वलन्तीं प्राहिणोत्तस्मै भूतं तामपि चाग्रसत् ॥ १०.६.१६ ॥
అప్పుడు కోపించిన ద్రోణపుత్రుడు ఇంద్రధ్వజంలా మండుతున్న గదను అతనిపైకి విసిరాడు; భూతం దానినీ మింగేసింది.
10.6.17
ततः सर्वायुधाभावे वीक्षमाणस्ततस्ततः ।
अपश्यत्कृतमाकाशमनाकाशं जनार्दनैः ॥ १०.६.१७ ॥
అప్పుడు ఆయుధాలన్నీ లేకుండాపోగా అతడు అటు ఇటు చూస్తూ, జనార్దనుడు సృష్టించిన ఆకాశం ఆకాశం కాకుండా ఉండటాన్ని చూశాడు.
10.6.18
तदद्भुततमं दृष्ट्वा द्रोणपुत्रो निरायुधः ।
अचिन्तयत्सुसन्त्रस्तः कृपभोजवचः स्मरन् ॥ १०.६.१८ ॥
ఆ అత్యద్భుతమైన దృశ్యాన్ని చూసి ఆయుధరహితుడైన ద్రోణపుత్రుడు మిక్కిలి భయపడి, కృప, భోజుల మాటలను స్మరిస్తూ ఆలోచించాడు.
10.6.19
ब्रुवतामप्रियं पथ्यं सुहृदां न शृमोति यः ।
स शोचत्यापदं प्राप्य थाऽहमवमत्य तौ ॥ १०.६.१९ ॥
మిత్రులు చెప్పే అప్రియమైనా హితకరమైన మాటలను వినని వాడు, ఆపదలో పడినప్పుడు నేను ఆ ఇద్దరిని అవమానించినట్లుగా శోకిస్తాడు.
10.6.20
शास्त्रदृष्टानविद्वान्यः समतीत्य जिघांसति ।
स पथः प्रच्युतो धर्म्यात्कुपथे प्रतिहन्यते ॥ १०.६.२० ॥
శాస్త్రం నిర్దేశించిన మార్గాన్ని అతిక్రమించి చంపాలనుకునే అజ్ఞాని, ధర్మమార్గం నుండి తప్పి దుర్మార్గంలో నాశనమవుతాడు.
10.6.21
गोब्राह्मणनृपस्त्रीषु सख्युर्मातुर्गुरोस्तथा ।
वृद्धबालजडान्धेषु सुप्तभीतोत्थितेषु च ॥ १०.६.२१ ॥
గోవులు, బ్రాహ్మణులు, రాజులు, స్త్రీలు, స్నేహితుడు, తల్లి, గురువు, వృద్ధులు, పిల్లలు, మూర్ఖులు, గుడ్డివారు, నిద్రపోయేవారు, భయపడినవారు, లేచినవారు వీరిపై.
10.6.22
मत्तोन्मत्तप्रमत्तेषु न शस्त्राणि च मातयेत् ।
इत्येवं गुरुभिः पूर्वमुपदिष्टं नृणां सदा ॥ १०.६.२२ ॥
మత్తులు, పిచ్చివారు, అప్రమత్తులైనవారిపై ఆయుధాలు ప్రయోగించరాదు; ఇలా గురువులు పూర్వమే మానవులకు ఎల్లప్పుడూ ఉపదేశించారు.
10.6.23
सोऽहमुत्क्रम्य पन्थानं शास्त्रदृष्टं सनातनम् ।
अमार्गेणैवमारभ्य घोरामापदमागतः ॥ १०.६.२३ ॥
శాస్త్రంలో చూపిన సనాతన మార్గాన్ని అతిక్రమించి, ఈ విధంగా దుర్మార్గంలో ఆరంభించి, భయంకర ఆపదలో పడ్డాను.
10.6.24
तां चापदं घोरतरां प्रवदन्ति मनीषिणः ।
यदुद्यम्य महत्कृत्यं भयादपि निवर्तते ॥ १०.६.२४ ॥
జ్ఞానులు ఆ ఆపదను ఇంకా భయంకరమైనదని అంటారు; పెద్ద కార్యాన్ని ఆరంభించి భయంతో వెనుదిరగడమే అది.
10.6.25
अशक्यं चैव कः कर्तुं शक्तः शक्तिबलादिह ।
न हि दैवाद्गरीयो वै मानुष्यं किञ्चिदिष्यते ॥ १०.६.२५ ॥
ఇక్కడ శక్తిబలంతో అసాధ్యమైనదాన్ని ఎవరు చేయగలరు? మానవ ప్రయత్నం దైవం కంటే గొప్పదని భావించరు.
10.6.26
मानुष्यं कुर्वतः कर्म यदि दैवान्न सिध्यति ।
स पथः प्रच्युतो धर्म्याद्विपदं प्रतिपद्यते ॥ १०.६.२६ ॥
మానవ ప్రయత్నంతో కర్మ చేసినా దైవం వల్ల అది సిద్ధించకపోతే, అతడు ధర్మమార్గం నుండి తప్పి విపత్తును పొందుతాడు.
10.6.27
प्रतिज्ञानं ह्यविज्ञानं प्रवदन्ति मनीषिणः ।
यदारभ्य क्रियां काञ्चिद्भयादिह निवर्तते ॥ १०.६.२७ ॥
జ్ఞానులు ప్రతిజ్ఞ చేయడమే అజ్ఞానమని చెబుతారు, ఎందుకంటే ఇక్కడ ఒకడు ఒక కార్యం ప్రారంభించి భయంతో వెనక్కి తగ్గుతాడు.
10.6.28
तदिदं दुष्प्रणीतेन भयं मा समुपस्थितम् ।
न हि द्रोणसुतः सङ्ख्ये निवर्तेत कथञ्चन ॥ १०.६.२८ ॥
ఈ భయం దుష్ట ప్రవర్తన వల్ల కలిగింది. ద్రోణుని కుమారుడు యుద్ధంలో ఏ విధంగానూ వెనక్కి తగ్గడు.
10.6.29
इदं च सुमहद्भूतं दैवदण्डमिवोद्यतम् ।
न चैतदभिजानामि चिन्तयन्नपि सर्वथा ॥ १०.६.२९ ॥
ఈ మహా అపశకునం దైవం ఎత్తిన దండంలా ఉంది. అన్ని విధాలుగా ఆలోచించినా దీన్ని నేను గ్రహించలేకపోతున్నాను.
10.6.30
ध्रुवं येयमधर्मेण प्रहिता कलुषा मतिः ।
तस्याः फलमिदं घोरं प्रतिघाताय कल्पते ॥ १०.६.३० ॥
నిశ్చయంగా అధర్మంతో ప్రేరేపితమైన ఈ కలుషిత బుద్ధి ఫలమే ఇది; ప్రతీకారానికి ఇది తగినదవుతోంది.
10.6.31
तदिदं दैवविहितं मम सङ्ख्ये निवर्तनम् ।
नान्यत्र दैवादुद्यन्तुमिह शक्यं कथञ्चन ॥ १०.६.३१ ॥
యుద్ధంలో నా ఈ వెనుదిరగడం దైవం నిర్ణయించినది. దైవం లేకుండా ఇక్కడ ఏ విధంగానూ ఎదగడం సాధ్యం కాదు.
10.6.32
सोऽहमद्य महादेवं प्रपद्ये शरणं विभुम् ।
दैवदण्डमिमं घोरं स हि मे नाशयिष्यति ॥ १०.६.३२ ॥
అందుచేత నేడు నేను మహాదేవుడైన, సర్వసమర్థుడైన ప్రభువుకు శరణు పొందుతాను. ఆయనే నాకు కలిగిన ఈ భయంకర దైవదండాన్ని నశింపజేస్తాడు.
10.6.33
कपर्दिनं प्रपद्येऽहं देवदेवमुमापतिम् ।
कपालमालिनं रुद्रं भगनेत्रहरं हरम् ॥ १०.६.३३ ॥
జటాజూటధారి, దేవదేవుడు, ఉమాపతిని నేను శరణు పొందుతాను — కపాలమాలను ధరించిన రుద్రుడు, భగుని నేత్రాలను హరించిన హరుడు ఆయనను.
10.6.34
स हि देवोऽत्यगाद्देवांस्तपसा विक्रमेण च ।
तस्माच्छरणमभ्येष्ये गिरिशं शूलपाणिनम् ॥ १०.६.३४ ॥
ఆ దేవుడు తపస్సు చేత, పరాక్రమం చేత దేవతలను కూడా అధిగమించాడు. అందువల్ల పర్వతాధిపతి, శూలధారిని నేను శరణు పొందుతాను.