มหาภารตะ · อัธยายะ 10.6
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
10.6.1
द्वारदेशे ततो द्रौणिमवस्थितमवेक्ष्य तौ ।
अकुर्वतां भोजकृपौ किं सञ्जय वदस्व मे ॥ १०.६.१ ॥
สัญชัย ท่านจงบอกข้าพเจ้าว่า เมื่อกฤตวรมันและกฤปะเห็นบุตรของโทรณะยืนอยู่ที่ประตูแล้ว ทั้งสองได้ทำอย่างไร
10.6.2
कृतवर्माणमामन्त्र्य कृपं च स महारथः ।
द्रौणिर्मन्युपरीतात्मा शिबिरद्वारमासदत् ॥ १०.६.२ ॥
มหารถีบุตรของโทรณะ มีจิตถูกความโกรธครอบงำ กล่าวลากฤตวรมันและกฤปะแล้ว ก็มาถึงประตูค่ายพัก
10.6.3
तत्र भूतं महाकायं चन्द्रार्कसदृशद्युतिम् ।
सोऽपश्यद्द्वारमावृत्य तिष्ठन्तं रोमहर्षणम् ॥ १०.६.३ ॥
ที่นั่น เขาเห็นภูตตนหนึ่งมีร่างกายใหญ่โต มีรัศมีเทียบเท่าดวงจันทร์และดวงอาทิตย์ ยืนขวางประตูอยู่ น่าสยดสยองยิ่งนัก
10.6.4
वसानं चर्म वैयाघ्रं वसारुधिरविस्रवम् ।
कृष्णाजिनोत्तरासङ्गं नागयज्ञोपवीतिनम् ॥ १०.६.४ ॥
ภูตนั้นนุ่งหนังเสือ เปรอะไปด้วยไขกระดูกและเลือด มีหนังกวางดำเป็นผ้าคลุมเบื้องบน และมีงูเป็นสายยัชโญปวีต
10.6.5
बाहुभिः स्वायतैर्भीमैर्नानाप्रहरणोद्यतैः ।
बद्धाङ्गदमहासर्पं ज्वालामालाकुलाननम् ॥ १०.६.५ ॥
มันมีแขนยาวใหญ่น่ากลัวหลายคู่ ยกอาวุธต่าง ๆ มากมายขึ้นถือไว้ มีงูใหญ่พันเป็นกำไลแขน และหน้าของมันถูกล้อมด้วยพวงมาลัยเปลวไฟ
10.6.6
दंष्ट्राकरालवदनं व्यादितास्यं भयानकम् ।
नयनानां सहस्रैश्च विचित्रैरभिभूषितम् ॥ १०.६.६ ॥
ใบหน้าของมันน่าเกรงขามด้วยเขี้ยว ปากอ้ากว้าง น่าหวาดกลัว และประดับด้วยดวงตาแปลกประหลาดนับพัน
10.6.7
नैव तस्य वपुः शक्यं प्रवक्तुं वेष एव च ।
सर्वथा तु तदालक्ष्य स्फुटेयुरपि पर्वताः ॥ १०.६.७ ॥
ไม่อาจพรรณนารูปร่างและท่าทางของมันได้เลย แม้ภูเขาทั้งหลาย หากได้เพ่งมองมันอย่างเต็มที่ ก็คงแตกละเอียดได้
10.6.8
तस्यास्यनासिकाभ्यां च श्रवणाभ्यां च सर्वशः ।
तेभ्यश्चाक्षिसहस्रेभ्यः प्रादुरासन्महार्चिषः ॥ १०.६.८ ॥
จากปากและรูจมูกของมัน จากหูทั้งสองข้างโดยรอบ และจากดวงตานับพันเหล่านั้น เปลวเพลิงอันใหญ่โตก็พวยพุ่งออกมา
10.6.9
तथा तेजोमरीचिभ्यः शङ्खचक्रगदाधराः ।
प्रादुरासन्हृषीकेशाः शतशोऽथ सहस्रशः ॥ १०.६.९ ॥
และอีกเช่นกัน จากรังสีแห่งรัศมีนั้น บรรดาผู้ถือสังข์ จักร และคทา ของพระหฤษีเกศ ก็ปรากฏขึ้นนับร้อยนับพัน
10.6.10
तदत्यद्भुतमालोक्य भूतं लोकभयङ्करम् ।
द्रौणिरव्यथितो दिव्यैरस्त्रवर्षैरवाकिरत् ॥ १०.६.१० ॥
เมื่อบุตรของโทรณะเห็นภูตอันน่าอัศจรรย์ยิ่งนี้ ซึ่งทำให้โลกทั้งหลายหวาดหวั่น เขาไม่หวั่นไหว จึงระดมยิงอาวุธทิพย์ใส่มันอย่างห่าฝน
10.6.11
द्रौणिमुक्ताञ्छरांस्तांस्तु तद्भूतं महदग्रसत् ।
उदधेरिव वार्योघान्पावको बडबामुखः ॥ १०.६.११ ॥
ภูตอันยิ่งใหญ่นั้นกลืนลูกศรที่บุตรของโทรณะยิงออกไปเหล่านั้น เหมือนไฟใต้สมุทรที่ชื่อบาฑะบามุขะ กลืนกระแสน้ำในมหาสมุทร
10.6.12
अश्वत्थामा तु सम्प्रेक्ष्य शरौघांस्तान्निरर्थकान् ।
रथशक्तिं मुमोचास्मै दीप्तामग्निशिखामिव ॥ १०.६.१२ ॥
อัศวัตถามัน เมื่อเห็นห่าลูกศรเหล่านั้นไร้ผล จึงปล่อยหอกรถศักติที่ลุกโชนดุจเปลวไฟใส่มัน
10.6.13
सा तमाहत्य दीप्ताग्रा रथशक्तिरदीर्यत ।
युगान्ते सूर्यमाहत्य महोल्केव दिवश्च्युता ॥ १०.६.१३ ॥
หอกรถศักติที่มีปลายลุกโชนนั้น เมื่อพุ่งชนมันแล้วก็แตกออก เหมือนอุกกาบาตใหญ่ที่ตกจากฟ้า พุ่งชนดวงอาทิตย์ในวาระสิ้นยุค
10.6.14
अथ हेमत्सरुं दिव्यं खङ्गमाकाशवर्चसम् ।
कोशात्समुद्बबर्हाशु बिलाद्दीप्तमिवोरगम् ॥ १०.६.१४ ॥
ครั้นแล้ว เขารีบชักดาบทิพย์ที่มีด้ามทองคำ สว่างดุจท้องฟ้า ออกจากฝัก ดุจงูเรืองแสงที่เลื้อยออกจากโพรง
10.6.15
ततः खङ्गवरं धीमान्भूताय प्राहिणोत्तदा ।
स तदासाद्य भूतं वै विलयं तूलवद्ययौ ॥ १०.६.१५ ॥
ลำดับนั้น ผู้มีปัญญาจึงขว้างดาบอันประเสริฐนั้นใส่ภูต ดาบพุ่งถึงภูตแล้วก็สลายหายไปเหมือนปุยฝ้าย
10.6.16
ततः स कुपितो द्रौणिरिन्द्रकेतुनिभां गदाम् ।
ज्वलन्तीं प्राहिणोत्तस्मै भूतं तामपि चाग्रसत् ॥ १०.६.१६ ॥
ต่อมา บุตรของโทรณะโกรธจัด จึงขว้างคทาลุกโชนดุจธงของพระอินทร์ใส่ภูตนั้น ภูตก็กลืนคทานั้นเช่นกัน
10.6.17
ततः सर्वायुधाभावे वीक्षमाणस्ततस्ततः ।
अपश्यत्कृतमाकाशमनाकाशं जनार्दनैः ॥ १०.६.१७ ॥
ลำดับนั้น เมื่ออาวุธทั้งปวงหมดสิ้น เขามองไปทางนั้นทางนี้ และเห็นท้องฟ้าที่พระชนารทนะสร้างไว้ กลายเป็นมิใช่ท้องฟ้า
10.6.18
तदद्भुततमं दृष्ट्वा द्रोणपुत्रो निरायुधः ।
अचिन्तयत्सुसन्त्रस्तः कृपभोजवचः स्मरन् ॥ १०.६.१८ ॥
เมื่อบุตรของโทรณะเห็นภาพอันน่าอัศจรรย์ยิ่งนั้น เขาไร้อาวุธและหวาดกลัวอย่างยิ่ง จึงคิดถึงคำของกฤปะและภุชะ ระลึกถึงคำเหล่านั้น
10.6.19
ब्रुवतामप्रियं पथ्यं सुहृदां न शृमोति यः ।
स शोचत्यापदं प्राप्य थाऽहमवमत्य तौ ॥ १०.६.१९ ॥
ผู้ใดไม่ฟังถ้อยคำอันไม่น่าพึงใจแต่เป็นประโยชน์ของมิตรผู้หวังดีทั้งหลาย เมื่อตกอยู่ในภัยพิบัติ ย่อมเศร้าโศก ดังที่ข้าพเจ้าเศร้าโศกเมื่อดูหมิ่นคนทั้งสองนั้น
10.6.20
शास्त्रदृष्टानविद्वान्यः समतीत्य जिघांसति ।
स पथः प्रच्युतो धर्म्यात्कुपथे प्रतिहन्यते ॥ १०.६.२० ॥
ผู้ไม่มีความรู้ที่ละเมิดแนวทางซึ่งคัมภีร์กำหนดไว้ แล้วคิดจะฆ่า ผู้นั้นย่อมพลัดจากทางแห่งธรรม และถูกตีกลับในทางผิด
10.6.21
गोब्राह्मणनृपस्त्रीषु सख्युर्मातुर्गुरोस्तथा ।
वृद्धबालजडान्धेषु सुप्तभीतोत्थितेषु च ॥ १०.६.२१ ॥
ต่อโค พราหมณ์ กษัตริย์ และสตรี ต่อมิตร ต่อมารดา ต่อครู เช่นเดียวกันต่อผู้แก่ เด็ก ผู้โง่เขลา ผู้ตาบอด ต่อผู้กำลังหลับ ผู้หวาดกลัว และผู้ที่กำลังลุกขึ้น
10.6.22
मत्तोन्मत्तप्रमत्तेषु न शस्त्राणि च मातयेत् ।
इत्येवं गुरुभिः पूर्वमुपदिष्टं नृणां सदा ॥ १०.६.२२ ॥
ไม่พึงฟาดฟันด้วยศัสตราต่อผู้มึนเมา ผู้วิกลจริต และผู้ประมาท ครูทั้งหลายได้สอนมนุษย์มาแต่เดิมเช่นนี้เสมอ
10.6.23
सोऽहमुत्क्रम्य पन्थानं शास्त्रदृष्टं सनातनम् ।
अमार्गेणैवमारभ्य घोरामापदमागतः ॥ १०.६.२३ ॥
ข้าพเจ้าได้ละทิ้งทางอันเป็นนิรันดร์ที่ปรากฏในคัมภีร์ และเริ่มต้นด้วยหนทางที่ผิด ข้าพเจ้าจึงตกอยู่ในภัยพิบัติอันน่าสะพรึงกลัว
10.6.24
तां चापदं घोरतरां प्रवदन्ति मनीषिणः ।
यदुद्यम्य महत्कृत्यं भयादपि निवर्तते ॥ १०.६.२४ ॥
บัณฑิตกล่าวว่าภัยพิบัติที่น่าสะพรึงยิ่งกว่านั้นคือ เมื่อได้เริ่มกิจอันยิ่งใหญ่แล้ว กลับถอยหลังเพราะความกลัว
10.6.25
अशक्यं चैव कः कर्तुं शक्तः शक्तिबलादिह ।
न हि दैवाद्गरीयो वै मानुष्यं किञ्चिदिष्यते ॥ १०.६.२५ ॥
ในโลกนี้ใครเล่าจะทำสิ่งที่เป็นไปไม่ได้ด้วยกำลังอำนาจ แท้จริงแล้วความพยายามของมนุษย์ไม่ถือว่าหนักกว่าชะตากรรม
10.6.26
मानुष्यं कुर्वतः कर्म यदि दैवान्न सिध्यति ।
स पथः प्रच्युतो धर्म्याद्विपदं प्रतिपद्यते ॥ १०.६.२६ ॥
หากมนุษย์กระทำกิจด้วยความพยายามของตน แต่ไม่สำเร็จเพราะชะตากรรม เขาย่อมพลัดตกจากทางแห่งธรรม และประสบกับภัยพิบัติ
10.6.27
प्रतिज्ञानं ह्यविज्ञानं प्रवदन्ति मनीषिणः ।
यदारभ्य क्रियां काञ्चिद्भयादिह निवर्तते ॥ १०.६.२७ ॥
บัณฑิตกล่าวว่า การให้คำปฏิญาณนั้นแท้จริงคือความไม่รู้ เพราะในโลกนี้ เมื่อเริ่มกระทำกิจใดแล้ว คนย่อมถอยกลับเพราะความกลัว
10.6.28
तदिदं दुष्प्रणीतेन भयं मा समुपस्थितम् ।
न हि द्रोणसुतः सङ्ख्ये निवर्तेत कथञ्चन ॥ १०.६.२८ ॥
ความกลัวนี้เกิดขึ้นแก่ข้าพเจ้า อันเกิดจากการกระทำที่ชั่วร้าย บุตรของโทรณะจะไม่หันหลังกลับในสนามรบด้วยประการใดเลย
10.6.29
इदं च सुमहद्भूतं दैवदण्डमिवोद्यतम् ।
न चैतदभिजानामि चिन्तयन्नपि सर्वथा ॥ १०.६.२९ ॥
และนิมิตอันยิ่งใหญ่นี้ ตั้งขึ้นประดุจท่อนไม้ลงทัณฑ์ของชะตากรรม แม้ข้าพเจ้าจะคิดพิจารณาโดยทุกวิถีทาง ก็ยังไม่เข้าใจเรื่องนี้เลย
10.6.30
ध्रुवं येयमधर्मेण प्रहिता कलुषा मतिः ।
तस्याः फलमिदं घोरं प्रतिघाताय कल्पते ॥ १०.६.३० ॥
แน่นอนว่าความคิดที่มัวหมองนี้ ซึ่งถูกส่งมาด้วยความอธรรม ผลของมันคือเรื่องน่าสะพรึงนี้ ซึ่งสมควรเป็นการตอบแทนการกระทำ
10.6.31
तदिदं दैवविहितं मम सङ्ख्ये निवर्तनम् ।
नान्यत्र दैवादुद्यन्तुमिह शक्यं कथञ्चन ॥ १०.६.३१ ॥
การถอยกลับของข้าพเจ้าในสนามรบนี้ ถูกกำหนดโดยชะตากรรม นอกจากชะตากรรมแล้ว ไม่มีผู้ใดในโลกนี้จะลุกขึ้นได้ด้วยประการใดเลย
10.6.32
सोऽहमद्य महादेवं प्रपद्ये शरणं विभुम् ।
दैवदण्डमिमं घोरं स हि मे नाशयिष्यति ॥ १०.६.३२ ॥
ดังนั้น วันนี้ข้าพเจ้าขอพึ่งพระมหาเทพ ผู้เป็นที่พึ่งอันทรงอำนาจ พระองค์จะทรงทำลายท่อนไม้ลงทัณฑ์แห่งชะตากรรมอันน่าสะพรึงนี้ของข้าพเจ้าอย่างแน่นอน
10.6.33
कपर्दिनं प्रपद्येऽहं देवदेवमुमापतिम् ।
कपालमालिनं रुद्रं भगनेत्रहरं हरम् ॥ १०.६.३३ ॥
ข้าพเจ้าขอพึ่งพระผู้มีมวยผม เทพแห่งเทพ เจ้าแห่งอุมา พระรุทรผู้สวมพวงมาลัยกะโหลก พระหระผู้ทรงนำดวงตาของภคไปเสีย
10.6.34
स हि देवोऽत्यगाद्देवांस्तपसा विक्रमेण च ।
तस्माच्छरणमभ्येष्ये गिरिशं शूलपाणिनम् ॥ १०.६.३४ ॥
พระองค์นั้นทรงเหนือกว่าเทวดาทั้งหลายด้วยตบะและด้วยความกล้าหาญ ดังนั้นข้าพเจ้าจะเข้าไปพึ่งพระเจ้าแห่งภูเขา ผู้ทรงถือตรีศูล