મહાભારત · અધ્યાય 10.9
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
10.9.1
ते हत्वा सर्वपाञ्चालान्द्रौपदेयांश्च सर्वशः ।
आगच्छन्सहितास्तत्र यत्र दुर्योधनो हतः ॥ १०.९.१ ॥
તેમણે બધા પાંચાલો અને દ્રૌપદીના પુત્રોને સંપૂર્ણપણે મારીને, જ્યાં દુર્યોધન માર્યો ગયો હતો ત્યાં સાથે આવ્યા.
10.9.2
गत्वा चैनमपश्यन्त किञ्चित्प्राणं जनाधिपम् ।
ततो रथेभ्यः प्रस्कन्द्य परिवव्रुस्तवात्मजम् ॥ १०.९.२ ॥
ત્યાં જઈને તેમણે તે જનાધિપમાં થોડો પ્રાણ બાકી જોયો; પછી રથોમાંથી કૂદીને તમારા પુત્રને ઘેરી લીધો.
10.9.3
तं भग्रसक्थं राजेन्द्र कृच्छ्रप्राणमचेतसम् ।
वमन्तं रुधिरं वक्त्रादपश्यन्वसुधातले ॥ १०.९.३ ॥
હે રાજેન્દ્ર, તૂટેલી જાંઘો, દુઃખમાં પ્રાણ અને બેભાન તેને મોઢામાંથી લોહી ઓકતો ધરતી પર તેમણે જોયો.
10.9.4
वृतं समन्ताद्बहुभिः श्वापदैर्घोरदर्शनैः ।
सालावृकगणैश्चैव भक्षयिष्यद्भिरन्तिकात् ॥ १०.९.४ ॥
ભયંકર દેખાતા ઘણા હિંસક પ્રાણીઓએ તેને ચારે બાજુથી ઘેરી લીધો હતો; અને નજીક આવીને તેને ખાવા તૈયાર શિયાળો અને વરુઓના ટોળાં પણ હતાં.
10.9.5
निरायन्तं कृच्छ्रात्ताञ्श्वापदांश्च चिखादिषून् ।
विवेष्टमानमुरुभ्यां सुभृशं गाढवेदनम् ॥ १०.९.५ ॥
તેને ખાવા ઇચ્છુક તે હિંસક પ્રાણીઓથી મુશ્કેલીથી છૂટવા પ્રયત્ન કરતો, જાંઘો વડે આળોટતો, ઘણી ગાઢ વેદનામાં હતો.
10.9.6
तं शयानं तथा दृष्ट्वा भूमौ सुरुधिरोक्षितम् ।
हतशिष्टास्त्रयो वीराः शोकार्ताः पर्यदेवयन्।
अश्वत्थामा कृपश्चैव कृतवर्मा च सात्वतः ॥ १०.९.६ ॥
તેને લોહીમાં ભીંજાયેલો જમીન પર એ રીતે પડેલો જોઈને, માર્યા વિના બચેલા ત્રણ વીરો — અશ્વત્થામા, કૃપ અને સાત્વત કૃતવર્મા — શોકથી પીડિત થઈને વિલાપ કરવા લાગ્યા.
10.9.7
तैस्त्रिभिः शोणितादिग्धौर्निः श्वसद्भिर्महारथैः ।
शुशुभे स वृतो राजा वेदी त्रिभिरिवाग्निभिः ॥ १०.९.७ ॥
લોહીથી ખરડાયેલા, નિસાસા નાખતા એ ત્રણ મહારથીઓથી ઘેરાયેલો તે રાજા ત્રણ અગ્નિઓથી ઘેરાયેલી વેદી જેવો શોભ્યો.
10.9.8
ते तं शयानं सम्प्रेक्ष्य राजानमतथोचितम् ।
अविषह्येन दुःखेन ततस्ते रुरुदुस्त्रयः ॥ १०.९.८ ॥
અયોગ્ય અવસ્થામાં સૂતેલા એ રાજાને જોઈને તે ત્રણે અસહ્ય દુઃખથી ત્યારે રડવા લાગ્યા.
10.9.9
ततस्तु रुधिरं हस्तैर्मुखान्निर्मृज्य तस्य हि ।
रणे राज्ञः शयानस्य कृपः सम्पर्यदेवयत् ॥ १०.९.९ ॥
પછી કૃપે પોતાના હાથે તેમના મુખ પરનું લોહી લૂછીને, રણભૂમિમાં સૂતેલા તે રાજા માટે વિલાપ કર્યો.
10.9.10
न दैवस्यातिभारोऽस्ति यदयं रुधिरोक्षितः ।
एकादशचमूभर्ता शेते दुर्योधनो हतः ॥ १०.९.१० ॥
લોહીથી ભીંજાયેલો, અગિયાર સેનાઓનો સ્વામી દુર્યોધન હણાઈને પડ્યો છે, એ દૈવનો અતિભાર નથી.
10.9.11
पश्य चामीकराभस्य चामीकरविभूषिताम् ।
गदां गदाप्रियस्येमां समीपे पतितां भुवि ॥ १०.९.११ ॥
સોનેરી આભાવાળી, સોનાથી શણગારેલી, ગદાપ્રિય (દુર્યોધન)ની આ ગદા પાસે જમીન પર પડેલી જુઓ.
10.9.12
इयमेनं गदा शूरं न जहाति रणेरणे ।
स्वर्गायापि व्रजन्तं हि न जहाति यशस्विनम् ॥ १०.९.१२ ॥
આ ગદા આ શૂરવીરને દરેક રણમાં છોડતી ન હતી; સ્વર્ગ તરફ જતાં પણ તે આ યશસ્વીને છોડતી નથી.
10.9.13
पश्येमां सह वीरेण जाम्बूनदविभूषिताम् ।
शयानां शयने हर्म्ये भार्यां प्रीतिमतीमिव ॥ १०.९.१३ ॥
સોનાનાં આભૂષણોથી શણગારેલી આ જુઓ, વીર સાથે મહેલની શય્યા પર સૂતેલી પત્ની, જાણે પ્રેમથી ભરેલી હોય.
10.9.14
योऽयं मूर्धाभिषिक्तानामग्रे याति परन्तपः ।
स हतो ग्रसते पांसून्पश्य कालसय पर्ययम् ॥ १०.९.१४ ॥
મુકુટાભિષિક્ત રાજાઓની આગળ ચાલતો આ શત્રુદમન, મરાયેલો હવે ધૂળ ગળી રહ્યો છે. કાળચક્રનો વળાંક જુઓ.
10.9.15
येनाजौ निहता भूमौ शेरते क्षत्रियर्षभाः ।
स भूमौ निहतः शेते कुरुराजः परैरयम् ॥ १०.९.१५ ॥
યુદ્ધમાં જેણે ક્ષત્રિય વૃષભોને ભૂમિ પર સુવડાવ્યા, એ જ આ કુરુરાજ શત્રુઓથી મરાઈને આજે ભૂમિ પર પડ્યો છે.
10.9.16
भयान्नमन्ति राजानो यस्य स्म शतसङ्घशः ।
स वीरशयने शेते क्रव्याद्भिः परिवारितः ॥ १०.९.१६ ॥
જેના ભયથી સેંકડો રાજાઓ નમતા હતા, તે જ વીરશય્યા પર માંસભક્ષક જીવોથી ઘેરાઈને સૂતો છે.
10.9.17
यमुपासन्नृपाः पूर्वमर्थहेतोर्महीपतिम् ।
उपात्पते च तं ह्यद्य क्रव्यादा मांसगृद्धिनः ॥ १०.९.१७ ॥
પૂર્વે ધન માટે રાજાઓએ જે મહીપતિની સેવા કરી હતી, તેના પર આજે માંસલોભી માંસભક્ષકો ત્રાટકે છે.
10.9.18
तं शयानं कुरुश्रेष्ठं ततो भरतसत्तमम् ।
अश्वत्थामा समालिङ्ग्य करुणं पर्यदेवयत् ॥ १०.९.१८ ॥
ત્યારે સૂતેલા તે કુરુશ્રેષ્ઠ, ભરતસત્તમને અશ્વત્થામાએ આલિંગન આપી કરુણાથી વિલાપ કર્યો.
10.9.19
आहुस्त्वां राजशार्दूल मुख्यं सर्वधनुष्मताम् ।
धनाध्यक्षोपमं युद्धे शिष्यं सङ्कर्षणस्य च ॥ १०.९.१९ ॥
હે રાજશાર્દૂળ, સર્વ ધનુર્ધરોમાં તમે શ્રેષ્ઠ, યુદ્ધમાં ધનાધ્યક્ષ કુબેર સમાન, અને સંકર્ષણના શિષ્ય છો—એમ લોકો તમને કહેતા.
10.9.20
कथं विवरमद्राक्षीद्भीमसेनस्तवानघ ।
बलिनं कृतिनो नित्यं सूदः पापात्मवान्नृप ॥ १०.९.२० ॥
હે નિષ્પાપ, હંમેશાં બળવાન અને કુશળ એવા તમારામાં ભીમસેને કેવી રીતે નબળાઈ જોઈ? હે રાજન, એ તો પાપી રસોઇયો જ છે!
10.9.21
कालो नूनं महाराज लोकेऽस्मिन्बलवत्तरः ।
पश्यामो निहतं त्वां च भीमसेनेन संयुगे ॥ १०.९.२१ ॥
હે મહારાજ, આ લોકમાં કાળ જ નિશ્ચિતપણે સૌથી બળવાન છે; યુદ્ધમાં ભીમસેનના હાથે તમે હણાયેલા જોઈએ છીએ.
10.9.22
कथं त्वां सर्वधर्मज्ञं क्षुद्रः पापो वृकोदरः ।
निकृत्या हतवान्मन्दो नून कालो दुरत्ययः ॥ १०.९.२२ ॥
સર્વ ધર્મોના જ્ઞાતા એવા તમને નીચ, પાપી અને મૂર્ખ વૃકોદરે કપટથી કેવી રીતે માર્યા? ખરેખર કાળ દુરતિક્રમ્ય છે.
10.9.23
द्वन्द्वयुद्धे ह्यधर्मेण समाहूयौजसा मृधे ।
गदया भीमसेनेन निर्भग्ने सक्थिनी तव ॥ १०.९.२३ ॥
દ્વંદ્વયુદ્ધમાં અધર્મથી પડકાર ફેંકીને, બળપૂર્વક, ભીમસેને ગદાથી તમારા બંને સાથળ ભાંગી નાખ્યા.
10.9.24
अधर्मेण हतस्याजौ मृद्यमानं पदा शिरः ।
य उपेक्षितवान्क्षुद्रं धिक्तमस्तु…युधिष्ठिरम् ॥ १०.९.२४ ॥
યુદ્ધમાં અધર્મથી હણાયેલા તમારા માથાને પગ નીચે કચડાતું જોઈને જેણે ઉપેક્ષા કરી, તે નીચ યુધિષ્ઠિરને ધિક્કાર હો…
10.9.25
युद्धेष्वपवदिष्यन्ति योधा नूनं वृकोदरम् ।
यावत्स्थास्यन्ति भूतानि निकृत्या ह्यसि पातितः ॥ १०.९.२५ ॥
યુદ્ધોમાં યોદ્ધાઓ ચોક્કસ વૃકોદર (ભીમ)ની નિંદા કરશે, જ્યાં સુધી પ્રાણીઓ રહેશે; કારણ કે કપટથી તલવારે તે પાડી દેવાયો.
10.9.26
ननु रामोऽब्रवीद्राजंस्त्वां सदा यदुनन्दनः ।
दुर्योधनसमो नास्ति गदायामिति वीर्यवान् ॥ १०.९.२६ ॥
હે રાજા, યદુનંદન (કૃષ્ણ) અને રામ (બલરામ) હંમેશાં તમારા વિશે કહેતા હતા કે ગદાયુદ્ધમાં દુર્યોધન જેવો કોઈ પરાક્રમી નથી.
10.9.27
श्लाघते त्वां हि वार्ष्णेयो राजन्संसत्सु भारत ।
स शिष्यो मम कौरव्यो गदायुद्ध इति प्रभो ॥ १०.९.२७ ॥
હે રાજા, વૃષ્ણિવંશી (બલરામ) સભાઓમાં તમારી પ્રશંસા કરે છે. હે ભારત, હે પ્રભો, તે મારો શિષ્ય, કૌરવ, ગદાયુદ્ધમાં.
10.9.28
यां गतिं क्षत्रियस्याहुः प्रशस्तां परमर्षयः ।
हतस्याभिमुखस्याजौ प्राप्तस्त्वमसि तां गतिम् ॥ १०.९.२८ ॥
પરમ ઋષિઓ યુદ્ધમાં સામે મોઢું રાખી મૃત્યુ પામેલા ક્ષત્રિયની જે પ્રશંસનીય ગતિ કહે છે, તે ગતિ તમે પ્રાપ્ત કરી છે.
10.9.29
दुर्योधन न शोचामि त्वामहं पुरुषर्षभ ।
हतपुत्रौ तु शोचामि गान्धारीं पिरं च ते ॥ १०.९.२९ ॥
હે દુર્યોધન, હે પુરુષશ્રેષ્ઠ, હું તમારા માટે શોક કરતો નથી; પણ પુત્રો હણાયા હોવાથી ગાંધારી અને તમારા પિતા માટે હું શોક કરું છું.
10.9.30
द्वावनाथौ कृतौ वीर त्वया नाथेन वर्धितौ ।
भिक्षुकौ विचरिष्येते शोचन्तौ पृथिवीमिमाम् ॥ १०.९.३० ॥
હે વીર, તમે જેમનું પાલન અને રક્ષણ કર્યું હતું તે બંનેને તમે અનાથ કરી દીધા છે; તે બંને ભિક્ષુક બનીને શોક કરતાં આ પૃથ્વી પર ભટકશે.
10.9.31
घिगस्तु कृष्णं वार्ष्णेयमर्जुनं चापि दुर्मतिम् ।
धर्मज्ञमानिमौ यौ त्वां वध्यमानमुपेक्षताम् ॥ १०.९.३१ ॥
વાર્ષ્ણેય કૃષ્ણને ધિક્કાર, દુર્મતિ અર્જુનને પણ ધિક્કાર. પોતાને ધર્મજ્ઞ માનનારા એ બંનેએ મરાતા એવા તારી ઉપેક્ષા કરી.
10.9.32
पाण्डवाश्चापि ते सर्वे किं वक्ष्यन्ति नराधिप ।
कथं दुर्योधनोऽस्माभिर्हत इत्यनपत्रपाः ॥ १०.९.३२ ॥
હે નરાધિપ, એ બધા પાંડવો શું કહેશે? 'અમે દુર્યોધનને કેવી રીતે માર્યો' એમ નિર્લજ્જ થઈને તેઓ કહેશે.
10.9.33
धन्यस्त्वमसि गान्धारे यस्वमायोधने हतः ।
प्रयातोऽभिमुखः शत्रून्धर्मेण पुरुषर्षभ ॥ १०.९.३३ ॥
હે ગાંધારીપુત્ર, તું ધન્ય છે, જે યુદ્ધમાં શત્રુઓ સામે મોં રાખીને ધર્મપૂર્વક હણાયો, હે પુરુષશ્રેષ્ઠ.
10.9.34
हतपुत्रा हि गान्धारी निहतज्ञातिबान्धवा ।
प्रज्ञाचक्षुश्च दुर्धर्षः कां दशां प्रतिपत्स्यते ॥ १०.९.३४ ॥
ગાંધારીના પુત્રો હણાયા, તેના જ્ઞાતિજનો અને બાંધવો પણ હણાયા. પ્રજ્ઞાચક્ષુ એ દુર્ધર્ષ કઈ દશાને પામશે?
10.9.35
धिगस्तु कृतवर्माणं मां कृपं च महारथम् ।
ये वयं न गताः स्वर्गं त्वां पुरस्कृत्य पार्थिवम् ॥ १०.९.३५ ॥
કૃતવર્માને ધિક્કાર, મને પણ ધિક્કાર, મહારથી કૃપને પણ ધિક્કાર. રાજા, તને આગળ રાખીને પણ અમે સ્વર્ગે ગયા નહીં.
10.9.36
दातारं सर्वकामानां रक्षितारं प्रजाहितम् ।
यद्वयं नानुगच्छाम त्वां धिगस्मान्नराधमान् ॥ १०.९.३६ ॥
સર્વ કામનાઓના દાતા અને પ્રજાના હિતના રક્ષક એવા તારું અમે અનુસરણ ન કર્યું. તેથી અમ નરાધમોને ધિક્કાર.
10.9.37
कृपस्य तव वीर्येण मम चैव पितुश्च मे ।
सभृत्यानां नरव्याघ्र रत्नवन्ति गृहाणि च ॥ १०.९.३७ ॥
હે નરવ્યાઘ્ર, કૃપના, તારા, મારા અને મારા પિતાના પરાક્રમથી, સેવકો સહિત અમારાં ઘરો રત્નોથી ભરેલાં છે.
10.9.38
तव प्रसादादस्माभिः समित्रैः सह बान्धवैः ।
अवाप्ताः क्रतवो मुख्या बहवो भूरिदक्षिणाः ॥ १०.९.३८ ॥
તારી કૃપાથી અમે મિત્રો અને સ્વજનો સાથે પુષ્કળ દક્ષિણા સહિત અનેક મુખ્ય યજ્ઞો કર્યા.
10.9.39
कुतश्चापीदृशं पापाः प्रवर्तिष्यामहे वयम् ।
यादृशेन पुरस्कृत्य त्वं गतः सर्वपार्थिवान् ॥ १०.९.३९ ॥
પાપી એવા અમે આવું કાર્ય ક્યાંથી કરીશું, જેમ તું સર્વ રાજાઓને આગળ રાખીને ગયો?
10.9.40
वयमेव त्रयो राजन्गच्छन्तं परमां गतिम् ।
यद्वै त्वां नानुगच्छाभस्तेन तप्स्यामहे वयम्। ॥ १०.९.४० ॥
હે રાજન, પરમ ગતિ તરફ જતા તને અમે અનુસર્યા નહીં, એટલે અમે ત્રણ જ બાકી રહ્યા; તેથી અમે સંતાપ પામીશું.
10.9.41
तत्स्वर्गहीना हीनार्थाः स्मरन्तः सुकृतस्य ते ।
किं नाम तद्भवेत्कर्म येन त्वां न व्रजाम वै ॥ १०.९.४१ ॥
તેથી સ્વર્ગહીન અને નિરર્થક થઈને, તારાં સત્કર્મોનું સ્મરણ કરતાં, એ કયું કર્મ હશે જેને લીધે અમે તારી સાથે ન ગયા?
10.9.42
दुःखं नून कुरुश्रेष्ठ चरिष्याम महीमिमाम् ।
हीनानां नस्त्वया राजन्कुतः शान्तिः कुतः सुखं ॥ १०.९.४२ ॥
હે કુરુશ્રેષ્ઠ, અમે ચોક્કસ દુઃખમાં આ પૃથ્વી પર ભટકીશું. હે રાજન, તારા વિના હીન એવા અમને શાંતિ ક્યાંથી અને સુખ ક્યાંથી?
10.9.43
गत्वैव तु महाराज समेत्य च महारथान् ।
यथाज्येष्ठं यथाश्रेष्ठं पूजयेर्वचनान्मम ॥ १०.९.४३ ॥
હે મહારાજ, જઈને મહારથીઓને મળીને, જ્યેષ્ઠતા અને શ્રેષ્ઠતા પ્રમાણે મારા કહેવાથી તેમનો આદર કરજો.
10.9.44
आचार्यं पूजयित्वा च केतुं सर्वधनुष्मताम् ।
हतं मयाऽद्य शंशेथा दृष्टद्युम्नं नराधिप ॥ १०.९.४४ ॥
આચાર્યને સન્માન આપીને, સર્વ ધનુર્ધરોના ધ્વજ સમાન તેમને, હે નરાધિપ, આજે મારા હાથે દૃષ્ટદ્યુમ્ન હણાયો એમ કહેજો.
10.9.45
परिष्वजेथा राजानं बाह्लिकं सुमहारथम् ।
सैन्धवं सोमदत्तं च भूरिश्रवसमेव च ॥ १०.९.४५ ॥
રાજા બાહ્લિક, મહારથી સૈંધવ, સોમદત્ત અને ભૂરિશ્રવસને પણ આલિંગન આપજો.
10.9.46
तथा पूर्वगतानन्यान्स्वर्गे पार्थिवसत्मान् ।
अस्मद्वाक्यात्परिष्वज्य सम्पृच्छेस्वमनामयम् ॥ १०.९.४६ ॥
એ જ રીતે, સ્વર્ગમાં પહેલાં ગયેલા બીજા શ્રેષ્ઠ રાજાઓને પણ અમારા કહેવાથી આલિંગન આપીને તેમની ખબર પૂછજો.
10.9.47
इत्येवमुक्वा राजानं भग्नसक्थमचेतसम् ।
अश्वत्थामा लघुप्राणं पुनर्वचनमब्रवीत् ॥ १०.९.४७ ॥
રાજાને આ પ્રમાણે કહીને, ભાંગેલી જાંઘવાળા, બેભાન અને ક્ષીણ પ્રાણવાળા રાજાને અશ્વત્થામાએ ફરી આ વચન કહ્યું.
10.9.48
दुर्योधन जीवसि चेद्वाक्यं श्रोत्रमुखं शृणु ।
सप् पाण्डवतः शिष्टा धार्तराष्ट्रास्त्रयो वयम् ॥ १०.९.४८ ॥
હે દુર્યોધન, જો તું જીવતો હો તો કાનને મધુર લાગે એવું આ વચન સાંભળ: પાંડવોમાંથી સાત જ બચ્યા છે; અને ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રો એવા અમે ત્રણ જ બચ્યા છીએ.
10.9.49
ते चैव भ्रातरः पञ्च वासुदेवोऽथ सात्यकिः ।
अहं च कृतवर्मा च कृपः शारद्वतस्तथा ॥ १०.९.४९ ॥
તે પાંચ ભાઈઓ, વાસુદેવ, સાત્યકિ, હું, કૃતવર્મા અને શારદ્વત કૃપ પણ.
10.9.50
द्रौपदेया हताः सर्वे धृष्टद्युम्नस्य चात्मजाः ।
पञ्चाला निहताः सर्वे मत्स्यशेषं च भारत ॥ १०.९.५० ॥
દ્રૌપદીના બધા પુત્રો, ધૃષ્ટદ્યુમ્નના પુત્રો પણ હણાયા; બધા પાંચાલો અને મત્સ્યોના બાકી રહેલા પણ હણાયા, હે ભારત.
10.9.51
कृते प्रतिकृतं पश्य हतपुत्रा हि पाण्डवाः ।
सौप्तिके शिबिरं तेषां हतं सनरवाहनम् ॥ १०.९.५१ ॥
કર્મનું પ્રતિફળ જુઓ; પાંડવોએ પોતાના પુત્રો ગુમાવ્યા. સૌપ્તિક રાત્રિ-હુમલામાં તેમની છાવણી માણસો અને વાહનો સહિત હણાઈ.
10.9.52
मया च पापकर्माऽसौ धृष्टद्युम्नो महीपते ।
प्रविश्य शिबिरं रात्रौ पशुमारेण मारितः ॥ १०.९.५२ ॥
અને મારા વડે, હે મહીપતિ, તે પાપકર્મી ધૃષ્ટદ્યુમ્ન રાત્રે છાવણીમાં પ્રવેશીને પશુઓની જેમ હણાયો.
10.9.53
दुर्योधनस्तु तां वाचं निशम्य मनसः प्रियाम् ।
प्रतिलभ्य पुनश्चेत इदं वचनमब्रवीत् ॥ १०.९.५३ ॥
પરંતુ દુર્યોધને મનને પ્રિય લાગતાં એ વચન સાંભળીને, ફરી ચિત્ત સંભાળીને આ વચન કહ્યું.
10.9.54
न मेऽकरोत्द्गाङ्गेयो न कर्णो न च ते पिता ।
यत्त्वया कृपभोजाभ्यां सहितेनाद्य मे कृतम् ॥ १०.९.५४ ॥
ગંગાપુત્ર ભીષ્મે મારા માટે એ કર્યું નહોતું, કર્ણે પણ નહોતું કર્યું, તારા પિતાએ પણ નહોતું કર્યું; આજે કૃપ અને કૃતવર્મા સાથે તેં મારા માટે જે કર્યું.
10.9.55
स च सेनापतिः क्षुद्रो हतः सार्धं शिखण्डिना ।
तेन मन्ये मघवता सममात्मानमद्य वै ॥ १०.९.५५ ॥
તે સેનાપતિ, ક્ષુદ્ર, શિખંડી સાથે મરાયો. તેથી આજે હું મને મઘવાન ઇન્દ્ર સમાન માનું છું.
10.9.56
स्वस्ति प्राप्नुत भद्रं वः स्वर्गे नः सङ्गमः पुनः ।
इत्येवमुक्त्वा पुत्रस्ते कुरुराजो महामनाः ॥ १०.९.५६ ॥
"તમારું કલ્યાણ થાઓ, શુભ પ્રાપ્ત થાઓ; સ્વર્ગમાં આપણો ફરી મેળાપ થશે." એમ કહીને તમારો પુત્ર, મહામના કુરુરાજ (એમ બોલ્યો).
10.9.57
प्राणानुपासृजद्वीरः सुहृदां दुःखमादधत् ।
अपाक्रामद्दिवं पुण्यां शरीरं क्षितिमाविशत् ॥ १०.९.५७ ॥
વીરે પ્રાણ છોડ્યા, મિત્રોને દુઃખ આપતા. તે પુણ્ય સ્વર્ગ તરફ ગયો; શરીર પૃથ્વીમાં સમાયું.
10.9.58
एवं ते निधनं यातः पुत्रो दुर्योधनो नृप ।
अग्रे यात्वा रणे शूरः पश्राद्विनिहतः परैः ॥ १०.९.५८ ॥
હે રાજન્, તમારો પુત્ર દુર્યોધન આ રીતે મૃત્યુ પામ્યો. શૂરવીર યુદ્ધમાં આગળ જઈને પાછળથી શત્રુઓ દ્વારા મરાયો.
10.9.59
तथैव ते परिष्वक्ताः परिष्वज्य च ते नृपम् ।
पुनः पुनः प्रेक्षमाणाः स्वकानारुरुहू रथान् ॥ १०.९.५९ ॥
એ જ રીતે તેમણે રાજાને આલિંગન આપ્યું, ફરી ફરી જોતા, પોતપોતાના રથો પર ચડ્યા.
10.9.60
इत्येवं द्रोणपुत्रस्य निशम्य करुणां गिरम् ।
प्रत्यूषकाले शोकार्ताः प्राद्रवन्नगरं प्रति ॥ १०.९.६० ॥
દ્રોણપુત્રના આ કરુણ વચન સાંભળીને, પ્રભાતકાળે શોકથી પીડિત થઈ તેઓ નગર તરફ દોડી ગયા.
10.9.61
एवमेष क्षयो वृत्तः कुरुपाण्डवसेनयोः ।
घोरो विशसनो रौद्रो राजन्दुर्मन्त्रिते तव ॥ १०.९.६१ ॥
આ રીતે કૌરવ-પાંડવ સેનાઓનો આ ઘોર, સંહારક, રૌદ્ર વિનાશ થયો, હે રાજન્, તમારી દુર્મંત્રણાને કારણે.
10.9.62
तव पुत्रे गते स्वर्गं शोकार्स्य ममानघ ।
ऋषिदत्तं प्रनष्टं तद्दिव्यदर्शित्वमद्य वै ॥ १०.९.६२ ॥
હે નિષ્પાપ, તમારો પુત્ર સ્વર્ગે ગયો ત્યારથી, શોકપીડિત મારી ઋષિએ આપેલી તે દિવ્યદૃષ્ટિ આજે ખરેખર નષ્ટ થઈ ગઈ છે.
10.9.63
इति श्रुत्वा स नृपतिर्ज्ञातिपुत्रवधं तदा ।
निःश्वस्य दीर्घमुष्णं च ततश्चिन्तापरोऽभवत् ॥ १०.९.६३ ॥
આ સાંભળીને તે રાજા, ત્યારે સ્વજનો અને પુત્રોના વધની વાત સાંભળીને, લાંબો અને ગરમ નિસાસો નાખીને પછી ચિંતામગ્ન થયો.